China Cadang Mengehadkan Kuasa Polis Menahan Suspek di Lokasi yang Ditetapkan

Cadangan mengehadkan kuasa polis yang dipertikaikan

China mencadangkan supaya polis tidak lagi dibenarkan meletakkan suspek dan tertuduh di bawah pengawasan kediaman di lokasi yang ditetapkan hanya kerana mereka tidak mempunyai tempat tinggal tetap. Perubahan itu terkandung dalam draf pindaan kepada Undang-undang Tatacara Jenayah yang merangkumi 55 artikel dalam tujuh bidang utama, termasuk penahanan, akses kepada peguam, bukti dan perlindungan mangsa.

Draf itu dikemukakan pada 2 November untuk bacaan pertama pada sidang ke-25 Jawatankuasa Tetap Kongres Rakyat Kebangsaan (NPC) ke-14. Ia akan mengehadkan salah satu laluan ke dalam sistem yang dikenali sebagai RSDL, yang membolehkan seseorang dikurung sehingga enam bulan di lokasi pilihan pihak berkuasa sebelum penahanan rasmi.

Cadangan itu dikemukakan selepas bertahun-tahun aduan mengenai pengasingan, pengakuan yang dipaksa dan kematian semasa RSDL. Liu Renwen, penyelidik di Institut Undang-undang Akademi Sains Sosial China, berkata penyalahgunaan pengawasan kediaman di lokasi yang ditetapkan telah menjejaskan keadilan kehakiman dan pindaan itu bertujuan mengurangkan penggunaannya.

Persoalan praktikalnya ialah apa yang akan berlaku kepada mereka yang sebaliknya akan dikenakan RSDL. Jin Hongwei, peguam bela jenayah di Beijing, menyambut baik sekatan yang dicadangkan tetapi memberi amaran bahawa ia boleh menyebabkan lebih banyak penahanan, bukannya mengurangkan tempoh kurungan. Draf itu menyeru penggunaan langkah paksaan lain yang sah apabila seseorang tidak mempunyai tempat tinggal tetap, menjadikan pilihan langkah pengganti penting dalam menentukan kesannya.

Apa yang akan berubah, dan apa yang kekal?

Undang-undang semasa membenarkan polis menetapkan lokasi pengawasan apabila suspek atau tertuduh tidak mempunyai tempat tinggal tetap. Undang-undang itu juga membenarkan pengawasan di lokasi yang ditetapkan dalam kes melibatkan jenayah yang membahayakan keselamatan negara atau keganasan, jika pengawasan di rumah boleh menjejaskan siasatan.

Pindaan yang dicadangkan menghapuskan alasan pertama itu. Perubahan yang dihuraikan dalam draf mengekalkan alasan berasingan berkaitan keselamatan negara dan keganasan. Tiada tarikh kelulusan atau tarikh kuat kuasa diberikan.

Pengawasan kediaman sepatutnya menjadi alternatif kepada penahanan sambil membolehkan siasatan atau pendakwaan diteruskan. Dalam bahasa mudah, tujuannya adalah untuk mengehadkan pergerakan seseorang tanpa semestinya menempatkannya di pusat tahanan.

Pengawasan di lokasi yang ditetapkan boleh sangat berbeza daripada tinggal di rumah. Bekas tahanan menceritakan bahawa mereka dikurung di hotel, premis polis atau kemudahan khusus, dengan pengawal mengawal kegiatan harian dan hubungan dengan dunia luar. Peguam dan sarjana yang menuntut pemansuhan berhujah bahawa aturan ini boleh memberi penyiasat kawalan luas terhadap soal siasat dan tahanan.

Perkembangan perdebatan

Undang-undang Tatacara Jenayah China diluluskan pada Julai 1979 dan menjalani pindaan menyeluruh pada 1996 dan 2012, diikuti pindaan pada 2018. Pengawasan kediaman bermula pada pindaan 1996, manakala perubahan pada 2012 meluaskan penggunaan lokasi yang ditetapkan dalam siasatan jenayah sensitif.

Cadangan semasa menyusuli perdebatan awam tentang sama ada RSDL patut dihadkan atau dimansuhkan. Peguam Yan Xin dari Firma Guaman Laishuo Beijing dan Han Xu, profesor di fakulti undang-undang Universiti Sichuan, telah menyeru supaya sistem itu dimansuhkan. Pendirian mereka melangkaui usaha menghapuskan ketiadaan tempat tinggal tetap sebagai alasan untuk mengenakan langkah tersebut.

• 1996: Pindaan kepada Undang-undang Tatacara Jenayah memperkenalkan pengawasan kediaman.
• 2012: Perubahan perundangan meluaskan penggunaan pengawasan kediaman di lokasi yang ditetapkan, termasuk dalam siasatan keselamatan negara dan keganasan.
• 2018: Pindaan lanjut menghasilkan versi undang-undang yang diteliti dalam penyelidikan kemudian mengenai RSDL.
• 2024: Perdebatan awam merangkumi kematian dalam tahanan dan gesaan peguam serta sarjana supaya sistem itu dimansuhkan.
• 2 November: Draf pindaan terbaharu dikemukakan kepada Jawatankuasa Tetap NPC untuk bacaan pertama.

Oleh itu, perdebatan beralih daripada tuntutan pembaharuan kepada cadangan perundangan yang khusus. Skopnya lebih sempit berbanding pemansuhan yang dituntut sesetengah peguam, manakala peruntukan lain bertujuan memperkukuh semak imbang sepanjang sesuatu kes jenayah.

Rekod penyelidikan tentang kurungan

Organisasi hak asasi manusia Safeguard Defenders menghuraikan pelaksanaan RSDL dalam laporan Locked Up. Laporan itu meneliti Artikel 75 Undang-undang Tatacara Jenayah 2018 dan menyatakan bahawa perlindungan, termasuk pemberitahuan kepada keluarga dan pengawasan pihak pendakwa, lazimnya diketepikan. Organisasi itu telah mendokumentasikan 175 kes individu menjelang Jun 2021.

Dalam kes-kes tersebut, Safeguard Defenders merekodkan akses kepada peguam dalam satu kes, hubungan dengan keluarga dalam empat kes dan lawatan pendakwa dalam dua kes. Organisasi itu mendokumentasikan enam kes yang melebihi had undang-undang enam bulan, termasuk satu kes yang berlarutan hampir empat tahun. Dapatan itu menggambarkan himpunan kes organisasi berkenaan, bukannya jumlah pentadbiran di peringkat negara.

Laporan itu menyatakan bahawa sekurang-kurangnya dua pengawal mengawasi seorang tahanan, di samping kamera yang beroperasi sepanjang masa. Kisah yang direkodkan termasuk soal siasat selama berjam-jam, makanan yang dihadkan, rawatan perubatan yang ditangguhkan dan tekanan yang melibatkan saudara-mara. Laporan itu turut menyebut sekatan selepas pembebasan, termasuk had terhadap perjalanan, hubungan dengan peguam dan pendedahan tentang apa yang berlaku.

Bao Longjun, seorang peguam hak asasi manusia dan bekas tahanan, menceritakan pengawasan berterusan:

Pada waktu malam, dua pengawal mengawasi saya, termasuk ketika saya ke tandas atau menggosok gigi.

Ding Jiaxi, seorang lagi peguam yang ditahan di bawah RSDL, menceritakan keadaan tidur dan pergerakannya:

Lampu pendarfluor di dalam bilik itu menyala 24 jam.

Safeguard Defenders turut merekodkan keterangan Niu Tengyu bahawa beliau tidur kurang daripada 30 jam antara 10 Disember 2019 dengan 20 Januari 2020, dan dipukul. Kisah seperti ini membantu menjelaskan mengapa akses kepada peguam, rakaman soal siasat dan penelitian terhadap pengakuan menjadi tumpuan dalam perubahan yang dicadangkan.

Kematian menambah desakan untuk pembaharuan

Bao Qinrui, 34, meninggal dunia pada 20 Julai 2022, pada hari ke-13 beliau dikenakan RSDL atas syak wasangka mencetuskan pertengkaran dan menimbulkan masalah. Keluarganya melihat laporan bedah siasat daripada Pusat Forensik Kejaksaan Agung Rakyat pada 22 April 2024.

Dapatan bedah siasat, seperti yang dihuraikan kepada umum, menyatakan kematiannya berpunca daripada kegagalan pernafasan dan peredaran darah akut akibat embolisme pulmonari, selepas tekanan berpanjangan akibat posisi badan yang menyekat pergerakan, kecederaan fizikal berulang dan kejutan elektrik. Embolisme pulmonari ialah penyumbatan salur darah yang membekalkan paru-paru.

Xing Yanjun, pengurus syarikat teknologi, meninggal dunia semasa dikenakan RSDL di Hulunbuir, Mongolia Dalam. Abangnya mendakwa polis menyeksa Xing dan rakan sekerjanya untuk mendapatkan pengakuan mengenai operasi perjudian. Keluarganya mempertikaikan penjelasan polis bahawa Xing menggantung diri dan berkata mereka hanya mengetahui kematiannya empat bulan kemudian.

Kes lain yang dibangkitkan dalam perdebatan termasuk kematian suspek kecurian Yuan Shihong di Hubei dan seorang suspek di Taizhou, Jiangsu, yang berada dalam keadaan vegetatif selepas mengalami ensefalopati Wernicke, penyakit yang dikaitkan dengan malnutrisi teruk dan kurang tidur. Chen Yongsheng, profesor undang-undang Universiti Peking, berkata laporan awam telah mendedahkan sekurang-kurangnya 10 kes berkaitan.

Peguam Hao Chen turut mendakwa anak guamnya menghadapi kurungan menyalahi undang-undang yang berpanjangan, tuntutan bayaran secara paksaan dan penyeksaan. Beliau menyifatkan amalan memindahkan suspek daripada liuzhi, iaitu tahanan yang digunakan dalam siasatan penyeliaan, ke RSDL yang sekadar pada nama sementara soal siasat oleh pihak berkuasa penyeliaan diteruskan. Dakwaannya menunjukkan kebimbangan tentang penggunaan bentuk kurungan berturut-turut yang memanjangkan pengasingan seseorang.

Berapa ramai yang terjejas?

Angka Safeguard Defenders sangat berbeza mengikut penerbitan dan tempoh. Laporan 2021 organisasi itu menyebut kurang daripada 500 orang dikenakan RSDL pada 2013 dan lebih 6,000 pada 2019, iaitu peningkatan lebih 12 kali ganda berdasarkan ambang tersebut. Organisasi itu menganggarkan 20 orang dikenakan RSDL setiap hari pada 2020.

Dapatan lain yang dikaitkan dengan organisasi itu menganggarkan 10,000 hingga 15,000 orang setiap tahun. Penerbitan 2022 dilaporkan mendokumentasikan 270,000 kejadian RSDL sejak 2013 dan menganggarkan jumlah keseluruhan antara 560,000 hingga 860,000 sepanjang tempoh itu. Perbezaan ukuran, termasuk kes yang didokumentasikan, kejadian dan anggaran bilangan orang, menyebabkan skala di seluruh negara masih tidak pasti.

Warga asing juga pernah dikenakan RSDL. Kes yang dinamakan termasuk warga Australia Yang Hengjun dan Cheng Lei, warga Kanada Michael Kovrig dan Michael Spavor, serta pemain bola keranjang Amerika Jeff Harper. Kes Harper berkaitan dakwaan menyebabkan kematian akibat kecuaian, sekali gus menunjukkan penggunaan pengawasan di lokasi yang ditetapkan di luar siasatan keselamatan negara.

Harper berkata berat badannya susut 18 kilogram semasa dikurung di Shenzhen. Aktivis Sweden Peter Dahlin, pengasas Safeguard Defenders, ditahan selama 23 hari pada awal 2016 sebelum diusir. Kisahnya menjadi sebahagian daripada penyelidikan organisasi itu mengenai keadaan tahanan.

Semakan terhadap penahanan dan tempoh dalam tahanan

Draf itu mewajibkan pendakwa yang meneliti permohonan meluluskan penahanan supaya menyoal siasat suspek dan mendengar pandangan peguam pembela. Pendakwa juga perlu menyemak secara berkala sama ada penahanan berterusan masih diperlukan.

Peruntukan lain mewajibkan pembebasan atau pertukaran langkah paksaan apabila tempoh tahanan hampir melebihi hukuman penjara yang berkemungkinan dikenakan terhadap seseorang. Tujuannya jelas: seseorang yang menunggu keputusan tidak sepatutnya dikurung lebih lama daripada hukuman yang dijangka diterimanya.

Draf itu turut mencadangkan supaya alasan melanjutkan tempoh tahanan polis ketika mendapatkan kelulusan penahanan diperketat dan tempoh lanjutan dipendekkan. Polis diwajibkan menjalankan siasatan dengan segera semasa tahanan. Pengiraan semula tempoh tahanan bagi siasatan memerlukan kelulusan pendakwa.

Peruntukan ini berkait langsung dengan kebimbangan Jin Hongwei tentang kemungkinan lebih banyak penahanan. Menghapuskan satu laluan kepada pengawasan di lokasi yang ditetapkan akan mengubah pilihan undang-undang yang tersedia kepada polis. Semakan berkala, penglibatan peguam dan had yang dikaitkan dengan hukuman yang dijangka akan membantu menentukan tempoh seseorang terus dikurung di bawah langkah pengganti.

Draf itu juga akan melarang secara jelas anggapan bahawa seseorang bersalah. Sejak 1996, China mempunyai peruntukan yang menyatakan tiada sesiapa boleh diputuskan bersalah tanpa penghakiman mahkamah yang sah. Penambahan yang dicadangkan akan menyatakan larangan itu secara jelas dan mengaitkannya dengan perubahan yang mengawal bukti, hak pembelaan dan sekatan kebebasan.

Peguam, saksi dan pengakuan yang dirakam

Peguam bela yang memohon pertemuan perlu dibenarkan berjumpa orang yang ditahan di pusat tahanan dalam tempoh 48 jam. Peguam bertugas akan diberikan hak yang lebih jelas untuk mengetahui tentang kes, bertemu orang berkenaan dan meneliti fail kes.

Mahkamah yang menggunakan prosedur perbicaraan biasa boleh memaklumkan badan bantuan guaman supaya melantik peguam bela. Pendakwa juga boleh memohon pelantikan peguam untuk suspek yang tidak diwakili dan berdepan kemungkinan hukuman penjara tiga tahun atau lebih. Ini akan meluaskan akses kepada bantuan guaman pada peringkat pendakwa memutuskan sama ada membawa sesuatu kes ke perbicaraan.

Rakaman audio dan video soal siasat secara mandatori akan diperluas kepada kes yang membawa kemungkinan hukuman sekurang-kurangnya tiga tahun. Rakaman perlu disimpan dan boleh diakses oleh mahkamah serta pendakwa. Tandatangan pada kenyataan menerima kesalahan dan hukuman juga perlu dirakam serentak dalam bentuk audio dan video.

Secara umumnya, mahkamah akan menerima pertuduhan dan hukuman yang dicadangkan pendakwa selepas mendapati pengakuan dibuat secara sukarela, kenyataan bertandatangan itu tulen dan sah, serta hukuman bersesuaian. Ini meletakkan tanggungjawab nyata kepada mahkamah untuk meneliti cara pengakuan diperoleh.

Saksi yang keterangannya berubah dengan ketara atau bercanggah boleh diwajibkan hadir di mahkamah. Jika saksi enggan hadir selepas dipanggil dan kebenaran keterangan terdahulu tidak dapat dipastikan, keterangan itu tidak boleh dijadikan asas kepada keputusan. Bahan audiovisual dan data elektronik yang dikumpulkan bertentangan dengan prosedur undang-undang juga boleh dikecualikan dalam keadaan tertentu.

Mangsa, kanak-kanak dan harta diberi perhatian

Mangsa, wakil undang-undang mereka dan saudara terdekat akan diberikan saluran untuk memohon bantuan guaman dalam keadaan tertentu. Peguam yang mewakili mangsa akan mempunyai hak untuk memeriksa, mencatat dan menyalin fail kes.

Bagi kes yang perlu dimulakan sendiri oleh mangsa, seperti kes penghinaan, fitnah dan penderaan tertentu, mahkamah boleh meminta polis membantu apabila pengumpulan bukti benar-benar sukar. Langkah ini menangani halangan praktikal bagi seseorang yang boleh menceritakan kecederaan tetapi tidak dapat memperoleh rekod atau bahan lain yang diperlukan untuk meneruskan kes.

Kanak-kanak mangsa yang tidak mempunyai wakil akan diberikan peguam bantuan guaman selepas persetujuan diperoleh. Soal siasat terhadap kanak-kanak mangsa dan saksi perlu melindungi privasi serta maruah mereka dan, jika boleh, diselesaikan dalam satu sesi untuk mengurangkan tekanan berulang.

Draf itu turut menangani harta yang disita atau dibekukan semasa siasatan. Polis perlu mengemukakan kepada pendakwa keputusan yang melibatkan harta bernilai besar atau langkah yang memberi kesan besar kepada pihak terlibat. Peruntukan lain bertujuan mengurangkan gangguan terhadap operasi perniagaan biasa dan menghalang aset yang disita daripada digunakan untuk membiayai agensi penyiasat.

Peruntukan berkaitan kes asing akan membenarkan penggunaan bukti yang diperoleh melalui kerjasama penguatkuasaan undang-undang atau kehakiman antarabangsa jika bukti itu memenuhi keperluan undang-undang China. Draf itu turut menyeru layanan adil terhadap suspek dan tertuduh warga asing serta membenarkan tindakan balas terhadap bidang kuasa jenayah asing yang tidak wajar atau sekatan diskriminasi yang menyasarkan warga dan organisasi China.

Perkara Utama

• Draf itu akan menghapuskan ketiadaan tempat tinggal tetap sebagai alasan polis mengenakan pengawasan kediaman di lokasi yang ditetapkan.
• Alasan berasingan yang melibatkan keselamatan negara dan keganasan akan dikekalkan di bawah perubahan yang dihuraikan.
• Cadangan itu mengandungi 55 artikel dalam tujuh bidang utama dan dikemukakan untuk bacaan pertama pada 2 November.
• Peguam dan bekas tahanan menceritakan pengasingan, penyeksaan dan kematian semasa RSDL, sekali gus mendorong tuntutan supaya sistem itu dimansuhkan.
• Perubahan lain akan memperkukuh semakan tahanan, akses peguam, rakaman soal siasat dan penelitian bukti.
• Kesan praktikalnya sebahagiannya bergantung pada langkah yang menggantikan RSDL bagi mereka yang tidak mempunyai tempat tinggal tetap.