Melindungi Biodiversiti: Usaha Vietnam Membanteras Perdagangan Daging Anjing dan Hidupan Liar

Pengenalan: Mendesaknya Usaha Melindungi Hidupan Liar di Vietnam

Vietnam kaya dengan kepelbagaian hidupan liar, dengan ribuan spesies haiwan mendiami hutan, sungai dan pergunungannya. Namun, biodiversiti ini berdepan ancaman serius akibat pemburuan, perdagangan dan penggunaan haiwan liar secara haram. Antara isu paling mendesak ialah pengambilan daging anjing dan produk haiwan liar, yang bukan sahaja membahayakan populasi haiwan, malah menimbulkan risiko besar kepada kesihatan awam dan imej antarabangsa negara itu. Sejak beberapa tahun kebelakangan ini, gerakan yang semakin berkembang muncul di Vietnam untuk berkata "tidak" kepada pengambilan daging anjing dan haiwan liar, didorong oleh kempen akar umbi serta dasar rasmi. Artikel ini meneliti keadaan semasa perlindungan hidupan liar di Vietnam, cabaran yang dihadapi dan penyelesaian yang sedang dilaksanakan untuk melindungi warisan alam semula jadi negara itu.

Mengapa Perlindungan Hidupan Liar Penting?

Hidupan liar memainkan peranan penting dalam mengekalkan keseimbangan ekologi dan menyokong kesejahteraan manusia. Kehilangan walaupun satu spesies boleh mewujudkan jurang dalam ekosistem, sekali gus membawa kesan yang tidak dijangka kepada alam sekitar dan manusia. Sebagai contoh, kehilangan rusa atau musang pandan dari hutan boleh mengganggu rantai makanan dan mengurangkan biodiversiti, yang akhirnya menjejaskan kualiti hidup masyarakat setempat.

Hutan Vietnam bukan sekadar sumber keindahan alam; hutan juga penting untuk mengawal iklim, menulenkan air dan menyediakan mata pencarian kepada jutaan orang. Pemburuan dan pengambilan haiwan liar secara haram, termasuk spesies terancam, mengancam fungsi penting ini. Menurut penyelidikan saintifik, banyak spesies di Vietnam telah pupus atau berada di ambang kepupusan akibat eksploitasi berlebihan untuk makanan, perubatan atau tujuan hiasan.

Perdagangan Daging Anjing: Tradisi, Kontroversi dan Perubahan

Pengambilan daging anjing mempunyai sejarah panjang di beberapa bahagian Vietnam dan negara Asia lain. Secara tradisi, daging anjing dianggap sebagai makanan istimewa atau hidangan untuk majlis tertentu. Namun, amalan ini semakin mendapat perhatian dan kritikan di dalam mahupun di luar negara. Tinjauan oleh organisasi seperti FOUR PAWS menunjukkan bahawa hanya sebilangan kecil rakyat Vietnam mengambil daging anjing atau kucing secara tetap, iaitu sekitar 6%, manakala sebahagian besar menyokong larangan perdagangan itu sepenuhnya.

Sikap orang ramai sedang berubah, khususnya dalam kalangan generasi muda dan penduduk bandar. Ramai kini menganggap anjing dan kucing sebagai haiwan teman, bukannya makanan. Peningkatan pemilikan haiwan peliharaan dan pengaruh piawaian kebajikan haiwan global turut menyumbang kepada perubahan ini. Selain itu, perdagangan daging anjing dikaitkan dengan kekejaman terhadap haiwan, kecurian dan penularan penyakit seperti rabies, yang boleh membawa implikasi serius terhadap kesihatan awam.

Kajian Kes: Hoi An Mendahului Usaha

Dalam satu langkah bersejarah, bandar Hoi An menjadi yang pertama di Vietnam melarang secara rasmi penjualan dan pengambilan daging anjing serta kucing. Inisiatif ini, yang dilancarkan dengan kerjasama FOUR PAWS, bertujuan meningkatkan kebajikan haiwan, mencegah penularan penyakit dan mengukuhkan reputasi bandar itu sebagai destinasi pelancongan yang selamat dan mesra. Perjanjian itu merangkumi program vaksinasi, kempen pendidikan awam dan penguatkuasaan undang-undang perlindungan haiwan yang tegas.

Contoh Hoi An menunjukkan bahawa kerajaan tempatan boleh memainkan peranan penting dalam mengubah norma sosial dan melindungi haiwan. Kejayaan bandar itu mendorong wilayah lain mempertimbangkan langkah serupa, menandakan perubahan yang lebih luas dalam masyarakat Vietnam.

Pengambilan Hidupan Liar: Ancaman kepada Biodiversiti dan Kesihatan Awam

Selain perdagangan daging anjing, pengambilan produk haiwan liar kekal sebagai cabaran besar. Ramai orang masih percaya bahawa daging haiwan liar ialah makanan mewah atau mempunyai khasiat perubatan, walaupun tiada bukti saintifik yang mencukupi. Permintaan ini mendorong pemburuan dan perdagangan haram, sekali gus menolak banyak spesies ke ambang kepupusan.

Vietnam diiktiraf sebagai kawasan tumpuan biodiversiti, tetapi negara itu juga merupakan laluan transit dan pusat penggunaan utama bagi produk hidupan liar. Menurut World Wide Fund for Nature (WWF), pemacu utama pengambilan hidupan liar ialah kepercayaan tentang manfaat kesihatan, status sosial dan rasa ingin tahu terhadap makanan. Kajian menunjukkan bahawa pelancong tempatan dan antarabangsa turut menyumbang kepada permintaan terhadap daging dan produk haiwan liar, dengan sesetengahnya mengambil barangan ini beberapa kali setahun.

Kesan Perdagangan Hidupan Liar Haram

Perdagangan hidupan liar haram bukan sahaja mengancam populasi haiwan, malah meningkatkan risiko penyakit zoonotik, iaitu penyakit yang boleh merebak daripada haiwan kepada manusia. Pandemik COVID-19 menonjolkan bahaya hubungan rapat dengan haiwan liar dan keperluan untuk kawalan yang lebih ketat terhadap pasar hidupan liar. Di Vietnam, pihak berkuasa dan NGO telah melancarkan pelbagai kempen untuk meningkatkan kesedaran tentang risiko ini serta menggalakkan mata pencarian alternatif bagi masyarakat yang bergantung pada pemburuan atau perdagangan hidupan liar.

Kerangka Undang-undang dan Penguatkuasaan: Kemajuan dan Kekurangan

Vietnam telah mencapai kemajuan besar dalam memperkukuh kerangka undang-undang bagi perlindungan hidupan liar. Undang-undang seperti Decree 35/2019 (dipinda oleh Decree 07/2022) serta Artikel 234 dan 244 Kanun Keseksaan mengenakan hukuman berat terhadap pemburuan, perdagangan dan pengambilan spesies terancam secara haram, termasuk hukuman penjara sehingga 15 tahun bagi kesalahan serius.

Walaupun undang-undang ini telah diwujudkan, penguatkuasaan masih menjadi cabaran. Kegiatan haram berterusan disebabkan permintaan tinggi, pemantauan yang lemah dan rasuah. Beberapa kelompangan undang-undang, seperti takrif spesies dilindungi yang tidak jelas atau prosedur yang tidak memadai untuk mengurus haiwan yang dirampas, menyukarkan pendakwaan berkesan. Pakar berpendapat bahawa pembaharuan undang-undang perlu disertai penguatkuasaan yang kukuh dan penglibatan masyarakat untuk mencapai hasil yang berkekalan.

Mengubah Tingkah Laku Pengguna: Kuasa Pendidikan dan Advokasi

Salah satu cara paling berkesan untuk melindungi hidupan liar ialah mengurangkan permintaan terhadap produk haiwan liar. Kempen pendidikan dan advokasi memainkan peranan penting dalam mengubah sikap dan tingkah laku orang ramai. Organisasi seperti Center for Nature Education (ENV) dan FOUR PAWS telah menganjurkan acara, mengedarkan bahan pendidikan dan menggerakkan selebriti untuk bersuara menentang pengambilan hidupan liar.

Sebagai contoh, projek "Action for Wildlife" oleh ENV menggalakkan orang ramai berikrar untuk tidak menggunakan, membeli atau memelihara haiwan liar sebagai haiwan peliharaan. Kempen kreatif seperti pertandingan seni untuk pelajar dan pameran awam membantu menyampaikan mesej kepada khalayak yang pelbagai. Usaha ini telah membawa perubahan nyata, dengan ramai individu dan keluarga memilih untuk berhenti memakan daging anjing atau menggunakan produk hidupan liar selepas mengetahui kesannya.

Penglibatan Masyarakat dan Belia

Penglibatan golongan muda amat penting untuk mengekalkan perubahan jangka panjang. Ramai anak muda di Vietnam kini menerajui usaha memperjuangkan kebajikan haiwan dan perlindungan alam sekitar. Pengaruh mereka turut menjangkau keluarga dan masyarakat, membantu memutuskan amalan yang telah lama berakar umbi serta membentuk semula norma budaya.

Melangkaui Kesedaran: Keperluan untuk Tindakan Lebih Tegas

Walaupun kempen kesedaran penting, pakar menegaskan bahawa usaha itu perlu disertai tindakan konkrit. Laporan kewartawanan penyiasatan mendedahkan bahawa pemburuan dan perdagangan haiwan liar secara haram masih berterusan di banyak kawasan, meskipun kempen berprofil tinggi telah dilaksanakan. Platform media sosial juga kadangkala memudahkan penjualan spesies dilindungi, sekali gus menyukarkan penguatkuasaan.

Bagi menangani cabaran ini, beberapa wilayah telah memperkenalkan peraturan yang lebih ketat. Misalnya, Thua Thien Hue melarang pegawai kerajaan daripada mengambil daging haiwan liar dan mewajibkan restoran menandatangani ikrar untuk tidak menjual produk sedemikian. Mereka yang melanggar peraturan berdepan tindakan tatatertib, termasuk pemecatan dan pendakwaan jenayah. Langkah ini, bersama pendidikan awam, telah membawa peningkatan ketara dalam jumlah haiwan liar yang diserahkan secara sukarela kepada pihak berkuasa.

Kerjasama Antarabangsa dan Serantau

Usaha Vietnam merupakan sebahagian daripada gerakan serantau dan global yang lebih luas untuk membanteras jenayah hidupan liar. Organisasi antarabangsa seperti WWF dan WildAid menyokong inisiatif tempatan serta menyediakan bantuan teknikal dalam penguatkuasaan undang-undang, kesihatan awam dan pembangunan mampan. Kerjasama rentas sempadan penting untuk melumpuhkan rangkaian penyeludupan dan melindungi spesies migrasi.

Kisah Kejayaan dan Cabaran Berterusan

Vietnam mencatat beberapa kejayaan penting dalam usaha membanteras pengambilan hidupan liar. Penurunan pengambilan daging anjing, kemunculan bandar yang mengutamakan kebajikan haiwan seperti Hoi An dan pertambahan pusat penyelamatan hidupan liar menunjukkan perkembangan positif. Namun, cabaran masih wujud, termasuk permintaan yang berterusan, sumber penguatkuasaan yang terhad dan keperluan menyediakan mata pencarian alternatif kepada masyarakat yang terlibat dalam perdagangan hidupan liar.

Pakar bersetuju bahawa pendekatan pelbagai langkah diperlukan. Ini termasuk:

• Memperkukuh kerangka undang-undang dan menutup kelompangan
• Memantapkan penguatkuasaan undang-undang dan pendakwaan terhadap pesalah
• Memperluas pendidikan awam dan penglibatan masyarakat
• Menggalakkan mata pencarian mampan bagi penduduk luar bandar
• Memupuk kerjasama antarabangsa dan perkongsian maklumat

Ringkasan

• Biodiversiti Vietnam terancam akibat pemburuan, perdagangan dan pengambilan haiwan liar secara haram, termasuk daging anjing.
• Sikap orang ramai sedang berubah; kini kebanyakan rakyat Vietnam menentang perdagangan daging anjing dan menyokong undang-undang perlindungan haiwan yang lebih tegas.
• Inisiatif tempatan seperti larangan daging anjing dan kucing di Hoi An menunjukkan keberkesanan dasar dan tindakan masyarakat.
• Kempen pendidikan dan advokasi penting untuk mengubah tingkah laku pengguna dan mengurangkan permintaan terhadap produk hidupan liar.
• Pembaharuan undang-undang dan penguatkuasaan tegas diperlukan untuk mencegah pesalah dan melindungi spesies terancam.
• Kerjasama antarabangsa dan pembangunan mampan penting untuk kejayaan jangka panjang dalam pemuliharaan hidupan liar.
• Melindungi hidupan liar bukan sekadar menyelamatkan haiwan, tetapi juga menjaga warisan alam semula jadi Vietnam, kesihatan awam dan generasi akan datang.