Penerbangan di Bali Terganggu Susulan Letusan Gunung Lewotobi Laki-Laki: Perkara yang Perlu Diketahui Pengembara

Letusan Dahsyat Gunung Lewotobi Laki-Laki Cetus Pembatalan Penerbangan Secara Besar-besaran

Pengembara yang menuju ke atau berlepas dari pulau peranginan popular Indonesia, Bali, berdepan gangguan besar minggu ini selepas Gunung Lewotobi Laki-Laki, gunung berapi berkembar di pulau Flores, meletus dengan kekuatan luar biasa. Letusan yang bermula pada petang Selasa itu menyemburkan kepulan abu menjulang setinggi 11 kilometer (kira-kira 6.8 batu) ke udara, mendorong pihak berkuasa menaikkan status amaran gunung berapi itu ke tahap tertinggi serta menyebabkan puluhan penerbangan antarabangsa dan domestik dibatalkan.

Kesan letusan dirasai jauh melangkaui kawasan berhampiran gunung berapi itu apabila abu gunung berapi dibawa angin merentasi laluan udara yang menghubungkan Bali dengan bandar-bandar utama di Australia, Asia dan kawasan lain. Kejadian itu sekali lagi memperlihatkan betapa terdedahnya perjalanan udara di rantau ini kepada aktiviti gunung berapi yang kerap berlaku di Indonesia, selain cabaran yang dihadapi masyarakat setempat yang tinggal berhampiran gunung berapi aktif.

Bagaimana Letusan Berlaku

Gunung Lewotobi Laki-Laki, yang berketinggian 1,584 meter (5,197 kaki), ialah antara gunung berapi paling aktif di Indonesia. Pada Selasa, gunung berapi itu meletus kira-kira 5:35 p.m. waktu tempatan, melepaskan awan abu besar berbentuk cendawan yang dapat dilihat dari jarak sehingga 150 kilometer (93 batu). Beberapa letusan susulan berlaku, dengan tiang abu mencapai ketinggian sehingga 5,000 meter (16,400 kaki) pada pagi Rabu, menurut agensi vulkanologi Indonesia.

Pihak berkuasa bertindak pantas dengan memperluas zon larangan di sekitar gunung berapi itu kepada 8 kilometer (5 batu) dan memindahkan penduduk dari beberapa kampung. Agensi Mitigasi Bencana Negara melaporkan sekurang-kurangnya sebuah kampung dipindahkan lewat Selasa, manakala hujan abu diperhatikan di beberapa komuniti di luar zon bahaya. Mujurlah, tiada laporan awal mengenai kematian atau kerosakan harta benda yang besar.

Pemantauan seismik menunjukkan aktiviti gunung berapi masih berterusan, dengan gegaran dan letusan masih dikesan pada Rabu. Agensi geologi memberi amaran tentang kemungkinan banjir lahar, iaitu aliran berbahaya yang membawa serpihan gunung berapi dan lumpur, jika hujan lebat berlaku, khususnya bagi komuniti berhampiran sungai yang berpunca dari gunung berapi itu.

Pembatalan Penerbangan dan Gangguan Perjalanan

Kesan letusan yang paling segera dan ketara ialah terhadap perjalanan udara. Lapangan Terbang Antarabangsa I Gusti Ngurah Rai di Bali, pintu masuk utama ke pulau itu, menyaksikan sekurang-kurangnya 32 penerbangan dibatalkan pada Rabu, dengan beberapa laporan menyatakan jumlahnya melebihi 37. Pembatalan itu melibatkan laluan antarabangsa dan domestik, menyebabkan ribuan penumpang terkandas serta gangguan besar kepada perjalanan.

Antara syarikat penerbangan yang terjejas ialah Jetstar, Virgin Australia, Air India, Air New Zealand, Singapore Airlines, TigerAir, Juneyao Airlines dari China dan beberapa syarikat lain. Laluan ke dan dari Australia, India, Singapura, Malaysia, China dan New Zealand paling terjejas. Penerbangan domestik, termasuk perkhidmatan AirAsia ke Labuan Bajo di Flores, turut dibatalkan.

Walaupun berlaku pembatalan, lapangan terbang Bali kekal beroperasi. Pegawai lapangan terbang memaklumkan bahawa keputusan untuk membatalkan penerbangan bergantung pada laluan dan syarikat penerbangan tertentu. Sesetengah pengendali, seperti Jetstar, optimis awan abu akan beralih menjelang lewat Rabu, sekali gus membolehkan penerbangan yang tertangguh disambung semula. Namun, pergerakan abu gunung berapi yang sukar diramal bermakna syarikat penerbangan dan penumpang perlu kekal fleksibel.

Lapangan Terbang Ditutup di Wilayah Terjejas

Selain pembatalan penerbangan di Bali, tiga lapangan terbang di wilayah Nusa Tenggara Timur, termasuk Lapangan Terbang Fransiskus Xaverius Seda di Maumere, Lapangan Terbang Soa di Bajawa dan Lapangan Terbang Haji Hasan Aroeboesman di Ende, ditutup sementara demi keselamatan penumpang. Penutupan ini menambah rumit rancangan perjalanan mereka yang menuju ke atau berlepas dari Flores dan pulau-pulau berhampiran.

Kementerian Pengangkutan Indonesia menganggarkan lebih 14,000 penumpang terjejas akibat pembatalan dan kelewatan. Syarikat penerbangan dan pengendali lapangan terbang digesa menyediakan pilihan seperti penjadualan semula, perubahan laluan atau bayaran balik penuh kepada mereka yang tidak dapat meneruskan perjalanan.

Mengapa Abu Gunung Berapi Menyebabkan Penerbangan Dihentikan

Abu gunung berapi menimbulkan bahaya besar kepada penerbangan. Apabila gunung berapi meletus, ia boleh melontarkan zarah abu halus tinggi ke atmosfera, lalu dibawa angin sejauh ratusan malah ribuan kilometer. Pesawat yang terbang menembusi awan abu berisiko mengalami kerosakan enjin yang serius kerana abu boleh mencair di dalam enjin jet, lalu menyumbat dan meliputi komponen penting. Abu juga boleh menghakis permukaan luar pesawat, merosakkan tingkap kokpit serta mengganggu sistem navigasi dan komunikasi.

Disebabkan bahaya ini, pihak berkuasa penerbangan antarabangsa dan syarikat penerbangan mengambil pendekatan berhati-hati, dan sering membatalkan atau mengubah laluan penerbangan apabila awan abu dikesan di sepanjang laluan penerbangan. Keputusan untuk menyambung semula penerbangan bergantung pada pemantauan masa nyata pergerakan abu, keadaan cuaca serta penilaian pakar daripada agensi vulkanologi dan penerbangan.

Pemindahan dan Kesan Setempat

Walaupun kesan letusan yang paling ketara ialah terhadap perjalanan udara, kesannya kepada komuniti berhampiran Gunung Lewotobi Laki-Laki juga besar. Abu gunung berapi turun di beberapa kampung, menyelaputi jalan dengan lapisan tebal abu, kerikil dan pasir. Penduduk kampung seperti Boru, Hewa, Watobuku dan Nurabelen dipindahkan ke lokasi lebih selamat, dengan sebahagian daripada mereka ditempatkan di pusat perlindungan sementara yang dilengkapi kemudahan asas.

Abdul Muhari, jurucakap agensi mitigasi bencana Indonesia, melaporkan sekurang-kurangnya 450 keluarga dari kampung-kampung terjejas telah ditempatkan di kediaman sementara. Pihak berkuasa mengagihkan pelitup muka bagi melindungi penduduk daripada menyedut abu dan memberi amaran tentang risiko banjir lahar sekiranya hujan lebat berlaku.

Walaupun berlaku gangguan, tiada laporan awal mengenai kecederaan atau kematian. Pegawai tempatan menyifatkan pemindahan pantas dan pengetahuan komuniti tentang bahaya gunung berapi sebagai faktor yang membantu meminimumkan kemudaratan.

Kesan terhadap Pelancongan dan Ekonomi

Bali ialah antara destinasi pelancongan paling popular di dunia, yang menarik jutaan pengunjung setiap tahun. Ekonomi pulau itu sangat bergantung pada pelancongan dan gangguan perjalanan udara boleh membawa kesan ekonomi yang besar. Letusan terbaharu itu menyebabkan ribuan pelancong terkandas, dengan sesetengahnya terpaksa melanjutkan tempoh penginapan atau mencari laluan alternatif untuk pulang.

Remdy Doule, pekerja jualan di sebuah agensi pelancongan yang berpangkalan di Bali, menganggarkan lebih 1,000 pelancong terjejas secara langsung oleh pembatalan penerbangan, khususnya mereka yang dalam perjalanan ke Bali dan Taman Negara Komodo berhampiran. Syarikat penerbangan dan hotel berusaha membantu penumpang yang terkandas dengan menawarkan pilihan tempahan semula dan penginapan tambahan jika boleh.

Walaupun kesan serta-merta mengganggu perjalanan, kebanyakan syarikat penerbangan dan pengendali pelancongan yakin keadaan akan kembali normal selepas awan abu beralih. Namun, kejadian itu menjadi peringatan bahawa rantau ini terdedah kepada bahaya alam semula jadi dan perancangan kontingensi penting bagi pengembara serta perniagaan.

Landskap Gunung Berapi Indonesia: Cabaran Berterusan

Indonesia mempunyai lebih daripada 120 gunung berapi aktif, menjadikannya antara negara yang paling aktif dari segi gunung berapi di dunia. Kepulauan itu terletak di atas “Lingkaran Api” Pasifik, zon aktiviti seismik berbentuk ladam yang menjadi pertemuan beberapa plat tektonik. Kedudukan geologi ini menyebabkan gempa bumi dan letusan gunung berapi kerap berlaku.

Gunung Lewotobi Laki-Laki ialah sebahagian daripada sistem gunung berapi berkembar, dengan “pasangannya yang perempuan”, Lewotobi Perempuan, terletak berdekatan. Gunung berapi itu mempunyai sejarah letusan, dengan kejadian besar direkodkan pada Mac, Mei dan November tahun sebelumnya. Letusan November 2024 mengorbankan sembilan orang, mencederakan puluhan orang dan memaksa ribuan penduduk berpindah, selain menyebabkan pembatalan penerbangan secara besar-besaran seperti kejadian kali ini.

Kehidupan berhampiran gunung berapi aktif merupakan kenyataan bagi ramai rakyat Indonesia. Komuniti berhampiran gunung berapi sudah biasa dengan latihan pemindahan dan amaran pemantauan, namun letusan yang sukar diramal bermakna kewaspadaan sentiasa diperlukan.

Pandangan Pakar dan Kenyataan Rasmi

Ketua agensi geologi, Muhammad Wafid, menegaskan kepentingan mematuhi panduan keselamatan dan memberi amaran kepada penduduk serta pelancong supaya mengelakkan kegiatan dalam lingkungan sekurang-kurangnya 7 kilometer dari kawah gunung berapi itu. Beliau turut menekankan risiko banjir lahar dan menggesa orang ramai memakai pelitup muka bagi mengelakkan penyedutan abu.

Ketinggian tiang letusan diperhatikan kira-kira 10,000 meter dari puncak. Tiang abu itu kelihatan kelabu dan pekat.

Kenyataan Wafid menggambarkan skala letusan itu dan keseriusan pihak berkuasa dalam menangani aktiviti gunung berapi yang masih berterusan.

Syarikat penerbangan dan pengendali lapangan terbang turut mengeluarkan kenyataan yang mengutamakan keselamatan penumpang. Jetstar, misalnya, memberi jaminan kepada pelanggan bahawa penerbangan hanya akan disambung semula apabila keadaan selamat, dan penumpang yang terjejas akan ditawarkan penjadualan semula atau bayaran balik.

Keselamatan sentiasa menjadi keutamaan kami dan kami hanya akan mengendalikan penerbangan ke dan dari Denpasar apabila keadaan selamat untuk terbang.

Pendirian ini turut dikongsi syarikat penerbangan lain, termasuk Air New Zealand dan Virgin Australia, serta Kementerian Pengangkutan Indonesia.

Langkah Seterusnya: Pemantauan dan Kesiapsiagaan

Menurut maklumat terkini, aktiviti gunung berapi di Gunung Lewotobi Laki-Laki terus dipantau rapi oleh agensi vulkanologi dan mitigasi bencana Indonesia. Zon larangan masih berkuat kuasa dan penduduk dinasihatkan supaya berwaspada terhadap letusan susulan atau bahaya lain seperti banjir lahar.

Bagi pengembara, keadaan ini menjadi peringatan supaya kerap menyemak status penerbangan, mengikuti perkembangan keadaan setempat dan bersedia menghadapi perubahan mendadak dalam rancangan perjalanan apabila mengunjungi kawasan yang mempunyai gunung berapi aktif. Syarikat penerbangan dan pengendali pelancongan di Indonesia telah menyediakan protokol untuk menangani gangguan sedemikian, namun mereka yang terjejas perlu bersikap fleksibel dan sabar.

Ringkasan

• Gunung Lewotobi Laki-Laki meletus pada Selasa, menyemburkan kepulan abu setinggi 11 kilometer dan mendorong pihak berkuasa mengisytiharkan tahap amaran tertinggi.
• Sekurang-kurangnya 32 penerbangan ke dan dari Bali dibatalkan, menjejaskan ribuan pengembara antarabangsa dan domestik.
• Tiga lapangan terbang di wilayah Nusa Tenggara Timur ditutup sementara dan lebih 14,000 penumpang terjejas.
• Komuniti setempat berhampiran gunung berapi itu dipindahkan, tanpa laporan awal mengenai kematian atau kerosakan besar.
• Abu gunung berapi menimbulkan risiko serius kepada penerbangan, menyebabkan pembatalan penerbangan secara besar-besaran sebagai langkah berjaga-jaga demi keselamatan.
• Industri pelancongan Bali mengalami gangguan besar, namun syarikat penerbangan dan hotel berusaha membantu penumpang yang terkandas.
• Kedudukan Indonesia di Lingkaran Api Pasifik menjadikan aktiviti gunung berapi yang kerap sebagai cabaran berterusan bagi penduduk dan pengembara.
• Pihak berkuasa terus memantau keadaan dan pengembara dinasihatkan supaya mengikuti perkembangan serta bersikap fleksibel dalam perancangan mereka.