Subsidi $500 China untuk Anak: Mampukah Insentif Tunai Membendung Krisis Kadar Kelahiran?

Subsidi Penjagaan Anak Baharu China: Langkah Berani di Tengah Krisis Demografi

China melancarkan subsidi penjagaan anak di seluruh negara, menawarkan 3,600 yuan (kira-kira $500) setahun bagi setiap anak berusia bawah tiga tahun. Langkah yang belum pernah dilakukan sebelum ini, diumumkan pada 2025 dan dikuatkuasakan secara retrospektif mulai 1 Januari, merupakan usaha terkini dan paling langsung kerajaan China untuk menangani kadar kelahiran yang merosot dengan pantas serta cabaran demografi yang semakin menghampiri. Dasar itu dijangka memberi manfaat kepada lebih 20 juta keluarga, sekali gus menandakan perubahan besar dalam pendekatan China terhadap sokongan keluarga dan pengurusan penduduk.

Subsidi baharu itu diperkenalkan ketika China berdepan tahun ketiga berturut-turut mengalami penyusutan penduduk. Pada 2024, hanya 9.54 juta kelahiran direkodkan—separuh daripada jumlah pada 2016, tahun China menamatkan dasar satu anak yang berkuat kuasa selama beberapa dekad. Penduduk negara itu menyusut sebanyak 1.39 juta pada 2024, dan buat kali pertama dalam sejarah moden, China kehilangan status sebagai negara paling ramai penduduk di dunia kepada India. Dengan hampir 310 juta penduduk berusia 60 tahun ke atas, serta unjuran Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu yang menunjukkan jumlah penduduk mungkin merosot kepada 800 juta menjelang 2100, masa depan ekonomi dan sosial China menjadi taruhan besar.

Mengapa Penduduk China Semakin Menyusut?

Krisis demografi China berpunca daripada beberapa faktor yang saling berkait. Dasar satu anak, yang dilaksanakan dari 1980 hingga 2015, mengurangkan kadar kelahiran secara drastik dan mengubah struktur keluarga. Walaupun dasar itu dilonggarkan—pertama dengan membenarkan dua anak pada 2016, kemudian tiga anak pada 2021—kadar kelahiran terus merosot. Kadar kesuburan pada 2024 turun kepada hanya 1.01 kelahiran bagi setiap wanita, jauh di bawah paras penggantian 2.1 yang diperlukan untuk mengekalkan jumlah penduduk yang stabil.

Namun, perubahan dasar sahaja tidak cukup untuk membalikkan trend itu. Pasangan muda China semakin menangguhkan perkahwinan dan menjadi ibu bapa, atau memilih untuk tidak berbuat demikian. Puncanya rumit:

• Kos sara hidup yang tinggi: Perbelanjaan perumahan, pendidikan dan penjagaan anak di bandar melonjak, menjadikan kos membesarkan anak satu beban kewangan yang besar.
• Tekanan kerjaya: Lelaki dan wanita berdepan persaingan sengit dalam pasaran pekerjaan, manakala ramai wanita bimbang keibuan akan menjejaskan kerjaya mereka.
• Norma sosial yang berubah: Semakin ramai wanita melanjutkan pelajaran ke peringkat lebih tinggi dan mengejar cita-cita profesional, sekali gus mencabar jangkaan tradisional tentang perkahwinan dan kelahiran anak.
• Ketidaksamaan gender: Diskriminasi berterusan dan kurangnya sokongan untuk ibu bekerja menyukarkan mereka mengimbangi keluarga dengan kerjaya.

Akibatnya, kadar perkahwinan menjunam ke paras terendah dalam sejarah. Pada 2023, China menyaksikan peningkatan singkat perkahwinan selepas pandemik, tetapi dalam separuh pertama 2024, jumlahnya merosot 12.7% berbanding tempoh sama tahun sebelumnya. Tinjauan menunjukkan ramai golongan muda masih keberatan untuk berkahwin atau mempunyai anak, dengan menyebut ketidaktentuan ekonomi dan keutamaan gaya hidup.

Apakah yang Ditawarkan oleh Subsidi Baharu Ini?

Subsidi penjagaan anak peringkat kebangsaan menyediakan 3,600 yuan ($500) setahun bagi setiap anak berusia bawah tiga tahun, tanpa mengira sama ada anak itu anak pertama, kedua atau ketiga dalam keluarga. Dasar ini dibiayai oleh kerajaan pusat, bukan pihak berkuasa tempatan, menandakan tahap komitmen baharu untuk menangani cabaran demografi. Subsidi separa juga disediakan bagi anak bawah tiga tahun yang dilahirkan sebelum 2025.

Menurut Suruhanjaya Kesihatan Negara, matlamatnya adalah untuk mengurangkan secara langsung kos melahirkan dan membesarkan anak, agar keluarga lebih mampu mempunyai anak. Dasar itu dijangka menyuntik sejumlah 117 bilion yuan ke dalam ekonomi pada tahun pertama, menurut Citi Research, dan dilihat sebagai dasar kependudukan serta penggunaan.

Bagaimanapun, pakar mengingatkan bahawa jumlah subsidi itu—meskipun merupakan pencapaian penting dalam sokongan langsung kepada isi rumah—agak kecil berbanding kos sebenar membesarkan anak di bandar-bandar utama China. Bayaran tahunan $500 itu tidak mungkin dapat menampung perbelanjaan tinggi untuk perumahan, pendidikan dan penjagaan anak, khususnya di pusat bandar seperti Beijing dan Shanghai.

Perbezaan Mengikut Wilayah: Kerajaan Tempatan Menguji Insentif Lebih Besar

Sebelum subsidi kebangsaan diperkenalkan, lebih 20 pentadbiran peringkat wilayah sudah melaksanakan dasar masing-masing untuk menggalakkan kelahiran, dengan kadar kemurahan hati dan kejayaan yang berbeza-beza. Antara contoh paling ketara ialah:

• Hohhot (Mongolia Dalam): Menawarkan sehingga 100,000 yuan ($14,000) bagi setiap bayi baharu kepada pasangan yang mempunyai tiga anak atau lebih, dibayar dalam tempoh sepuluh tahun. Bandar itu juga menyediakan 10,000 yuan bagi anak pertama dan 50,000 yuan bagi anak kedua, di samping sokongan perubatan dan pemakanan untuk ibu.
• Shenyang (Liaoning): Menyediakan subsidi bulanan 500 yuan kepada keluarga yang mempunyai anak ketiga sehingga anak itu berusia tiga tahun.
• Tianmen (Hubei): Melaksanakan pakej subsidi, ganjaran perumahan dan elaun cuti bersalin, yang menyumbang kepada peningkatan 17% jumlah bayi baharu pada 2024 selepas lapan tahun merosot.
• Hangzhou (Zhejiang): Menawarkan bayaran sekali sebanyak 25,000 yuan kepada pasangan yang mempunyai anak ketiga.

Dasar wilayah ini sering merangkumi manfaat tambahan seperti cuti bersalin dan cuti paterniti yang lebih panjang, akses keutamaan kepada perumahan serta perkhidmatan penjagaan anak yang lebih baik. Sebagai contoh, wilayah Sichuan mencadangkan supaya cuti perkahwinan dinaikkan daripada 5 kepada 25 hari dan cuti bersalin dilanjutkan daripada 60 kepada 150 hari bagi mewujudkan persekitaran yang lebih mesra keluarga.

Adakah Subsidi Tempatan Berkesan?

Sesetengah bandar melaporkan peningkatan sederhana dalam kadar kelahiran selepas insentif ini diperkenalkan. Di Tianmen, jumlah bayi baharu meningkat 17% pada 2024, sekali gus menamatkan kemerosotan selama lapan tahun. Baoji di wilayah Shaanxi mencatatkan peningkatan tahunan 10.7% dalam jumlah bayi baharu pada separuh pertama 2024, manakala wilayah Guangdong melaporkan kenaikan 1.4% bagi kelahiran yang direkodkan di hospital.

Bagaimanapun, pakar mengingatkan bahawa peningkatan ini mungkin hanya sementara. Faktor seperti Tahun Naga—tempoh yang dianggap bertuah dari sudut budaya untuk mempunyai anak—mungkin menyumbang kepada kenaikan itu. Selain itu, trend jangka panjang masih menunjukkan penurunan, dan banyak wilayah terus mengalami kemerosotan. Contohnya, Nanning di Guangxi melaporkan penurunan tahunan 16.8% dalam jumlah kelahiran pada separuh pertama 2024.

Mengapa Wang Tunai Sahaja Mungkin Tidak Mencukupi

Walaupun pelbagai subsidi dan insentif diperkenalkan, kebanyakan penganalisis dan ahli demografi masih ragu-ragu bahawa bantuan kewangan semata-mata dapat membalikkan kemerosotan demografi China. Cabaran utamanya berakar umbi dalam faktor ekonomi, sosial dan budaya.

Dr. Mi Hong, pengarah Institut Kajian Penduduk dan Pembangunan di Universiti Zhejiang, menjelaskan bahawa subsidi boleh meringankan tekanan kewangan, namun ia hanyalah satu bahagian daripada persoalan yang jauh lebih besar.

Penyediaan subsidi penjagaan anak memang relevan, tetapi tanpa sokongan lebih menyeluruh—seperti penjagaan anak yang mampu dibiayai, cuti ibu bapa yang lebih panjang dan perlindungan pekerjaan untuk wanita—kesannya terhadap kadar kesuburan mungkin kekal minimum.

Pengalaman antarabangsa menyokong pandangan ini. Negara Asia Timur lain seperti Korea Selatan dan Jepun turut memperkenalkan subsidi serta insentif keluarga yang besar, namun kadar kelahiran mereka kekal antara yang terendah di dunia. Apabila wanita mempunyai autonomi reproduktif dan peluang kerjaya yang lebih luas, mereka tidak mungkin mengubah pilihan masing-masing semata-mata demi matlamat dasar negara.

Halangan Struktur: Peranan Gender dan Diskriminasi di Tempat Kerja

Antara halangan paling besar kepada peningkatan kadar kelahiran di China ialah jangkaan berterusan bahawa wanita memikul tanggungjawab utama untuk penjagaan anak dan kerja rumah. Peranan gender tradisional ini, digabungkan dengan diskriminasi terhadap ibu di tempat kerja, menyukarkan wanita mengimbangi keluarga dengan cita-cita kerjaya.

Satu kajian terbaharu oleh Universiti Fudan dan Universiti Hong Kong mendapati bahawa pemberian subsidi bagi menggalakkan penglibatan lelaki dalam penjagaan anak dan kerja rumah mungkin memberi kesan jangka panjang yang lebih besar terhadap kadar kesuburan berbanding tumpuan kepada ibu sahaja. Para penyelidik berhujah bahawa dasar yang menggalakkan bapa memainkan peranan lebih aktif dalam keibubapaan boleh membantu mengubah norma sosial dan mengurangkan beban wanita.

Ketika ini, undang-undang China menyekat wanita bujang daripada mengakses teknologi reproduktif tertentu seperti pembekuan ovum, manakala wanita belum berkahwin berusia lebih 27 tahun sering dilabel sebagai "wanita lebihan" dan berdepan stigma sosial. Faktor-faktor ini semakin menghalang wanita muda daripada berkahwin dan mempunyai anak.

Melangkaui Subsidi: Membina Masyarakat yang Mesra Kesuburan

Menyedari keterbatasan insentif tunai, kerajaan China mula melaksanakan pelbagai dasar lebih luas untuk menyokong keluarga dan mewujudkan persekitaran yang lebih mesra kesuburan. Antaranya:

• Memperluas perkhidmatan penjagaan anak: Pusat penjagaan anak berasaskan komuniti di bandar seperti Suzhou kini menawarkan pilihan penjagaan sehari penuh, separuh hari dan sementara untuk bayi serta kanak-kanak kecil.
• Melanjutkan cuti bersalin dan cuti ibu bapa: Cuti bersalin dilanjutkan kepada lebih 158 hari di banyak wilayah, dengan cuti tambahan untuk pasangan dan ibu bapa bagi menyokong keutuhan keluarga.
• Menambah baik penjagaan kesihatan: Hospital besar kini diwajibkan menyediakan anestesia epidural ketika bersalin, dan saringan kesihatan percuma untuk bayi baharu lebih mudah diperoleh.
• Sokongan perumahan dan pendidikan: Sesetengah bandar menawarkan akses keutamaan kepada perumahan dan sumber pendidikan untuk keluarga yang mempunyai ramai anak.

Langkah-langkah ini bertujuan mengurangkan masa dan kos peluang yang berkaitan dengan membesarkan anak, khususnya bagi ibu bekerja. Namun, pakar berhujah bahawa lebih banyak perlu dilakukan untuk menangani punca utama kadar kesuburan rendah, seperti ketidaksamaan gender, ketidakjaminan pekerjaan dan kos sara hidup yang tinggi.

Penduduk Menua: Cabaran yang Semakin Menghampiri

Walaupun banyak perhatian diberikan kepada usaha meningkatkan kadar kelahiran, penduduk China yang semakin menua dengan pantas turut menimbulkan cabaran yang sama mendesak. Menjelang 2035, jumlah penduduk berusia 60 tahun ke atas dijangka melebihi 400 juta. Perubahan ini akan memberi tekanan besar kepada sistem pencen, perkhidmatan kesihatan dan pasaran buruh.

Sebagai tindak balas, kerajaan mengumumkan rancangan untuk menaikkan umur persaraan, meningkatkan manfaat pencen dan memperluas perkhidmatan penjagaan warga emas, khususnya di kawasan luar bandar. Sesetengah pakar mencadangkan supaya sumber lebih banyak digunakan untuk menyokong penduduk yang menua, berbanding cuba membalikkan arus demografi dengan dasar menggalakkan kelahiran semata-mata.

Reaksi Orang Ramai: Adakah Keluarga Akan Mempunyai Lebih Ramai Anak?

Reaksi awal terhadap subsidi baharu itu bercampur-campur. Sesetengah ibu bapa mengalu-alukan sokongan kewangan tersebut dan berkata ia membantu meringankan beban kos penjagaan anak. Yang Lixin, ibu berusia 30 tahun di Hohhot, berkata,

Subsidi ini boleh mengurangkan kos kewangan, khususnya untuk bersalin dan penjagaan anak. Dasar ini membuatkan kami lebih yakin untuk membuat keputusan mempunyai anak kedua.

Bagaimanapun, ramai pasangan muda masih belum yakin. Tinjauan menunjukkan bahawa subsidi itu tidak mencukupi untuk mengimbangi tekanan ekonomi dan sosial lebih luas yang menghalang orang daripada mempunyai anak. Zichun Huang, ahli ekonomi China di Capital Economics, berkata,

Jumlah yang terlibat terlalu kecil untuk memberi kesan dalam masa terdekat terhadap kadar kelahiran atau penggunaan. Namun, dasar ini boleh membuka jalan kepada pemindahan fiskal yang lebih besar pada masa depan.

Ahli demografi Emma Zhang dari Universiti Yale turut menyuarakan pandangan sama, sambil menegaskan perlunya pelaburan berterusan dalam penjagaan anak yang mampu dibiayai, cuti ibu bapa dan perlindungan pekerjaan untuk wanita.

Ringkasan

• China memperkenalkan subsidi penjagaan anak di seluruh negara sebanyak 3,600 yuan ($500) bagi setiap anak bawah tiga tahun, dengan matlamat meningkatkan kadar kelahiran yang merosot.
• Dasar ini sebahagian daripada tindak balas lebih luas terhadap krisis demografi yang dicirikan oleh kemerosotan kelahiran, penduduk menua dan tenaga kerja yang menyusut.
• Kerajaan tempatan mencuba insentif yang lebih besar, tetapi hasilnya bercampur-campur dan sering kali hanya sementara.
• Pakar memberi amaran bahawa subsidi tunai sahaja tidak mungkin membalikkan trend itu, sambil menyebut kos sara hidup yang tinggi, tekanan kerjaya dan ketidaksamaan gender yang berterusan sebagai halangan utama.
• Dasar lebih menyeluruh—seperti peluasan perkhidmatan penjagaan anak, cuti ibu bapa yang lebih panjang dan pembaharuan di tempat kerja—diperlukan untuk mewujudkan masyarakat yang benar-benar mesra kesuburan.
• Pengalaman China mencerminkan pengalaman negara Asia Timur lain, yang menyaksikan insentif kewangan memberi kesan terhad terhadap kadar kelahiran.
• Cabaran menyokong penduduk yang menua kekal sebagai isu selari yang mendesak bagi penggubal dasar.