Putera Hisahito Jepun Menyambut Usia Dewasa Ketika Krisis Pewarisan Takhta Memuncak

Detik penting peribadi di tengah persoalan negara

Jepun menyaksikan satu upacara peralihan usia yang jarang berlaku hujung minggu ini apabila Putera Hisahito, anak saudara Maharaja Naruhito dan pewaris kedua Takhta Chrysanthemum, melangkah ke alam dewasa dalam satu istiadat yang sarat dengan ritual purba dan simbolisme yang teliti. Acara itu menghormati seorang pelajar berusia 19 tahun yang mempelajari biologi dan mencatat pemerhatian lapangan tentang pepatung. Ia juga menyorot dengan jelas masa depan sempit monarki tertua di dunia di bawah peraturan pewarisan semasa yang hanya membenarkan lelaki. Hanya dua pewaris lelaki daripada generasi muda yang masih ada, Putera Mahkota Akishino dan anaknya Hisahito, manakala pewaris seterusnya selepas mereka berusia 89 tahun.

Bagi ramai rakyat Jepun, kemeriahan istiadat itu disertai suasana muram. Keluarga Diraja berdepan bilangan pewaris yang layak yang amat kecil. Tinjauan pendapat selama bertahun-tahun menunjukkan sokongan meluas terhadap pewarisan takhta oleh wanita, namun perubahan undang-undang masih terbantut. Upacara itu, daripada mahkota bersalut lakuer hingga kereta kuda, turut mengingatkan bahawa tradisi dan kehidupan moden kini bertembung di sebalik pintu istana.

Di bawah perlembagaan pascaperang, maharaja tidak mempunyai kuasa politik dan berperanan sebagai lambang negara serta perpaduan rakyat. Walaupun peranan itu terbatas, susur galur diraja mempunyai pengaruh budaya yang sukar ditandingi institusi lain. Catatan sejarah menjejak susur galur itu lebih seribu tahun ke belakang, manakala legenda meletakkan asal-usulnya kira-kira 2,600 tahun lalu. Hari ini, perdebatan utama berkisar tentang kelangsungan susur galur itu di bawah peraturan yang mengehadkan pewarisan kepada keturunan lelaki daripada garis sebelah bapa.

Di sebalik istiadat

Hari itu bermula di kediaman keluarga Putera Hisahito di Tokyo. Dengan berpakaian tuksedo, beliau menyambut utusan diraja yang menyampaikan mahkota daripada Maharaja Naruhito. Dalam upacara utama di Istana Diraja, putera itu muncul terlebih dahulu dengan jubah kuning air yang melambangkan usia muda. Para pengiring kemudian menggantikan penutup kepalanya yang melambangkan usia muda dengan tengkolok kanmuri hitam untuk orang dewasa, sekali gus merasmikan peralihan usianya.

Selepas istiadat itu, putera berkenaan menyampaikan penghargaan dan ikrar khidmat kepada rakyat. Sebagai anggota keluarga yang baru mencapai usia dewasa, kata-katanya membawa makna istimewa dalam keluarga diraja yang jarang mengeluarkan kenyataan awam dan menyusunnya dengan teliti.

Terima kasih banyak kerana mengurniakan mahkota ini pada hari ini sempena upacara mencapai usia dewasa," kata Putera Hisahito. "Saya akan melaksanakan tugas dengan menyedari tanggungjawab saya sebagai anggota keluarga diraja yang dewasa.

Beliau menukar pakaian kepada busana dewasa berwarna hitam, kemudian menaiki kereta kuda untuk berdoa di tiga tempat suci dalam kawasan istana. Pada hari itu juga, beliau dijadualkan menghadap Maharaja Naruhito dan Maharani Masako di Matsu no Ma, bilik pain yang berprestij, serta menerima Darjah Tertinggi Chrysanthemum. Rangkaian kunjungan rasmi itu turut merangkumi kunjungan hormat kepada datuk dan neneknya, Maharaja Emeritus Akihito dan Permaisuri Emerita Michiko.

Program itu berlangsung lebih daripada sehari. Awal minggu depan, putera itu merancang untuk mengunjungi Ise Jingu, kuil Shinto paling penting di Jepun, makam Maharaja Jinmu yang pertama di Nara, serta makam moyangnya, Maharaja Hirohito, di pinggir Tokyo. Jamuan tengah hari bersama Perdana Menteri Shigeru Ishiba dan kenamaan lain dijadualkan pada pertengahan minggu.

Susur galur pewaris yang semakin kecil

Susur galur pewarisan takhta jarang kelihatan sesempit ini pada zaman moden. Maharaja Naruhito mempunyai seorang anak, Puteri Aiko, yang tidak boleh mewarisi takhta di bawah undang-undang semasa. Pewaris pertama ialah adik lelaki maharaja, Putera Mahkota Akishino. Seterusnya ialah Putera Hisahito. Selepas mereka ialah Putera Hitachi, adik lelaki Maharaja Emeritus Akihito yang berusia 89 tahun. Tiada pewaris lelaki muda lain dalam lingkungan keluarga diraja terdekat.

Dari segi sejarah, Jepun pernah mempunyai maharani yang memerintah. Lapan wanita pernah memerintah pada pelbagai zaman, yang terakhir pada abad ke-18. Tiada seorang pun melahirkan pewaris sepanjang pemerintahan mereka. Perubahan undang-undang pada penghujung abad ke-19 mengubah adat menjadi peraturan ketat. Peraturan Keluarga Diraja 1889, diikuti Undang-undang Keluarga Diraja 1947, mengehadkan pewarisan kepada lelaki daripada garis sebelah bapa. Prinsip garis lelaki itu mengecualikan anak-anak puteri daripada susur galur pewarisan takhta walaupun mereka dilahirkan dalam keluarga diraja. Pada zaman dahulu, gundik menambah bilangan pewaris lelaki, namun amalan itu berakhir kira-kira seabad lalu, lalu mewujudkan kesesakan dalam rangka kerja undang-undang semasa.

Sokongan rakyat terhadap perubahan, politik masih buntu

Tokyo telah mengkaji pembaharuan selama hampir dua dekad. Pada 2005, sebuah panel kerajaan mencadangkan peraturan mudah, iaitu pewarisan oleh anak sulung tanpa mengira jantina. Syor itu akan membolehkan wanita memerintah dan anaknya mewarisi takhta. Momentum itu lenyap selepas Putera Hisahito dilahirkan pada 2006, sekali gus meredakan kebimbangan segera tentang pewarisan dan memberi pengaruh baharu kepada golongan tradisionalis untuk mengekalkan sistem garis lelaki.

Satu lagi panel pakar mengemukakan rangka kerja berhaluan konservatif pada 2022. Panel itu menyokong pewarisan melalui garis lelaki, mencadangkan agar puteri dibenarkan mengekalkan status diraja selepas berkahwin supaya mereka boleh terus menjalankan tugas rasmi, dan mengutarakan idea mengambil masuk keturunan lelaki daripada cabang keluarga sampingan yang kehilangan status diraja pada 1947. Ahli parlimen belum mencapai persetujuan sama ada suami puteri dan anak-anak mereka patut diberikan status diraja, isu utama yang menyebabkan cadangan akhir tertangguh. Suara editorial, termasuk akhbar konservatif terkemuka, menggesa parlimen menyemak semula Undang-undang Keluarga Diraja bagi mengelakkan krisis, termasuk membenarkan wanita kekal dalam keluarga selepas berkahwin serta meneliti pewarisan oleh wanita.

Shingo Haketa, bekas ketua Agensi Isi Rumah Diraja yang menguruskan hal ehwal istana, memberi amaran bahawa ketiadaan hala tuju yang jelas meletakkan tekanan tertumpu pada seorang remaja.

"Perdebatan yang terbantut telah memaksa Hisahito memikul sendiri beban nasib Keluarga Diraja," kata Haketa.

Pendapat awam terus menyokong perubahan. Hideya Kawanishi, sejarawan diraja di Universiti Nagoya, berkata suasana politik berubah apabila upacara selesai.

Jika mereka yang secara umumnya menyokong maharani yang memerintah bersuara sedikit lebih lantang, ahli politik boleh mengambil isu ini dengan lebih serius," kata Kawanishi. "Namun, apabila upacara berakhir, masyarakat, termasuk media, kembali tenang dan beralih kepada perkara lain.

Sisi kemanusiaan bakal maharaja

Anak muda yang menjadi tumpuan perbincangan nasional ini sedang menyesuaikan diri dengan kehidupan universiti. Putera Hisahito, pelajar tahun pertama di Universiti Tsukuba berhampiran Tokyo, mempelajari biologi. Beliau amat meminati serangga, khususnya pepatung, dan turut menulis bersama kajian tentang spesies pepatung di Kawasan Diraja Akasaka. Beliau pernah bercakap tentang perlindungan populasi serangga di bandar, bidang khusus ekologi bandar yang mencerminkan minat saintifik Maharaja Emeritus Akihito, yang menerbitkan penyelidikan tentang ikan gobi, serta tradisi lebih luas keluarga diraja menyokong bidang sains dan seni.

Putera itu bermain badminton, menanam sayur-sayuran dan padi di kawasan istana, serta berhati-hati dalam memberikan komen kepada umum. Dalam sidang media pertamanya pada Mac, beliau berikrar untuk mendekati tanggungjawab baharunya dengan serius dan penuh perhatian. Pihak istana berkata beliau akan memikul lebih banyak tugas awam secara beransur-ansur sambil meneruskan pengajian. Imejnya sebagai pelajar yang mudah didekati membantu mengimbangi penelitian rapi terhadap kehidupan keluarganya.

Perdebatan awam kadangkala menyentuh persekolahan dan laluan beliau ke universiti. Buat masa ini, tumpuan akademik dan rutin kampusnya yang tenang kelihatan menjadi pegangan ketika persoalan perlembagaan yang lebih besar bergerak perlahan dalam jawatankuasa kerajaan.

Wanita di istana berdepan peraturan lama dan tekanan moden

Undang-undang semasa mewajibkan anggota wanita keluarga diraja meninggalkan keluarga itu apabila berkahwin dengan orang kebanyakan. Puteri Mako, kakak Putera Hisahito, kehilangan gelarannya pada 2021 apabila berkahwin dengan rakan sekuliahnya, Kei Komuro. Pasangan itu berpindah ke Amerika Syarikat selepas menjadi sasaran penelitian tabloid yang hebat, dan pihak istana kemudian mendedahkan bahawa Mako mengalami gangguan tekanan pascatrauma. Maharani Masako, yang pernah menjadi diplomat berprofil tinggi, mengalami penyakit berkaitan tekanan selama bertahun-tahun selepas berkahwin dengan keluarga diraja. Permaisuri Emerita Michiko juga mengalami masalah kesihatan akibat tekanan semasa menjadi maharani.

Kisah-kisah ini menjadi latar ketika ahli parlimen menimbang pembaharuan. Puteri Aiko, anak tunggal Maharaja Naruhito dan Maharani Masako, mendapat sokongan kuat rakyat dan merupakan keturunan langsung. Di bawah undang-undang semasa, beliau tidak boleh mewarisi takhta dan, jika berkahwin dengan orang di luar keluarga diraja, beliau perlu meninggalkan keluarga itu. Penyokong perubahan berkata peraturan itu menolak wanita berkebolehan daripada khidmat awam dan melemahkan institusi dengan mengecilkan bilangannya.

Pilihan yang sedang dipertimbangkan

Pilihan dasar yang tersedia sudah diketahui umum di Tokyo, namun tiada satu pun yang mudah. Setiap pilihan memerlukan pindaan undang-undang, kesepakatan politik dan pertimbangan rapi terhadap peranan awam keluarga diraja. Ahli parlimen dan sarjana lazimnya membincangkan pilihan berikut:

• Melaksanakan prinsip anak sulung tanpa mengira jantina. Anak sulung, tanpa mengira jantina, akan mewarisi takhta. Ini selaras dengan amalan banyak monarki Eropah dan akan meletakkan Puteri Aiko dalam susur galur pewarisan takhta dengan serta-merta.
• Membenarkan maharani yang memerintah mewariskan takhta kepada anaknya. Ini akan mengiktiraf keturunan melalui sebelah ibu sebagai laluan yang sah, sekali gus menamatkan tumpuan eksklusif pada garis sebelah bapa.
• Mengembalikan keturunan lelaki daripada bekas cabang keluarga diraja. Jepun memansuhkan 11 keluarga bangsawan sampingan pada 1947. Sesetengah golongan konservatif mahu membawa kembali lelaki yang layak daripada susur galur itu ke dalam keluarga, atau mengambil mereka sebagai anak angkat, bagi mengukuhkan garis lelaki.
• Membenarkan puteri mengekalkan status diraja selepas berkahwin. Pengekalan status akan membolehkan wanita berpengalaman terus berkhidmat kepada orang awam. Langkah seterusnya, yang masih dipertikaikan, ialah memberikan status diraja kepada pasangan dan anak-anak mereka serta menentukan kedudukan anak-anak itu dalam susur galur pewarisan.
• Memperbesar keluarga melalui pengambilan anak angkat secara terhad di bawah peraturan yang diperbaharui. Langkah ini memerlukan kriteria yang jelas dan ketelusan kepada umum bagi mengekalkan kepercayaan.

Sebarang perubahan akan menyentuh identiti sistem diraja moden. Maharaja berdiri di atas politik sebagai tokoh penyatu. Menyusun semula keluarga yang menyokong peranan itu memerlukan keseimbangan antara kesinambungan sejarah dengan jangkaan masa kini tentang jantina dan kesaksamaan.

Mengapa isu ini melangkaui istana

Keluarga diraja berada di persimpangan budaya, pengaruh lunak dan ingatan nasional. Upacara seperti istiadat peralihan usia Hisahito bergantung pada ritual berusia berabad-abad, manakala institusi itu menjadi tonggak kehidupan masyarakat ketika krisis atau sambutan. Krisis pewarisan berisiko memutuskan kesinambungan yang dianggap ramai rakyat Jepun sebagai sebahagian daripada warisan hidup negara itu.

Demografi menambah satu lagi lapisan. Populasi Jepun semakin mengecil dan menua. Pada 2024, jumlah kematian di negara itu hampir sejuta melebihi jumlah kelahiran, penurunan tahunan paling ketara sejak penghujung 1960-an. Perdana Menteri Shigeru Ishiba menyifatkannya sebagai keadaan darurat senyap dan menggalakkan langkah seperti peluasan penjagaan kanak-kanak serta aturan kerja yang lebih fleksibel. Tekanan demografi yang sama turut menjejaskan keluarga diraja, yang tiada anak dan hanya mempunyai segelintir pewaris berpotensi.

Taruhannya jelas, walaupun jangka masanya belum pasti. Tanpa pembaharuan, susur galur itu boleh berakhir jika Putera Hisahito tidak mempunyai anak lelaki atau jika kesihatan dan pilihan peribadi pada masa depan terus mengecilkan bilangan pewaris. Dengan pembaharuan, keluarga itu boleh menjadi lebih stabil dengan membuka ruang untuk wanita memerintah atau menyusun semula keluarga berasaskan puteri yang sedia ada dan keluarga mereka. Perdebatan yang sedang berlangsung akan membentuk cara Jepun mengimbangi penghormatan terhadap tradisi dengan keperluan praktikal sebuah monarki berperlembagaan moden.

Perkara yang Perlu Diketahui

• Putera Hisahito, 19, menandakan peralihan ke alam dewasa dengan istiadat istana yang merangkumi penerimaan tengkolok kanmuri hitam dan doa di tempat suci diraja.
• Beliau ialah pewaris kedua selepas bapanya, Putera Mahkota Akishino. Satu-satunya individu lain yang kini berada dalam susur galur pewarisan ialah Putera Hitachi, yang berusia 89 tahun.
• Di bawah Undang-undang Keluarga Diraja 1947, hanya lelaki daripada garis sebelah bapa boleh mewarisi takhta. Puteri Aiko, anak perempuan maharaja, tidak termasuk dalam susur galur pewarisan.
• Jepun pernah mempunyai lapan maharani yang memerintah dalam sejarahnya, namun pewarisan telah dihadkan kepada lelaki di bawah undang-undang sejak 1889.
• Sebuah panel kerajaan pada 2005 mencadangkan pewarisan oleh anak sulung tanpa mengira jantina, namun momentumnya pudar selepas Hisahito dilahirkan pada 2006.
• Sebuah panel pakar pada 2022 menyokong pengekalan garis lelaki sambil membenarkan puteri mengekalkan status selepas berkahwin dan mempertimbangkan keturunan lelaki daripada bekas cabang keluarga diraja.
• Tinjauan pendapat awam menunjukkan sokongan kuat terhadap pewarisan takhta oleh wanita dan langkah membenarkan wanita kekal dalam keluarga diraja selepas berkahwin.
• Jadual Hisahito termasuk lawatan ke Ise Jingu dan makam diraja, serta jamuan tengah hari bersama Perdana Menteri Shigeru Ishiba.