China menggubal undang-undang perpaduan etnik untuk meluaskan kawalan ideologi di dalam dan luar negara

Undang-undang menyeluruh baharu untuk membentuk perpaduan

China memperkenalkan draf Undang-Undang Menggalakkan Perpaduan dan Kemajuan Etnik yang akan memperketat kawalan ideologi merentasi masyarakat, mengubah dasar bahasa bagi komuniti minoriti, dan meluaskan tekanan perundangan jauh melangkaui sempadan negara itu. Dibentangkan kepada Kongres Rakyat Kebangsaan pada 8 September 2025, draf 62 artikel itu akan mengkodifikasikan pendekatan Setiausaha Agung Xi Jinping terhadap urusan etnik, yang berteraskan usaha memupuk satu identiti kebangsaan Cina di bawah kepimpinan parti. Cadangan itu menggariskan sistem arahan yang padat, merangkumi bilik darjah, kuil, lantai kilang, pejabat perancangan tempatan dan ruang dalam talian.

Penyokong dalam sistem itu menggambarkan inisiatif ini sebagai cara memupuk perpaduan sosial dan pembangunan saksama untuk semua rakyat. Teks itu turut mengulangi naratif lama kerajaan tentang usaha mencegah pemisahan dan ekstremisme. Aktivis hak asasi memberi amaran bahawa kesan praktikalnya akan membawa akibat sebaliknya kepada banyak komuniti. Draf itu memadamkan jaminan terdahulu tentang penggunaan dan perkembangan bahasa minoriti, mengangkat bahasa Mandarin sebagai bahasa utama sejak prasekolah, dan melabelkan pelbagai kegiatan sebagai menjejaskan perpaduan etnik. Pada masa lalu, label sedemikian digunakan untuk mengkriminalisasikan ucapan aman dan advokasi budaya. Cadangan itu melangkah lebih jauh dengan mendakwa kuasa terhadap individu dan institusi di luar China, sekali gus mewujudkan risiko baharu kepada pengkritik dalam diaspora dan organisasi asing.

Kandungan draf undang-undang dan pelaksanaannya

Draf undang-undang itu menetapkan kerangka kebangsaan yang seragam, dengan visi parti tentang China berbilang etnik diterapkan dalam pendidikan, agama, sejarah, budaya, pelancongan, media dan internet. Pihak berkuasa di setiap peringkat diarahkan mengetengahkan lambang budaya Cina di ruang awam dan menyerapkan ideologi ini ke dalam perancangan bandar, perumahan dan dasar ekonomi, malah bidang seperti makanan dan keselamatan sempadan. Matlamatnya adalah menyusun pendidikan dan pentadbiran agar semua kumpulan menerima pandangan yang menurut teks itu betul tentang negara, sejarah, bangsa, budaya dan agama.

Dasar pendidikan dan bahasa

Cadangan itu akan meletakkan bahasa Mandarin sebagai teras kehidupan persekolahan di seluruh negara. Kanak-kanak prasekolah diwajibkan mempelajari bahasa Mandarin dan pelajar perlu menguasainya menjelang tamat pendidikan wajib. Undang-undang terdahulu, termasuk Undang-Undang Autonomi Kebangsaan Serantau 1984, secara rasmi melindungi hak komuniti minoriti untuk menggunakan dan mengembangkan bahasa mereka sendiri. Dalam amalan, hak tersebut semakin terhakis sejak bertahun-tahun. Bilik darjah di Tibet, Xinjiang dan Mongolia Dalam telah menyaksikan pengurangan ketara pengajaran dalam bahasa ibunda, meskipun terdapat bantahan awam dan protes. Draf undang-undang itu akan memuktamadkan perubahan tersebut melalui perundangan kebangsaan.

Pendidikan bukan satu-satunya bidang yang disasarkan. Draf itu berusaha mentafsir semula sejarah dan budaya secara rasmi melalui kurikulum, muzium dan tapak warisan. Pendekatan ini menggabungkan penyeragaman bahasa dengan naratif budaya yang menekankan satu bangsa Cina. Menurut visi ini, identiti tempatan hanya diterima jika mendukung naratif kebangsaan bersama yang dibina berasaskan perpaduan negara dan kepimpinan parti.

Tanggungjawab keluarga, tempat kerja dan kumpulan agama

Draf itu akan melibatkan ibu bapa, syarikat, institusi awam dan organisasi agama dalam usaha mempromosikan ideologi parti. Ibu bapa dan penjaga diminta membimbing kanak-kanak bawah umur supaya mencintai Parti Komunis China dan menolak idea yang dianggap menjejaskan perpaduan etnik. Perusahaan dan persatuan industri dijangka membawa mesej yang sama ke tempat kerja. Badan agama pula akan berdepan tekanan tambahan supaya ajaran dan amalan mereka selaras dengan pendirian politik rasmi.

Ruang awam dianggap sebagai alat ideologi. Draf itu mengarahkan pihak berkuasa membina dan mempamerkan lambang budaya Cina di kemudahan awam, seni bina dan tapak pelancongan, termasuk menetapkan peraturan penamaan tempat. Ia turut menyeru agar matlamat ideologi disepadukan ke dalam perancangan bandar dan luar bandar serta program yang menentukan tempat tinggal dan pekerjaan penduduk. Ini mewujudkan rangkaian menyeluruh daripada slogan di sekolah dan pejabat hingga reka bentuk fizikal kawasan kejiranan.

Jangkauan luar wilayah dan kebertanggungjawaban

Draf itu tidak terhenti di sempadan China. Ia menggalakkan usaha mendekati komuniti Cina di luar negara dan menyatakan bahawa organisasi serta individu di luar negara yang menjejaskan perpaduan negara atau menghasut perpecahan etnik patut dipertanggungjawabkan di sisi undang-undang. Ia juga berusaha mempengaruhi kesarjanaan antarabangsa dan pertukaran masyarakat sivil. Langkah-langkah ini mencerminkan corak tekanan rentas negara yang lebih luas, termasuk kempen rasmi untuk menyeragamkan penggunaan nama tempat Cina di luar negara, seperti menggalakkan institusi di luar negara menggunakan nama Xizang bagi Tibet.

Bahasa perundangan yang kelihatan melangkaui sempadan negara menimbulkan kebimbangan praktikal. China tidak boleh menguatkuasakan undang-undang domestik secara langsung di bidang kuasa lain tanpa kerjasama, tetapi negara itu boleh menggunakan pelbagai kaedah, termasuk penolakan visa, larangan keluar negara, tekanan terhadap keluarga di dalam China dan pertuduhan jenayah terhadap rakyat yang pulang. Bahasa dalam draf itu menandakan hasrat untuk menyusun pendekatan tersebut secara sistematik atas nama perpaduan etnik.

Peralihan daripada autonomi kepada asimilasi

Selama berdekad-dekad, China mengetengahkan model autonomi etnik serantau yang mengiktiraf komuniti minoriti di sisi undang-undang dan memberi mereka ruang budaya serta bahasa yang terhad. Dalam tempoh 10 tahun lalu, kerangka itu digantikan dengan strategi yang mengutamakan perpaduan dan integrasi berbanding autonomi. Peralihan itu berteraskan slogan parti yang menyeru pembentukan semangat komuniti yang kukuh bagi bangsa Cina. Draf undang-undang baharu itu akan menjadikan pendirian politik tersebut sebagai peraturan mengikat merentasi pelbagai sektor.

Mesyuarat peringkat tertinggi baru-baru ini memberikan isyarat tentang perubahan itu. Dalam sidang Politburo pada 29 Ogos, pemimpin membincangkan rancangan untuk memajukan perpaduan etnik dan memperbaik mekanisme pembinaan identiti kebangsaan. Mereka menekankan kerja ideologi, penyesuaian terhadap perubahan kumpulan sosial dan kepimpinan parti yang lebih kukuh dalam urusan etnik. Perbincangan ini membuka jalan kepada pembentangan draf undang-undang itu pada awal September.

Dasar bahasa menjadi teras

Bahasa menjadi teras pendekatan baharu ini. Seiring draf perpaduan etnik itu, penggubal undang-undang turut meneliti pindaan terhadap Undang-Undang Bahasa Cina Lisan dan Tulisan Standard. Pindaan itu bertujuan menyeragamkan penggunaan bahasa Mandarin dalam perkhidmatan awam, pendidikan, acara antarabangsa dan ruang digital. Penyokong menyatakan bahasa bersama menyokong mobiliti sosial dan akses kepada peluang kebangsaan. Komuniti minoriti pula berhujah bahawa keseragaman yang dipaksakan menghakis bahasa warisan dan mengecilkan ruang ekspresi budaya. Di Mongolia Dalam dan Tibet, ibu bapa yang menganjurkan kelas bahasa ibunda berdepan larangan dan arahan penutupan. Undang-undang perpaduan dalam bentuk draf itu, bersama perundangan bahasa, akan menjadikan pengajaran bahasa Mandarin sebagai amalan lalai di lebih banyak tempat dan hanya meninggalkan ruang terhad untuk bahasa minoriti dalam pendidikan formal.

Mesej kerajaan juga berubah. Media kerajaan dan kenyataan rasmi semakin kerap menyebut Tibet sebagai Xizang serta menggambarkan integrasi lebih ketat sebagai laluan kepada kemakmuran dan kekuatan negara. Penjenamaan itu disertai perubahan pentadbiran di lapangan, termasuk penyatuan sistem persekolahan dan kurikulum seragam yang ditulis dalam bahasa Mandarin.

Kesannya di Tibet, Xinjiang dan Mongolia Dalam

Draf undang-undang itu sejajar dengan trend dasar yang sudah ketara di wilayah minoriti. Di Tibet, pihak berkuasa telah menyusun semula persekolahan dengan menjadikan bahasa Mandarin sebagai bahasa pengantar, meningkatkan kawalan terhadap amalan agama dan mendesak komuniti luar bandar berpindah ke penempatan baharu. Langkah-langkah ini digambarkan sebagai usaha mengurangkan kemiskinan dan memodenkan kawasan. Rakyat Tibet yang mempersoalkan pemindahan besar-besaran atau memperjuangkan hak bahasa boleh ditahan kerana menjejaskan perpaduan etnik di bawah peruntukan undang-undang sedia ada. Undang-undang baharu itu akan menyediakan asas rasmi bagi hasil yang sama.

Dalam lawatan ke Lhasa menjelang sambutan ulang tahun wilayah itu, Presiden Xi Jinping mengemukakan visinya tentang masa depan kawasan tersebut. Menurut laporan rasmi, beliau menggambarkan matlamat itu dengan menekankan perpaduan dan pembangunan.

Xi berkata beliau mahu membangunkan Xizang baharu yang sosialis dan moden, bersatu, makmur, bertamadun, harmoni dan indah.

Di Xinjiang, pihak berkuasa melaksanakan kempen keselamatan intensif sejak 2017. Pengamalan agama secara aman, seperti mengaji al-Quran tanpa pengawasan negara, dianggap sebagai cabaran ideologi. Penyelidik hak asasi merumuskan bahawa jenayah terhadap kemanusiaan telah dilakukan terhadap etnik Uyghur dan masyarakat Islam Turkik lain melalui penahanan besar-besaran, buruh paksa dan penganiayaan budaya. Peruntukan undang-undang tentang tindakan yang merosakkan perpaduan dan penyebaran ekstremisme digunakan untuk mewajarkan hukuman terhadap perbuatan harian. Draf undang-undang itu akan memperkukuh justifikasi ideologi bagi langkah-langkah tersebut dan membantu menyelaraskan peraturan wilayah dengan satu kerangka kebangsaan.

Kajian kes: bahasa dan persekolahan

Mongolia Dalam menyaksikan protes besar pada 2020 selepas pihak berkuasa pendidikan menggantikan buku teks berbahasa Mongolia dan meningkatkan penggunaan bahasa Mandarin bagi mata pelajaran teras. Sejak itu, ibu bapa yang cuba menganjurkan kelas persendirian dalam bahasa Mongolia berdepan tekanan dan penutupan. Di kawasan Tibet, kerajaan tempatan menutup sekolah yang dibiayai komuniti dan mengajar dalam bahasa Tibet, meskipun kelas tersebut mengikuti kurikulum rasmi. Draf perpaduan itu akan mengukuhkan sistem yang membenarkan pembelajaran bahasa ibunda terutama sebagai mata pelajaran sampingan, sementara kandungan utama pendidikan disampaikan dalam bahasa Mandarin. Model itu mengarahkan generasi akan datang ke arah asimilasi bahasa dan membentuk semula identiti berdasarkan satu naratif kebangsaan.

Kehidupan beragama turut terjejas. Seruan undang-undang itu agar pandangan tentang agama selaras dengan pendirian yang betul mengukuhkan program sedia ada untuk menyelaraskan agama Buddha Tibet dan Islam dengan keutamaan negara. Golongan paderi dan orang awam sama-sama boleh dikenakan tindakan atas perkara yang dianggap pihak berkuasa sebagai ajaran tidak wajar atau perhimpunan tanpa kebenaran. Dalam kerangka sedemikian, pemeliharaan budaya dan amalan kepercayaan hanya dibenarkan dalam batas sempit yang ditentukan negara.

Sasaran di luar negara, tekanan di dalam negara

Dimensi antarabangsa draf itu akan merasmikan tekanan yang telah didokumentasikan kumpulan hak asasi dan komuniti diaspora selama bertahun-tahun. Cadangan itu menggalakkan pandangan dunia yang melibatkan masyarakat Cina di luar negara, malah ahli akademik dan organisasi asing, dalam usaha negara memupuk identiti kebangsaan dan menyekat perkara yang dianggapnya sebagai perpecahan. Walaupun penguatkuasaan di luar wilayah berdepan batasan undang-undang yang nyata, negara itu masih boleh bergantung pada kuasa lembut, dasar visa, operasi maklumat dan ancaman tindakan balas terhadap saudara-mara di dalam negara.

Kes-kes terkini menunjukkan kemungkinan cara tekanan dilaksanakan. Zhang Yadi, seorang aktivis pelajar yang memperjuangkan hak rakyat Tibet dan pernah belajar di Perancis, ditahan selepas pulang ke China dan kini berdepan pertuduhan berkaitan tindakan menjejaskan perpaduan negara. Kerjanya termasuk menyunting wadah berbahasa Cina yang menggalakkan dialog merentasi garis etnik. Pendakwa menggunakan peruntukan Undang-Undang Jenayah yang mengenakan hukuman terhadap ucapan tentang kemerdekaan dan perpaduan. Draf undang-undang itu tidak akan menggantikan kesalahan tersebut, tetapi akan menambah kerangka dasar yang luas untuk mengarahkan pegawai tempatan memperketat pengawasan terhadap identiti dan ucapan merentasi sempadan.

Maya Wang, pengarah bersekutu Asia di Human Rights Watch, memberi amaran bahawa cadangan itu direka untuk keadaan apabila batas antara rakyat, negara dan ideologi parti menjadi kabur.

Wang berkata draf mengenai perpaduan etnik itu merupakan usaha terang-terangan kerajaan untuk mengawal pemikiran dan ekspresi orang ramai tentang China, di dalam mahupun di luar negara.

Tekanan terhadap bahasa dan identiti turut meluas ke ruang maklumat di luar China. Pihak berkuasa menggesa institusi dan syarikat asing menggunakan istilah rasmi China bagi wilayah sensitif. Persidangan dan program bersama semakin dinilai berdasarkan sejauh mana ia selari dengan frasa dan kerangka yang ditetapkan negara.

Peraturan digital dan pengawasan akan mengukuhkan undang-undang

Langkah perundangan selari di ruang siber menunjukkan persekitaran penguatkuasaan yang lebih ketat sekiranya undang-undang perpaduan itu diluluskan. Pindaan yang sedang diteliti terhadap Undang-Undang Keselamatan Siber 2017 akan memperkukuh kawalan ke atas aliran data, operasi platform dan ucapan dalam talian. Bersama peraturan sedia ada mengenai algoritma dan penyederhanaan kandungan, peraturan ini memberi ruang kepada pihak berkuasa untuk menjejak, melabel dan menghukum tingkah laku yang digambarkan sebagai menjejaskan perpaduan. Rakyat di wilayah minoriti sudah pun hidup di bawah sistem pengawasan rapi yang menggunakan pusat pemeriksaan, pengecaman wajah, pemeriksaan telefon dan pengumpulan data secara meluas. Bahasa ideologi dalam draf undang-undang itu boleh mencetuskan tugas pemantauan baharu untuk pegawai tempatan dan syarikat teknologi.

Rantaian bekalan teknologi menambah satu lagi lapisan. Penggubal undang-undang di Washington mendesak syarikat memperketat kawalan susulan laporan bahawa komponen dan perisian dari Amerika Syarikat membantu menggerakkan sebahagian rangkaian pengawasan China. Jika negara-negara memperkenalkan tapisan eksport yang lebih ketat terhadap teknologi dwiguna, agensi keselamatan awam China mungkin perlu mencari pengganti atau mengubah suai perolehan. Bagi penduduk Tibet dan Xinjiang, kebimbangan yang lebih mendesak ialah secepat mana peraturan baharu boleh digabungkan dengan kaedah sedia ada untuk meneliti kehidupan seharian, daripada kehadiran di sekolah dan ibadat hinggalah kumpulan sembang dalam talian.

Dalam bilik darjah digital, penyeragaman bahasa boleh dikuatkuasakan melalui perisian. Guru boleh diwajibkan menggunakan pengecaman suara bahasa Mandarin dan aplikasi pembelajaran. Ibu bapa boleh diminta menunjukkan pematuhan isi rumah melalui platform sekolah. Undang-undang perpaduan itu akan memberi isyarat kepada pentadbir tempatan bahawa ukuran penggunaan bahasa, pendidikan patriotik dan kepatuhan ideologi perlu dijejak dan diberikan ganjaran.

Proses penggubalan undang-undang di China

Badan perundangan China menggubal undang-undang melalui proses yang sering bergerak pantas selepas pemimpin tertinggi menetapkan hala tuju. Draf diteliti oleh Jawatankuasa Tetap Kongres Rakyat Kebangsaan dalam beberapa bacaan. Pandangan awam kadangkala diminta dalam talian, tetapi pindaan biasanya mencerminkan rundingan dalaman dan bukannya perbahasan terbuka. Selepas diterima pakai, kementerian dan kerajaan wilayah mengeluarkan peraturan terperinci serta pelan kerja. Mahkamah dan pendakwa raya menerima latihan untuk menguatkuasakan peraturan baharu selaras dengan arahan parti. Memandangkan skop draf perpaduan etnik itu luas dan identiti kebangsaan diberi keutamaan politik, kemungkinan ia diluluskan adalah tinggi.

Tempoh masanya lebih sukar diramal. Sesetengah undang-undang utama beralih daripada peringkat draf kepada kelulusan dalam beberapa bulan, manakala yang lain mengambil masa lebih lama apabila agensi merundingkan butiran pelaksanaan. Pegawai tempatan berkemungkinan menunggu panduan tentang cara mengukur pematuhan. Lazimnya, ini bermakna kuota, kempen dan lawatan pemeriksaan yang menterjemahkan slogan kebangsaan kepada senarai semak untuk sekolah, kuil, syarikat dan jawatankuasa kejiranan.

Tindak balas antarabangsa dan pilihan yang mungkin

Kerajaan, universiti dan kumpulan masyarakat sivil di luar China perlu memilih cara untuk bertindak sekiranya undang-undang itu diluluskan dalam bentuk semasa. Organisasi hak asasi menggesa negara-negara mendesak Beijing menarik balik atau meminda cadangan itu serta menghentikan penganiayaan terhadap komuniti etnik minoriti dan penyokong mereka. Langkah nyata boleh diambil tanpa memutuskan semua hubungan. Kawalan eksport boleh diperketat bagi menghalang komponen dan perisian pengawasan daripada sampai kepada agensi yang mencabuli hak asasi. Pertukaran akademik boleh disertakan dengan perlindungan bagi memastikan sarjana, pelajar dan penterjemah tidak dikenakan tindakan balas kerana penyelidikan mengenai topik sensitif. Program kebudayaan boleh melabur dalam karya sastera dan bahan pengajaran bahasa Tibet, Uyghur dan Mongolia untuk komuniti diaspora.

Sokongan kepada mereka yang berisiko juga penting. Kumpulan Tibet dan Uyghur dalam buangan melaporkan tekanan hebat terhadap keluarga di tanah air, sehingga panggilan telefon pun boleh membahayakan. Kerajaan negara tuan rumah boleh menyediakan laluan selamat untuk pengajian dan pekerjaan, melonggarkan sekatan terhadap pembiayaan masyarakat sivil dan menawarkan sokongan teknikal untuk mendokumentasikan pencabulan. Lawatan diplomatik ke Tibet dan Xinjiang harus menuntut akses tanpa sekatan. Sekatan terhadap pegawai dan entiti yang bertanggungjawab atas pencabulan serius boleh meningkatkan kos, khususnya jika diselaraskan antara negara sekutu. Pada masa yang sama, saluran kerjasama dalam bidang kesihatan, tindak balas bencana dan iklim boleh diteruskan kerana akses kepada penduduk di kawasan terpencil sering bergantung pada hubungan kerja dengan pihak berkuasa tempatan.

Perniagaan yang beroperasi di China atau berurusan dengannya perlu mengurus risiko baharu. Program pematuhan perlu meneliti sama ada latihan kakitangan, kerjasama dengan sekolah atau penajaan digunakan untuk menyebarkan ideologi dengan cara yang melanggar piawaian syarikat. Firma harus menyemak usaha wajar hak asasi manusia bagi rantaian bekalan yang melalui Xinjiang atau kawasan Tibet, termasuk amalan pengambilan pekerja dan peraturan bahasa di kilang. Pelabur akan mempersoalkan sama ada risiko reputasi dan undang-undang telah diambil kira dalam operasi sektor yang berkaitan dengan pengawasan, data atau pendidikan.

Sekilas Pandang

• Draf Undang-Undang Menggalakkan Perpaduan dan Kemajuan Etnik China dibentangkan pada 8 September 2025, dengan 62 artikel yang menerapkan ideologi parti merentasi masyarakat.
• Cadangan itu mengangkat bahasa Mandarin sejak peringkat prasekolah dan mengecilkan perlindungan terdahulu bagi pendidikan dalam bahasa minoriti.
• Ibu bapa, syarikat dan kumpulan agama diwajibkan mempromosikan pandangan yang diluluskan parti tentang sejarah, budaya dan agama.
• Pihak berkuasa diarahkan mempamerkan lambang budaya Cina di ruang awam dan menerapkan ideologi dalam perancangan, perumahan, dasar ekonomi serta keselamatan.
• Draf itu melarang perbuatan yang menjejaskan perpaduan etnik, label yang sebelum ini digunakan untuk mengkriminalisasikan advokasi aman di tempat seperti Tibet dan Xinjiang.
• Draf itu berusaha memberi kesan di luar wilayah dengan menggalakkan pendekatan kepada masyarakat Cina di luar negara dan memberi amaran bahawa mereka yang menjejaskan perpaduan di luar negara mungkin berdepan akibat undang-undang.
• Pindaan terhadap undang-undang bahasa kebangsaan dan peraturan keselamatan siber akan mengukuhkan draf perpaduan itu melalui kurikulum sekolah dan kawalan digital.
• Kumpulan hak asasi memberi amaran bahawa undang-undang itu akan mempercepat asimilasi paksa rakyat Tibet, Uyghur dan minoriti lain serta memperdalam penindasan.
• Kes terkini, termasuk penahanan aktivis pelajar Zhang Yadi, menunjukkan bagaimana pertuduhan berkaitan perpaduan digunakan terhadap ucapan dan kegiatan aktivisme.
• Pilihan antarabangsa termasuk memperketat kawalan eksport teknologi pengawasan, melindungi sarjana dan pelajar, mengenakan sekatan bersasar terhadap pegawai yang melakukan pencabulan, serta menyokong program bahasa dan budaya diaspora.