China Pecat Pegawai Susulan Pertunjukan Bunga Api Arc'teryx di Tibet

Pertunjukan pemasaran di Himalaya mencetuskan pemecatan, denda dan tindakan pertanggungjawaban awam

Empat pegawai tempatan di Tibet telah dipecat dan beberapa yang lain dikenakan tindakan selepas pertunjukan bunga api di altitud tinggi yang ditaja jenama peralatan luar Arc'teryx dan direka oleh artis terkenal Cai Guo-Qiang mencetuskan bantahan berhubung perlindungan alam sekitar dan pengawasan pihak berkuasa. Pertunjukan itu, yang diadakan pada 19 September di Daerah Gyantse di bawah bandar Shigatse (juga dikenali sebagai Xigaze), melancarkan “naga menaik” berwarna-warni daripada bunga api dan asap ke atas rabung gunung pada ketinggian kira-kira 4,700 hingga 5,000 meter. Pertunjukan itu segera mengundang bantahan daripada pencinta alam, penduduk Tibet dan pengguna, yang berkata aksi tersebut bercanggah dengan imej pemuliharaan jenama itu serta ekologi rapuh dataran tinggi berkenaan. Pihak berkuasa menyimpulkan bahawa letupan itu menyebabkan kerosakan terhad dalam jangka pendek, memerlukan pemantauan berterusan bagi mengesan risiko jangka panjang, dan wajar dikenakan penalti terhadap penaja serta pegawai yang meluluskannya.

Pegawai Shigatse berkata urutan penyalaan bunga api berlangsung kira-kira seminit dan mengganggu sekitar 30 hektar padang rumput alpine. Penyiasat menyebut sisa bunga api dan serpihan plastik yang tertinggal di cerun, serta menggambarkan gangguan singkat terhadap hidupan liar akibat cahaya terang dan bunyi bising. Bandar itu mengarahkan Arc'teryx dan studio Cai membiayai kerja pembersihan dan pemulihan serta membayar pampasan atas kerugian ekologi. Kesan insiden itu jauh melangkaui rabung tersebut, mendedahkan kelemahan dalam tadbir urus tempatan, menguji pengurusan krisis korporat dan mencetuskan teguran awam yang jarang berlaku daripada badan industri berhubung pemasaran di kawasan sensitif.

Apa yang berlaku di rabung gunung

Acara yang dinamakan Rising Dragon oleh penganjur itu berlangsung di sepanjang cerun gunung berhampiran Perbandaran Relong di Daerah Gyantse, dalam wilayah autonomi Tibet, China. Video yang dimuat naik dalam talian menunjukkan jalur asap berwarna dan letusan bunga api membentuk laluan ke arah puncak bersalji, menghasilkan motif naga yang sering muncul sepanjang kerjaya panjang Cai Guo-Qiang dalam seni serbuk letupan. Lokasi itu terletak berhampiran banjaran utara Himalaya pada altitud yang sangat tinggi, tempat udaranya nipis, tumbuh-tumbuhannya jarang dan pemulihan daripada gangguan boleh mengambil masa yang lama.

Pihak berkuasa tempatan berkata bunga api itu menjejaskan kira-kira 30.06 hektar padang rumput alpine. Ringkasan siasatan oleh bandar Shigatse menyifatkan insiden itu sebagai gangguan manusia di kawasan yang sensitif dari segi ekologi, dengan pencemaran dan kerosakan jangka pendek yang terhad tetapi risiko jangka panjang yang belum dapat dipastikan. Laporan itu mengkritik pembersihan serpihan yang tidak menyeluruh, termasuk cebisan kelongsong dan plastik. Ia turut menekankan pengawasan yang tidak memadai dan keputusan yang lemah dalam kalangan jabatan peringkat daerah yang menilai serta meluluskan projek itu.

Pertunjukan dan tujuan seninya

Cai Guo-Qiang, antara artis kontemporari China paling terkenal dan pencipta pertunjukan bunga api Sukan Olimpik Beijing 2008, mengilhamkan Rising Dragon sebagai dialog dengan gunung-ganang. Beliau telah lama bereksperimen dengan serbuk letupan dan pigmen untuk melakar bentuk di langit dan merentasi landskap. Studio beliau dan Arc'teryx berkata pasukan itu menggunakan bahan terbiodegradasi serta mengambil langkah berjaga-jaga, seperti memindahkan ternakan, mengarahkan hidupan liar menjauhi kawasan itu menggunakan bongkah garam dan mengatur pembersihan selepas pertunjukan. Penganjur turut berhujah bahawa projek itu mematuhi piawaian ujian yang digunakan semasa Sukan Olimpik Musim Sejuk Beijing 2022.

Jaminan itu gagal meredakan pengkritik yang berkata bahan terbiodegradasi tidak bermakna tiada kesan langsung. Pengguna media sosial mempersoalkan bagaimana pertunjukan itu boleh mendapat kelulusan di wilayah yang alam sekitarnya rapuh dan gunung-ganangnya mempunyai makna kerohanian bagi ramai penduduk tempatan. Kesan mengejut terhadap hidupan liar, sisa yang tertinggal di cerun serta gambaran pertunjukan pemasaran di landskap suci itu mencetuskan gelombang seruan boikot dan hantaran marah di media sosial China dan seluruh dunia.

Mengapa lokasi itu begitu sensitif

Dataran Tinggi Tibet sering digelar Kutub Ketiga kerana simpanan aisnya yang luas dan peranan utamanya dalam iklim serta kitaran air Asia. Padang rumput altitud tinggi dan padang rumput alpine terbentuk dengan perlahan. Tumbuhan hidup di tanah yang nipis, dan pemulihan daripada dipijak, dikikis atau kejutan kimia boleh mengambil masa bertahun-tahun. Bunyi kuat dan kilatan terang boleh menyebabkan burung serta mamalia bertempiaran ketika mencari makanan atau membiak, manakala sisa bunga api boleh membawa logam, bahan pengoksida dan mikroplastik yang kekal dalam tanah serta aliran air sehingga terurai atau disingkirkan.

Walaupun pengeluar mereka bentuk bunga api dengan unsur terbiodegradasi, banyak komponennya masih memerlukan pembersihan fizikal. Kadbod dan sesetengah filem boleh terbiodegradasi dalam keadaan yang sesuai, tetapi nyalaan berwarna terhasil daripada garam logam dan sebatian lain yang tidak cepat lenyap. Di cerun curam, serpihan dan bahagian yang tidak terbakar sukar dikutip, manakala angin boleh menyebarkan sisanya ke kawasan yang lebih luas. Tumbuh-tumbuhan yang jarang di dataran tinggi itu menyediakan kurang perlindungan untuk menyerap kesan gangguan.

Siasatan kerajaan dan penalti

Bandar Shigatse mengumumkan tindakan disiplin selepas siasatannya. Empat pegawai dipecat, termasuk setiausaha Parti Komunis bagi Daerah Gyantse, ketua keselamatan awam daerah itu serta pegawai kanan daripada agensi alam sekitar daerah dan bandar. Yang lain menerima amaran dan penalti pentadbiran. Pihak berkuasa berkata pertunjukan itu melanggar peraturan berkaitan perlindungan Dataran Tinggi Qinghai-Tibet dan padang rumput tempatan, dengan menyatakan kelulusan yang tidak wajar, pengawasan yang longgar serta kegagalan mencegah serpihan dan kesan lain.

Pegawai mengarahkan Arc'teryx dan studio Cai membiayai kerja pemulihan serta menyokong pemulihan padang rumput yang terjejas. Mereka berkata pemantauan akan diteruskan untuk mengesan kesan tertangguh terhadap tanah, tumbuh-tumbuhan dan hidupan liar. Pemimpin bandar itu menyifatkan peristiwa tersebut sebagai gangguan manusia yang menyebabkan kerosakan jangka pendek yang terhad, sambil menegaskan bahawa risiko ekologi jangka panjang tidak boleh diketepikan sehingga data mengesahkan pemulihan sepenuhnya.

Kerajaan perbandaran Shigatse merumuskan kesimpulan alam sekitar itu dengan jelas. Penyiasat berkata letupan itu singkat, kawasan yang terjejas dapat diukur dan kerosakan yang kelihatan adalah terhad, namun mereka menekankan perlunya berhati-hati dan pemeriksaan berterusan di kawasan yang rapuh. Bandar itu menegaskan bahawa semua pihak dalam rantaian berkenaan perlu bertanggungjawab, daripada penaja dan artis hingga jabatan yang meluluskan projek itu.

Dalam notis awamnya, bandar itu menyifatkan dapatan ekologi tersebut sebagai amaran dan pengajaran bagi kelulusan acara di landskap sensitif. Katanya, penalti akhir terhadap pihak swasta akan mengambil kira keseluruhan kos pembersihan dan pemulihan.

Sebelum notis rasmi dikeluarkan, pihak berkuasa telah merumuskan dapatan mereka untuk orang ramai. Mereka menyifatkan acara itu sebagai gangguan manusia di kawasan sensitif dari segi ekologi yang menghasilkan serpihan dan menyebabkan gangguan singkat terhadap hidupan liar.

Pegawai bandar Shigatse berkata pertunjukan bunga api itu merupakan gangguan manusia di kawasan sensitif, dengan kerosakan jangka pendek yang terhad tetapi risiko jangka panjang yang memerlukan pemantauan berterusan.

Arc'teryx dan Cai memohon maaf serta berjanji melakukan pemulihan

Arc'teryx menyiarkan permohonan maaf menerusi saluran global dan Chinanya, dengan mengatakan pertunjukan itu bercanggah dengan komitmen jenama tersebut terhadap alam semula jadi. Syarikat itu berkata ia akan melantik pihak bebas untuk menjalankan penilaian ekologi, bekerjasama dengan pihak berkuasa tempatan dalam usaha pemulihan dan membiayai apa-apa kerja pembersihan yang diperlukan. Jenama itu turut mengakui kritikan orang ramai dan berjanji menilai semula proses dalamannya untuk meluluskan projek seni dan pemasaran di kawasan semula jadi.

Dalam salah satu kenyataannya, syarikat itu menyentuh keperluan untuk bersikap rendah hati dan membuat pertimbangan yang lebih baik dalam projek seni yang berkait dengan landskap. Pemimpin syarikat berkata mereka telah mendengar kebimbangan orang ramai dan akan menyesuaikan amalan agar selaras dengan nilai yang dinyatakan.

Arc'teryx ialah sebahagian daripada Amer Sports, yang disenaraikan semula di New York pada 2024 dan dikawal oleh sebuah konsortium yang diterajui Anta Sports, syarikat tersenarai di Hong Kong. Jenama itu berkembang pesat di China dan seluruh Asia sejak beberapa tahun kebelakangan ini, dengan imej yang dibina berasaskan kelengkapan teknikal untuk aktiviti memanjat, bermain ski dan mendaki gunung. Pertunjukan di Tibet itu bertujuan menonjolkan budaya pergunungan. Sebaliknya, ia menjejaskan kepercayaan peminat tegar kegiatan luar yang mengharapkan pendekatan serius terhadap penjagaan alam sekitar.

Cai Guo-Qiang turut mengeluarkan permohonan maaf secara peribadi. Artis itu berkata beliau akan bekerjasama dengan pihak berkuasa dan membantu membiayai kerja pembersihan serta pemulihan sekiranya perlu.

Beliau mengakui terdapat kesilapan dalam perancangan dan pelaksanaan. Katanya, pasukan itu akan membantu dalam apa jua kerja pemulihan dan menilai semula cara berinteraksi dengan alam semula jadi melalui seni tanpa menyebabkan kemudaratan.

Arc'teryx berkata: "Kritikan orang ramai menyedarkan kami bahawa penilaian terhadap ekspresi seni perlu dilakukan dengan lebih profesional dan kami perlu lebih rendah hati serta menghormati alam semula jadi."

Artis itu secara terus terang mengulas peranannya dan mengakui bahawa perancangan tidak mencapai tahap yang sepatutnya.

Cai Guo-Qiang berkata: "Banyak perkara terlepas daripada perhatian kami," sambil menambah bahawa beliau akan bekerjasama dengan pihak berkuasa tempatan untuk membantu memulihkan kawasan itu.

Bantahan dalam talian dan krisis kepercayaan pengguna

Reaksi dalam talian berlaku serta-merta dan hebat. Pembeli memuat naik gambar jaket Arc'teryx bersama klip letusan berwarna-warni di rabung gunung, menuduh jenama itu bercakap tentang pemuliharaan tetapi merosakkan cerun gunung yang rapuh. Seruan boikot tersebar di platform China dan merentasi komuniti pendaki gunung serta pejalan kaki di seluruh dunia. Ramai mempersoalkan bagaimana projek berskala besar seperti itu boleh diluluskan di tempat yang begitu sensitif.

Badan industri pengiklanan tertinggi China turut bersuara. Persatuan Pengiklanan China mengeluarkan kenyataan awam yang mengkritik kempen itu kerana membalut promosi komersial dengan bahasa menghormati alam semula jadi, tetapi kemudian berisiko merosakkan alam sekitar. Persatuan itu menggesa jenama memilih strategi pemasaran yang tidak membahayakan ekologi dan membina semula keyakinan orang ramai menerusi tindakan konkrit.

Dalam kenyataan itu, badan industri berkenaan memberi amaran bahawa kepercayaan yang dibina selama bertahun-tahun boleh musnah akibat satu pertunjukan yang tersalah pertimbangan. Tumpuannya ialah jurang antara kisah jenama yang dibina atas keprihatinan terhadap kawasan liar dengan keputusan untuk menyalakan bunga api di rabung alpine yang rumputnya tumbuh perlahan dan haiwannya sensitif terhadap bunyi serta cahaya.

Persatuan Pengiklanan China berkata pihaknya "kecewa" dengan Arc'teryx kerana tidak "meneroka strategi pemasaran yang lebih positif" dan memberi amaran bahawa pertunjukan itu "berpotensi menjejaskan alam sekitar, sekali gus menghakis kepercayaan yang dibina selama bertahun-tahun."

Pelabur turut mengambil perhatian. Saham Amer Sports kehilangan momentum ketika insiden itu menarik perhatian pengawal selia dan mencetuskan perdebatan berterusan. Penganalisis menyatakan bahawa pelanggan teras, termasuk komuniti pendaki gunung dan pemain ski, mungkin beralih kepada pesaing jika kepercayaan terhakis. Kontroversi itu menonjolkan kos ketidakselarasan, apabila pengguna dan kakitangan keliru dengan perbezaan antara kenyataan yang dikeluarkan oleh pasukan luar negara dan China. Pengurus krisis berkata penggunaan bahasa yang konsisten dan tanggungjawab penuh atas kesilapan amat penting apabila tindakan bercanggah dengan identiti jenama.

Sensitiviti budaya di Tibet

Tibet ialah ekosistem yang rapuh dan juga tempat yang mempunyai makna kerohanian mendalam. Ramai penduduk Tibet menganggap gunung tinggi sebagai suci, dengan pantang larang terhadap letupan kuat berhampiran puncak yang dimuliakan. Lokasi acara itu terletak di wilayah yang agama dan budaya tempatan berkait rapat dengan landskap. Lapisan budaya itu, bersama risiko ekologi, menjadikan pertunjukan tersebut lebih daripada sekadar keputusan pemasaran.

Wilayah itu juga dikawal ketat oleh pihak berkuasa pusat dan wilayah, dengan peraturan ketat bagi perhimpunan dan acara komersial. Pelancongan dari wilayah lain di China meningkat mendadak, membawa pembangunan dan pendapatan serta tekanan baharu terhadap jalan raya, air dan padang rumput. Insiden yang dilihat mengutamakan pertunjukan berbanding pemeliharaan sering mencetuskan perbincangan di seluruh negara tentang penghormatan terhadap budaya dan batas promosi komersial di kawasan sensitif.

Kesan bunga api terhadap ekosistem alpine

Bunga api ialah gabungan bahan kimia yang kompleks. Untuk menghasilkan warna yang berbeza, bunga api menggunakan sebatian seperti garam strontium dan barium, serta bahan api dan pengoksida yang membolehkan pembakaran pantas. Bahan pengesan dan kelongsong boleh meninggalkan sisa. Dalam perayaan bandar, pasukan pembersihan mengutip serpihan di jalan dan taman. Di cerun gunung yang curam, kerja itu lebih sukar dan serpihan boleh bertaburan ke tempat yang tidak dapat dicapai. Walaupun unsur berasaskan kertas dan kanji terbiodegradasi, sesetengah komponen kekal dalam tanah dan boleh dihanyutkan ke dalam aliran air ketika salji mencair atau hujan turun.

Cahaya terang dan tekanan bunyi boleh mengejutkan burung serta mamalia dan mengganggu tempoh singkat mereka mencari makanan atau berehat. Laporan rasmi Shigatse menyifatkan gangguan itu sebagai singkat, namun hidupan liar di zon alpine yang kurang sumber sering mempunyai simpanan kalori yang terhad dan boleh sensitif terhadap tekanan berulang. Batas antara ekspresi seni yang boleh diterima di alam semula jadi dengan gangguan yang boleh dielakkan mungkin tipis di kawasan altitud tinggi. Sebab itu banyak taman dan kawasan perlindungan mengehadkan bunga api dan mewajibkan penilaian ketat bagi sebarang perubahan guna tanah.

Undang-undang, pengawasan dan rangka kerja perlindungan baharu

China telah memperkukuh perlindungan undang-undang bagi Dataran Tinggi Qinghai-Tibet, mencerminkan kebimbangan negara terhadap pengunduran glasier, sumber air dan ekosistem kawasan tinggi yang rapuh. Peraturan padang rumput tempatan turut mengehadkan kegiatan yang merosakkan dan mengenakan liabiliti bagi kerja pemulihan. Pegawai Shigatse merujuk rangka kerja itu dalam siasatan mereka, dengan berkata acara tersebut melanggar peraturan perlindungan dataran tinggi dan padang rumput serta akan dikenakan penalti. Kes ini menunjukkan bagaimana promosi yang bergerak pantas boleh bertembung dengan rejim pemuliharaan yang lebih ketat.

Kelulusan acara melalui beberapa peringkat. Dalam kes ini, siasatan mendapati pertimbangan yang lemah dan pengawasan yang longgar. Pemecatan itu menandakan bahawa pemimpin wilayah berhasrat mencegah projek serupa di kawasan sensitif. Ia turut menunjukkan bahawa sensitiviti budaya dan ekologi kini benar-benar diambil kira dalam penilaian prestasi kader tempatan yang meluluskan acara komersial.

Langkah seterusnya untuk Arc'teryx dan Cai

Selain memohon maaf, penaja kini bertanggungjawab membiayai pembersihan, pemulihan dan penilaian impak bebas. Ini termasuk pemeriksaan menyeluruh untuk mengutip serpihan, tinjauan tanah dan tumbuh-tumbuhan sekurang-kurangnya sepanjang satu musim pertumbuhan, serta pemantauan bagi mengesan sebarang perubahan dalam aktiviti hidupan liar. Kerja pemulihan padang rumput alpine lazimnya melibatkan penyemaian semula rumput tempatan, pemasangan pagar sementara untuk menghalang ternakan daripada memasuki kawasan yang sedang pulih, serta pemeriksaan berkala bagi mengesan tumbuhan invasif yang mungkin tumbuh di tanah terganggu.

Jenama yang meletakkan diri sebagai penjaga alam luar berdepan jangkaan yang lebih tinggi. Ini bukan sekadar soal moral. Pengguna produk luar cenderung mempunyai pengetahuan, mengambil berat dan bersuara lantang. Apabila tindakan tidak selaras dengan kenyataan misi, jurang kepercayaan boleh membawa kos yang besar. Banyak pasukan pemasaran kini mengelak penggunaan bunga api di laluan pendakian, rabung dan pesisir pantai sensitif, sebaliknya memilih pertunjukan cahaya dron atau bentuk seni lain yang kurang memberi kesan serta mengurangkan bunyi, serpihan dan risiko kebakaran. Kes Tibet berkemungkinan mempercepat peralihan itu.

Mampukah insiden ini mengubah tingkah laku jenama di kawasan sensitif

Reaksi orang ramai telah pun mengubah pertimbangan bagi kempen di kawasan altitud tinggi dan landskap suci. Kumpulan industri di China dan tempat lain menggalakkan proses penilaian yang lebih ketat, ambang risiko ekologi yang lebih jelas serta penilaian bebas sebelum permit dikeluarkan. Insiden Tibet menyorot bagaimana jenama menyesuaikan diri dengan budaya dan ekologi apabila beroperasi di tempat yang nilai-nilainya berakar umbi dan ekosistemnya rapuh serta mudah terganggu.

Bagi kerajaan tempatan, insiden itu menegaskan keperluan menyelaraskan kelulusan acara dengan peraturan perlindungan dataran tinggi yang lebih baharu dan mewajibkan rancangan pembersihan yang realistik sebelum sebarang acara berlangsung. Bagi jenama dan artis, ia meningkatkan piawaian usaha wajar dan libat urus dengan masyarakat, khususnya di tempat kepercayaan tradisional berkait rapat dengan tanah dan gunung. Permohonan maaf segera boleh membantu, tetapi pemulihan berkekalan memerlukan ketelusan, mesej yang konsisten dan kerja pemulihan yang dapat dilihat di lapangan.

Perkara yang Perlu Diketahui

• Empat pegawai di Tibet dipecat dan yang lain dikenakan tindakan selepas pertunjukan bunga api singkat yang ditaja Arc'teryx dan direka oleh Cai Guo-Qiang di rabung Himalaya.
• Bandar Shigatse berkata pertunjukan itu mengganggu kira-kira 30 hektar padang rumput dan menghasilkan serpihan, dengan kerosakan jangka pendek yang terhad tetapi risiko jangka panjang yang memerlukan pemantauan.
• Pihak berkuasa mengarahkan Arc'teryx dan studio Cai membiayai pembersihan, pemulihan dan penilaian ekologi bebas.
• Arc'teryx memohon maaf, menyifatkan acara itu bercanggah dengan nilai-nilainya dan berjanji menilai semula proses kelulusan seni serta pemasaran di kawasan semula jadi.
• Persatuan Pengiklanan China mengkritik kempen itu dan memberi amaran bahawa ia menghakis kepercayaan orang ramai.
• Kes ini menonjolkan peraturan perlindungan yang lebih ketat bagi Dataran Tinggi Qinghai-Tibet dan akauntabiliti lebih tegas terhadap pegawai tempatan.
• Bantahan pengguna semakin meluas, dengan seruan boikot dan kebimbangan bahawa kepercayaan dalam kalangan pengguna teras produk luar telah terjejas.
• Penyiasat menyebut serpihan dan gangguan terhadap hidupan liar, manakala lokasi itu akan dipantau bagi mengesahkan pemulihan sepenuhnya dari semasa ke semasa.