Malaysia Sasar Status Negara AI Menjelang 2030 dengan Pelaburan Besar

Mengapa 2026 Penting bagi Cita-cita AI Malaysia

Malaysia menetapkan matlamat negara untuk menjadi negara AI menjelang 2030. Tahun 2026 digariskan sebagai fasa peralihan besar dalam usaha itu di bawah Pelan Tindakan AI Nasional baharu yang menyatukan dasar, bakat, infrastruktur, kepercayaan digital dan pelaburan dalam satu strategi. Menteri Digital Gobind Singh Deo menyifatkan tempoh 2026 hingga 2030 sebagai masa AI beralih daripada projek perintis yang terpisah kepada perkhidmatan berskala yang berorientasikan rakyat serta penggunaan meluas dalam industri.

Kerajaan menyokong pelan itu dengan pembiayaan bersasar. Di bawah Belanjawan 2026, RM1.36 bilion diperuntukkan kepada Kementerian Digital, termasuk RM248.5 juta bagi perbelanjaan mengurus dan RM1.11 bilion untuk projek pembangunan. Geran Pemecut Digital Malaysia menerima RM53 juta bagi merangsang penggunaan teknologi AI, blockchain dan kuantum. Sebanyak RM18.1 juta lagi memperkukuh Pejabat AI Nasional, manakala RM20 juta diperuntukkan kepada program GovTech Malaysia untuk meningkatkan penyampaian perkhidmatan merentas agensi.

Malaysia juga sedang membina tulang belakang pengkomputeran bagi ekonomi AI. Antara 2021 hingga 2023, negara ini menarik kira-kira RM115 bilion pelaburan pusat data, dengan sektor itu dijangka mewujudkan kira-kira 30,900 pekerjaan menjelang 2030. Penggubal dasar menyifatkan limpahan manfaat kepada syarikat tempatan dalam bidang seni bina, kerja elektrik, penyejukan dan keselamatan sebagai meluas, sementara penyedia perkhidmatan awan dan perisian berpotensi berkembang apabila permintaan perusahaan meningkat.

Status negara AI, dari segi praktikal, bermaksud pertumbuhan produktiviti yang mampan merentas sektor utama, perkhidmatan awam yang dimodenkan serta persekitaran digital yang selamat dan dipercayai. Usaha ini bergantung pada penyelarasan sektor awam dan swasta dalam aspek peraturan, kemahiran, infrastruktur dan penyelidikan. Pelan baharu itu bertujuan menyatukan penyelarasan tersebut di bawah satu hala tuju dan jadual, dengan 2026 sebagai permulaan pelaksanaan berstruktur.

Skop Pelan Tindakan AI Nasional

Pelan Tindakan AI Nasional bagi 2026 hingga 2030 dijangka dibentangkan pada Disember. Pelan itu menggariskan cara Malaysia akan memperluas penggunaan AI dalam kerajaan dan ekonomi sambil memastikan keselamatan serta etika terpelihara. Pejabat AI Nasional, penyelaras utama agenda itu, dipertanggungjawabkan untuk melaksanakannya merentas kementerian, industri, akademia dan masyarakat sivil. Pelan itu memberi tumpuan kepada penggunaan teknologi, pembangunan bakat, tadbir urus, infrastruktur dan pelaburan mampan bagi meletakkan Malaysia sebagai hab serantau untuk kegiatan AI bernilai tinggi. Pejabat AI Nasional menerangkan misi dan programnya di portal rasmi, yang merangkumi panduan teknikal dan sumber penglibatan komuniti. Untuk maklumat lanjut, layari laman web Pejabat AI Nasional di ai.gov.my.

Tujuh hasil utama Pejabat AI Nasional

Pejabat itu menetapkan tujuh hasil utama sebagai panduan pelaksanaan. Ini termasuk Pelan Tindakan Teknologi AI bagi 2026 hingga 2030, rangka kerja pengawalseliaan penggunaan AI, program untuk mempercepat penggunaan teknologi AI, kod etika AI, kajian impak AI untuk kerajaan, laporan trend AI nasional dan akses kepada set data yang menyokong inisiatif AI. Hasil-hasil ini memenuhi keperluan pelbagai pihak, daripada pegawai kanan dan ketua agensi hingga jurutera, pengasas syarikat pemula dan penyelidik. Kumpulan kerja sektor menghimpunkan kepakaran daripada bidang penjagaan kesihatan, pengangkutan, pertanian, perkhidmatan awam, pendidikan dan perniagaan kecil bagi memastikan amalan terbaik dikongsi dan masalah ditangani dengan pantas.

Tadbir urus menjadi tema utama. Malaysia memperkenalkan garis panduan Tadbir Urus dan Etika Kecerdasan Buatan pada tahun lalu, dan Pelan Tindakan Teknologi AI yang bakal diperkenalkan dirangka untuk memperkukuh peraturan itu ketika teknologi berubah dengan pesat. Pihak berkuasa turut memberi isyarat bahawa usaha sedang dijalankan untuk membentuk rangka kerja yang menangani keselamatan dan akauntabiliti AI, dengan sasaran mengemukakannya seawal pertengahan tahun depan. Matlamatnya ialah penggunaan yang bertanggungjawab, yang menyokong inovasi tanpa mengorbankan kepercayaan atau keselamatan awam.

Tadbir Urus, Keselamatan dan Kepercayaan Digital

Malaysia sedang merangka Strategi Kepercayaan Digital dan Keselamatan Data untuk memperkukuh tadbir urus data dalam sektor awam dan swasta. Strategi itu sejajar dengan Rancangan Malaysia Ketiga Belas dan bertujuan memberikan kejelasan berhubung perlindungan data, akauntabiliti dan daya tahan. Ia melengkapi Dasar Pengkomputeran Awan Negara, yang menetapkan prinsip bagi masa depan awan yang selamat, berdaulat dan mampan. Kerajaan juga sedang menubuhkan Suruhanjaya Data Negara untuk menyelia tadbir urus data, menyokong aliran data yang dipercayai dan melindungi hak data. Di lapangan, agensi sedang melancarkan aplikasi MyGOV Malaysia sebagai pusat sehenti bagi perkhidmatan kerajaan serta mempercepat pelaksanaan MyDigital ID, sistem pengenalan digital nasional, dengan sasaran 15 juta pendaftaran menjelang akhir tahun.

Tadbir urus AI yang berkesan ialah set alat praktikal, bukannya slogan. Ia merangkumi penilaian impak, dokumentasi model, keperluan pengujian, jejak audit dan pelan tindak balas insiden. Ia menetapkan data yang boleh digunakan untuk latihan, pihak yang bertanggungjawab apabila sistem automatik memberi kesan kepada orang ramai, serta cara melaporkan dan membetulkan kesilapan. Peraturan pemindahan data rentas sempadan penting bagi syarikat global yang beroperasi di Malaysia, dan penyelarasan serantau semakin berkembang. Malaysia mencadangkan Rangkaian Keselamatan AI ASEAN untuk membantu menyelaraskan piawaian keselamatan di seluruh Asia Tenggara.

Jangkaan terhadap perniagaan, khususnya yang melaksanakan AI secara besar-besaran, ialah supaya tadbir urus diterapkan dalam reka bentuk produk dan proses perolehan. Pembeli sektor awam akan semakin kerap meminta bukti ujian bias, pemeriksaan keteguhan dan perlindungan privasi apabila membeli penyelesaian AI. Langkah-langkah ini bertujuan menggalakkan inovasi sambil mengelakkan kemudaratan yang berlaku dalam gelombang awal gangguan digital.

Infrastruktur dan Pusat Data Memacu Ekonomi AI

AI berskala besar bergantung pada kapasiti pengkomputeran, sambungan yang boleh dipercayai dan penyimpanan yang cekap. Daya tarikan Malaysia sebagai hab digital serantau dibina atas jalur lebar berkelajuan tinggi, rangkaian 5G yang berkembang dan peningkatan jumlah pusat data baharu. Pelaburan RM115 bilion antara 2021 dan 2023 hanyalah permulaan. Pegawai berkata Malaysia berada di landasan untuk menjadi hab pusat data ASEAN, dengan unjuran bahawa negara ini boleh menempatkan kira-kira dua pertiga kapasiti serantau menjelang 2035 jika rancangan semasa diteruskan.

Mengapa pusat data penting bagi AI

Latihan dan pengendalian model AI moden memerlukan kuasa pemprosesan yang amat besar. Pusat data menempatkan pelayan, pemproses grafik dan peralatan rangkaian yang membolehkan perkara ini dilakukan. Kemudahan ini juga menyediakan perkhidmatan awan, yang membolehkan syarikat pemula dan perusahaan menyewa kuasa pengkomputeran mengikut permintaan dan bukannya membeli perkakasan sendiri. Kampus pusat data baharu mencetuskan kegiatan ekonomi yang lebih luas. Syarikat pembinaan mendapat projek jangka panjang, pakar kejuruteraan dan HVAC menyelenggara sistem kompleks, manakala penyedia keselamatan dan kemudahan memperoleh kontrak berterusan. Syarikat perisian tempatan berkembang apabila lebih banyak beban kerja intensif data beralih ke awan.

Pertumbuhan pada kadar ini membawa cabaran infrastruktur. Pengkomputeran AI menggunakan banyak tenaga, maka naik taraf grid dan kapasiti tenaga boleh baharu yang baharu menjadi penting. Hala Tuju Peralihan Tenaga Negara Malaysia relevan dalam hal ini kerana pelabur semakin mencari tenaga bersih dan pelaporan pelepasan yang telus. Sistem penyejukan perlu cekap untuk mengurus haba tanpa penggunaan air berlebihan, manakala perancangan tanah perlu mengimbangi keperluan industri dengan kepentingan masyarakat. Pengawal selia boleh menyokong amalan terbaik dengan menetapkan piawaian yang jelas tentang penggunaan tenaga, pemilihan lokasi dan daya tahan.

Bakat dan Kemahiran: Membina Tenaga Kerja AI Tempatan

Manusia dan kemahiran menjadi teras pelan ini. Negara memerlukan lebih ramai saintis data, jurutera pembelajaran mesin, pembangun perisian, pengurus produk, pakar keselamatan, penganalisis keselamatan siber dan pakar bidang yang mampu menerapkan AI dalam kewangan, kesihatan, pertanian dan logistik. Kerajaan sedang memperluas biasiswa, kelayakan mikro dan penempatan industri untuk membina kumpulan bakat. Dasar perindustrian yang lebih luas turut menyokong usaha ini, dengan sasaran membina tenaga kerja berkemahiran yang lebih besar menjelang 2030 serta memperluas latihan industri. Program-program ini bertujuan menyelaraskan pendidikan dengan projek sebenar supaya graduan bersedia untuk bekerja.

Kerjasama sektor swasta semakin rancak. Huawei Cloud merancang untuk melatih 30,000 profesional AI di Malaysia dalam tempoh tiga tahun akan datang serta memupuk 200 rakan AI tempatan menerusi program bakat yang menggabungkan kerja kursus, pensijilan dan kerjasama dengan perniagaan. Firma teknologi global dan tempatan menawarkan program perantisan serta rantaian alat yang membantu pasukan membina, menilai dan melaksanakan aplikasi AI dengan lebih pantas. Gabungan pembelajaran di bilik darjah, latihan sambil bekerja dan akses kepada platform moden ini mempercepat pembinaan keupayaan.

Strategi Malaysia turut mengiktiraf nilai AI dalam bahasa tempatan. Pembangun sedang menghasilkan model yang memahami Bahasa Melayu dan bahasa tempatan lain supaya chatbot, alat carian dan pembantu digital mencerminkan budaya tempatan serta tidak cenderung memberikan jawapan yang disesuaikan untuk pasaran lain. Ini membantu perkhidmatan awam dan perniagaan kecil mendekati pengguna dalam bahasa pilihan mereka, sambil meningkatkan ketepatan bagi tugas seperti analisis dokumen dan penyederhanaan kandungan.

Pendedahan awal penting untuk keterangkuman. Sekolah dan institut teknikal sedang memasukkan konsep AI dalam kurikulum, guru menerima latihan tentang penggunaan yang bertanggungjawab, dan penjawat awam belajar menerapkan AI dalam kerja dasar serta penyampaian perkhidmatan. Matlamatnya adalah untuk mengelakkan jurang kemahiran yang menyebabkan hanya kumpulan kecil mampu menggunakan alat canggih. Dengan latihan yang meluas, syarikat besar dan perusahaan kecil sama-sama dapat meraih manfaat peningkatan produktiviti.

Keutamaan Sektor dan Kegunaan Praktikal

Malaysia mengenal pasti sektor keutamaan yang boleh meraih manfaat jangka pendek dan jangka panjang daripada AI. Penjagaan kesihatan boleh menggunakan AI untuk menyokong diagnosis, penjadualan dan logistik hospital. Sektor pengangkutan boleh menggunakan pengoptimuman trafik masa nyata, penyelenggaraan ramalan bagi rel dan bas, serta operasi pelabuhan dan lapangan terbang yang lebih pintar. Pertanian boleh menggunakan alat pertanian tepat untuk memantau tanah, perosak dan cuaca serta mengurus pengairan. Dalam pendidikan, pembelajaran diperibadikan dan alat pentadbiran yang lebih baik dapat membantu guru menumpukan perhatian kepada pelajar dan bukannya kerja kertas. Perkhidmatan awam mendapat manfaat daripada pemprosesan yang lebih pantas dan pengesanan penipuan yang lebih baik. Perniagaan kecil pula mendapat pembantu digital untuk jualan, perakaunan dan sokongan pelanggan.

Pembiayaan dirangka untuk membawa idea-idea ini daripada projek perintis kepada penggunaan berskala besar. Geran Pemecut Digital Malaysia, dengan sokongan RM53 juta, menggalakkan penggunaan teknologi AI, blockchain dan kuantum merentas ekonomi. Dengan mengurangkan kos percubaan dan halangan penyepaduan, geran itu membantu syarikat memulakan projek sebelum memperluas perkara yang terbukti berkesan. Persatuan industri dan inkubator berkemungkinan memainkan peranan dalam memilih kegunaan bernilai tinggi serta berkongsi pengajaran merentas syarikat.

Perkhidmatan kerajaan menjadi keutamaan. Inisiatif GovTech Malaysia, yang disokong RM20 juta, bertujuan meningkatkan kelajuan dan mutu perkhidmatan untuk rakyat dengan menggunakan alat terbukti bagi pembayaran, identiti, pemesejan dan pengurusan kes. Aplikasi MyGOV Malaysia menghimpunkan banyak perkhidmatan di bawah satu platform, manakala MyDigital ID boleh memudahkan pengesahan identiti, mengurangkan penipuan dan memendekkan masa menunggu. Jika disertai peraturan yang jelas tentang perkongsian data dan privasi, alat ini boleh menjadikan perkhidmatan awam lebih pantas dan telus.

Pembuatan dan logistik merupakan teras enjin eksport Malaysia, maka penggunaan AI untuk kawalan mutu, ramalan permintaan dan pengoptimuman gudang boleh membawa kesan besar. Pelabuhan dan lapangan terbang memasang sensor serta alat analitik untuk mempercepat masa pusing ganti. Dalam pertanian, dron dan sensor berkos rendah boleh mengurangkan pembaziran input serta meningkatkan hasil. Langkah-langkah berperingkat ini apabila digabungkan akan meningkatkan produktiviti.

Pautan Dasar Industri dan Iklim Pelaburan

Usaha Malaysia dalam bidang AI berkait dengan strategi perindustrian lebih luas yang bertujuan menggerakkan ekonomi ke rantaian nilai lebih tinggi. Strategi Semikonduktor Negara bertujuan memperkukuh peranan negara dalam reka bentuk cip dan pembuatan bernilai lebih tinggi. Satu program unggulan menyasarkan peningkatan nilai eksport elektrik dan elektronik kepada kira-kira RM1 trilion menjelang 2030. Pelan Induk Perindustrian Baharu 2030 dan Hala Tuju Peralihan Tenaga Negara memberikan sokongan dasar tambahan. Strategi-strategi ini menggalakkan keupayaan automasi, pengujian dan reka bentuk yang turut diperlukan bagi beban kerja AI.

Beberapa lokasi diketengahkan sebagai tumpuan industri maju dan infrastruktur data, termasuk Taman Perindustrian Hijau Bersepadu Kerian, Taman Teknologi Tinggi Kulim dan Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura. Hab-hab ini menghubungkan pelabur dengan pembekal, universiti dan latihan tenaga kerja. Jika peraturan tanah, tenaga dan aliran data kekal dapat diramal, persekitaran untuk pelaburan digital jangka panjang akan menjadi lebih kukuh.

Pelabur lazimnya mencari kejelasan tentang jadual pelaksanaan. Pejabat AI Nasional merancang kajian impak untuk kerajaan, pelaporan trend dan set data terbuka yang dapat membantu pasaran menilai kemajuan. Kumpulan kerja kolaboratif merentas kementerian dan industri bertujuan mengurangkan halangan dalam perolehan dan piawaian supaya projek perintis dapat diperluas menjadi platform nasional jika sesuai.

Risiko dan Cabaran untuk Diperhatikan

Pelaksanaan merentas banyak agensi adalah rumit. Pelan ini memerlukan pembaharuan perolehan, piawaian yang dikemas kini dan kemahiran baharu dalam sektor awam, sambil memastikan penyelarasan dengan keperluan industri. Belanjawan perlu disusun mengikut keutamaan supaya latihan dan tadbir urus tersedia apabila sistem baharu mula beroperasi. Tanpa disiplin itu, projek perintis boleh terbantut atau menghasilkan mutu perkhidmatan yang tidak sekata antara negeri dan agensi.

Bekalan bakat kekal sebagai kekangan utama. Syarikat bersaing mendapatkan jurutera dan pengurus produk berpengalaman di seluruh rantau ini, dan penghijrahan bakat boleh memperlahankan momentum. Gaji yang kompetitif, laluan kerjaya yang jelas dan visa yang menarik profesional berpengalaman akan membantu. Begitu juga kerjasama kukuh antara universiti dengan majikan agar latihan amali dan projek tahun akhir sejajar dengan masalah industri.

Tenaga dan kemampanan ialah perkara strategik. Pusat data AI menambah beban besar kepada grid. Jika bekalan kuasa dan penyejukan tidak mampu menampung keperluan, kos akan meningkat dan kebolehpercayaan terjejas. Kapasiti tenaga boleh baharu, piawaian kecekapan tenaga serta pelaporan telus tentang pelepasan dan penggunaan air akan mempengaruhi pemilihan lokasi. Masyarakat mengharapkan pembangunan bertanggungjawab yang melindungi udara, air dan ekosistem tempatan.

Kepercayaan mudah terhakis. Sistem yang direka dengan buruk boleh menerapkan bias, menghasilkan kesilapan pada skala besar atau membocorkan maklumat sensitif. Perlindungan privasi yang kukuh, pengujian model secara berlawanan, ujian keselamatan dan pelaporan insiden membantu membendung risiko. Apabila aliran data rentas sempadan terlibat, peraturan yang jelas dan kelulusan yang boleh dijangka mengurangkan ketidakpastian. Suruhanjaya Data Negara yang dicadangkan serta kerjasama serantau dalam keselamatan AI boleh membantu mengekalkan kestabilan itu.

Kaedah Mengukur Kemajuan

Metrik yang jelas akan menunjukkan sama ada strategi ini berkesan. Petunjuk yang berguna termasuk bilangan perkhidmatan kerajaan yang mengintegrasikan AI secara bertanggungjawab, pengurangan masa pemprosesan, peningkatan ketepatan dalam diagnosis dan pemeriksaan, serta skor kepuasan rakyat terhadap perkhidmatan digital. Bagi industri, pantau jumlah syarikat yang menggunakan AI dalam operasi teras dan bukannya sekadar projek perintis, pertumbuhan hasil berkaitan AI serta bilangan profesional terlatih yang mendapat pekerjaan. Metrik infrastruktur juga penting, termasuk kapasiti pusat data, campuran tenaga, kependaman rangkaian dan masa operasi.

Tadbir urus dan keselamatan wajar diukur dengan ketelitian yang sama. Agensi boleh melaporkan penyelesaian penilaian impak, audit model dan pematuhan kepada peraturan perlindungan data. Pelaporan insiden dan masa penyelesaiannya juga boleh dijejaki. Laporan trend, kajian impak dan penerbitan set data yang dirancang oleh Pejabat AI Nasional boleh menjadi asas papan pemuka awam. Dengan 2026 sebagai titik mula pelaksanaan berstruktur, semakan tahunan dapat memastikan dasar, pelaburan dan latihan kekal selaras hingga 2030.

Perkara Utama

• Malaysia menyasarkan status negara AI menjelang 2030, dengan 2026 ditetapkan sebagai tahun peralihan kepada pelaksanaan berskala.
• Belanjawan 2026 memperuntukkan RM1.36 bilion kepada Kementerian Digital, termasuk RM1.11 bilion untuk pembangunan dan RM248.5 juta untuk operasi.
• RM53 juta diperuntukkan kepada Geran Pemecut Digital Malaysia bagi mempercepat penggunaan teknologi AI, blockchain dan kuantum.
• RM18.1 juta memperkukuh Pejabat AI Nasional, manakala RM20 juta menyokong GovTech Malaysia untuk meningkatkan perkhidmatan awam.
• Pelaburan pusat data mencecah kira-kira RM115 bilion antara 2021 dan 2023, dengan kira-kira 30,900 pekerjaan dijangka diwujudkan menjelang 2030.
• Pelan Tindakan AI Nasional bagi 2026 hingga 2030 akan dibentangkan pada Disember dan memberi tumpuan kepada teknologi, bakat, tadbir urus, infrastruktur dan pelaburan.
• Malaysia sedang membangunkan Strategi Kepercayaan Digital dan Keselamatan Data, Suruhanjaya Data Negara dan Bank Data Negara untuk memperkukuh tadbir urus data.
• Pihak berkuasa menjangka etika AI akan diperkukuh melalui Pelan Tindakan Teknologi AI dan rangka kerja keselamatan serta akauntabiliti seawal pertengahan tahun depan.
• Huawei Cloud merancang untuk melatih 30,000 profesional AI di Malaysia dan menyokong 200 rakan AI tempatan.
• Malaysia menyasarkan untuk menempatkan kira-kira dua pertiga kapasiti pusat data ASEAN menjelang 2035, disokong peluasan jalur lebar dan 5G.
• Strategi perindustrian seperti Strategi Semikonduktor Negara, NIMP 2030 dan Hala Tuju Peralihan Tenaga Negara melengkapi agenda AI.
• Cabaran utama termasuk bekalan bakat, keperluan tenaga, tadbir urus yang konsisten dan pelaksanaan merentas agensi.