Ejen Rahsia Korea Selatan: Kisah Operatif Rahsia yang Dihantar ke Korea Utara

Janji yang Mengubah Segalanya

Pada 1992, Kim Ho baru berusia 20 tahun ketika dia melihat poster pengambilan yang akan mengubah haluan hidupnya selama-lamanya. Iklan itu menjanjikan peluang yang kelihatan terlalu baik untuk dilepaskan oleh seorang anak muda yang mencari jaminan kewangan. Apabila Kim bertanya tentang jawatan tersebut, seorang pegawai membuat janji yang memikat. Wakil kerajaan itu menjanjikan gaji yang cukup untuk membeli rumah serta pekerjaan terjamin selepas tamat perkhidmatan. Jaminan itu amat menyentuh hati Kim, yang melihatnya sebagai jalan menuju masa depan yang stabil.

Selepas itu, bermulalah proses pemilihan yang amat mencabar. Kim terlebih dahulu perlu lulus ujian fizikal di bandar pelabuhan Busan di selatan negara itu. Kemudian, dia mara ke saringan seterusnya di Daerah Yongsan, pusat Seoul, bersaing dengan kira-kira 400 pemohon dari seluruh Korea Selatan. Akhirnya, kira-kira 30 calon akhir dipilih dan dihantar ke Sokcho di Wilayah Gangwon untuk menjalani latihan keras selama 28 bulan. Kim dan rakan-rakan rekrutnya mempelajari pelbagai kemahiran, daripada teknik membunuh individu kenamaan hingga kaedah menyusup masuk ke Korea Utara, semuanya tanpa menerima nombor atau pangkat perkhidmatan tentera rasmi.

Namun, apabila tugasan itu berakhir, pampasan yang dijanjikan tidak pernah diterima. Daripada ganjaran dan pengiktirafan, Kim berdepan realiti baharu yang penuh kesusahan dan syak wasangka. Pegawai kerajaan tiba-tiba muncul di tempat kerjanya untuk menyoal siasat kegiatannya. Kunjungan itu menimbulkan syak wasangka dalam kalangan rakan sekerja, yang mula tertanya-tanya kegiatan meragukan apakah yang mungkin dilakukan Kim sepanjang tempoh ketiadaannya tanpa penjelasan. Suasana di tempat kerja yang terhasil menyukarkan Kim untuk mengekalkan pekerjaan tetap.

"Selepas saya dibebaskan daripada perkhidmatan, pegawai kerajaan muncul di tempat kerja dan bertanya apa yang saya lakukan. Rakan sekerja mula mengesyaki saya terlibat dalam sesuatu yang meragukan, menyebabkan saya sukar mengekalkan pekerjaan," kata Kim kepada The Korea Times.

Kisah Kim bukanlah sesuatu yang luar biasa. Ia mencerminkan kesan berpanjangan yang ditanggung ramai bekas operatif yang dilatih untuk atau dihantar menjalankan misi rahsia bagi menyusup masuk ke Korea Utara. Ramai daripada mereka berkata mereka terpaksa menanggung beban itu selama berdekad-dekad tanpa pengiktirafan daripada negara yang merekrut dan mengerahkan mereka.

Program Rahsia Terbongkar

Selama berdekad-dekad, kewujudan program penyusupan sulit Korea Selatan kekal sebagai antara rahsia negara yang paling ketat dijaga. Kerajaan mula mengakui secara rasmi kewujudan operatif khas ini pada 2003, dengan mendedahkan bahawa 13,835 ejen telah dilatih untuk misi rahsia. Pendedahan itu turut menyatakan angka yang mengejutkan bahawa 7,726 daripada operatif tersebut terkorban semasa latihan atau ketika menjalankan misi. Pengakuan ini mengesahkan perkara yang telah lama disyaki ramai, tetapi tidak dapat dibuktikan.

Di bawah undang-undang Korea Selatan, operatif ini ditakrifkan sebagai individu yang berkhidmat dalam unit perisikan tentera antara 1948 hingga 2002 dan sama ada menjalankan misi perisikan berisiko tinggi atau mengikuti latihan berkaitan. Pengiktirafan undang-undang itu secara khusus melibatkan "pengorbanan khas demi negara". Kebanyakan operatif dalam tempoh ini dihantar ke Korea Utara sebagai orang awam, bukannya askar beruniform. Langkah itu disengajakan kerana menghantar anggota tentera beruniform merentasi sempadan akan melanggar undang-undang antarabangsa dan berpotensi mencetuskan insiden antarabangsa besar.

Nasib operatif yang lama disembunyikan itu mula diketahui umum semasa audit parlimen pada 2000. Pendedahan kepada orang ramai ini akhirnya membawa kepada kelulusan undang-undang pampasan dan pengiktirafan pada 2004. Namun, walaupun undang-undang itu diluluskan, kesusahan harian yang dihadapi bekas operatif masih belum banyak diselesaikan. Menurut Kementerian Hal Ehwal Patriot dan Veteran, hanya 2,808 operatif disahkan layak menerima manfaat setakat Jun tahun lalu, menyebabkan ribuan lagi tidak mendapat pengiktirafan atau sokongan sewajarnya.

Program itu beroperasi dalam salah satu tempoh paling berbahaya di Semenanjung Korea. Perang Korea secara teknikalnya berakhir dengan gencatan senjata pada 1953, tetapi perjanjian damai rasmi tidak pernah ditandatangani. Ini bermakna Korea Utara dan Korea Selatan kekal secara rasmi dalam keadaan perang, dengan pertempuran kecil dan penyusupan sekali-sekala yang kerap berlaku di sepanjang Zon Demiliterisasi yang memisahkan kedua-dua negara. Semasa Perang Dingin, kedua-dua pihak menjalankan operasi pengintipan terhadap satu sama lain, dan penyusup kadangkala berjaya menembusi jauh ke wilayah musuh.

Provokasi Korea Utara kerap berlaku dalam tempoh ini. Menurut rekod sejarah, dari 1954 hingga 1992 sahaja, Korea Utara dilaporkan menyusupkan sejumlah 3,693 ejen bersenjata ke Korea Selatan. Percubaan penyusupan itu memuncak pada 1967 dan 1968, yang merangkumi 20% daripada semua insiden. Pada 1968, komando Korea Utara bahkan berjaya menghampiri kediaman presiden Korea Selatan untuk membunuh Presiden Park Chung Hee. Dalam suasana ketegangan berterusan dan ancaman yang nyata ini, program operasi rahsia Korea Selatan berfungsi sebagai mekanisme pengumpulan risikan pertahanan serta keupayaan untuk melancarkan operasi ofensif.

Realiti Latihan dan Perkhidmatan yang Kejam

Rejimen latihan untuk operatif misi khas amat mencabar, dirangka bagi mempersiapkan ejen menjalankan operasi berisiko sangat tinggi di belakang garisan musuh. Rekrut menjalani persiapan rapi tanpa pengenalan tentera rasmi, menjadikan mereka seolah-olah tidak wujud dalam sistem. Ketiadaan status rasmi ini bermakna mereka tidak mendapat perlindungan atau manfaat yang lazim diberikan kepada anggota tentera.

Kurikulum latihan merangkumi pelbagai kemahiran khusus yang diperlukan untuk terus hidup dan berjaya di wilayah bermusuhan. Latihan meliputi kaedah perisikan balas, teknik melarikan diri dan mengelak daripada ditangkap, pertarungan tangan kosong, penggunaan senjata serta taktik khusus untuk menyusup masuk ke Korea Utara tanpa dikesan. Sesetengah operatif mempelajari teknik membunuh individu kenamaan, mencerminkan bahaya misi yang mungkin dijalankan. Tuntutan fizikalnya amat berat, dengan ujian berterusan terhadap daya tahan, kekuatan dan ketahanan mental.

Seorang bekas pegawai rendah tentera darat berusia lingkungan 60-an menceritakan tekanan psikologi yang dihadapinya sebelum dibebaskan daripada perkhidmatan. Dia teringat pernah diberi amaran bahawa dia boleh ditahan pada bila-bila masa jika bercakap cuai tentang perkhidmatannya. Ancaman itu terus membayangi para operatif lama selepas perkhidmatan rasmi mereka berakhir.

"Perkhidmatan tentera saya sudah tamat, tetapi rasanya belum berakhir. Saya takut," laporan itu memetik katanya.

Pengajar menggunakan penghinaan sebagai kaedah latihan untuk mengeraskan hati rekrut. Seorang lelaki berusia lingkungan 70-an, yang berkhidmat dalam tentera darat pada 1970-an dan 1980-an tetapi secara rasmi diklasifikasikan sebagai orang awam, menceritakan satu detik yang amat berat semasa latihannya.

"Pengajar itu berkata kepada saya, 'Jika kamu mati di sini, kematian itu tidak bermakna. Tiada siapa akan peduli.' Saya berasa terhina, tetapi rasa takut itu lebih kuat," tambahnya.

Persekitaran latihan cukup berbahaya sehingga kecederaan serius menjadi perkara biasa. Operatif mengalami trauma fizikal yang menjejaskan mereka sepanjang hayat, tetapi disebabkan status tidak rasmi, kecederaan tersebut tidak direkodkan dalam rekod perubatan tentera yang sewajarnya. Ketiadaan dokumentasi ini kemudian menimbulkan kesukaran besar apabila operatif mendapatkan rawatan perubatan atau cuba membuktikan perkhidmatan mereka untuk memohon manfaat.

Kematian sentiasa menjadi kemungkinan dalam latihan, dan kadar kematian amat membimbangkan. Daripada 13,835 operatif yang dilatih, lebih separuh terkorban semasa latihan atau misi. Kerajaan mengakui 7,726 operatif kehilangan nyawa, walaupun sesetengah aktivis percaya angka sebenar mungkin lebih tinggi. Kematian itu berlaku dalam keadaan yang menyebabkan keluarga tidak mendapat banyak penjelasan atau sokongan, kerana sifat rahsia program tersebut menghalang perbincangan terbuka tentang apa yang menimpa orang tersayang mereka.

Kesan Psikologi

Kesan terhadap kesihatan mental operatif misi khas amat mendalam dan berpanjangan. Kajian pada 2013 oleh Universiti Kebangsaan Kyungpook dan Kolej Universiti Yeungnam meninjau 257 operatif misi khas dan mendapati purata skor PTSD mereka ialah 34.3. Angka ini lebih dua kali ganda purata 15 bagi masyarakat umum dan jauh melebihi ambang diagnosis 17 untuk gangguan tekanan pascatrauma.

Trauma itu berpunca daripada pelbagai sumber. Tekanan melampau semasa latihan dan misi meninggalkan parut psikologi yang berpanjangan. Menyaksikan rakan operatif terkorban dalam latihan menyebabkan ramai mengalami rasa bersalah kerana terselamat. Kerahsiaan yang diwajibkan menghalang operatif daripada memproses pengalaman mereka bersama rakan, keluarga atau pakar kesihatan mental. Ketakutan berterusan bahawa identiti mereka akan terbongkar atau mereka akan dikenakan tindakan balas menambah satu lagi lapisan keresahan dalam kehidupan seharian.

Operatif berkata mereka berasa terasing daripada masyarakat, tidak mampu menjelaskan punca trauma atau sebab mereka mengalami masalah fizikal dan psikologi. Pengasingan ini memburukkan lagi cabaran kesihatan mental mereka dan menyebabkan ramai tidak mempunyai sistem sokongan yang mencukupi.

Janji yang Dimungkiri dan Kesusahan Kewangan

Kesukaran kewangan yang dihadapi bekas operatif misi khas merupakan antara aspek paling menyakitkan dalam pengalaman mereka. Tanpa terkecuali, semua individu yang ditemu bual berkata janji gaji tinggi dan pekerjaan sektor awam tidak ditunaikan selepas mereka dibebaskan daripada perkhidmatan. Kegagalan menunaikan komitmen ini menyebabkan ramai hidup dalam kesusahan kewangan dan berasa dikhianati oleh negara.

Operatif telah mengorbankan masa bertahun-tahun dalam hidup mereka, sering kali pada usia muda yang paling produktif, berdasarkan jaminan keselamatan ekonomi. Apabila janji itu terbukti kosong, mereka mendapati diri tanpa sumber untuk menyara diri atau keluarga. Ramai sudah terlalu berusia untuk memulakan kerjaya baharu dalam bidang pilihan mereka, kecederaan fizikal menghalang mereka daripada melakukan kerja manual, manakala ketiadaan pengiktirafan perkhidmatan tentera menyekat peluang lain.

Seorang bekas pegawai rendah tentera laut berusia lingkungan 80-an meluahkan rasa dikhianati yang mendalam, sesuatu yang turut dirasai ramai operatif lain.

"Saya menyerahkan masa muda saya kepada negara ketika berusia 20-an, dan tubuh saya kini rosak. Kami menjalankan misi secara rahsia lalu dibuang begitu sahaja," katanya.

Operatif yang menjalani latihan pada masa lebih terkini juga mengalami kekecewaan serupa. Seorang bekas pegawai rendah berusia lingkungan 40-an, yang menjalani latihan pada 2000-an, berkata dia memohon selepas dijanjikan gaji tinggi dan pekerjaan kerajaan. Seperti mereka yang terdahulu, semua janji itu tidak ditunaikan.

Kesan kewangan turut melangkaui operatif itu sendiri. Ramai yang terkorban semasa latihan atau misi meninggalkan keluarga tanpa pampasan atau manfaat kematian. Tanpa pengiktirafan rasmi terhadap perkhidmatan mereka, keluarga ini tidak layak menerima manfaat standard untuk balu atau anak yatim anggota tentera. Kesusahan ekonomi berlarutan merentas generasi dan menjejaskan anak-anak yang membesar tanpa sokongan yang telah dijanjikan kepada bapa mereka.

Cabaran Pengiktirafan dan Pampasan Kerajaan

Pengakuan kerajaan Korea Selatan terhadap program misi khas pada 2003 merupakan satu kejayaan penting, tetapi pelaksanaan pengiktirafan dan pemberian manfaat selepas itu bermasalah. Undang-undang 2004 yang menetapkan tatacara pampasan dan pengiktirafan sepatutnya menangani rungutan bekas operatif, namun pelaksanaannya perlahan dan tidak mencukupi.

Menjelang Jun tahun lalu, hanya 2,808 operatif daripada ribuan yang pernah berkhidmat disahkan layak menerima manfaat. Kadar kelulusan yang rendah ini mencerminkan cabaran birokrasi untuk mengesahkan perkhidmatan dalam program yang memang dirancang supaya tidak dapat dikesan. Operatif sering berkhidmat menggunakan nama samaran, menggunakan nama palsu semasa latihan dan tidak mempunyai rekod tentera rasmi. Apabila memohon manfaat, mereka kerap tidak mempunyai dokumen yang diperlukan untuk membuktikan penyertaan dalam program tersebut.

Proses semakan menggunakan piawaian veteran biasa yang tidak sesuai dengan keadaan unik operatif misi khas. Piawaian tersebut lazimnya memerlukan rekod perkhidmatan tentera rasmi, dokumen pelepasan daripada perkhidmatan dan dokumentasi perubatan. Semua itu tidak wujud bagi operatif yang berkhidmat sebagai orang awam tanpa status rasmi. Penggunaan nama samaran turut menyukarkan usaha pengesahan kerana operatif mungkin menjalani latihan dengan nama yang berbeza daripada nama pada dokumen pengenalan awam mereka.

Laporan terbaharu oleh Institut Kesihatan dan Hal Ehwal Sosial Korea mengetengahkan cabaran ini dan mencadangkan penyelesaian. Laporan itu menyatakan piawaian semakan veteran biasa tidak sesuai untuk operatif ini, serta menggesa supaya kriteria semakan khusus diwujudkan dengan mengambil kira sifat unik perkhidmatan mereka.

Operatif juga menghadapi kesukaran mendapatkan rawatan perubatan yang sewajarnya. Kecederaan serius semasa latihan tidak didokumentasikan dalam rekod perubatan tentera kerana status mereka tidak rasmi. Apabila usia meningkat dan kecederaan bertambah teruk, mereka sukar mendapatkan rawatan atau pampasan hilang upaya. Tanpa bukti perubatan yang mengaitkan keadaan mereka dengan perkhidmatan, ramai dinafikan rawatan yang sewajarnya.

Konteks Antarabangsa Operasi Rahsia

Kisah operatif misi khas Korea Selatan perlu dilihat dalam konteks lebih luas pengintipan dan operasi rahsia di Semenanjung Korea. Kedua-dua Korea secara sejarahnya menjalankan operasi perisikan terhadap satu sama lain, mencerminkan keadaan perang berterusan sejak 1950.

Korea Utara secara konsisten mengekalkan keupayaan penyusupan dan pengintipannya sendiri. Negara itu menggunakan pelbagai kaedah untuk menyusupkan ejen ke Korea Selatan, termasuk kapal selam, bot kecil dan laluan darat merentasi Zon Demiliterisasi. Ejen Korea Utara bertanggungjawab atas banyak insiden selama beberapa dekad, termasuk percubaan membunuh pemimpin Korea Selatan dan serangan pengganas terhadap orang awam.

Salah satu percubaan penyusupan Korea Utara yang paling dramatik berlaku pada 1996 apabila sebuah kapal selam Korea Utara yang rosak dikesan di perairan berhampiran bandar Kangnung. Seramai 26 anggota tentera Korea Utara mendarat di pantai timur dari kapal selam itu dalam misi yang dikenal pasti sebagai operasi pengintipan atau peninjauan. Menurut laporan Korea Selatan, 11 daripada penyusup ditembak mati oleh komando Korea Utara di dalam kapal selam, 13 yang lain enggan menyerah diri lalu terbunuh dalam pertempuran dengan tentera Korea Selatan, seorang ditangkap dan seorang lagi melarikan diri. Dalam operasi memburu penyusup itu, pihak Korea Utara membunuh 11 anggota tentera dan orang awam Korea Selatan serta mencederakan lima yang lain.

Dalam satu lagi insiden dramatik pada 1998, bot peronda Korea Selatan bertempur dengan sebuah kapal pengintip separa tenggelam Korea Utara di perairan selatan. Selepas kejar-mengejar berpanjangan dan berbalas tembakan, tentera laut Korea Selatan menenggelamkan kapal itu. Mayat seorang penyelam Korea Utara ditemukan di laut, manakala bangkai kapal separa tenggelam itu kemudian dibawa naik, sekali gus mendedahkan peralatan penyusupan canggih dan mayat beberapa lagi anak kapal.

Masyarakat antarabangsa juga menjalankan operasi rahsia berkaitan Korea Utara. Laporan yang baru didedahkan menunjukkan bahawa pada awal 2019, anggota Navy SEAL Tentera Laut AS memasuki Korea Utara secara rahsia dalam misi memasang peranti yang membolehkan Washington mendengar komunikasi Kim Jong Un. Misi yang dilaporkan diluluskan Presiden Donald Trump itu berakhir dengan bencana apabila anggota SEAL bertembung dengan orang awam Korea Utara yang tidak bersenjata dan sedang menyelam untuk mengutip kerang, lalu membunuh mereka. Operatif itu kemudian menikam paru-paru mangsa bagi memastikan mayat mereka tenggelam sebelum membatalkan misi. Insiden ini menonjolkan risiko melampau dalam sebarang operasi rahsia ke Korea Utara.

Mempertingkat Sokongan untuk Operatif yang Semakin Berusia

Seiring berlalunya masa, peluang untuk menangani keperluan operatif misi khas Korea Selatan semakin tertutup. Kebanyakan operatif kini sudah lanjut usia, mengalami masalah kesihatan dan masih bergelut dengan trauma berpanjangan. Purata usia mereka yang masih hidup terus meningkat setiap tahun, menjadikan tindakan segera semakin mendesak.

Laporan Institut Kesihatan dan Hal Ehwal Sosial Korea mengemukakan cadangan khusus untuk memperbaik sokongan kepada bekas operatif. Laporan itu menggesa penyediaan kaunseling berteraskan pemulihan dan rawatan trauma, serta mencadangkan sistem penyepaduan semula yang berasaskan rangka kerja pekerja sosial tentera Finland. Sistem ini menyediakan kaunseling khusus selepas tamat perkhidmatan dan berjaya membantu anggota tentera beralih kepada kehidupan awam sambil menangani cabaran psikologi.

Mewujudkan sokongan kesihatan mental yang sewajarnya amat penting memandangkan kadar PTSD yang tinggi dalam kalangan bekas operatif. Trauma yang tidak dirawat selama berdekad-dekad telah memberi kesan yang serius, dan ramai operatif tidak pernah berpeluang memproses pengalaman mereka dalam persekitaran terapeutik. Program kaunseling khusus boleh membantu menangani trauma tertentu yang berkaitan dengan latihan dan misi, serta kesan psikologi akibat hidup dalam kerahsiaan yang diwajibkan selama berdekad-dekad.

Laporan itu turut menggesa agar proses semakan manfaat dipinda supaya lebih sesuai dengan keadaan unik operatif misi khas. Ini boleh merangkumi penerimaan bentuk bukti perkhidmatan alternatif, seperti keterangan rakan operatif, pengesahan lokasi dan kaedah latihan, atau kaedah pengesahan lain yang tidak bergantung pada dokumentasi ketenteraan standard.

Pampasan kewangan juga masih menjadi keperluan mendesak. Ramai operatif hidup dalam kemiskinan pada usia tua, tidak mampu bekerja akibat kecederaan berkaitan perkhidmatan dan tidak mempunyai simpanan persaraan yang sepatutnya terkumpul jika mereka menempuh kerjaya biasa. Pampasan yang sewajarnya dapat menangani kesusahan kewangan selama berdekad-dekad sambil memberikan sedikit pengiktirafan terhadap pengorbanan mereka.

Kim Ho, yang kini merupakan pengarah eksekutif cawangan Gyeonggi Persatuan Bekas Anggota Misi Khas Korea, lantang memperjuangkan nasib bekas operatif. Dia menegaskan bahawa negara gagal memberikan penjagaan yang mencukupi kepada mereka yang berkhidmat secara rahsia.

"Selepas berdekad-dekad, kebanyakan operatif sudah lanjut usia, mengalami masalah kesihatan dan masih bergelut dengan trauma berpanjangan. Negara gagal memberikan penjagaan yang mencukupi," kata Kim.

Perkara Utama

• Korea Selatan melatih kira-kira 13,835 operatif misi khas antara 1948 hingga 2002 untuk menjalankan operasi rahsia di Korea Utara
• Lebih separuh daripada operatif ini (7,726 orang) terkorban semasa latihan atau misi
• Operatif menjalani latihan dalam keadaan kejam tanpa status, pangkat atau nombor perkhidmatan tentera rasmi
• Kebanyakan mereka berkhidmat sebagai orang awam untuk mengelakkan pelanggaran undang-undang antarabangsa mengenai penempatan tentera merentasi sempadan
• Bekas operatif melaporkan purata skor PTSD sebanyak 34.3, lebih dua kali ganda purata 15 bagi masyarakat umum
• Hanya 2,808 operatif disahkan layak menerima manfaat setakat Jun tahun lalu
• Semua individu yang ditemu bual berkata janji gaji tinggi dan pekerjaan kerajaan tidak ditunaikan
• Operatif diwajibkan merahsiakan perkhidmatan mereka sehingga tidak dapat membincangkannya, malah dengan pakar perubatan
• Kerajaan mula mengakui program itu pada 2003 dan meluluskan undang-undang pampasan pada 2004
• Ramai operatif kini berdepan kemiskinan, masalah kesihatan dan trauma yang tidak dirawat pada usia tua