Tokoh Media Hong Kong Jimmy Lai Dipenjara 20 Tahun dalam Kes Keselamatan Negara Bersejarah

Hukuman Bersejarah dalam Tindakan Keras Keselamatan Hong Kong

Tokoh media pro-demokrasi Hong Kong, Jimmy Lai, dijatuhi hukuman penjara 20 tahun, hukuman paling berat yang pernah dikenakan di bawah undang-undang keselamatan negara kontroversi di wilayah itu. Pengasas akhbar Apple Daily yang sudah tidak beroperasi itu, berusia 78 tahun dan telah ditahan lebih lima tahun, menerima hukuman tersebut pada Isnin selepas disabitkan pada Disember atas kesalahan berkomplot untuk bersekongkol dengan kuasa asing dan menerbitkan bahan berunsur hasutan.

Kes ini menandakan detik penting dalam perubahan Hong Kong daripada kubu kebebasan akhbar kepada wilayah tempat kritikan terhadap Beijing membawa akibat yang berat. Lai, warga Britain yang dilahirkan di tanah besar China, menjadi simbol antarabangsa tindakan keras terhadap perbezaan pendapat yang berlaku sejak Beijing mengenakan undang-undang keselamatan pada Jun 2020 susulan protes besar-besaran pro-demokrasi.

Ketika hukuman dibacakan di Bangunan Mahkamah Undang-undang Kowloon Barat, Lai tersenyum tenang dan mengangguk, merapatkan kedua-dua tapak tangannya sebagai tanda terima kasih kepada para penyokong di galeri awam. Beberapa orang di dalam mahkamah menangis apabila hukuman 20 tahun diumumkan, sementara di luar, kehadiran polis yang ramai memantau kumpulan kecil penyokong yang beratur selama beberapa hari untuk menyaksikan prosiding itu.

Lapan belas tahun daripada hukuman baharu itu akan dijalani berturut-turut selepas hukuman lima tahun sembilan bulan yang sedang dijalaninya atas sabitan penipuan berasingan. Memandangkan usianya dan kesihatannya yang semakin merosot, kumpulan hak asasi dan ahli keluarga menyifatkan hukuman itu sebagai hukuman penjara seumur hidup, manakala anak perempuannya Claire memberi amaran bahawa beliau berkemungkinan meninggal dunia sebagai syahid di sebalik tirai besi.

Pertuduhan dan Gelaran Dalang Utama

Lai disabitkan atas tiga pertuduhan khusus: dua pertuduhan berkomplot untuk bersekongkol dengan kuasa asing sehingga membahayakan keselamatan negara, dan satu pertuduhan berkomplot mengedarkan penerbitan berunsur hasutan. Hukuman maksimum bagi kesalahan ini di bawah undang-undang yang dikenakan Beijing ialah penjara seumur hidup.

Dalam penghakiman setebal 855 halaman, tiga hakim yang dipilih sendiri oleh kerajaan Hong Kong untuk mengendalikan kes keselamatan negara menyifatkan Lai sebagai dalang utama yang tidak dapat dinafikan dalam komplot tersebut. Mahkamah mendapati Lai menggunakan Apple Daily untuk mempromosikan pandangan politiknya dalam usaha melemahkan Parti Komunis China, sebelum dan selepas undang-undang keselamatan itu berkuat kuasa.

Pihak pendakwaan merujuk kepada 161 artikel yang diterbitkan dalam Apple Daily, yang didakwa menghasut kebencian terhadap pihak berkuasa dan menyeru sekatan oleh negara asing. Mahkamah turut meneliti pertemuan Lai dengan pegawai kanan Amerika Syarikat semasa protes 2019, termasuk pertemuannya dengan Naib Presiden Mike Pence, Setiausaha Negara Mike Pompeo dan Penasihat Keselamatan Negara John Bolton. Peguam Lai berhujah bahawa sebarang seruan untuk mengenakan sekatan telah dihentikan sebaik sahaja undang-undang keselamatan negara berkuat kuasa, tetapi hakim memutuskan bahawa beliau meneruskan kegiatannya melalui cara yang kurang jelas.

Tidak seperti perbicaraan jenayah biasa di Hong Kong, kes keselamatan negara dibicarakan tanpa juri. Lai juga dinafikan pilihan pertama peguamnya apabila pihak berkuasa menghalang peguam British, Timothy Owen, daripada mewakilinya atas alasan kebimbangan keselamatan negara. Perbicaraan bermula pada Disember 2023 dan berlangsung selama 156 hari sebelum keputusan diumumkan.

Daripada Pelarian kepada Taikun Media

Perjalanan hidup Jimmy Lai Chee-ying mencerminkan perubahan Hong Kong daripada tempat perlindungan bagi mereka yang melarikan diri daripada China komunis kepada pusat kewangan global yang kini kukuh di bawah kawalan Beijing. Dilahirkan di Guangzhou pada 1947 dalam keluarga kaya yang kehilangan segala-galanya apabila komunis mengambil alih kuasa pada 1949, Lai menyelinap masuk ke sebuah bot nelayan menuju Hong Kong ketika berusia 12 tahun. Beliau bekerja sebagai buruh kanak-kanak di kilang pakaian sambil belajar bahasa Inggeris sendiri.

Beliau membina empayar fesyen bermula dengan jenama pakaian antarabangsa Giordano pada 1981 dan mencapai kejayaan komersial yang besar. Namun, pembunuhan beramai-ramai di Dataran Tiananmen pada 1989 menjadi titik perubahan. Terpukul dengan tindakan ganas terhadap penunjuk perasaan pro-demokrasi di Beijing, Lai mula menulis kolum yang mengkritik kerajaan China dan menceburi industri media untuk memperjuangkan nilai demokrasi.

Pada 1995, dua tahun sebelum Hong Kong diserahkan kepada China, Lai mengasaskan Apple Daily. Akhbar tabloid itu terkenal dengan kewartawanan yang lantang dan sering sensasi, serta pendirian pro-demokrasinya yang tidak berbelah bahagi. Ketika saluran media Hong Kong yang lain semakin mengamalkan penapisan kendiri untuk mengelakkan Beijing daripada berasa tidak senang, Apple Daily kekal sebagai pengkritik berterusan pihak berkuasa China.

Lai memperoleh kewarganegaraan British pada 1994 dan tidak pernah memiliki pasport China atau Hong Kong, meskipun pihak berkuasa Hong Kong menganggapnya sebagai warga China. Kritikan lantangnya menyebabkan beliau digelar Fatty Lai pada tahun-tahun awal, dan beliau terselamat daripada serangan bom api ke atas rumahnya serta komplot pembunuhan. Walaupun berdepan ancaman, beliau terus menyertai demonstrasi pro-demokrasi, yang menyebabkan beliau ditangkap beberapa kali kerana menyertai perhimpunan tanpa kebenaran mulai 2020.

Sabitan Terdahulu dan Hukuman Terkumpul

Sebelum perbicaraan keselamatan negara, Lai sudah pun mengumpul tempoh hukuman penjara yang panjang kerana aktivismenya. Pada April 2021, beliau dijatuhi hukuman 14 bulan kerana terlibat dalam protes aman. Pada Mei 2021, hukuman 14 bulan lagi ditambah kerana menganjurkan perhimpunan tanpa kebenaran. Pada Disember 2021, beliau dijatuhi hukuman 13 bulan kerana menyertai acara memperingati Dataran Tiananmen yang diharamkan.

Pada Disember 2022, Lai dijatuhi hukuman lima tahun sembilan bulan atas penipuan berkaitan pelanggaran syarat pajakan di ibu pejabat Apple Daily. Hukuman keselamatan negaranya bermakna 18 tahun akan dijalani berturut-turut selepas hukuman sedia ada itu, manakala dua tahun akan dijalani serentak. Beliau tidak dibenarkan ikat jamin sejak Disember 2020, susulan keputusan Mahkamah Rayuan Terakhir bahawa kes keselamatan negara merupakan pengecualian kepada anggapan bahawa ikat jamin patut diberikan.

Kebimbangan Kesihatan dan Pengasingan Sendiri

Keluarga dan pasukan guaman Lai menyuarakan kebimbangan serius mengenai keadaan kesihatannya dan layanan terhadapnya dalam tahanan. Lelaki berusia 78 tahun itu menghidap diabetes, tekanan darah tinggi, jantung berdebar-debar, kehilangan pendengaran yang semakin teruk dan oklusi vena retina yang menjejaskan penglihatannya. Semasa pendengaran mitigasi hukuman bulan lalu, peguamnya Robert Pang berhujah bahawa setiap hari di penjara membawa Lai semakin hampir kepada penghujung hayatnya.

Pang turut menekankan bahawa Lai telah menghabiskan lebih 1,800 hari dalam pengasingan sejak mula ditahan. Pihak pembelaan berhujah bahawa pengasingan ini menjadikan kehidupannya di penjara jauh lebih membebankan berbanding banduan lain. Bagaimanapun, pendakwa raya Anthony Chau menegaskan bahawa kesihatan Lai kekal stabil, sambil menyatakan berat badannya hanya turun 0.8 kilogram sepanjang lima tahun dalam tahanan dan beliau masih mengalami obesiti klinikal. Chau turut menyatakan bahawa pengasingan itu dibuat atas permintaan Lai.

Human Rights Watch dan organisasi lain menyifatkan hukuman 20 tahun itu sebagai hukuman mati secara tidak langsung, memandangkan usia dan keadaan kesihatan Lai yang semakin merosot. Anaknya, Sebastien, memberitahu BBC bahawa hukuman lima tahun sekali pun pada hakikatnya setara dengan hukuman mati bagi bapanya. Anak perempuannya, Claire Lai, berkata gigi bapanya telah reput dan berat badannya turun naik secara mendadak sepanjang dalam tahanan, keadaan yang disifatkannya sebagai menyayat hati.

Bapa saya dipenjarakan kerana kebenaran di bibirnya, keberanian di hatinya dan kebebasan dalam jiwanya.

Kenyataan Sebastien Lai itu merumuskan pendirian keluarga bahawa pendakwaan tersebut merupakan hukuman atas kebebasan bersuara yang dilindungi, bukannya perbuatan jenayah sebenar. Pihak berkuasa Hong Kong pula menegaskan bahawa Lai menerima rawatan perubatan sewajarnya dan kebimbangan mengenai kesihatannya dibesar-besarkan.

Kecaman Antarabangsa dan Tekanan Diplomatik

Hukuman itu mencetuskan kritikan keras daripada kerajaan Barat dan organisasi hak asasi antarabangsa. Setiausaha Luar Britain, Yvette Cooper, menyifatkan pendakwaan itu bermotifkan politik dan hukuman 20 tahun tersebut setara dengan hukuman seumur hidup bagi lelaki seusia Lai. Beliau menggesa agar Lai dibebaskan segera atas dasar kemanusiaan supaya dapat kembali bersama keluarganya.

Perdana Menteri Keir Starmer membangkitkan kes Lai secara langsung kepada Presiden China, Xi Jinping, semasa lawatan ke Beijing pada Januari. Kerajaan UK menyatakan bahawa ia akan segera mengadakan perbincangan lanjut dengan pihak berkuasa China susulan hukuman itu. Namun, anak Lai, Sebastien, mengkritik kerajaan Britain kerana tidak berbuat secukupnya, dengan berkata masa semakin suntuk dan nilai-nilai UK turut terkurung bersama bapanya.

Presiden Amerika Syarikat, Donald Trump, turut campur tangan dengan menyatakan bahawa beliau amat terganggu dengan sabitan itu dan telah meminta Xi Jinping mempertimbangkan untuk membebaskan Lai. Semasa penggal pertamanya, Trump berjanji untuk memastikan pembebasan Lai, dengan memberitahu tokoh media itu melalui sepucuk surat bahawa hanya beliau yang mampu menyelamatkan Hong Kong daripada China. Pengerusi Jawatankuasa Pilihan Dewan AS mengenai China, John Moolenaar, berkata pembebasan Lai patut menjadi langkah pertama untuk memperbaiki hubungan AS-China.

Organisasi hak asasi manusia turut mengecam keputusan itu dengan tegas. Amnesty International menyifatkan hukuman tersebut sebagai serangan kejam terhadap kebebasan bersuara dan detik hitam dalam perubahan Hong Kong daripada sebuah bandar yang ditadbir berdasarkan kedaulatan undang-undang kepada tempat yang dikuasai ketakutan. Jawatankuasa Melindungi Wartawan menyatakan bahawa kedaulatan undang-undang telah musnah sepenuhnya di Hong Kong, dan menyifatkan keputusan itu sebagai paku terakhir pada keranda kebebasan akhbar. Reporters Without Borders berkata tirai kebebasan akhbar di wilayah itu telah dilabuhkan.

Beijing dan pihak berkuasa Hong Kong menolak semua kritikan. Jurucakap Kementerian Luar, Lin Jian, menggesa negara-negara berkenaan supaya menghormati kedaulatan undang-undang di Hong Kong dan tidak membuat kenyataan tidak bertanggungjawab. Ketua Eksekutif Hong Kong, John Lee, menyambut baik hukuman itu dengan menyatakan bahawa Lai menggunakan Apple Daily untuk meracuni fikiran rakyat dan hukuman berat tersebut memberikan kepuasan besar kepada masyarakat.

Rakan Tertuduh dan Nasib Apple Daily

Lai bukan satu-satunya tertuduh yang dijatuhi hukuman pada Isnin. Lapan rakan tertuduh menerima hukuman penjara antara enam tahun tiga bulan hingga sepuluh tahun. Enam daripada mereka ialah bekas eksekutif dan kakitangan editorial Apple Daily, manakala dua lagi ialah aktivis yang dikaitkan dengan kumpulan pelobi antarabangsa Stand with Hong Kong.

Dalam kalangan wartawan, ketua pengarang Ryan Law menerima hukuman paling berat, iaitu sepuluh tahun, begitu juga ketua pengarang eksekutif Lam Man-chung dan penulis editorial Fung Wai-kong. Timbalan penerbit, Chan Pui-man, dijatuhi hukuman tujuh tahun, penulis editorial Yeung Ching-kee tujuh tahun tiga bulan, dan penerbit Cheung Kim-hung enam tahun sembilan bulan. Dua aktivis, Andy Li dan Chan Tsz-wah, masing-masing menerima hukuman tujuh tahun tiga bulan dan enam tahun tiga bulan.

Kesemua lapan rakan tertuduh mengaku bersalah dan beberapa orang memberi keterangan terhadap Lai sebagai saksi pendakwaan, yang lazimnya membolehkan pengurangan hukuman di bawah undang-undang keselamatan itu. Hakim menyatakan bahawa keterangan mereka banyak membantu sabitan terhadap Lai. Apple Daily sendiri didenda 6 juta dolar Hong Kong ($767,000) sebagai sebuah entiti korporat.

Akhbar itu, yang mencetak edisi terakhirnya pada Jun 2021 selepas polis membekukan asetnya dan menahan kakitangan kanan, menjadi simbol kebebasan sivil yang hilang di Hong Kong. Penutupannya menyusuli serbuan polis besar-besaran kedua pada Jun 2021, yang menyaksikan lima eksekutif ditahan dan aset bernilai 18 juta dolar Hong Kong dibekukan. Ramai bekas wartawan sejak itu meninggalkan wilayah berkenaan.

Maksudnya bagi Masa Depan Hong Kong

Hukuman terhadap Jimmy Lai dan rakan-rakannya memberi isyarat jelas tentang batas wacana yang boleh diterima di Hong Kong masa kini. Wilayah itu pernah menduduki tempat ke-18 dalam Indeks Kebebasan Akhbar Sedunia pada 2002, tetapi kini berada di tempat ke-140 daripada 180 wilayah, menurut Reporters Without Borders.

Pakar undang-undang menyatakan bahawa tafsiran luas terhadap hasutan dan persekongkolan dengan kuasa asing menimbulkan kesan menakutkan kepada wartawan dan ahli akademik. Urania Chiu, pensyarah undang-undang di Universiti Oxford Brookes, memberi amaran bahawa kritikan yang sah terhadap negara, yang sering melibatkan interaksi dengan platform antarabangsa, kini boleh dengan mudah ditafsirkan sebagai persekongkolan jenayah.

Kes ini turut menunjukkan sejauh mana Beijing mengawal sistem perundangan Hong Kong. Penggunaan hakim yang dipilih sendiri, pengecualian juri, penolakan ikat jamin dan larangan terhadap peguam asing semuanya menyimpang daripada tradisi undang-undang lazim Hong Kong. Ketua Hakim Negara, Andrew Cheung, mempertahankan sistem itu bulan lalu dengan menyatakan bahawa gesaan supaya Lai dibebaskan lebih awal menyentuh asas kedaulatan undang-undang.

Bagi masyarakat antarabangsa, pemenjaraan Lai menimbulkan persoalan tentang sama ada Hong Kong masih boleh dipercayai sebagai hab kewangan. Eric Lai, felo kanan di Pusat Undang-undang Asia Universiti Georgetown, menyatakan bahawa saluran media kritikal dan pertukaran terbuka dengan pegawai asing mengenai dasar telah dijadikan jenayah, sekali gus menjejaskan aliran bebas maklumat yang diperlukan untuk persekitaran pelaburan yang telus.

Sama ada tekanan diplomatik antarabangsa mampu mendapatkan pembebasan Lai masih belum pasti. Penganalisis mencadangkan bahawa Beijing mungkin melihat Lai sebagai aset tawar-menawar yang berguna dalam rundingan dengan Washington atau London, dan berpotensi memberinya pembebasan atas dasar ihsan atas alasan kesihatan sebagai pertukaran bagi konsesi berkaitan perdagangan atau isu lain. Sebaliknya, membiarkan beliau meninggal dunia di penjara mungkin menjadikannya syahid yang membangkitkan penentangan lebih besar terhadap pemerintahan China.

Perkara Utama

• Jimmy Lai, 78, dijatuhi hukuman penjara 20 tahun atas kesalahan keselamatan negara, hukuman paling lama di bawah undang-undang keselamatan Hong Kong yang dikenakan Beijing pada 2020.
• Warga Britain itu disabitkan kerana berkomplot untuk bersekongkol dengan kuasa asing dan menerbitkan artikel berunsur hasutan dalam akhbar Apple Daily yang kini tidak lagi beroperasi.
• Lapan rakan tertuduh, termasuk enam bekas eksekutif Apple Daily dan dua aktivis, menerima hukuman antara enam tahun tiga bulan hingga sepuluh tahun.
• Lapan belas tahun hukuman Lai akan dijalani berturut-turut selepas hukuman penipuan sedia ada selama lima tahun sembilan bulan, yang secara praktikalnya memastikan beliau kekal dipenjarakan hingga usia 90-an sekiranya masih hidup.
• Lai telah ditahan sejak Disember 2020, kebanyakannya dalam pengasingan, dan menghidap diabetes, tekanan darah tinggi serta masalah penglihatan.
• Kerajaan UK dan AS menggesa pembebasannya atas dasar kemanusiaan, dengan Presiden Trump dan Perdana Menteri Starmer masing-masing membangkitkan kes itu kepada pemimpin China.
• Pihak berkuasa Hong Kong mempertahankan hukuman itu sebagai usaha menegakkan kedaulatan undang-undang, manakala kumpulan hak asasi menyifatkannya sebagai hukuman mati secara tidak langsung dan serangan serius terhadap kebebasan akhbar.