Pemimpin Peringatan Tiananmen Hong Kong Rayu Sabitan Subversi Selepas Dijatuhi Hukuman Penjara Tujuh Tahun

Rayuan susuli hukuman penjara terhadap penganjur peringatan Tiananmen

Aktivis demokrasi Hong Kong Chow Hang-tung dan Lee Cheuk-yan telah merayu sabitan serta hukuman penjara mereka atas kesalahan menghasut subversi. Kes terhadap penganjur peringatan tahunan Tiananmen di bandar itu kini memasuki fasa perundangan baharu. Chow dijatuhi hukuman penjara tujuh tahun tiga bulan, manakala Lee tujuh tahun, dalam hukuman yang dijatuhkan pada 11 September 2026.

Chow, seorang peguam hak asasi manusia berusia 41 tahun, memfailkan rayuannya pada hari Isnin selepas hukuman dijatuhkan. Lee, bekas anggota perundangan berusia 69 tahun, kemudian mencabar kedua-dua sabitan dan hukumannya. Tarikh pendengaran bagi kedua-dua rayuan belum ditetapkan. Laporan mengenai pemfailan rayuan mereka tidak menyatakan tarikh kalendar yang tepat.

Mahkamah Tinggi turut menjatuhkan hukuman penjara lima tahun dua bulan terhadap bekas anggota perundangan Albert Ho, yang dikenal pasti dalam kenyataan kerajaan sebagai Ho Chun-yan, selepas beliau mengaku bersalah. Perikatan Hong Kong bagi Menyokong Gerakan Demokratik Patriotik China, yang pernah dipimpin oleh ketiga-tiga mereka, disabitkan dan didenda HK$1.5 juta.

Hukuman itu membawa kes berkenaan melangkaui keputusan sabitan awal, ketika Chow dan Lee berdepan hukuman penjara maksimum 10 tahun dan hukuman mereka belum diputuskan. Kedua-duanya mengaku tidak bersalah selepas didakwa pada 2021.

Inti pertikaian ini ialah sama ada kempen Perikatan untuk menamatkan pemerintahan Parti Komunis merupakan hasutan yang menyalahi undang-undang terhadap sistem perlembagaan China atau advokasi demokrasi yang sah. Pihak berkuasa Hong Kong berkata defendan telah melampaui batas kebebasan bersuara yang dibenarkan undang-undang. Chow menolak perbezaan itu dan berhujah bahawa penghakiman tersebut menjadikan kepercayaan yang mendasari kegiatan awam kumpulan itu sebagai suatu jenayah.

Keputusan mahkamah dan tarikhnya

Kenyataan hukuman kerajaan Hong Kong menyatakan Mahkamah Tinggi menyampaikan keputusan sabitan pada 21 Ogos 2026 dan menjatuhkan hukuman pada 11 September. Human Rights in China turut menyatakan 21 Ogos sebagai tarikh sabitan.

Laporan berbeza tentang butiran itu. Satu laporan mengenai rayuan Lee menyatakan beliau dan Chow disabitkan pada 22 Ogos. Kedua-dua kenyataan institusi menyebut 21 Ogos, manakala tarikh hukuman konsisten dalam semua laporan. Laporan awal menyebut keputusan itu dibuat pada hari Khamis tetapi tidak memberikan tarikh kalendar.

Peringkat utama kes ini ialah:

• 2020: Beijing mengenakan undang-undang keselamatan negara Hong Kong susulan demonstrasi besar-besaran di bandar itu pada 2019.
• 2021: Chow dan Lee didakwa. Perikatan mengundi untuk dibubarkan pada September selepas pemimpin-pemimpinnya ditangkap.
• Januari 2026: Ho mengaku bersalah ketika perbicaraan bermula, menurut laporan mengenai prosiding itu.
• 21 Ogos 2026: Tarikh sabitan menurut kerajaan Hong Kong dan Human Rights in China. Satu laporan menyatakan 22 Ogos.
• 28 Ogos 2026: Chow cuba menyampaikan kenyataan mitigasinya sebelum hukuman dijatuhkan.
• 11 September 2026: Mahkamah menjatuhkan hukuman penjara terhadap tiga bekas pemimpin itu dan mendenda Perikatan.
• Selepas hukuman dijatuhkan: Chow dan Lee memfailkan rayuan. Tarikh pendengaran belum ditetapkan.

Perbezaan antara sabitan dengan hukuman penting. Sabitan menetapkan liabiliti jenayah, manakala hukuman menentukan bentuk dan tempoh penalti. Rayuan terhadap kedua-duanya mencabar keputusan bersalah serta hukuman penjara, bukan sekadar meminta hukuman lebih ringan.

Mengapa hakim menganggap kes ini serius

Menurut kenyataan kerajaan, mahkamah mengklasifikasikan kesalahan itu sebagai serius. Mahkamah menyatakan defendan mempunyai kuasa menggerakkan orang ramai dan pengaruh, serta kegiatan mereka berterusan selama 14 bulan melalui acara awam dan platform dalam talian yang menjangkau seluruh Hong Kong dan pelbagai kumpulan umur.

Dalam pertimbangannya, mahkamah memberi penekanan kepada masa dan kesinambungan perlakuan itu. Mahkamah berkata defendan terus mempromosikan agenda mereka selepas undang-undang keselamatan negara berkuat kuasa, walaupun mereka percaya tindakan itu mungkin melanggar undang-undang tersebut dan Perlembagaan China. Ini ialah dapatan yang dikaitkan dengan mahkamah, bukannya pengakuan Chow atau Lee.

Laporan mengenai hukuman menyatakan tiga hakim, Andrew Chan, Johnny Chan dan Alex Lee, menggunakan tujuh tahun enam bulan sebagai titik permulaan untuk menentukan hukuman. Mereka menganggap ketiga-tiga pemimpin itu bertindak bersama melalui Perikatan dan mempunyai tahap tanggungjawab yang pada asasnya sama sebelum membuat pengurangan secara individu.

Hukuman akhir berbeza dengan ketara. Tempoh hukuman Chow tiga bulan lebih panjang berbanding Lee. Hukuman Ho pula dua tahun satu bulan lebih singkat daripada hukuman Chow dan setahun 10 bulan lebih singkat daripada hukuman Lee. Laporan hukuman menyebut pengakuan bersalah Ho, khidmat awamnya sebelum ini dan kelewatan perbicaraan yang tidak dijangka sebagai antara pertimbangan untuk pengurangan hukuman, tetapi tidak memberikan pengiraan lengkap bagi setiap defendan.

Bagaimana perlindungan perlembagaan menjadi inti pertuduhan

Kerajaan menyatakan defendan didakwa menghasut subversi di bawah Artikel 23 Undang-undang Keselamatan Negara Hong Kong. Penjelasan kerajaan mengenai kesalahan asas itu merujuk Artikel 22, yang melarang penganjuran, perancangan, pelaksanaan atau penyertaan dalam tindakan menggunakan kekerasan, ancaman kekerasan atau cara lain yang menyalahi undang-undang untuk menggulingkan kuasa negara.

Perbezaan itu membantu menjelaskan kes ini. Hasutan melibatkan usaha menggalakkan orang lain melakukan perbuatan yang dilarang. Pihak pendakwaan tidak perlu membuktikan bahawa defendan berjaya menggulingkan kerajaan. Sebaliknya, pertikaian berkisar pada sama ada advokasi mereka menggalakkan tindakan yang diliputi undang-undang tersebut.

Hujah perlembagaan kerajaan mengaitkan Artikel 22 dengan Artikel 1 Perlembagaan Republik Rakyat China. Kerajaan berkata kepimpinan Parti Komunis merupakan teras sistem asas negara itu, justeru usaha menggulingkan atau melemahkan kepimpinan tersebut sama dengan melemahkan sistem yang dilindungi undang-undang keselamatan negara.

Laporan hukuman menyatakan mahkamah menganggap tuntutan Perikatan untuk menamatkan pemerintahan satu parti sebagai cara menyalahi undang-undang yang diperlukan bagi kesalahan subversi, kerana tuntutan itu bertujuan menamatkan kepimpinan Parti Komunis dan dianggap tidak berperlembagaan. Inilah hujah undang-undang yang dipertikaikan Chow: beliau berhujah bahawa tuntutan perubahan demokratik tidak sepatutnya menjadi jenayah hanya kerana mencabar susunan politik sedia ada.

Pihak berkuasa menafikan menghukum kepercayaan politik

Kerajaan Hong Kong berkata undang-undang itu tidak dikuatkuasakan secara retrospektif. Menurut kenyataan kerajaan, mahkamah mendapati defendan didakwa atas perbuatan yang dilarang selepas undang-undang itu berkuat kuasa, bukannya atas kegiatan terdahulu atau ideologi politik mereka. Oleh itu, tempoh perlakuan yang didakwa berlangsung selama 14 bulan menjadi asas utama penjelasan rasmi mengenai sabitan tersebut.

Ketua Eksekutif John Lee mempertahankan hukuman itu dan berkata agenda Perikatan bertujuan melemahkan kepimpinan Parti Komunis serta sistem asas Republik Rakyat China. Ketika menghuraikan apa yang dikatakannya sebagai penilaian mahkamah, beliau berkata:

Defendan berniat menyebabkan orang lain hilang keyakinan terhadap PKC dengan membangkitkan permusuhan dan mencetuskan perpecahan, bagi mencapai matlamat melemahkan sistem asas Republik Rakyat China (RRC).

Jurucakap kerajaan turut berkata semua defendan mendapat perbicaraan yang adil mengikut undang-undang Hong Kong, Undang-Undang Asas dan Rang Undang-Undang Hak Hong Kong, tanpa sebarang gangguan. Kerajaan menolak kritikan asing dan menegaskan mahkamah mempertimbangkan undang-undang serta bukti yang berkaitan, bukannya pandangan politik.

Kenyataan ini menjelaskan pendirian pihak berkuasa. Namun, ia tidak menyelesaikan pertikaian sama ada perbuatan yang dikenal pasti mahkamah boleh dipisahkan daripada kepercayaan defendan, iaitu inti respons Chow.

Kenyataan Chow mencabar penghakiman

Human Rights in China menerbitkan kenyataan mitigasi penuh Chow pada 28 Ogos 2026 dalam bahasa Inggeris dan Cina ringkas, diterjemahkan daripada bahasa Kantonis. Organisasi itu berkata hakim menghentikan Chow selepas beliau hanya sempat membaca ayat pembukaan, dan teks penuh kemudiannya dimuat naik ke halaman Patreon beliau.

Kenyataan mitigasi lazimnya memberi defendan peluang untuk berucap kepada mahkamah sebelum hukuman dijatuhkan. Chow menggunakannya untuk mempertikaikan asas moral dan undang-undang bagi sabitan itu, bukannya memohon maaf atas pendiriannya. Merujuk panjang penghakiman tersebut, beliau menulis:

Penghakiman setebal 206 halaman itu, jika dirumuskan kepada intinya, hanya menyatakan satu perkara: memperjuangkan demokrasi ialah jenayah.

Ayat itu ialah penilaian Chow, bukannya kesimpulan yang dinyatakan mahkamah. Beliau berhujah bahawa penghakiman tersebut tidak meninggalkan ruang yang sah untuk mereka yang percaya pemerintahan Parti Komunis harus ditamatkan, dan bahawa memperingati peristiwa 4 Jun juga boleh menjadi jenayah apabila dilihat melalui kepercayaan politik itu.

Chow turut menolak dakwaan bahawa advokasinya bergantung pada permusuhan. Beliau berkata gerakan itu boleh meraih sokongan melalui fakta dan hujah rasional, serta membezakan tuntutan kesamarataan dan akauntabiliti demokratik daripada hasutan kebencian.

Kenyataannya menegaskan bahawa beliau tidak berniat meninggalkan perjuangannya di penjara. Beliau menyenaraikan pembebasan aktivis demokrasi, pengiktirafan terhadap gerakan demokrasi 1989, akauntabiliti atas tindakan keras dan sebuah Hong Kong serta China yang demokratik sebagai matlamat yang akan terus diperjuangkannya.

Menyentuh harga yang terpaksa dibayar secara peribadi, Chow menulis:

Oleh itu, saya sama sekali tidak menyesali jalan yang telah saya lalui bersama Perikatan Hong Kong dan rakyat Hong Kong. Saya hanya kesal atas kesusahan yang ditanggung keluarga serta mereka yang menyayangi saya.

Peringatan dan reaksi antarabangsa

Perikatan ditubuhkan pada 1989 dan selama beberapa dekad menganjurkan peringatan tahunan dengan nyalaan lilin bagi mengenang mereka yang terbunuh apabila tentera China menyuraikan demonstrasi di Beijing pada 4 Jun tahun itu. Anggaran jumlah korban berkisar antara ratusan hingga mungkin ribuan; laporan mengenai kes ini tidak menetapkan angka muktamad.

Kenyataan Chow mengimbas 30 tahun perhimpunan menyalakan lilin di Taman Victoria. Peringatan itu mengaitkan ingatan terhadap tindakan keras tersebut dengan tuntutan akauntabiliti dan perubahan politik. Peringatan awam di Hong Kong secara berkesan telah diharamkan sejak undang-undang keselamatan negara dikenakan pada 2020, selepas demonstrasi besar-besaran pada 2019.

Jerman dan Perancis mengeluarkan kenyataan bersama selepas sabitan itu, menyatakan rasa kesal terhadap keputusan bersalah terhadap Chow, yang menerima Anugerah Hak Asasi Manusia Franco-Jerman pada 2023. Kedua-dua kerajaan menggesa pembebasan segera beliau dan berkata:

Advokasi hak asasi manusia secara aman bukanlah suatu jenayah.

Majlis Hal Ehwal Tanah Besar Taiwan, badan yang bertanggungjawab terhadap dasar berhubung China, menyuarakan rasa kesal dan dukacita serta menggesa Parti Komunis China dan kerajaan Hong Kong membebaskan mereka yang ditahan dalam kes itu. Majlis itu turut menyeru China supaya menghentikan penganiayaan politik.

Sabitan itu turut dikecam kumpulan hak asasi dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Perbezaan dengan pembelaan Hong Kong terhadap pendakwaan itu amat ketara: pengkritik menyifatkan tindakan berkenaan sebagai advokasi yang dilindungi, manakala pihak berkuasa tempatan menganggapnya sebagai tindakan menyalahi undang-undang terhadap aturan perlembagaan negara.

Perkara yang belum diputuskan melalui rayuan

Tarikh pendengaran rayuan atau alasan terperinci bagi rayuan belum didedahkan dalam laporan pemfailan tersebut. Oleh itu, masih belum dapat dipastikan bahagian mana dalam hujah mahkamah perbicaraan yang akan dicabar secara rasmi oleh Chow dan Lee, atau bila mahkamah rayuan akan meneliti kes mereka.

Tempoh yang telah dihabiskan dalam tahanan turut menjadi bahagian penting dalam gambaran hukuman. Lee telah ditahan sementara menunggu perbicaraan selama 1,442 hari setakat 11 September, menurut laporan hukuman. Tempoh itu hampir empat tahun sebelum hukuman penjara tujuh tahun dijatuhkan, maka tidak tepat untuk mentafsir hukuman itu sebagai tambahan tujuh tahun bermula pada tarikh tersebut.

Pengiraan yang diterbitkan menganggarkan Lee akan dibebaskan sekitar September 2029, Chow sekitar Januari 2030 dan Ho sekitar April 2028. Ini hanyalah anggaran, bukannya tarikh pembebasan yang disahkan. Pengiraan bagi Lee secara jelas mengandaikan tiada pengurangan hukuman penjara, dan keputusan rayuan yang mengubah sabitan atau hukuman juga boleh mengubah jadual tersebut.

Perkembangan konkrit seterusnya ialah penetapan jadual dan pertimbangan rayuan. Buat masa ini, hukuman penjara kekal berkuat kuasa, sementara Chow dan Lee mencabar keputusan bahawa kegiatan mereka merupakan hasutan subversi serta hukuman yang dikenakan atas kesalahan itu.

Perkara Utama

• Chow Hang-tung dan Lee Cheuk-yan telah merayu sabitan serta hukuman mereka. Tarikh pendengaran belum ditetapkan.
• Chow dijatuhi hukuman penjara tujuh tahun tiga bulan, Lee tujuh tahun dan Albert Ho lima tahun dua bulan pada 11 September 2026.
• Perikatan Hong Kong disabitkan dan didenda HK$1.5 juta.
• Kerajaan dan Human Rights in China menyatakan tarikh sabitan ialah 21 Ogos; satu laporan menyebut 22 Ogos.
• Pihak berkuasa berkata kes ini melibatkan perbuatan menyalahi undang-undang selepas undang-undang keselamatan negara berkuat kuasa, bukannya kepercayaan politik atau perlakuan terdahulu.
• Chow mempertikaikan perbezaan itu dan berkata penghakiman tersebut menjadikan advokasi demokrasi sebagai jenayah.
• Anggaran tarikh pembebasan bukan tarikh yang disahkan dan mungkin berubah bergantung pada rayuan.