China Gubal Undang-undang Perpaduan Etnik Menyeluruh, Wajibkan Penggunaan Mandarin dan Asimilasi Budaya

Anjakan Perundangan ke Arah Penyeragaman Budaya

Kongres Rakyat Kebangsaan China meluluskan undang-undang baharu menyeluruh yang mengkodifikasikan kempen kerajaan selama sedekad untuk mengasimilasikan etnik minoriti ke dalam budaya majoriti Han Cina. Langkah itu menandakan peralihan tegas daripada dasar terdahulu yang memberikan autonomi terhad kepada kumpulan bahasa dan budaya yang berbeza. Undang-undang itu, yang secara rasmi bertajuk Mempromosikan Perpaduan dan Kemajuan Etnik, diluluskan pada Khamis dengan 2,756 undi menyokong, tiga menentang dan tiga berkecuali, dan akan berkuat kuasa pada 1 Julai. Pegawai China mengemukakan langkah itu sebagai alat untuk perpaduan sosial dan pembangunan ekonomi, namun pertubuhan hak asasi manusia dan pakar akademik memberi amaran bahawa ia menginstitusikan asimilasi paksa dan menjadikan perbezaan budaya sebagai satu kesalahan.

Undang-undang itu mewajibkan bahasa Mandarin sebagai bahasa pengantar utama untuk semua kanak-kanak, bermula di prasekolah hingga tamat pendidikan wajib. Langkah ini secara berkesan menghapuskan hak etnik minoriti untuk menerima pendidikan dalam bahasa ibunda seperti Tibet, Uyghur dan Mongolia. Peruntukan ini membatalkan amalan selama beberapa dekad di bawah Undang-undang Autonomi Kebangsaan Serantau 1984, yang menjamin kebebasan golongan minoriti untuk menggunakan dan mengembangkan bahasa mereka sendiri di sekolah dan dalam urusan kerajaan. Di bawah kerangka terdahulu, pelajar di wilayah seperti Mongolia Dalam boleh mempelajari kebanyakan mata pelajaran dalam bahasa ibunda, sementara bahasa Mandarin diperkenalkan secara berperingkat di sekolah rendah. Statut baharu itu menghendaki kanak-kanak prasekolah mula belajar bahasa Mandarin serta-merta dan menetapkan bahawa pelajar mesti menguasai asas bahasa itu menjelang usia 15 tahun.

Presiden Xi Jinping menjadikan sinisasi etnik minoriti sebagai tonggak falsafah pemerintahannya, dengan menggunakan metafora seperti biji delima yang melekat antara satu sama lain untuk menggambarkan visinya tentang identiti nasional yang bersatu dengan budaya Han Cina sebagai teras. Undang-undang itu mengubah kerangka ideologi ini menjadi kewajipan undang-undang yang mengikat, dengan mewajibkan ibu bapa dan penjaga mendidik serta membimbing golongan bawah umur supaya mencintai Parti Komunis China, selain melarang penyebaran perkara yang mungkin dianggap pihak berkuasa menjejaskan perpaduan dan kemajuan etnik. Secara teori, kanak-kanak yang didapati menerima didikan sedemikian boleh menjadi asas tindakan undang-undang terhadap keluarga mereka.

Hak Bahasa Semakin Terhakis

Bahasa menjadi teras agenda asimilasi dalam undang-undang baharu itu. Artikel 15 menetapkan bahasa Mandarin sebagai bahasa umum kebangsaan dan memerintahkan bahawa dalam mana-mana urusan rasmi yang menggunakan bahasa Mandarin dan bahasa minoriti, aksara Cina mesti diutamakan dari segi kedudukan, susunan dan aspek seumpamanya. Arahan ini bukan sahaja meliputi sekolah, malah papan tanda awam, dokumen kerajaan dan platform digital. Laporan terbaharu oleh PEN America dan Pusat Maklumat Hak Asasi Manusia Mongolia Selatan menyatakan bahawa lebih 80 peratus laman web berbahasa Mongolia di China sudah ditapis atau diharamkan, menunjukkan bahawa kerangka undang-undang itu sekadar merasmikan sekatan yang sedia ada.

Bukan kebetulan undang-undang ini menyasarkan ruang yang paling berkemungkinan menjadi tempat kanak-kanak mendengar bahasa ibunda mereka. Tujuannya adalah untuk memutuskan hubungan kanak-kanak dengan identiti, sejarah dan budaya mereka.

Erika Nguyen dari PEN America memberikan penilaian ini mengenai peruntukan pendidikan dalam undang-undang tersebut. Syarat penguasaan asas bahasa Mandarin menjelang tamat pendidikan wajib mewujudkan mekanisme kawalan akses bahasa, menurut pakar. Enghebatu Togochog, pengarah Pusat Maklumat Hak Asasi Manusia Mongolia Selatan, berkata kefasihan berbahasa Mandarin semakin menjadi prasyarat untuk kemajuan kerjaya, sekali gus meminggirkan penutur bahasa minoriti daripada peluang ekonomi.

Undang-undang itu turut mengenakan keseragaman ideologi melalui pendidikan. Artikel 12 menghendaki pihak berkuasa mengatur pengajaran yang membimbing semua kumpulan etnik ke arah pandangan yang betul tentang negara, sejarah, bangsa, budaya dan agama. Peruntukan ini secara berkesan menghapuskan naratif sejarah atau tafsiran budaya alternatif yang berbeza daripada garis rasmi Parti Komunis. Di Tibet, tempat sekolah kendalian biara pernah melatih sami muda dalam teks Buddha, peraturan semasa sudah pun melarang sesiapa di bawah usia 18 tahun daripada mempelajari agama dalam persekitaran sedemikian. Sebaliknya, mereka diwajibkan bersekolah di institusi kendalian negara yang mengutamakan bahasa Mandarin.

Daripada Autonomi kepada Asimilasi

Undang-undang baharu itu merupakan kemuncak perubahan dasar asas yang bermula pada penghujung 2000-an dan semakin pesat selepas Xi mengambil alih kepimpinan pada 2012. Semasa era Deng Xiaoping dan pemimpin selepasnya, China mengekalkan sistem Autonomi Etnik Serantau yang memberikan pemerintahan sendiri secara simbolik kepada wilayah tertentu serta menjamin hak menggunakan bahasa ibunda. Kerangka ini mengiktiraf 55 kumpulan minoriti yang diiktiraf secara rasmi di negara itu. Mereka secara keseluruhan mendiami kira-kira separuh keluasan daratan China, walaupun merangkumi kurang daripada 9 peratus jumlah penduduk.

James Leibold, profesor di Universiti La Trobe di Melbourne yang mengkhusus dalam dasar etnik China, menyifatkan undang-undang baharu itu sebagai kemuncak perundangan pendekatan Xi. Undang-undang itu secara berkesan merungkai kerangka dasar etnik generasi pertama dan menggantikannya dengan apa yang disebut sarjana sebagai pembaharuan generasi kedua, yang mengutamakan identiti kebangsaan berbanding perbezaan etnik. Jika dasar terdahulu membenarkan kelonggaran serantau dalam penggunaan bahasa dan pemeliharaan budaya, pendekatan semasa menuntut pematuhan sejagat terhadap norma budaya Han Cina atas nama membentuk kesedaran bersama bangsa China.

Undang-undang ini menjelaskan dengan lebih nyata bahawa di Republik Rakyat China pimpinan Xi Jinping, masyarakat bukan Han perlu berusaha lebih gigih untuk berintegrasi dengan majoriti Han dan, lebih daripada segala-galanya, setia kepada Beijing.

Allen Carlson, profesor madya kerajaan di Universiti Cornell, memberikan tafsiran ini mengenai implikasi politik undang-undang tersebut. Statut itu secara jelas meletakkan identiti etnik di bawah identiti kebangsaan, dengan menggambarkan budaya minoriti sebagai cabang yang tumbuh daripada batang pokok Han Cina, bukannya tradisi tersendiri yang wajar dipelihara secara bebas.

Menyasarkan Komuniti di Pinggiran

Kesan praktikal undang-undang itu paling berat dirasai wilayah yang secara sejarah menentang kawalan pusat, termasuk Wilayah Autonomi Uyghur Xinjiang, Wilayah Autonomi Tibet dan Wilayah Autonomi Mongolia Dalam. Kawasan-kawasan ini, yang bersempadan dengan wilayah penting dari segi strategik dan memiliki sumber asli yang banyak, telah mengalami tekanan asimilasi yang diterajui negara pada pelbagai peringkat selama bertahun-tahun. Undang-undang baharu itu menyediakan asas undang-undang seragam bagi amalan yang sebelum ini dilaksanakan melalui peraturan wilayah dan arahan pentadbiran.

Di Xinjiang, yang menempatkan kira-kira 12 juta Muslim Uyghur dan masyarakat Turkik lain, pihak berkuasa sudah mewujudkan sistem pengawasan, penahanan dan indoktrinasi paksa yang meluas. Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menyifatkannya sebagai melibatkan pencabulan hak asasi manusia yang serius dan berkemungkinan merupakan jenayah terhadap kemanusiaan. Antara 2017 hingga 2019, dianggarkan sejuta orang Uyghur melalui kemudahan yang disebut pegawai China sebagai pusat latihan vokasional atau kem pendidikan semula. Tahanan dilaporkan berdepan indoktrinasi politik paksa, penyeksaan dan keganasan seksual, termasuk pensterilan paksa. China mendakwa pusat-pusat itu ditutup pada 2019, namun ribuan orang masih dipenjarakan. Kempen Tindakan Keras berterusan menyasarkan amalan agama seperti mempelajari al-Quran tanpa kebenaran negara, dengan kegiatan sedemikian dikategorikan sebagai ancaman kepada perpaduan etnik.

Tibet turut berdepan tekanan serupa, dengan pihak berkuasa mengawal institusi biara dan menjadikan pemilikan gambar Dalai Lama, pemimpin kerohanian dalam buangan, sebagai satu kesalahan. Ketika mengunjungi sebuah biara yang pernah dikaitkan dengan penentangan Tibet, para sami berkata mereka hidup dalam ketakutan dan ugutan berterusan. Seorang penduduk berkata, Kami rakyat Tibet dinafikan hak asasi manusia yang paling asas. Kerajaan China terus menindas dan menganiaya kami. Syarat dalam undang-undang baharu supaya pengajaran dalam bahasa Mandarin bermula pada usia prasekolah secara berkesan menghapuskan laluan tradisional yang menyaksikan kanak-kanak lelaki memasuki sekolah biara untuk dilatih sebagai sami, sekali gus mengancam pewarisan tradisi Buddha Tibet antara generasi.

Mongolia Dalam menyaksikan gambaran awal dasar nasional semasa pada 2020, apabila pihak berkuasa secara mendadak menggantikan buku teks berbahasa Mongolia dengan versi bahasa Mandarin. Perubahan itu mencetuskan bantahan besar-besaran yang jarang berlaku dalam kalangan etnik Mongolia, dengan ibu bapa tidak menghantar anak ke sekolah sebagai tindakan keingkaran awam. Pihak berkuasa bertindak balas dengan penangkapan, kempen indoktrinasi dan pengerahan pasukan keselamatan. Di bawah undang-undang nasional baharu, dasar seperti itu menjadi kebiasaan, bukannya pengecualian, dengan mewajibkan semua kanak-kanak minoriti di seluruh negara menerima pengajaran berasaskan bahasa Mandarin dan meletakkan bahasa ibunda mereka pada kedudukan bahasa asing, paling tinggi.

Membentuk Semula Komuniti Melalui Kejuruteraan Sosial

Selain pendidikan dan bahasa, undang-undang itu membenarkan campur tangan mendalam dalam pola kediaman dan struktur keluarga. Undang-undang itu menyeru pewujudan persekitaran komuniti yang saling berbaur, dasar yang ditafsirkan penganalisis sebagai usaha menggalakkan pembubaran kawasan kejiranan yang didiami satu etnik demi penempatan bercampur. Pendekatan ini bertujuan mempercepat hubungan, pertukaran dan pergaulan antara kumpulan berbeza melalui kedekatan fizikal, sekali gus berpotensi menjejaskan ikatan komuniti yang mengekalkan amalan budaya minoriti.

Statut itu turut menyentuh pola perkahwinan, dengan melarang mana-mana individu atau organisasi daripada campur tangan dalam pilihan perkahwinan berdasarkan etnik, adat atau agama. Walaupun digambarkan sebagai usaha melindungi kebebasan individu, pakar berpendapat peruntukan itu bertujuan menghalang keluarga atau pemimpin agama daripada menghalang perkahwinan campur antara etnik Han Cina dengan golongan minoriti. Aaron Glasserman, felo pasca doktoral di Universiti Pennsylvania, menjelaskan bahawa sebelum ini pegawai tempatan mungkin secara senyap bertolak ansur dengan bantahan ibu bapa atau pemimpin agama terhadap perkahwinan campur bagi mengelakkan ketegangan sosial. Undang-undang baharu itu menghapuskan kelonggaran tersebut dan mewujudkan tekanan undang-undang untuk memudahkan perkahwinan yang menghasilkan anak berketurunan campuran, yang secara teori mencairkan identiti etnik tersendiri dari generasi ke generasi.

Dasar perumahan turut menerima layanan serupa, dengan Artikel 23 mengarahkan supaya ideologi perpaduan etnik diterapkan dalam perancangan bandar dan luar bandar. Peruntukan ini dibina berasaskan program sedia ada seperti inisiatif “menjadi keluarga” di Xinjiang, yang memaksa keluarga etnik minoriti menerima kader kerajaan di rumah mereka. Dalam sesetengah kes, aturan tinggal bersama secara paksa dilaporkan memudahkan penderaan seksual. Penekanan undang-undang itu terhadap pemodenan dan ketamadunan secara tersirat menggambarkan amalan budaya minoriti sebagai halangan mundur kepada pembangunan, sekali gus membenarkan campur tangan negara untuk mengubah adat dan kebiasaan.

Jangkauan Kawalan Rentas Sempadan

Aspek undang-undang yang paling menonjol mungkin ialah jangkauannya melangkaui sempadan China. Artikel 61 menetapkan bahawa individu atau organisasi di luar wilayah China yang menjejaskan perpaduan dan kemajuan negara atau menghasut perpecahan etnik boleh dipertanggungjawabkan di sisi undang-undang di bawah statut itu. Peruntukan ini menyamai bidang kuasa luar wilayah yang dituntut dalam Undang-undang Keselamatan Negara Hong Kong 2020, yang membawa kepada pengumuman ganjaran bagi penangkapan 34 aktivis di luar negara yang dituduh melakukan subversi atau pemisahan.

Undang-undang itu secara jelas menyasarkan komuniti Cina di luar negara dan institusi antarabangsa, dengan mewajibkan penyebaran ideologi rasmi melalui pertukaran dan kerjasama antara ahli akademik, kumpulan masyarakat sivil dan badan pemikir China serta asing. Pegawai China sudah menunjukkan kesediaan menguatkuasakan piawaian sedemikian di luar negara, dengan menekan sebuah muzium di Thailand supaya mengeluarkan karya seniman Uyghur, Tibet dan Hong Kong, serta menahan pelajar China yang memperjuangkan hak rakyat Tibet ketika belajar di luar negara. Pada Julai 2025, pihak berkuasa menangkap seorang pelajar bernama Tara Zhang Yadi atas tuduhan menghasut pemisahan kerana bercakap mengenai hak rakyat Tibet ketika berada di luar negara.

Yalkun Uluyol, penyelidik China di Human Rights Watch, menyifatkan peruntukan ini sebagai usaha menginstitusikan penindasan rentas negara, yang membolehkan Beijing menuntut pematuhan ideologi bukan sahaja dalam sempadannya, malah dalam kalangan komuniti diaspora dan institusi antarabangsa. Undang-undang itu berpotensi mendedahkan ahli akademik, wartawan dan pejuang hak asasi manusia asing kepada hukuman undang-undang jika penyelidikan atau kerja advokasi mereka bercanggah dengan naratif rasmi China mengenai etnik minoriti.

Pembelaan Rasmi dan Kecaman Antarabangsa

Pegawai China mempertahankan undang-undang itu sebagai langkah yang perlu demi kestabilan dan pembangunan. Lou Qinjian, perwakilan Kongres Rakyat Kebangsaan yang mengemukakan cadangan itu, berkata undang-undang berkenaan bertujuan memupuk semangat kemasyarakatan yang lebih kukuh dalam kalangan semua kumpulan etnik di negara China. Rencana pengarang media negara menegaskan bahawa undang-undang itu melalui rundingan teliti dan melindungi tradisi budaya minoriti sambil menggalakkan integrasi. Lembaga pengarang China Daily berhujah bahawa dakwaan asimilasi paksa merupakan tafsiran yang mengelirukan, sambil menyatakan undang-undang itu memastikan golongan minoriti tidak perlu memilih antara kemajuan ekonomi dengan pemeliharaan budaya.

Namun, pertubuhan hak asasi manusia antarabangsa dan kerajaan asing menyuarakan kebimbangan serius. Maya Wang, pengarah bersekutu Asia di Human Rights Watch, menyifatkan undang-undang itu sebagai usaha menggerakkan birokrasi dan masyarakat untuk menyatukan rakyat di bawah kepimpinan Parti Komunis China dengan mengorbankan hak asasi manusia. Rayhan Asat, sarjana undang-undang di Universiti Harvard yang abangnya, Ekpar Asat, sedang menjalani hukuman penjara 15 tahun di Xinjiang kerana mengendalikan platform media sosial Uyghur, berkata undang-undang itu memberikan alasan kepada kerajaan untuk melakukan pelbagai pencabulan hak asasi manusia.

Jurang antara retorik rasmi dengan realiti di lapangan kekal ketara. Beijing menekankan integrasi sukarela dan kemakmuran bersama, namun golongan minoriti di wilayah terjejas menggambarkan usaha penghapusan sistematik. Seorang sami Tibet berkata semasa lawatan BBC bahawa dasar itu merupakan penindasan berterusan, bukannya bimbingan baik hati seperti yang didakwa pegawai. Kelulusan undang-undang itu oleh Kongres Rakyat Kebangsaan, sebuah badan yang tidak pernah menolak cadangan kerajaan, menyerlahkan ketiadaan mekanisme institusi untuk mencabar haluan asimilasi tersebut.

Kesimpulan

• Kongres Rakyat Kebangsaan China meluluskan undang-undang Mempromosikan Perpaduan dan Kemajuan Etnik pada 12 Mac 2026, dan undang-undang itu berkuat kuasa pada 1 Julai 2026
• Undang-undang itu mewajibkan bahasa Mandarin sebagai bahasa pengantar utama dari prasekolah hingga sekolah menengah, sekali gus menghapuskan hak sedia ada untuk menerima pendidikan dalam bahasa ibunda seperti Tibet, Uyghur dan Mongolia
• Ibu bapa dan penjaga kini diwajibkan mendidik serta membimbing golongan bawah umur supaya mencintai Parti Komunis China dan menghalang penyebaran idea yang dianggap menjejaskan perpaduan etnik
• Undang-undang itu menggalakkan pewujudan persekitaran komuniti yang saling berbaur, yang mungkin memecahkan kawasan kejiranan etnik minoriti, serta melarang campur tangan dalam perkahwinan campur berdasarkan etnik atau agama
• Artikel 61 menetapkan bidang kuasa luar wilayah, yang membolehkan individu di luar China didakwa jika pihak berkuasa mendakwa mereka menjejaskan perpaduan etnik atau menghasut pemisahan
• Undang-undang itu merupakan kemuncak dasar sinisasi Xi Jinping, yang mengalihkan pendekatan daripada jaminan autonomi era Deng Xiaoping kepada asimilasi paksa ke dalam budaya Han Cina
• Pertubuhan hak asasi manusia memberi amaran bahawa undang-undang itu menginstitusikan penindasan terhadap Uyghur, Tibet, Mongolia dan kumpulan minoriti lain, di samping membolehkan penindasan rentas negara terhadap komuniti diaspora