Protes Terbesar Cabar Usaha Jepun Menyemak Semula Perlembagaan Pasifis

Persimpangan Perlembagaan: Protes Besar-besaran Cabar Usaha Pindaan

Pada hari Ahad musim bunga yang menandakan Hari Peringatan Perlembagaan, dianggarkan lima puluh ribu orang berhimpun di Taman Pencegahan Bencana Rinkai Tokyo, menjadikan cuti umum itu sebagai paparan nyata penentangan sivik. Orang ramai mengibarkan lampu tongkat bercahaya dan plakad berbentuk angka sembilan, menjadikan perhimpunan itu demonstrasi terbesar setakat ini menentang Perdana Menteri Sanae Takaichi dan kempen beliau untuk menyemak semula perlembagaan pasifis pascaperang. Perhimpunan itu memuncak selepas beberapa minggu protes yang semakin meningkat, daripada beberapa ribu peserta pada akhir Februari kepada tiga puluh enam ribu orang di luar Diet Kebangsaan pada April, dan kini mencapai jumlah kehadiran rekod ini. Penunjuk perasaan daripada pelbagai generasi, daripada mahasiswa hingga warga emas berusia lapan puluhan yang terselamat daripada Perang Dunia Kedua, bersatu mempertahankan Perkara Sembilan, fasal perlembagaan yang menghalang Jepun daripada terlibat dalam konflik ketenteraan selama hampir lapan dekad. Keamatan mobilisasi awam itu mengejutkan pemerhati politik yang menganggap pindaan perlembagaan hanya akan berdepan tentangan kecil daripada pengundi yang tidak peduli.

Perdana Menteri Takaichi, yang memegang jawatan pada Oktober dua ribu dua puluh lima dan memperoleh mandat baharu dalam pilihan raya Februari dua ribu dua puluh enam, menjadikan reformasi perlembagaan sebagai tonggak utama pentadbirannya. Ketika melakukan lawatan rasmi ke Vietnam, beliau menggesa perbincangan lanjutan mengenai pindaan dokumen itu, dengan alasan bahawa perlembagaan perlu dikemas kini secara berkala agar mencerminkan tuntutan zaman. Beliau menegaskan bahawa ahli politik tidak seharusnya berbincang semata-mata demi perdebatan, sebaliknya perlu bergerak ke arah keputusan konkrit untuk mengekalkan kepercayaan rakyat. Retorik ini menandakan rasa mendesak yang menggerakkan penyokong dan penentang perubahan, sekali gus membuka ruang kepada pertentangan perlembagaan paling penting dalam sejarah moden Jepun.

Dokumen yang Membentuk Sebuah Negara

Untuk memahami keamatan demonstrasi ini, sejarah unik undang-undang tertinggi Jepun perlu diteliti. Digubal oleh pihak berkuasa pendudukan Amerika Syarikat di bawah Jeneral Douglas MacArthur selepas Perang Dunia Kedua, perlembagaan itu berkuat kuasa pada tiga Mei seribu sembilan ratus empat puluh tujuh dan tidak pernah dipinda sejak itu. Terasnya ialah Perkara Sembilan, yang sering disebut fasal pasifis, yang menyatakan bahawa rakyat Jepun selama-lamanya menolak perang sebagai hak kedaulatan serta ancaman atau penggunaan kekerasan ketenteraan untuk menyelesaikan pertikaian antarabangsa. Perkara itu secara jelas menyatakan bahawa Jepun tidak akan mengekalkan angkatan darat, laut atau udara, namun realitinya berkembang secara berbeza.

Jepun telah membangunkan Pasukan Pertahanan Diri yang besar, merangkumi keupayaan maritim, darat dan udara, sementara kerajaan demi kerajaan mentafsir kekangan perlembagaan dengan semakin fleksibel. Undang-undang yang diluluskan pada dua ribu lima belas di bawah Perdana Menteri Shinzo Abe, mentor politik Takaichi, sudah membenarkan pertahanan diri kolektif secara terhad. Ini membolehkan pasukan Jepun membantu sekutu yang diserang meskipun Jepun sendiri tidak berdepan ancaman langsung. Walaupun terdapat pelbagai langkah mengatasi kekangan itu, perlembagaan masih menghalang Jepun daripada memproyeksikan kuasa ke luar negara seperti yang dilakukan oleh angkatan tentera tradisional, satu batasan yang menurut golongan penyokong pindaan semakin berbahaya dalam era persaingan kuasa besar yang kembali memuncak.

Gerakan Anak Muda Diterangi Lampu Tongkat

Protes baru-baru ini mematahkan tanggapan umum tentang sikap tidak peduli politik di Jepun, khususnya dalam kalangan anak muda. Mahasiswa serta golongan profesional berusia dua puluhan dan tiga puluhan muncul sebagai barisan hadapan yang tidak disangka-sangka dalam gerakan pasifis, dengan menggunakan taktik yang diinspirasikan oleh demonstrasi Korea Selatan menentang Presiden Yoon Suk Yeol pada dua ribu dua puluh empat. Gohta Hashimoto, seorang pelajar berusia dua puluh dua tahun, menjadi lambang aktivisme baharu ini dengan mengacungkan pedang cahaya mainan dalam perhimpunan sebagai simbol penentangan. Beliau berkata bahawa beliau mula berminat dengan perlembagaan kira-kira setahun lalu, sejak kebangkitan parti-parti sayap kanan jauh di Jepun, dan mahu menyertai gerakan yang memastikan negaranya kekal aman serta melindungi perlembagaan.

Analisis data lokasi telefon pintar mendapati bahawa golongan berusia tiga puluhan merupakan kumpulan demografi terbesar dalam protes di Diet baru-baru ini. Lebih dua puluh peratus peserta berusia dua puluhan, manakala wanita membentuk enam puluh peratus daripada keseluruhan peserta. Para penunjuk perasaan menyuntik tenaga kreatif ke dalam gerakan itu dengan mengibarkan lampu tongkat berwarna-warni dan melaungkan slogan, diiringi muzik tarian elektronik yang bergema dalam kalangan orang ramai. Gaya ini diambil terus daripada tradisi protes budaya pop Korea, sekali gus membuka ruang yang mudah didekati oleh mereka yang baharu dalam politik. Yuri Hioki, seorang pengatur cara berusia dua puluh lapan tahun, berkata bahawa memegang lampu tongkat kuning terang memberinya keberanian untuk turut serta, mengubah keresahan individu menjadi kekuatan bersama.

Insiden Hormuz dan Ketegangan dalam Pakatan

Perdebatan perlembagaan semakin mendesak susulan krisis geopolitik baru-baru ini yang mendedahkan kekangan praktikal Perkara Sembilan. Pada Mac, Takaichi dilaporkan menolak permintaan Presiden Amerika Syarikat Donald Trump untuk menghantar pasukan maritim Jepun ke Selat Hormuz, dengan alasan sekatan perlembagaan terhadap penggunaan kuasa ketenteraan di luar negara. Penolakan itu menonjolkan ketegangan yang semakin meningkat dalam pakatan keselamatan ketika Washington memindahkan aset ketenteraan dari Asia ke Timur Tengah untuk menyokong operasi menentang Iran, menyebabkan pakar strategi Jepun bergegas menangani kekurangan keselamatan. Pentadbiran Trump mengkritik keengganan Jepun menyumbang kepada keselamatan di Hormuz. Namun, Kedutaan Amerika Syarikat di Tokyo menyiarkan mesej di akaun media sosial rasminya yang boleh ditafsirkan sebagai sokongan terhadap status quo perlembagaan.

Kedutaan itu menyatakan bahawa dokumen tersebut, yang dipuji tinggi oleh Jeneral MacArthur dalam memoirnya, telah mempertahankan kedaulatan rakyat, penghormatan terhadap hak asasi manusia dan pasifisme selama tujuh puluh sembilan tahun tanpa pindaan. Pendirian yang samar-samar ini menggariskan kedudukan rumit pegawai Amerika yang menggubal perlembagaan itu tetapi kini berdepan kekangannya apabila meminta kerjasama ketenteraan Jepun. Profesor Koichi Nakano dari Universiti Sophia di Tokyo berkata bahawa perang itu menyedarkan orang ramai tentang risiko Jepun boleh terlibat dalam perang haram di bawah Takaichi. Oleh itu, semakin ramai yang merasakan mereka perlu menunjukkan sokongan terhadap Perkara Sembilan sebagai benteng terakhir yang menghalang perang.

Perubahan Ekonomi dan Eksport Senjata

Selain simbolisme perlembagaan, pentadbiran itu sudah mula merungkai halangan praktikal kepada penormalan ketenteraan. Pada April, Tokyo memansuhkan larangan lama terhadap eksport senjata maut, sekali gus membolehkan kontraktor pertahanan termasuk Mitsubishi Heavy Industries dan Kawasaki Heavy Industries membekalkan senjata kepada tujuh belas negara yang mempunyai perjanjian kerjasama pertahanan dengan Jepun. Walaupun larangan penjualan kepada zon perang aktif masih kekal, perubahan itu menandakan peralihan asas daripada prinsip pascaperang yang mengehadkan teknologi ketenteraan kepada kegunaan pertahanan diri.

Perubahan itu bertepatan dengan lawatan Takaichi ke Australia untuk membincangkan keselamatan tenaga, mineral kritikal dan kerjasama pertahanan dengan Perdana Menteri Anthony Albanese. Penganalisis berkata Jepun mahu memperoleh bahagian dalam pasaran pertahanan global, yang berkembang sebanyak empat puluh satu peratus antara dua ribu enam belas hingga dua ribu dua puluh lima, kepada hampir tiga trilion dolar. Namun, syarikat Jepun berdepan halangan besar untuk beralih daripada model perolehan domestik kepada persaingan antarabangsa, termasuk kekangan kapasiti, kekurangan tenaga kerja dan keperluan membina rangkaian penyelenggaraan di luar negara. Seorang penganalisis menyifatkan perubahan itu sebagai peralihan daripada model perolehan domestik yang diterajui kementerian kepada amalan biasa, dengan syarikat menerajui peluang perniagaan seperti perusahaan global lain.

Matematik Politik Pindaan

Cita-cita perlembagaan Takaichi bergantung pada kiraan pilihan raya yang sukar. Selepas pilihan raya mengejut Februari dua ribu dua puluh enam, Parti Liberal Demokratik memperoleh majoriti dua pertiga di Dewan Perwakilan, dewan rendah parlimen Jepun yang dikenali sebagai Diet. Ambang ini memenuhi satu syarat untuk memulakan pindaan perlembagaan, yang mesti diluluskan dengan sokongan dua pertiga di kedua-dua dewan sebelum dibawa ke referendum kebangsaan yang memerlukan kelulusan majoriti mudah. Namun, LDP tidak mempunyai penguasaan yang sama di Dewan Kaunselor, dewan tinggi, tempat parti-parti pembangkang masih cukup kuat untuk menyekat usul.

Nobukatsu Kanehara, diplomat kanan dan pengarah eksekutif Yayasan Keamanan Sasakawa, berkata Takaichi perlu mengumpulkan lebih banyak sokongan dan merampas semula dua pertiga majoriti di dewan tinggi, jika tidak beliau tidak akan berjaya. Ia bukan mudah. Namun, Takaichi menyasarkan konvensyen parti LDP pada dua ribu dua puluh tujuh untuk mengemukakan cadangan pindaan konkrit. Pindaan yang mungkin termasuk pengiktirafan rasmi Pasukan Pertahanan Diri dalam perlembagaan, satu perubahan yang menurut pengkritik boleh membuka jalan untuk memansuhkan Perkara Sembilan sepenuhnya dan menamatkan lapan dekad pasifisme rasmi.

Negara Berpecah, Tinjauan Berbeza

Pendapat awam kekal berpecah ketara mengenai perubahan perlembagaan. Tinjauan oleh akhbar konservatif Yomiuri Shimbun mendapati lima puluh tujuh peratus responden menyokong pindaan, manakala tinjauan akhbar liberal Asahi Shimbun menunjukkan sokongan sebanyak empat puluh tujuh peratus. Tinjauan Kyodo News mendedahkan pandangan yang lebih bernuansa: tujuh puluh tiga peratus menegaskan bahawa sebarang pindaan memerlukan konsensus luas antara beberapa parti politik, bukan tindakan sepihak LDP. Tinjauan yang sama mendapati enam puluh empat peratus berpendapat proses itu tidak perlu disegerakan, berbanding dua puluh lima peratus yang mahukan proses dipercepatkan.

Angka-angka ini menunjukkan bahawa meskipun terdapat sokongan umum terhadap reformasi, cadangan khusus berkenaan Perkara Sembilan menimbulkan kebimbangan besar. Nakano berhujah bahawa golongan pro-pindaan tahu tiada konsensus sebenar mengenai langkah yang kononnya bersifat ofensif dari segi perlembagaan itu, justeru mereka mahu memuktamadkan penghapusan perlembagaan keamanan. Dengan mengiktiraf Pasukan Pertahanan Diri dalam perlembagaan, mereka mahu menghalalkan segala tindakan pasukan itu, termasuk apa yang disebut sebagai pertahanan diri kolektif terhad. Namun, mereka juga mahu melangkaui itu, supaya Jepun akhirnya menjadi negara normal seperti Amerika Syarikat dan Britain.

Suara dari Jalanan

Di tengah-tengah orang ramai yang berhimpun di taman-taman Tokyo dan di luar bangunan Diet Kebangsaan, kisah peribadi menjelaskan kepentingan perdebatan perlembagaan ini. Hiroko Maekawa, seorang ahli majlis tempatan Tokyo, memberikan penilaian terus terang tentang pakatan keselamatan itu.

Di bawah Takaichi, Jepun mengikut Amerika seperti anjing mengikut tuannya. LDP mahu menjadikan Pasukan Pertahanan Diri sebagai angkatan tentera tradisional kerana mereka tahu bahawa perlembagaan sedia ada menghalang mereka daripada berbuat demikian.

Megumi Koike, seorang lagi pegawai tempatan, menyifatkan perlembagaan itu sebagai khazanah negara dan khazanah dunia, sambil menolak anggapan bahawa ancaman dari China dan Korea Utara menghalalkan perubahan asas. Beliau menegaskan bahawa kerajaan sepatutnya membelanjakan wang untuk penjagaan kesihatan, pendidikan dan pekerjaan, bukannya membeli lebih banyak senjata.

Bagi peserta yang lebih berusia, protes ini membawa beban kenangan yang dialami sendiri. Haruka Watanabe, berusia lapan puluh tujuh tahun, yang menghadiri demonstrasi di Osaka, berkata beliau mahu menyayangi perlembagaan itu seperti anak sendiri dan mewariskannya kepada generasi seterusnya. Izumi, yang pertama kali menyertai protes dan hadir kerana bimbang akan keselamatan keluarganya, berkata bahawa beliau mempunyai anak saudara lelaki dan perempuan, dan sama sekali tidak mahu mereka dihantar berperang suatu hari nanti. Beliau menentang perang dan percaya Perkara Sembilan mesti dilindungi dengan apa jua cara.

Perkara Utama

• Dianggarkan lima puluh ribu orang berhimpun di Tokyo pada Hari Peringatan Perlembagaan untuk menentang pindaan Perkara Sembilan, dengan demonstrasi serupa diadakan di seluruh negara
• Perdana Menteri Sanae Takaichi berhasrat menyemak semula perlembagaan seribu sembilan ratus empat puluh tujuh buat kali pertama, dengan alasan ancaman keselamatan dari China dan Korea Utara
• Perkara Sembilan menolak perang dan melarang pengekalan angkatan tentera, meskipun Jepun kini mengendalikan Pasukan Pertahanan Diri yang besar menerusi tafsiran yang fleksibel
• Pindaan memerlukan majoriti dua pertiga di kedua-dua dewan parlimen, diikuti kelulusan referendum kebangsaan
• Tinjauan terkini menunjukkan pendapat awam berpecah, dengan empat puluh tujuh hingga lima puluh tujuh peratus menyokong pindaan bergantung pada tinjauan, tetapi tujuh puluh tiga peratus menuntut konsensus rentas parti
• Protes menarik penyertaan anak muda yang tidak disangka-sangka, menggunakan taktik lampu tongkat yang dipinjam daripada demonstrasi Korea Selatan; enam puluh peratus peserta ialah wanita
• Takaichi merujuk Perkara Sembilan pada Mac ketika menolak permintaan Amerika Syarikat untuk menghantar pasukan ke Selat Hormuz
• Kerajaan menarik balik larangan eksport senjata maut pada April, membolehkan syarikat pertahanan menjual kepada tujuh belas negara rakan