Krisis Rabies di Sindh Membuat Kanak-kanak Terancam Walaupun Rangkaian Rawatan Diperluas

Dua kematian kanak-kanak mendedahkan kelemahan dalam pencegahan dan rawatan

Dua kanak-kanak meninggal dunia akibat rabies di Hospital Indus di Karachi selepas tidak menerima vaksin antirabies susulan gigitan anjing, sekali gus mencetuskan kebimbangan baharu terhadap kecemasan kesihatan yang boleh dicegah di wilayah Sindh, Pakistan. Abia, 6, dari Hyderabad, dan Waqar, 4, dari Dadu, antara mangsa terbaharu yang dilaporkan. Pegawai hospital berkata kedua-dua kanak-kanak itu tidak menerima vaksin selepas digigit.

Kematian itu menjadikan jumlah kematian akibat rabies yang dilaporkan di Sindh tahun ini sekurang-kurangnya 37, menurut angka yang dipetik pihak berkuasa kesihatan dan sumber perubatan dalam laporan berkaitan kes berkenaan. Laporan lain mencatat jumlah lebih rendah berdasarkan data pada peringkat awal tahun atau mengira kematian di hospital tertentu. Angka-angka itu ialah gambaran pada tarikh dan daripada sistem pelaporan yang berbeza, dan mungkin tidak merangkumi mereka yang meninggal dunia sebelum sampai ke hospital.

Di sebalik jumlah itu terdapat dua risiko berasingan: terdedah kepada haiwan rabies, serta kelewatan atau kegagalan menerima rawatan pascapendedahan lengkap. Doktor berkata rabies boleh dicegah selepas gigitan, tetapi apabila gejala mula muncul, penyakit itu hampir selalu membawa maut. Kanak-kanak, penduduk luar bandar dan keluarga yang mempunyai akses terhad kepada pengangkutan serta perkhidmatan kesihatan menghadapi bahaya khusus.

Skala pendedahan juga besar. Persatuan Perubatan Pakistan memetik 285,000 kes gigitan anjing di Sindh sepanjang 2025, dengan lebih 83,000 dilaporkan pada suku pertama 2026. Laporan lain mencatat jumlah 85,891 dalam empat bulan pertama tahun ini. Perbezaan angka itu mungkin berpunca daripada tempoh pelaporan atau sumber data yang berlainan, tetapi semuanya menunjukkan beban besar dan berterusan terhadap masyarakat serta hospital.

Mengapa rawatan segera penting

Rabies ialah penyakit virus yang menjejaskan sistem saraf. Ia paling kerap merebak apabila air liur haiwan yang dijangkiti memasuki badan melalui gigitan atau calar. Virus itu mungkin mengambil masa berminggu-minggu atau berbulan-bulan untuk menyebabkan gejala, tetapi selepas tanda klinikal seperti kesukaran menelan, takut air atau kekeliruan muncul, peluang untuk hidup amat tipis.

Kelewatan itu mewujudkan tempoh kritikal untuk pencegahan. Gigitan atau calar yang berpotensi berisiko perlu dibasuh bersih dengan sabun dan air mengalir sekurang-kurangnya 15 minit, kemudian segera mendapatkan pemeriksaan perubatan. Rawatan mungkin merangkumi beberapa dos vaksin rabies. Mereka yang mengalami pendedahan serius, termasuk luka dalam atau berbilang, mungkin turut memerlukan imunoglobulin rabies, atau RIG, yang membekalkan antibodi segera pada luka sementara tindak balas terhadap vaksin terbentuk.

Vaksinasi sahaja mungkin tidak mencukupi bagi luka berisiko tinggi jika RIG diperlukan. Pelan rawatan juga perlu dilengkapkan mengikut jadual. Laporan mengenai seorang kanak-kanak perempuan berusia lapan tahun dari Sanghar yang meninggal dunia awal tahun ini menyebut vaksinasi tidak lengkap serta pemberian imunoglobulin yang lewat atau tidak diberikan selepas dia mendapatkan rawatan di beberapa hospital. Doktor berkata dia tiba di Hospital Indus dengan gejala yang sudah teruk, ketika rawatan tidak lagi dapat menghentikan penyakit itu.

Satu lagi kematian yang dilaporkan melibatkan seorang kanak-kanak lelaki berusia lapan tahun yang tidak sempat sampai ke pusat rawatan yang ditetapkan. Kes-kes seperti ini menunjukkan bahawa perkhidmatan yang kononnya tersedia tidak menjamin perlindungan: pesakit memerlukan arahan yang jelas, bekalan ubat, penilaian luka yang tepat dan laluan rujukan yang boleh diharap tanpa kelewatan yang boleh dielakkan.

Lebih banyak kes dan persoalan tentang data

Laporan dari Hyderabad menunjukkan betapa cepatnya permintaan boleh meningkat. Pegawai kesihatan daerah berkata sembilan pusat antirabies merawat 2,944 pesakit gigitan anjing dari Januari hingga September 2026, berbanding 1,805 dalam tempoh yang sama pada 2025, iaitu peningkatan kira-kira 63 peratus. Pegawai berkata jumlah kes lebih tinggi pada setiap bulan yang dilaporkan bagi 2026, dengan peningkatan pada musim pembiakan dari Julai hingga September.

Di Karachi, Hospital Indus melaporkan lebih 14,000 kes gigitan anjing antara Januari hingga September, di samping 28 kes rabies di hospital itu dalam tempoh berkenaan. Hospital itu juga melaporkan telah menguruskan lebih 150,000 kes gigitan anjing sejak membuka pusat khusus pencegahan rabies pada 2008. Angka-angka itu menggambarkan beban kerja satu rangkaian kesihatan, bukannya jumlah keseluruhan wilayah.

Rekod gigitan anjing boleh mencerminkan pendedahan sebenar serta keberkesanan pelaporan dan rujukan kes. Ketua setiausaha Sindh berkata peningkatan pelaporan mungkin sebahagiannya menunjukkan kesedaran awam yang lebih tinggi. Namun, jumlah pesakit yang meningkat dan kematian berulang menyukarkan krisis itu dianggap sekadar kesan statistik. Pihak berkuasa awam perlu menggunakan takrifan yang seragam, menerbitkan data tepat pada masanya dan menyelaraskan usaha antara hospital dengan daerah untuk mengenal pasti kawasan berisiko tinggi serta kelemahan rawatan.

Kapasiti rawatan diperluas, namun masih ada kekurangan

Kerajaan wilayah berkata ia telah menubuhkan atau menaik taraf 278 unit antirabies, mengaktifkan pusat rujukan dan memperkenalkan sokongan teleperubatan bersama Hospital Indus. Pegawai juga melaporkan 138,000 dos vaksin dan 5,000 dos RIG telah diberikan, manakala satu laporan menyatakan kira-kira 45,000 pesakit gigitan anjing telah dirawat dalam tempoh lapan bulan. Papan pemuka digital bertujuan memantau kes, stok vaksin dan jadual rawatan.

Pihak berkuasa kesihatan juga mengambil tindakan disiplin selepas menyemak lima kematian rabies yang berlaku baru-baru ini. Tujuh kakitangan digantung tugas dan notis meminta penjelasan dikeluarkan kepada tujuh ketua hospital. Semakan itu mengenal pasti kelemahan serius, termasuk luka yang tidak diperiksa dengan betul, vaksin diberikan tanpa imunoglobulin yang diwajibkan dan kegagalan mematuhi protokol rawatan. Satu kes melibatkan seorang kanak-kanak yang luka di kepalanya dilaporkan tidak diperiksa di Hospital Universiti Liaquat di Hyderabad.

Pegawai berkata 278 kemudahan kini mematuhi piawaian Pertubuhan Kesihatan Sedunia, berbanding 371 pusat yang sebelum ini disifatkan tidak mematuhi piawaian. Perbezaan jumlah itu mencerminkan perubahan status dan pengelasan kemudahan, tetapi angka tersebut turut menegaskan perlunya pemeriksaan berkala. Sesebuah pusat perlu mempunyai kakitangan terlatih dan ubat yang betul ketika pesakit tiba, bukan sekadar tercatat dalam senarai.

Menurut pasukan Perkhidmatan Pencegahan Rabiesnya, Hospital Indus telah melatih ratusan profesional kesihatan, termasuk 160 petugas daripada lebih 90 pusat rujukan sebagai jurulatih utama. Kempen jangkauannya di Karachi dan Badin menyampaikan maklumat tentang penjagaan luka dan pencegahan gigitan kepada hampir 10,000 pelajar serta lebih 300 guru. Usaha sedemikian boleh membantu keluarga bertindak segera, namun pendidikan awam tidak dapat menggantikan rawatan yang tiada atau perjalanan jauh untuk mendapatkan rawatan.

Pencegahan perlu melibatkan anjing dan perkhidmatan bandar

Doktor dan pejuang kesihatan awam berpendapat bahawa memperluas rawatan sahaja tidak dapat menghentikan penularan. Program Kawalan Rabies Sindh berkata ia telah mensterilkan lebih 25,500 anjing dan memberi vaksin kepada lebih 36,900 ekor di 20 daerah. Pertubuhan Kesihatan Sedunia mengesyorkan vaksinasi sekurang-kurangnya 70 peratus daripada populasi anjing di kawasan terjejas untuk memutuskan penularan. Angka yang tersedia tidak menunjukkan bahawa Sindh hampir mencapai kadar liputan itu, dan pegawai juga tidak mempunyai anggaran yang boleh diharap tentang populasi anjing berkeliaran bebas.

Vaksinasi besar-besaran terhadap anjing mengurangkan kemungkinan virus merebak antara haiwan dan menjangkiti manusia. Pemandulan boleh membantu mengawal pertumbuhan populasi dari semasa ke semasa, manakala pengawasan membantu mengenal pasti kes rabies dan kawasan berisiko tinggi. Langkah-langkah ini memerlukan usaha berterusan di seluruh daerah. Pemusnahan berkala mungkin mengurangkan jumlah anjing yang kelihatan buat sementara waktu, tetapi populasi boleh pulih jika sumber makanan dan peluang pembiakan masih ada.

Pengurusan sisa merupakan sebahagian daripada cabaran kesihatan awam yang sama. Sampah terbuka dan makanan yang dibuang menyediakan sumber makanan tetap kepada anjing berkeliaran bebas. Oleh itu, perkhidmatan perbandaran, pasukan veterinar dan jabatan kesihatan mempunyai tanggungjawab yang saling berkait: mengurus sisa, memantau populasi haiwan, memberi vaksin kepada anjing dan memastikan mangsa gigitan dapat segera mendapatkan rawatan.

Sesetengah doktor menggesa pemusnahan terpilih terhadap haiwan berbahaya, manakala yang lain menekankan pengurusan berperikemanusiaan terhadap anjing sihat melalui vaksinasi dan pemandulan. Program yang diselaraskan boleh membezakan antara haiwan yang disyaki menghidap rabies atau menimbulkan bahaya segera dengan haiwan sihat yang boleh divaksin dan dipantau. Melindungi manusia dan melayan haiwan secara berperikemanusiaan ialah matlamat yang boleh dicapai serentak apabila keputusan berpandukan bukti kesihatan awam dan pengurusan setempat yang konsisten.

Kebertanggungjawaban dan akses di luar bandar utama

Geografi dan pendapatan isi rumah mempengaruhi sama ada gigitan menjadi kecemasan perubatan. Seorang buruh harian mungkin kehilangan pendapatan untuk pergi ke klinik; keluarga di luar bandar mungkin tidak tahu kemudahan mana yang mempunyai bekalan vaksin atau RIG. Laporan mengenai mangsa dari Dadu, Badin dan Sanghar menggambarkan jarak antara pendedahan dengan rawatan pakar. Ketua setiausaha berkata orang ramai boleh menghubungi Rescue 1122 untuk mendapatkan maklumat tentang pusat rabies terdekat, manakala perkhidmatan teleperubatan bertujuan menyokong pengurusan kes.

Pihak berkuasa telah mengarahkan pentadbiran daerah memantau pusat rawatan dan menyemak prestasi secara berkala. Pegawai Hyderabad mengarahkan pemeriksaan di kesemua sembilan pusat antirabies serta mesyuarat kemajuan setiap dua minggu. Panduan mereka menyatakan luka perlu dibasuh segera dan pesakit dirujuk ke pusat, dengan vaksinasi yang ditetapkan dilengkapkan mengikut jadual. Langkah-langkah ini perlu disokong bekalan yang boleh diharap, aturan rujukan yang jelas dan komunikasi yang sampai kepada masyarakat yang paling sukar mendapatkan akses.

Doktor juga mencadangkan pampasan kewangan untuk keluarga mereka yang meninggal dunia dan mangsa gigitan, dengan jumlah berbeza mengikut tahap kecederaan. Pampasan mungkin memberi sokongan selepas kejadian yang amat dahsyat, tetapi tidak dapat menggantikan pencegahan atau rawatan yang betul. Ukuran utama dasar awam ialah sama ada seseorang yang digigit hari ini boleh segera menemukan kemudahan yang menilai lukanya dan memberikan setiap komponen rawatan yang diperlukan.

Perkara yang Perlu Diketahui

• Dua kanak-kanak, Abia, 6, dan Waqar, 4, meninggal dunia akibat rabies di Hospital Indus selepas tidak menerima vaksin susulan gigitan.
• Jumlah kematian wilayah yang dilaporkan berbeza mengikut tarikh dan sumber; angka yang dipetik bersama kes terbaharu meletakkan jumlah korban pada 2026 sekurang-kurangnya 37.
• Rabies hampir selalu membawa maut selepas gejala muncul, tetapi membasuh luka segera, vaksinasi dan RIG apabila diperlukan boleh mencegah penyakit itu.
• Hyderabad merekodkan 2,944 pesakit gigitan anjing dari Januari hingga September 2026, kira-kira 63 peratus lebih tinggi berbanding tempoh sama pada 2025.
• Sindh melaporkan 278 unit antirabies yang dinaik taraf atau ditubuhkan, sementara semakan rawatan mengenal pasti kelemahan dalam penilaian luka dan pematuhan protokol.
• Pakar kesihatan menggesa vaksinasi anjing, pemandulan, pengawasan, pengurusan sisa dan akses kepada rawatan pascapendedahan diteruskan.