Pakistan Menanggung Beban Hepatitis C Terbesar di Dunia, Jurang Pengujian dan Rawatan Masih Berterusan

Sembilan juta jangkitan dan usaha pantas mengesan pesakit yang belum dirawat

Pakistan menanggung kira-kira sembilan juta daripada 47 juta jangkitan hepatitis C di dunia, menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), menjadikan negara itu pusat krisis penyakit yang boleh disembuhkan melalui rawatan. WHO menganggarkan hepatitis B dan C secara bersama menyebabkan 48,715 kematian di Pakistan pada 2024, manakala 88,199 orang lagi dijangkiti hepatitis C pada tahun tersebut.

Angka itu menyerlahkan cabaran yang dihadapi Program Kebangsaan Penghapusan Jangkitan Hepatitis C Perdana Menteri, yang berlangsung dari 2024 hingga 2027. Program itu bertujuan mengesan mereka yang mungkin tidak tahu bahawa mereka dijangkiti, menghubungkan mereka dengan rawatan dan mencegah prosedur perubatan yang tidak selamat daripada menyebarkan virus kepada orang lain.

Lembaran fakta hepatitis Pakistan 2026 WHO menganggarkan 9.06 juta orang menghidap hepatitis C kronik pada 2024, bersamaan 3.60% daripada jumlah penduduk. Sebanyak 3.86 juta lagi menghidap hepatitis B kronik. Secara keseluruhan, jangkitan itu menjejaskan kira-kira 12.9 juta orang, atau 5.1% daripada penduduk, lebih kurang seorang daripada setiap 20 orang.

Kementerian Perkhidmatan Kesihatan Negara membentangkan gambaran lebih luas tentang keperluan kesihatan yang belum dipenuhi kepada Dewan Negara: 32.4 juta orang terjejas akibat gangguan kesihatan mental, lebih 417,000 hidup dengan HIV dan hanya 1,050 pakar psikiatri berdaftar di seluruh negara. Setiap keadaan memerlukan rawatan berbeza, tetapi angka itu mengenal pasti satu masalah praktikal yang sama: mengesan pesakit dan memastikan mereka terus mendapat perkhidmatan.

Maksud angka hepatitis

Hepatitis bermaksud keradangan hati, organ yang memproses nutrien dan membantu menyingkirkan bahan berbahaya daripada darah. Hepatitis B dan C disebabkan oleh virus yang berlainan. Jangkitan kronik berterusan untuk tempoh yang lama dan boleh menyebabkan sirosis, iaitu parut hati yang teruk, atau kanser hati.

Hepatitis C merangkumi kira-kira 70% daripada jangkitan hepatitis virus kronik di Pakistan pada 2024 dan sekitar tiga perempat kematian yang dikaitkan dengan hepatitis. Berdasarkan angka antarabangsa WHO yang dibundarkan, sembilan juta jangkitan di Pakistan merangkumi kira-kira 19% daripada jumlah global sebanyak 47 juta, hampir satu daripada lima.

WHO menyatakan Pakistan mempunyai jumlah kes hepatitis C terbesar di dunia. Kedudukan di tempat kesepuluh turut muncul dalam angka yang dikaitkan dengan kementerian, bersama anggaran hepatitis B yang lebih rendah, iaitu 3.086 juta. Lembaran fakta terperinci WHO 2026 menyatakan 3.86 juta kes hepatitis B, manakala kenyataannya pada Julai 2026 secara jelas meletakkan Pakistan di tempat pertama bagi hepatitis C.

Perbezaan antara kedua-dua virus itu penting untuk pencegahan dan rawatan. Hepatitis C boleh disembuhkan dengan ubat antivirus. Hepatitis B boleh dicegah melalui vaksinasi, manakala rawatan antivirus boleh mengawal jangkitan dan mengurangkan risiko kerosakan hati yang serius.

Suntikan dan pemindahan darah tidak selamat mendorong penularan

WHO mengaitkan sebahagian besar beban hepatitis C Pakistan dengan penularan dalam sektor penjagaan kesihatan pada masa lalu, khususnya penggunaan semula jarum dan pemindahan darah yang tidak selamat. Kenyataan Hari Hepatitis Sedunia WHO, bertarikh 28 Julai 2026, mengenal pasti bank darah swasta yang tidak dikawal selia dan jurang dalam saringan darah sejagat sebagai antara risikonya.

Peralatan tercemar yang digunakan semasa pembedahan, rawatan pergigian, menindik badan, membuat tatu dan bercukur juga boleh menyebarkan jangkitan. Aktiviti ini berkongsi mekanisme yang sama: darah yang dijangkiti boleh sampai kepada orang lain apabila peralatan digunakan semula tanpa pensterilan yang betul atau darah untuk pemindahan tidak disaring secukupnya.

Pakistan mencatatkan anggaran 15,737 jangkitan hepatitis B baharu dan 88,199 jangkitan hepatitis C baharu pada 2024. Oleh itu, hepatitis C merangkumi kira-kira 85% daripada jangkitan baharu bagi kedua-dua virus, berdasarkan pengiraan daripada angka WHO. Rawatan mesti disertai prosedur yang lebih selamat jika negara itu mahu mengurangkan jumlah jangkitan baharu.

Bagi hepatitis B, WHO menyeru agar bayi baru lahir divaksin dalam tempoh 24 jam selepas kelahiran. Dasar Pakistan turut menyokong saringan wanita hamil, ubat antivirus pencegahan untuk wanita dengan hepatitis B yang layak dan imunoglobulin hepatitis B untuk bayi baru lahir yang terdedah kepada virus. Imunoglobulin membekalkan antibodi untuk perlindungan segera.

Mengesan jangkitan kekal sebagai cabaran besar

Hanya tiga daripada 10 orang yang dijangkiti hepatitis C mengetahui bahawa mereka menghidapinya, menurut kenyataan WHO pada Julai 2026. Oleh itu, ramai masih belum melalui proses daripada ujian kepada rawatan, meskipun ubat yang boleh menyembuhkan jangkitan itu tersedia.

Lembaran fakta WHO merekodkan kira-kira 1.94 juta orang pernah didiagnosis dengan hepatitis C menjelang 2024, manakala lebih 2.47 juta pernah memulakan rawatan penyembuhan. Angka terkumpul itu perlu ditafsirkan dengan teliti ketika menilai perkhidmatan semasa: angka tersebut merangkumi diagnosis dan permulaan rawatan pada masa lalu, sedangkan anggaran 9.06 juta merujuk kepada mereka yang hidup dengan jangkitan kronik pada 2024. Lembaran fakta itu tidak menjelaskan sebab jumlah rawatan melebihi jumlah diagnosis yang direkodkan.

Perkhidmatan hepatitis B juga menghadapi jurang besar. Kira-kira 996,654 orang pernah didiagnosis menjelang 2024, dan 140,000 pernah memulakan rawatan antivirus. WHO menyatakan rawatan dimulakan oleh 14% daripada mereka yang didiagnosis.

WHO mengenal pasti pembiayaan terhad untuk ujian, perkhidmatan diagnostik dan ubat-ubatan sebagai kekangan berterusan. Pengesahan diagnosis dan rawatan juga masih tidak cukup tersedia menerusi penjagaan kesihatan primer. Menyediakan perkhidmatan lebih dekat dengan masyarakat akan mengurangkan jumlah lawatan dan perjalanan berasingan yang perlu dilakukan pesakit sebelum menerima rawatan.

Janji program kebangsaan menjelang 2027

Program Perdana Menteri menjadikan saringan, ujian dan rawatan percuma sebagai teras tindak balas Pakistan. Lembaran fakta WHO 2026 menyatakan matlamat program itu ialah memberikan akses kepada 100% penduduk layak berumur 12 tahun ke atas melalui pendekatan berperingkat sepanjang tempoh program, iaitu dari 2024 hingga 2027.

Laporan WHO mengenai ujian dan rawatan, yang diterbitkan pada 3 Ogos 2025, memberikan sasaran operasi yang lebih khusus: menguji 82.5 juta orang, yang dinyatakan sebagai 50% daripada penduduk layak, dan merawat lima juta orang menjelang 2027. Oleh itu, program ini menggabungkan komitmen luas untuk menyediakan akses dengan sasaran angka yang dinyatakan bagi pelaksanaannya.

Ahli Parlimen turut dimaklumkan bahawa 67.77 bilion rupee Pakistan telah diluluskan untuk program yang meliputi Julai 2024 hingga 2027. Kerajaan persekutuan akan menanggung 51% kos dan wilayah 49%. Pembahagian itu bermakna pelaksanaan bergantung pada penyelarasan antara pihak berkuasa negara dan wilayah.

Pakistan mengemas kini garis panduan rawatan hepatitis C kebangsaannya pada 2024. Bagi hepatitis B, WHO menyatakan negara itu masih belum menerima pakai garis panduan rawatan kebangsaan dan kini bergantung pada panduan WHO 2024. WHO menyokong rancangan kebangsaan dan wilayah, protokol rawatan, tinjauan serta projek penghapusan yang disasarkan dalam komuniti tertentu.

Pesakit menceritakan perubahan apabila rawatan mudah diakses

Laporan WHO pada Ogos 2025 menyatakan 30,000 orang dari kawasan kurang berkemampuan di Wilayah Ibu Negara Islamabad telah menjalani ujian di Dispensari Awam Persekutuan dalam tempoh lima tahun sebelumnya. Perkhidmatan itu menggunakan protokol dan panduan WHO, sekali gus memberikan contoh nyata bagaimana matlamat kebangsaan boleh diterjemahkan kepada rawatan di fasiliti tempatan.

Safina Saqib, pesakit yang menurut WHO pulih sepenuhnya daripada hepatitis C, menggesa orang lain supaya menjalani ujian:

Hepatitis C ialah penyakit yang membawa maut; semua orang patut menjalani ujian,

Surayya, seorang lagi pesakit hepatitis C yang pulih dan diketengahkan oleh WHO, menceritakan penyakitnya serta pemulihannya selepas menerima rawatan:

Saya menghidap hepatitis C dan berasa bimbang kerana tidak dapat berjalan akibat kesakitan. Kemudian saya menerima rawatan di fasiliti itu dan kini keadaan saya baik. Sekarang, saya memberitahu semua orang di kawasan kejiranan supaya menjalani ujian dan mendapatkan rawatan.

Pengalaman ini menunjukkan apa yang ingin dijayakan oleh program tersebut pada skala jauh lebih besar: seseorang menjalani ujian, menerima diagnosis, memulakan rawatan dan kembali kepada kehidupan harian dengan kesihatan yang lebih baik. Keutamaan WHO termasuk menghubungkan perkhidmatan hepatitis dengan rawatan HIV, perkhidmatan kesihatan ibu dan anak serta penjagaan kesihatan primer, supaya pesakit boleh mendapatkan lebih banyak rawatan dalam sistem yang sama.

Rawatan HIV hanya sampai kepada sebahagian kecil daripada jumlah pesakit yang dianggarkan

Kementerian memaklumkan kepada Dewan Negara bahawa lebih 417,000 orang di Pakistan hidup dengan HIV, berdasarkan anggaran WHO. Daripada jumlah itu, 92,148 berdaftar dengan pihak berkuasa berkaitan dan 67,878 menerima terapi antiretroviral. Ubat ini menekan HIV, melindungi sistem imun dan membantu pesakit menjalani kehidupan yang lebih panjang dan sihat.

Berbanding anggaran 417,000 orang, kadar pendaftaran ialah kira-kira 22%, manakala jumlah yang menerima rawatan sekitar 16%. Dalam kalangan pesakit berdaftar, kira-kira 74% menerima terapi. Oleh itu, menghubungkan mereka yang belum berdaftar dengan perkhidmatan merupakan langkah utama untuk memperluas akses kepada rawatan.

Jangkitan HIV baharu tahunan meningkat daripada sekitar 16,000 pada 2010 kepada 48,000 pada 2024, iaitu kenaikan tiga kali ganda. Saringan juga berkembang, daripada 37,944 ujian pada 2020 kepada 374,000 pada 2025, hampir 10 kali ganda. Jumlah ujian menggambarkan aktiviti saringan; anggaran jangkitan mengukur bilangan orang yang dijangkiti virus dalam tempoh setahun.

Kementerian merekodkan 3,900 kanak-kanak yang didaftarkan sebagai positif HIV antara Januari 2025 hingga Jun 2026. Sindh mencatatkan 1,915 orang dan Punjab 1,765 orang, yang secara bersama merangkumi kira-kira 94% daripada pendaftaran. Khyber Pakhtunkhwa merekodkan 139 orang, Balochistan 46, Islamabad 30, Azad Jammu dan Kashmir empat, dan Gilgit-Baltistan seorang. Angka ini mencatatkan masa kanak-kanak didaftarkan, bukannya masa setiap jangkitan berlaku.

Keperluan kesihatan mental melebihi kapasiti pakar

Anggaran jumlah orang di Pakistan yang terjejas akibat gangguan kesihatan mental meningkat daripada 30 juta pada 2019 kepada 32.4 juta pada 2023. Ini merupakan kenaikan sebanyak 2.4 juta, atau 8%, dalam tempoh empat tahun. Lebih 300,000 orang di Islamabad terjejas, menurut angka kementerian.

Negara itu mempunyai 1,050 pakar psikiatri berdaftar, kira-kira seorang bagi setiap 245,000 penduduk. Pakar psikiatri ialah doktor perubatan yang terlatih untuk mendiagnosis dan merawat masalah kesihatan mental. Nisbah penduduk ini menggambarkan ketersediaan pakar di seluruh negara, termasuk mereka yang tidak memerlukan rawatan kesihatan mental pada masa ini.

Angka wilayah yang dikaitkan dengan Tinjauan Tenaga Kerja Kesihatan Pakistan 2026 menyenaraikan 406 pakar psikiatri berdaftar di Punjab, 228 di Sindh, 122 di Khyber Pakhtunkhwa dan 44 di Balochistan. Jumlah bagi empat wilayah itu ialah 800. Taburan geografi baki 250 orang daripada jumlah kebangsaan tidak dinyatakan.

Bagi keluarga, kekurangan pakar boleh menyebabkan mereka perlu melakukan perjalanan lebih jauh atau menunggu lebih lama untuk penilaian dan rawatan susulan. Angka itu juga menunjukkan sebab tindak balas tidak boleh dinilai hanya berdasarkan bilangan pesakit yang dikenal pasti: perkhidmatan memerlukan tenaga terlatih yang mencukupi untuk memberikan rawatan selepas diagnosis.

Peristiwa penting menuju matlamat 2030

Tarikh akhir segera program Pakistan ialah 2027, manakala matlamat lebih luas WHO adalah untuk menamatkan hepatitis sebagai masalah kesihatan awam menjelang 2030. Tarikh ini menetapkan jadual singkat untuk memperluas ujian dan rawatan sambil meningkatkan keselamatan di tempat penularan berlaku.

• 2019 hingga 2023: Anggaran jumlah orang yang terjejas akibat gangguan kesihatan mental meningkat daripada 30 juta kepada 32.4 juta.
• 2024: WHO menganggarkan Pakistan mempunyai 12.9 juta jangkitan hepatitis B dan C kronik serta 48,715 kematian berkaitan. Garis panduan rawatan hepatitis C kebangsaan dikemas kini.
• Julai 2024 hingga 2027: Tempoh program hepatitis C kebangsaan yang diluluskan, dengan sokongan pembiayaan persekutuan dan wilayah.
• 3 Ogos 2025: WHO menyatakan sasaran program untuk menguji 82.5 juta orang yang layak dan merawat lima juta orang menjelang 2027.
• Januari 2025 hingga Jun 2026: Pihak berkuasa mendaftarkan 3,900 kanak-kanak yang hidup dengan HIV.
• 28 Julai 2026: WHO memperbaharui sokongannya terhadap usaha Pakistan menangani hepatitis sempena Hari Hepatitis Sedunia.
• 2030: Tahun sasaran antarabangsa untuk menamatkan hepatitis sebagai masalah kesihatan awam.

WHO menganggarkan hepatitis B dan C menyebabkan 1.34 juta kematian di seluruh dunia pada 2024, dengan lebih 4,900 jangkitan baharu setiap hari. Bahagian jangkitan hepatitis C yang ditanggung Pakistan menjadikan kemajuan di negara itu penting kepada usaha antarabangsa. Keutamaan praktikal sudah dikenal pasti: suntikan dan bekalan darah yang lebih selamat, vaksinasi hepatitis B untuk bayi baru lahir, diagnosis yang mudah diakses dan rawatan tanpa gangguan.

Perkara Utama

• WHO menganggarkan Pakistan mempunyai 9.06 juta jangkitan hepatitis C kronik dan 3.86 juta jangkitan hepatitis B kronik pada 2024.
• Hepatitis B dan C menyebabkan anggaran 48,715 kematian di Pakistan pada 2024.
• Program hepatitis C kebangsaan menyasarkan ujian untuk 82.5 juta orang yang layak dan rawatan untuk lima juta orang menjelang 2027.
• Lebih 417,000 orang dianggarkan hidup dengan HIV; 67,878 menerima terapi antiretroviral.
• Pihak berkuasa mendaftarkan 3,900 kanak-kanak yang hidup dengan HIV antara Januari 2025 hingga Jun 2026.
• Pakistan dianggarkan mempunyai 32.4 juta orang yang terjejas akibat gangguan kesihatan mental dan 1,050 pakar psikiatri berdaftar.