Thai PBS mempertikaikan pendedahan audit ketika laporan menuntut bayaran balik 85.22 juta baht

Dua pertikaian timbul daripada semakan perbelanjaan berjumlah 5.09 bilion baht

Surat Pejabat Audit Negara bertarikh 7 Oktober 2026 yang dilaporkan meminta lembaga dasar Thai PBS mengambil tindakan berhubung pengarah Vanchai Tantivitayapitak dan menuntut bayaran balik 85,222,935.65 baht bagi kontrak program serta bayaran kepada penyampai dan tetamu. Thai PBS berkata pihaknya belum menerima pemberitahuan rasmi mengenai dapatan itu dan mempertikaikan pendedahan maklumat yang mengenal pasti individu terlibat.

Jumlah bayaran balik yang dipertikaikan itu merangkumi 15.84 juta baht bagi kontrak penerbitan program sepanjang tahun fiskal 2023 hingga 2025 dan 69,382,935.65 baht bagi bayaran kepada penyampai, pengacara, tetamu dan peserta pada tahun fiskal 2025. Semakan lebih luas itu meliputi perbelanjaan sebanyak 5,094.56 juta baht sepanjang tahun fiskal 2022 hingga 2025.

Kes ini kini melibatkan dua persoalan berasingan: sama ada penyiar itu mematuhi peraturan perolehan dan pembayaran, serta sama ada maklumat audit didedahkan secara tidak wajar sebelum Thai PBS dapat memberikan maklum balas rasmi. Syor yang dilaporkan supaya wang dipulangkan atau pengenalpastian kakitangan tidak membuktikan bahawa mahkamah telah mendapati sesiapa bersalah.

Laporan susulan menyatakan Pejabat Audit Negara telah menubuhkan jawatankuasa untuk menyiasat dakwaan pendedahan itu, dengan siasatan dijangka bermula selepas Mesyuarat Tahunan IMF dan Bank Dunia di Bangkok pada 12 hingga 18 Oktober 2026. Laporan yang menyebut perkembangan itu tidak mengumumkan sebarang hasil siasatan.

Perkara yang dituntut dalam surat audit yang dilaporkan

Surat bertarikh 7 Oktober itu, yang digambarkan sebagai surat daripada ketua audit negara kepada pengerusi lembaga dasar Thai PBS, mengenal pasti dakwaan kegagalan mematuhi undang-undang dan peraturan dalaman. Ia menyentuh penggunaan kaedah perolehan tertentu bagi penerbitan program serta pampasan yang dibayar tanpa peraturan menetapkan kriteria, tatacara, syarat dan kadar.

Surat itu dilaporkan meminta lembaga bertindak mengikut bidang kuasanya berhubung Vanchai dan menguruskan pembayaran balik kerugian yang dinyatakan. Syor berasingan melibatkan tindakan tatatertib terhadap 10 pekerja atau anggota kakitangan lain. Pengarah itu bersama 10 kakitangan berkenaan menjadikan jumlahnya 11 orang. Perbezaan ini penting kerana sesetengah laporan menyebut hanya 10 orang berdepan tindakan.

Laporan membahagikan kes kakitangan kepada tiga orang yang dikaitkan dengan perolehan program dan tujuh orang yang dikaitkan dengan kelulusan pampasan. Laporan itu tidak menjelaskan cara bayaran balik akan diagihkan antara individu, sama ada liabiliti akan dikongsi atau sama ada lembaga menerima jumlah yang dicadangkan.

Timbalan pengarah pentadbiran Thai PBS, Piset Chiyasak, berkata penyiar itu tidak dapat mengesahkan dakwaan yang tersebar kerana belum menerima laporan rasmi. Menurut beliau, dapatan audit mengenal pasti kelemahan dan mengesyorkan tindakan pembetulan, bukannya mengenakan hukuman secara automatik atau menentukan liabiliti undang-undang.

Mengapa 85.22 juta dan 230.20 juta ialah jumlah yang berbeza

Laporan lebih luas mengenai audit itu menyebut perbelanjaan sebanyak 230.20 juta baht yang dikaitkan dengan kelemahan. Jumlah itu menggabungkan 15.84 juta baht yang sama bagi kontrak penerbitan dengan 214.36 juta baht dalam bayaran pampasan sepanjang tahun fiskal 2023 hingga 2025.

Permintaan bayaran balik yang dilaporkan menggunakan tempoh pampasan yang lebih pendek: tahun fiskal 2025 sahaja, berjumlah kira-kira 69.38 juta baht. Oleh itu, kedua-dua jumlah itu tidak boleh dianggap sebagai anggaran yang boleh saling menggantikan bagi tuntutan yang sama. Satu menggambarkan kumpulan perbelanjaan yang dipersoalkan secara lebih luas, manakala satu lagi ialah jumlah khusus yang dilaporkan dituntut sebagai ganti rugi.

Berdasarkan angka yang dilaporkan, pampasan merangkumi kira-kira 81.4% daripada tuntutan bayaran balik sebanyak 85.22 juta baht. Jumlah bayaran balik yang diminta ialah kira-kira 1.67% daripada 5,094.56 juta baht yang disemak, manakala angka lebih luas sebanyak 230.20 juta baht mewakili kira-kira 4.52%.

Perbandingan itu menunjukkan saiz relatif perbelanjaan yang dipersoalkan, bukannya jumlah rasuah yang terbukti. Laporan yang menyebut angka lebih besar itu menyatakan perbuatan rasuah belum dibuktikan dalam perkara berkenaan. Kegagalan mematuhi peraturan perbelanjaan boleh memerlukan tindakan pembetulan tanpa membuktikan bahawa setiap bayaran telah dicuri atau setiap penerima bertindak menyalahi undang-undang.

Peraturan perolehan dan pembayaran yang dipersoalkan

Dakwaan berkaitan perolehan merujuk Akta Pentadbiran Perolehan Awam dan Bekalan 2017, termasuk Seksyen 56, perenggan satu, subseksyen (2)(c). Persoalan yang dilaporkan ialah sama ada kontrak program tertentu memenuhi syarat untuk menggunakan kaedah perolehan khusus tersebut.

Secara ringkas, kaedah itu membolehkan agensi menghubungi pembekal tertentu dalam keadaan yang ditetapkan undang-undang, berbanding mengadakan persaingan terbuka. Isu utamanya ialah sama ada syarat berkenaan terpakai dan didokumenkan dengan betul. Pemilihan penerbit tertentu sahaja tidak membuktikan salah laku.

Isu pampasan pula berbeza. Ia melibatkan bayaran kepada penyampai, pengacara, tetamu dan peserta program yang didakwa dibuat tanpa peraturan dalaman yang ditetapkan secukupnya. Peraturan sedemikian menentukan siapa yang layak menerima bayaran, siapa yang boleh meluluskannya, cara kadar ditentukan dan dokumen yang diperlukan.

Thai PBS menegaskan bahawa perolehan dan pentadbirannya telus serta menafikan rasuah atau salah laku. Pengurusannya berkata kontrak diproses melalui sistem perolehan elektronik kerajaan, yang dikenali sebagai e-GP, dan program telah diterbitkan serta disiarkan. Penyerahan program dan penggunaan sistem elektronik ialah fakta yang relevan, tetapi tidak dengan sendirinya menentukan sama ada kaedah perolehan yang dipilih atau kelulusan pembayaran memenuhi setiap keperluan undang-undang.

Syarikat penerbitan turut diteliti

Butiran kontrak yang dilaporkan mengenal pasti Alka Link Co Ltd sebagai penerima sembilan kontrak bernilai 28.06 juta baht. Wartawan Karuna Buakamsri dilaporkan memiliki 45% pegangan. Kerja itu merangkumi Flashpoint, program mengenai hal ehwal antarabangsa yang dilaporkan menerima fi penerbitan sebanyak 230,000 baht bagi setiap episod, serta kerja penyampaian untuk Tob Jote.

Karuna mempertahankan nilai kerja penerbitan itu dengan merujuk kos pelesenan dan pelaporan antarabangsa. Tiada perbandingan kos terperinci diberikan untuk menentukan secara bebas sama ada fi setiap episod itu munasabah atau berlebihan.

Dua syarikat lain turut disebut dalam laporan kontrak. Kafae Dam Co Ltd menerima sekurang-kurangnya 27 projek bernilai lebih 26.23 juta baht. Wartawan veteran Suthichai Sae Yoon dilaporkan sebagai pengarah dan pemegang saham terbesarnya, dengan pegangan 69%. Khon Khom Khit Co Ltd menerima sekurang-kurangnya empat kontrak bernilai 2.2 juta baht, dengan penyampai Wisut Khomwatcharapong dilaporkan sebagai pengarah dan pemegang saham 50%.

Jumlah yang dinyatakan bagi dua syarikat terakhir itu ialah kira-kira 28.43 juta baht. Jumlah kontrak ini tidak boleh ditambah kepada tuntutan ganti rugi yang dilaporkan: laporan berkenaan tidak membuktikan bahawa setiap kontrak yang disenaraikan termasuk dalam tuntutan perolehan sebanyak 15.84 juta baht. Pemilikan syarikat dan penerimaan kontrak juga tidak membuktikan pengaruh tidak wajar, konflik kepentingan atau perbuatan menyalahi undang-undang.

Thai PBS minta siasatan terhadap pendedahan maklumat

Thai PBS telah mengemukakan petisyen kepada pengerusi Suruhanjaya Audit Negara, yang dalam sesetengah laporan berbahasa Inggeris disebut sebagai Jawatankuasa Audit Kebangsaan, supaya menyiasat cara butiran audit dan nama individu tersebar kepada umum. Laporan terdahulu menyebut petisyen yang akan dikemukakan; laporan susulan menyatakan petisyen itu telah difailkan, termasuk melalui surat daripada Vanchai.

Penyiar itu merujuk Seksyen 35 undang-undang audit negara dan pengumuman suruhanjaya berkaitan hak agensi yang diaudit untuk mencabar proses yang dianggap tidak selaras dengan dasar atau piawaian audit. Aduannya turut membangkitkan Seksyen 104 Akta Organik Audit Negara 2018 berhubung dakwaan pendedahan itu. Sama ada peruntukan tersebut telah dilanggar masih belum diputuskan.

Petisyen itu meminta penjelasan dalam empat perkara:

• Sama ada maklumat dan nama didedahkan ketika proses audit masih berlangsung.
• Apakah langkah kerahsiaan yang terpakai dan bagaimana maklumat tersebar di media sosial sebelum pemberitahuan rasmi.
• Sama ada sebarang pendedahan berpunca daripada perbuatan sengaja atau kecuaian, dan siapa yang bertanggungjawab.
• Bagaimana salah faham boleh diperbetulkan dan kemudaratan terhadap Thai PBS serta individu terlibat boleh ditangani.

Piset turut merujuk Akta Maklumat Rasmi 1997 ketika membincangkan hak individu yang dikenal pasti. Beliau berhujah bahawa penerbitan pramatang menjejaskan reputasi dan semangat kakitangan. Menjelaskan kebimbangan itu, timbalan pengarah pentadbiran tersebut berkata:

"Pendedahan pramatang berisiko menggambarkan pekerja sebagai bersalah sebelum mereka berpeluang memberikan maklum balas, sekali gus menjejaskan semangat mereka," katanya.

Thai PBS berkata pihaknya tidak menentang audit dan akan mempertimbangkan syor yang berguna sebaik menerima laporan rasmi. Aduan mengenai pendedahan itu tidak menyelesaikan dakwaan perbelanjaan, sebagaimana dakwaan perbelanjaan tidak membuktikan siapa yang menyebarkan maklumat tersebut.

Garis masa dan tarikh akhir yang dipertikaikan

Laporan itu memberikan urutan tempoh perbelanjaan, surat-menyurat dan langkah siasatan yang dirancang. Namun, terdapat juga perbezaan ketara tentang tempoh yang diberikan untuk menyelesaikan tindakan selepas pemberitahuan.

• Tahun fiskal 2022 hingga 2025: semakan perbelanjaan lebih luas meliputi 5,094.56 juta baht.
• Tahun fiskal 2023 hingga 2025: jumlah perolehan program yang dipersoalkan ialah 15.84 juta baht; semakan pampasan lebih luas meliputi 214.36 juta baht.
• Tahun fiskal 2025: pampasan sebanyak 69,382,935.65 baht termasuk dalam tuntutan bayaran balik yang dilaporkan.
• 7 Oktober 2026: surat ketua audit negara yang dilaporkan bertarikh demikian dan dialamatkan kepada pengerusi lembaga dasar Thai PBS.
• 8 Oktober 2026: Thai PBS berkata pihaknya belum menerima pemberitahuan rasmi mengenai dapatan itu.
• 12 hingga 18 Oktober 2026: Mesyuarat Tahunan IMF dan Bank Dunia dijadualkan berlangsung di Pusat Konvensyen Kebangsaan Queen Sirikit di Bangkok, selepas itu siasatan terhadap pendedahan maklumat dilaporkan dijangka bermula.

Laporan bersetuju bahawa tindakan perlu dimulakan dalam tempoh 60 hari. Namun, laporan berbeza tentang tempoh penyelesaian: laporan yang menghuraikan surat itu menyebut 120 hari, manakala satu lagi menyebut 240 hari selepas pemberitahuan.

Perbezaan itu tidak dapat diselesaikan tanpa dokumen rasmi yang disahkan. Tarikh penerimaan juga penting kerana tarikh akhir itu dikatakan bermula daripada pemberitahuan, bukannya semata-mata tarikh yang tertera pada surat. Oleh sebab Thai PBS mempertikaikan bahawa pihaknya telah menerima surat itu, tiada tarikh akhir kalendar yang disahkan untuk penyelesaian. Tiada tarikh diberikan bagi jawatankuasa pendedahan mengumumkan dapatan siasatannya.

Pemulihan kewangan dan cadangan perubahan pembiayaan

Pertikaian audit itu berlaku serentak dengan perbahasan mengenai cadangan menggantikan pembiayaan khusus penyiar itu daripada cukai tembakau dan alkohol dengan peruntukan belanjawan kerajaan biasa. Pindaan yang dicadangkan itu sebahagian daripada pakej yang melibatkan empat organisasi, dengan anggota Parlimen Bhumjaithai dilaporkan sedang mengusahakan perubahan tersebut.

Thai PBS dilaporkan menerima kira-kira 1.9 bilion hingga 2 bilion baht setahun daripada cukai khusus itu, tertakluk pada had maksimum 2 bilion baht setahun. Piset berkata wang berkenaan dibelanjakan mengikut disiplin fiskal dan undang-undang perolehan serta diaudit oleh Pejabat Audit Negara dan pengawal selia lain. Thai PBS juga perlu menyerahkan laporan prestasi tahunan kepada Dewan Perwakilan dan Senat di bawah undang-undang yang mengawal operasinya.

Penentang perubahan pembiayaan itu berhujah bahawa keperluan mendapatkan kelulusan belanjawan setiap tahun boleh mendedahkan penyiar itu kepada tekanan politik. Penyokong pula mempersoalkan nilai dan kebertanggungjawaban perbelanjaan semasa. Piset enggan menyatakan sama ada pertikaian audit itu berkaitan dengan cadangan pembiayaan kerajaan. Laporan tersebut tidak membuktikan adanya kaitan sebab-akibat antara kedua-duanya.

Keputusan kewangan yang dilaporkan menunjukkan defisit bersih antara 155 juta hingga 275 juta baht setahun sepanjang tahun fiskal 2021 hingga 2024, diikuti lebihan bersih sebanyak 69.05 juta baht pada tahun fiskal 2025. Kos penerbitan dan pemerolehan program menurun daripada 1,085 juta baht pada tahun fiskal 2021 kepada 858.36 juta baht pada tahun fiskal 2025, iaitu pengurangan 226.64 juta baht atau kira-kira 20.9%.

Perbelanjaan susut nilai dan pelunasan juga dilaporkan menurun. Angka itu tidak memperincikan berapa banyak peningkatan keputusan kewangan berpunca daripada perubahan operasi dan berapa banyak daripada perbelanjaan perakaunan. Lebihan tidak menyelesaikan persoalan pematuhan, dan dakwaan audit itu sendiri tidak membuktikan bahawa model pembiayaan yang berbeza akan menghasilkan keputusan yang lebih baik.

Pelan pembaharuan berdepan ujian praktikal

Vanchai mencadangkan program pembaharuan bagi tempoh 2027 hingga 2029, dengan fasa awal bermula pada Oktober 2026. Sehingga Mac 2027, pelan itu menetapkan pengurangan tugas bertindih, semakan kakitangan, percubaan penggunaan kecerdasan buatan dalam 10 proses dan pendedahan maklumat belanjawan yang lebih luas.

Dari April 2027 hingga Mac 2028, pelan yang dilaporkan akan memperluas One Content Workflow, iaitu proses bersepadu untuk menerbitkan dan mengedarkan kandungan, bersama sistem perancangan sumber perusahaan atau ERP. Perisian ERP menyatukan fungsi seperti kewangan, pembelian dan pengurusan sumber dalam satu sistem. Fasa yang sama turut merangkumi One Archive dan Platform AI.

Fasa terakhir, dari April 2028 hingga September 2029, bertujuan menghubungkan sistem penyiaran dan pengurusan media serta membangunkan VIPA sebagai platform penstriman nasional. Ini ialah perubahan organisasi yang dicadangkan, bukannya bukti bahawa perbelanjaan yang dipersoalkan telah pun ditangani.

Ujian praktikalnya ialah sama ada pembaharuan itu menghasilkan peraturan pampasan yang jelas, alasan perolehan yang didokumenkan dan kelulusan yang boleh dijejaki. Laporan tidak menyatakan bila peraturan pembayaran baharu akan berkuat kuasa, cara kejayaan akan diukur atau bagaimana kemajuan akan didedahkan. Buat masa ini, keputusan yang masih belum dimuktamadkan ialah tindak balas lembaga terhadap dapatan audit rasmi, sebarang penentuan liabiliti individu dan hasil siasatan terhadap pendedahan maklumat.

Perkara Utama

• Surat audit yang dilaporkan menuntut bayaran balik sebanyak 85,222,935.65 baht, merangkumi perolehan program dan bayaran pampasan bagi tahun fiskal 2025.
• Angka lebih luas sebanyak 230.20 juta baht meliputi perbelanjaan yang dipersoalkan sepanjang tempoh lebih panjang dan tidak sama dengan tuntutan bayaran balik.
• Laporan mengenal pasti pengarah dan 10 kakitangan sebagai pihak yang mungkin dikenakan tindakan, bukannya individu yang telah dibuktikan bersalah di sisi undang-undang.
• Thai PBS berkata pihaknya belum menerima dapatan rasmi dan telah meminta siasatan terhadap pendedahan maklumat serta nama.
• Pejabat Audit Negara dilaporkan menubuhkan jawatankuasa untuk menyiasat pendedahan itu, dengan siasatan dijangka bermula selepas mesyuarat di Bangkok pada 12 hingga 18 Oktober 2026.
• Laporan berbeza tentang sama ada tindakan perlu diselesaikan dalam tempoh 120 atau 240 hari selepas pemberitahuan.
• Perubahan pembiayaan dan pembaharuan organisasi ialah keputusan berasingan yang tidak menyelesaikan dapatan audit yang dipertikaikan.