Indonesia Sasar Internet 100 Mbps pada Harga Rp100,000 Sebulan ketika Komdigi Kaji Perluasan Rangkaian

Sambungan internet rumah yang lebih murah menjadi sasaran

Kementerian Komunikasi dan Digital Indonesia, yang dikenali sebagai Komdigi, sedang mengkaji cara menurunkan kos internet rumah yang sekitar Rp300,000 sebulan kepada sasaran Rp100,000 bagi sambungan berkelajuan 100 megabit sesaat. Rancangan itu menggabungkan peluasan akses jalur lebar tetap dengan pelaburan lanjut dalam rangkaian mudah alih, termasuk di kawasan yang penduduknya masih tidak mendapat perkhidmatan mencukupi.

Timbalan Menteri Nezar Patria menggariskan sasaran itu selepas Sidang Kemuncak Infrastruktur Digital 2026 di Jakarta Pusat pada 12 Oktober 2026. Dalam kenyataan 12 Oktober, bernombor 209/HM-KKD/10/2026, kementerian itu berkata jalur lebar tetap merangkumi kira-kira 22% daripada keseluruhan kesalinghubungan dan kerajaan mahu meningkatkan angka itu kepada sekitar 50%.

Nezar mengaitkan sasaran harga itu dengan masalah yang lebih luas: rangkaian yang tersedia berdekatan hanya berguna jika orang ramai mampu membayar sambungan dan menerima perkhidmatan yang mencukupi. Komdigi mahu isi rumah mempunyai lebih banyak pilihan selain internet mudah alih, khususnya di kawasan padat penduduk yang kesalinghubungannya masih mahal.

Pengumuman kementerian itu menyusuli perbincangan pada Februari 2025 tentang penggunaan jalur spektrum radio 1.4 GHz untuk menyediakan sambungan berkelajuan sehingga 100 Mbps pada harga Rp100,000 hingga Rp150,000 sebulan. Perbincangan terdahulu itu mengenal pasti keperluan praktikal di sebalik harga menarik berkenaan: pengendali memerlukan rangkaian kukuh untuk membawa data antara sambungan setempat dengan internet yang lebih luas.

Komdigi belum menetapkan tarikh perkhidmatan Rp100,000 itu tersedia di seluruh negara atau bila sasaran jalur lebar tetapnya akan dicapai. Cadangan itu kekal sebagai matlamat dasar yang sedang dikaji, dengan peluasan rangkaian, mutu perkhidmatan dan keupayaan pengendali menampung kos menjadi faktor utama pelaksanaannya.

Makna sasaran harga itu kepada isi rumah

Nezar menyifatkan kos langganan internet semasa, sekitar Rp300,000 sebulan, sebagai terlalu mahal. Beliau berkata pendapatan per kapita Indonesia menghampiri US$5,000 dan mencadangkan bahawa internet rumah sewajarnya mampu dibayar pada harga sekitar Rp200,000 sebulan.

Langganan Rp100,000 adalah Rp200,000 lebih rendah daripada angka Rp300,000 yang disebutnya, iaitu pengurangan kira-kira dua pertiga. Sepanjang 12 bulan, bil langganan akan turun daripada Rp3.6 juta kepada Rp1.2 juta, menjimatkan Rp2.4 juta sebelum caj lain. Sasaran Rp100,000 itu juga separuh daripada penanda aras kemampuan Rp200,000 yang disebutnya.

Nezar mengaitkan penilaiannya bahawa harga langganan di Indonesia masih tinggi dengan data daripada Kesatuan Telekomunikasi Antarabangsa (ITU), agensi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu yang bertanggungjawab terhadap teknologi maklumat dan komunikasi. Kenyataan kementerian itu mengemukakan penilaian berkenaan tanpa mengenal pasti set data ITU tertentu atau menerbitkan perbandingan antara negara.

Pendapatan per kapita ialah purata nasional, sedangkan pendapatan dan perbelanjaan setiap isi rumah berbeza. Bagi keluarga yang wang belanjanya terhad, harga bulanan penting, begitu juga caj pemasangan dan kos peralatan. Oleh itu, tarif yang diiklankan lebih rendah perlu benar-benar menghasilkan bil yang mampu dibayar oleh golongan yang ingin dibantu oleh dasar ini.

Mengapa Komdigi mahu memperluas jalur lebar tetap

Jalur lebar tetap menyediakan sambungan internet di lokasi tertentu, seperti rumah atau pejabat. Jalur lebar mudah alih pula menghubungkan telefon dan peranti lain melalui rangkaian selular. Sambungan tetap boleh disalurkan melalui kabel atau pautan tanpa wayar ke peralatan yang dipasang di premis.

Angka 22% yang disebut Nezar merujuk kepada bahagian jalur lebar tetap daripada keseluruhan kesalinghubungan, seperti yang dihuraikan kementerian. Meningkatkan bahagian itu kepada kira-kira 50% bermakna kenaikan 28 mata peratusan dan lebih dua kali ganda bahagian semasa. Perkataan kementerian itu merujuk kepada ukuran kesalinghubungan, bukannya jumlah isi rumah yang mempunyai langganan.

Nezar berkata kerajaan mahu mengurangkan kos dengan memperkukuh jalur lebar tetap bersama jalur lebar mudah alih. Hujahnya meletakkan peluasan sambungan rumah sebagai teras usaha menjadikan internet lebih mampu dibayar: akses yang lebih luas akan memberikan penduduk pilihan perkhidmatan tambahan, dan tidak bergantung pada satu jenis sambungan sahaja.

Kawasan padat penduduk menjadi tumpuan khusus kerana ramai bakal pengguna tinggal berdekatan, namun kementerian berkata sebahagian daripada mereka masih berdepan kesalinghubungan yang agak mahal. Melayani lebih ramai pelanggan dalam liputan rangkaian boleh membahagikan kos infrastruktur kepada lebih banyak langganan. Pengendali juga perlu menyediakan kapasiti yang mencukupi supaya pelanggan dapat menggunakan perkhidmatan itu serentak.

Rancangan 1.4 GHz mendahului pengumuman terkini

Koordinator dasar Komdigi, Benny Elian, menjelaskan pendekatan terdahulu untuk mendapatkan internet lebih murah semasa acara Morning Tech di Jakarta pada 24 Februari 2025. Beliau berkata pemilihan jalur spektrum 1.4 GHz bertujuan menyokong harga bulanan Rp100,000 hingga Rp150,000 bagi kelajuan sehingga 100 Mbps.

Spektrum ialah julat frekuensi radio yang digunakan untuk membawa isyarat tanpa wayar. Peruntukan jalur memberikan pengendali akses kepada frekuensi untuk membina perkhidmatan, tertakluk kepada peraturan dan syarat pelesenan kerajaan. Julat harga terdahulu dan sasaran Rp100,000 yang diumumkan Nezar kemudian berkongsi matlamat yang sama, dengan pengumuman terkini memberi tumpuan pada paras harga lebih rendah.

Perkembangan utama berlaku dalam tempoh dua tahun:

• 19 Februari 2025: Setiausaha Agung APJII Zulfadly Syam mempersoalkan sama ada perkhidmatan 100 Mbps pada harga Rp100,000 mampu mengekalkan kelajuannya dan terus menguntungkan.
• 24 Februari 2025: Benny menggariskan sasaran harga Rp100,000 hingga Rp150,000 bagi pemilihan spektrum 1.4 GHz dan berkata pengendali memerlukan rangkaian sambungan balik yang mencukupi.
• 12 Oktober 2026: Nezar mengumumkan sasaran Rp100,000 selepas Sidang Kemuncak Infrastruktur Digital dan membincangkan peluasan jalur lebar tetap daripada kira-kira 22% kepada sekitar 50% daripada keseluruhan kesalinghubungan.

Perbincangan Februari tertumpu pada satu pendekatan penghantaran tanpa wayar tertentu. Kenyataan Oktober pula menghuraikan usaha lebih luas yang merangkumi peluasan jalur lebar tetap, liputan mudah alih dan kemampuan membayar perkhidmatan.

Rangkaian di sebalik sambungan rumah

Benny menyatakan rangkaian sambungan balik sebagai keperluan untuk menyediakan internet mampu bayar dengan kelajuan yang boleh diharap. Sambungan balik ialah rangkaian yang membawa data daripada rangkaian akses setempat, seperti menara tanpa wayar, ke rangkaian utama pengendali dan seterusnya ke internet.

Sambungan rumah mungkin mempunyai pautan pantas ke menara berdekatan, tetapi setiap permintaan masih perlu bergerak melepasi menara itu. Jika rangkaian penghubung tidak mempunyai kapasiti mencukupi, beberapa isi rumah yang menggunakannya serentak mungkin mengalami perkhidmatan lebih perlahan. Oleh itu, sambungan balik sama pentingnya dengan sambungan terakhir ke rumah.

Benny berkata pengendali yang berhasrat menyediakan perkhidmatan memerlukan infrastruktur kabel sedia ada, khususnya rangkaian gentian optik, untuk menyokong pelaksanaan. Gentian membawa data menggunakan cahaya melalui helaian nipis dan boleh memindahkan jumlah trafik yang besar antara lokasi rangkaian. Hujahnya ialah rangkaian utama perlu tersedia terlebih dahulu supaya perkhidmatan setempat dapat beroperasi dengan cekap.

Benny, koordinator dasar Komdigi bagi penyediaan infrastruktur digital, menjelaskan keperluan itu dalam kenyataan yang diterjemahkan daripada bahasa Indonesia:

Sebab itu syaratnya ialah sambungan balik. Rangkaian utama mesti tersedia terlebih dahulu. Pengendali itu mesti mempunyai rangkaian kabel.

Kenyataannya menghubungkan harga runcit yang dicadangkan dengan persoalan pelaburan. Pengendali yang sudah mempunyai infrastruktur gentian berada pada kedudukan berbeza berbanding pengendali yang perlu membina rangkaian utama serta sambungan untuk pelanggan.

Contoh komersial dengan kos yang masih perlu dipertimbangkan

PT Solusi Sinergi Digital Tbk, yang dikenali sebagai Surge atau WiFi, menawarkan pakej Starlite yang diiklankan pada harga Rp100,000 untuk 100 Mbps. Pakej itu termasuk pemasangan percuma, sebulan perkhidmatan percuma dan tiada dasar penggunaan saksama, iaitu tiada had penggunaan yang dinyatakan di bawah dasar sedemikian untuk mengehadkan penggunaan pelanggan.

Tawaran itu menggunakan akses tanpa wayar tetap (FWA), antara teknologi yang menyokong penyediaan perkhidmatan. FWA menghubungkan rumah atau lokasi tetap lain melalui radio, tanpa memerlukan kabel sepanjang keseluruhan laluan terakhir. Gentian atau sambungan berkapasiti tinggi lain masih mungkin diperlukan di belakang peralatan tanpa wayar.

Kos pelaksanaan membantu menjelaskan mengapa penetapan harga sedemikian memerlukan perancangan teliti. Anggaran yang dibincangkan bersama cadangan Februari 2025 meletakkan kos tapak stesen pangkalan pemancar pada Rp1.5 bilion hingga Rp4 bilion, bergantung pada kapasiti dan menaranya. Stesen pangkalan pemancar, yang sering disingkatkan sebagai BTS, ialah peralatan yang menghantar dan menerima isyarat tanpa wayar.

Kos pelaksanaan FWA disifatkan setanding dengan kos pelaksanaan rangkaian selular. Perbelanjaan sebenar Surge bagi rangkaian Starlite tidak didedahkan. Contoh komersial itu memberikan gambaran konkrit tentang harga dan pakej, sementara anggaran infrastruktur menunjukkan besarnya pelaburan yang mungkin perlu ditampung semula oleh pengendali melalui bayaran pelanggan.

Liputan dan kapasiti mempunyai tuntutan berbeza

Perbincangan Februari 2025 mengenal pasti 1.8 GHz, 2.1 GHz dan 2.3 GHz sebagai jalur yang digunakan untuk perkhidmatan 4G dan 5G di Indonesia, manakala 1.4 GHz dipertimbangkan untuk FWA. Frekuensi lebih rendah yang dicadangkan itu dikatakan menawarkan liputan lebih luas, dengan kapasiti lebih rendah berbanding 1.8 GHz dalam perbandingan pelaksanaan.

Liputan lebih luas membolehkan tapak radio melayani kawasan lebih besar dan mungkin mengurangkan bilangan tapak yang diperlukan. Kapasiti menentukan jumlah trafik yang boleh ditangani rangkaian. Prestasi sebenar bergantung pada peralatan, spektrum yang tersedia, sambungan balik dan bilangan pelanggan yang tersambung serentak.

Kelajuan 100 Mbps bermakna sambungan itu boleh memindahkan 100 juta bit data sesaat, bergantung pada keadaan perkhidmatan. Beberapa pengguna yang menstrim video, memuat turun fail atau membuat panggilan serentak menggunakan kapasiti rangkaian bersama. Oleh itu, mengekalkan kelajuan pada waktu sibuk berbeza daripada memastikan isyarat sampai ke rumah.

Zulfadly Syam, setiausaha agung Persatuan Penyedia Perkhidmatan Internet Indonesia, yang dikenali sebagai APJII, mempersoalkan sama ada harga rendah itu boleh menyokong sasaran kelajuan secara konsisten sambil memastikan penyedia terus menguntungkan. Beliau berkata kejayaan pelaksanaan bergantung pada penempatan infrastruktur di lokasi yang sesuai dan kemampuan menarik pelanggan yang mencukupi.

Zulfadly turut memberi amaran bahawa pertambahan pelanggan akan memberi tekanan kepada rangkaian tanpa wayar. Pengendali memerlukan pendapatan langganan untuk membayar kos, tetapi melayani lebih ramai pengguna memerlukan kapasiti yang mencukupi agar perkhidmatan terus berguna. Beliau turut menyebut kuasa beli yang terhad sebagai halangan bagi sesetengah isi rumah walaupun pada harga yang dicadangkan.

Menghubungkan kawasan yang masih belum mendapat perkhidmatan

Komdigi berkata liputan 4G sudah menjangkau kira-kira 97% kawasan berpenduduk. Nezar berkata beberapa kawasan yang jumlah penduduknya agak kecil masih tidak mempunyai infrastruktur telekomunikasi, menjadikan peluasan akses keutamaan berterusan di samping perkhidmatan lebih murah di kawasan padat penduduk.

Kementerian berkata pihaknya memasukkan kewajipan membina rangkaian di kawasan yang kurang mendapat perkhidmatan dalam dasar lelongan spektrum. Pengendali yang menerima spektrum dijangka membantu menyediakan sambungan 4G dan 5G di kawasan tersebut, selain memperkukuh perkhidmatan di tempat yang rangkaiannya sudah beroperasi.

Nezar menjelaskan kewajipan pengendali yang memenangi hak spektrum dalam kenyataan yang diterjemahkan daripada bahasa Indonesia:

Kami mewajibkan semua pemenang spektrum, ketika membina sambungan 4G dan 5G, supaya memberikan perhatian kepada kawasan-kawasan ini.

Peruntukan spektrum memberi kerajaan cara untuk mengenakan syarat perkhidmatan awam terhadap sumber yang bernilai. Pendekatan itu menghubungkan akses pengendali kepada frekuensi dengan tanggungjawab terhadap masyarakat yang masih memerlukan kesalinghubungan.

Rangkaian tetap dan mudah alih perlu berkembang serentak

Nezar meletakkan penembusan 5G Indonesia pada sekitar 8.5% dan menyeru pembangunan yang lebih pantas. Beliau mengaitkan usaha itu dengan peningkatan permintaan terhadap perkhidmatan digital serta keperluan memperkukuh kesalinghubungan di kawasan padat penduduk yang aksesnya masih mahal.

Angka kementerian itu merujuk kepada ukuran berbeza: 97% ialah liputan 4G di kawasan berpenduduk, 8.5% ialah angka penembusan 5G yang dinyatakan, dan 22% ialah bahagian jalur lebar tetap daripada keseluruhan kesalinghubungan. Setiap angka menunjukkan tugas berlainan: menghubungkan kawasan, membangunkan perkhidmatan mudah alih lebih baharu atau meluaskan akses kepada sambungan tetap.

Pendekatan Komdigi menggabungkan usaha-usaha itu dan bukannya memilih satu sahaja. Peluasan jalur lebar tetap bertujuan meningkatkan pilihan dan kemampuan untuk isi rumah, manakala pelaburan mudah alih menangani liputan dan kapasiti merentas komuniti.

Hasilnya kepada isi rumah bergantung pada tiga perkara praktikal: sama ada perkhidmatan sampai kepada mereka, sama ada bil bulanannya sesuai dengan bajet dan sama ada sambungan itu berfungsi dengan baik ketika diperlukan. Sasaran Rp100,000 memberikan penanda aras konkrit kepada usaha menjadikan internet lebih mampu dibayar, sementara perbincangan mengenai sambungan balik dan spektrum mengenal pasti kerja yang perlu dilakukan di sebalik harga itu.

Perkara Utama

• Komdigi sedang mengkaji sasaran internet rumah 100 Mbps pada harga Rp100,000 sebulan.
• Nezar Patria mengumumkan sasaran itu pada 12 Oktober 2026, berserta hasrat meningkatkan bahagian jalur lebar tetap daripada kira-kira 22% kepada sekitar 50% daripada keseluruhan kesalinghubungan.
• Harga yang dicadangkan itu kira-kira dua pertiga lebih rendah berbanding kos bulanan Rp300,000 yang disebut timbalan menteri.
• Perbincangan terdahulu mengaitkan pemilihan spektrum 1.4 GHz dengan harga Rp100,000 hingga Rp150,000 dan keperluan sambungan balik yang mencukupi.
• Pakej Starlite Surge menawarkan contoh komersial internet 100 Mbps pada harga Rp100,000, berserta insentif pemasangan dan promosi pengenalan.
• APJII membangkitkan kebimbangan tentang kelajuan yang konsisten, kuasa beli pelanggan dan kemampuan penyedia untuk terus menguntungkan.
• Komdigi turut melaksanakan kewajipan liputan bagi penerima spektrum; 4G menjangkau kira-kira 97% kawasan berpenduduk, manakala penembusan 5G dianggarkan 8.5%.