Pengembangan QRIS Sasar Arab Saudi pada 2027, Hong Kong dan Timor-Leste Bersiap untuk Ujian

Ujian pada November Menetapkan Rentak Pengembangan QRIS

Indonesia menyasarkan November 2026 untuk menguji sambungan pembayaran QRIS dengan Timor-Leste, diikuti kemungkinan pelancaran kepada umum pada awal 2027. Arab Saudi juga disasarkan untuk mula beroperasi pada 2027, manakala Hong Kong mungkin memulakan ujian atau pelaksanaan menjelang akhir 2026. Rundingan dengan India masih belum selesai selepas lebih dua tahun kerja persediaan.

Santoso, pengerusi Persatuan Sistem Pembayaran Indonesia (ASPI), menggariskan rancangan itu pada 14 Oktober di Festival Ekonomi Syariah Indonesia ke-13 di Jakarta. Jadual beliau meletakkan pembangunan teknikal dan ujian operasi sebagai teras pengembangan: sambungan pembayaran mesti berfungsi dengan andal sebelum pelanggan boleh menggunakannya.

Sasaran yang dinyatakan ASPI bagi Arab Saudi ialah mula beroperasi pada 2027, tertakluk pada kesediaan sistem dan ujian; laporan terdahulu menyebut kemungkinan sambungan pada 2026. Bagi Hong Kong, Santoso menyatakan kemungkinan aktiviti bermula sebelum akhir 2026, sambil turut menyenaraikan wilayah itu antara sambungan yang dijangka beroperasi sepenuhnya pada 2027.

Bank Indonesia (BI) sedang mengusahakan sambungan tersebut ketika penggunaan dalam negara terus meningkat. Gabenor Destry Damayanti berkata QRIS telah mencapai 67 juta pengguna, kira-kira satu perempat daripada penduduk Indonesia. Transaksi meningkat 67.2% pada Ogos 2026 berbanding Ogos 2025.

Pengembangan itu akan membawa kaedah pembayaran yang sudah biasa digunakan jutaan rakyat Indonesia ke lebih banyak destinasi luar negara. Arab Saudi menjadi keutamaan khusus kerana perjalanan untuk menunaikan haji dan umrah. Timor-Leste mempunyai pencapaian ujian khusus yang paling hampir, manakala jadual India bergantung pada rundingan yang masih belum menghasilkan tarikh pelaksanaan yang dipersetujui.

Maksud Pembayaran di Luar Negara Menggunakan QRIS

QRIS ialah singkatan bagi Quick Response Code Indonesian Standard. Ia menyediakan piawaian umum untuk pembayaran menggunakan kod QR, iaitu corak petak yang boleh diimbas telefon untuk mengenal pasti destinasi pembayaran. Sambungan rentas sempadan membolehkan perkhidmatan pembayaran yang mengambil bahagian di pasaran berbeza berfungsi bersama.

Timbalan Gabenor Bank Indonesia Filianingsih Hendarta menjelaskan manfaat praktikalnya di Festival Kewangan Lampung pada 5 September: rakyat Indonesia yang melancong ke destinasi yang mempunyai sambungan boleh menggunakan telefon dan baki akaun sedia ada untuk membuat pembayaran, tanpa perlu menukar wang tunai terlebih dahulu bagi transaksi tersebut.

China, Korea Selatan, Thailand, Malaysia, Singapura dan Jepun disenaraikan sebagai enam sambungan sedia ada yang membolehkan pembayaran dua hala. Pembayaran dua hala bermaksud pelanggan Indonesia boleh membayar di luar negara melalui perkhidmatan yang mengambil bahagian, manakala pelawat dari pasaran yang mempunyai sambungan boleh menggunakan perkhidmatan yang mengambil bahagian untuk membayar di Indonesia.

Pengembangan ini memerlukan lebih daripada sekadar pengecaman kod QR. Penyedia pembayaran perlu bertukar maklumat yang betul, memproses transaksi dan menyelesaikan urus niaga, iaitu pemindahan wang antara institusi yang terlibat. Keperluan ini menjelaskan mengapa perjanjian, ujian dan operasi kepada umum disenaraikan sebagai langkah berasingan dalam jadual.

Mengapa Arab Saudi Menjadi Keutamaan

Arab Saudi disasarkan untuk 2027 kerana perjalanan rakyat Indonesia bagi menunaikan haji dan umrah mewujudkan kegunaan praktikal untuk pembayaran melalui telefon. Santoso merujuk kepada pergerakan orang ramai dan perbelanjaan mereka di negara itu ketika menjelaskan tumpuan ASPI terhadap sambungan tersebut.

Pembangunan teknikal bersama rakan kongsi di Timur Tengah sedang berlangsung. Santoso berkata sambungan dengan Arab Saudi bergantung pada kesediaan sistem dan ujian operasi sebelum pelancaran kepada umum. Kenyataannya pada Oktober menunjukkan keyakinan lebih tinggi bahawa operasi akan bermula pada 2027.

Filianingsih menjelaskan manfaat yang dijangka bagi jemaah, iaitu keupayaan membuat pembelian melalui telefon dengan dana yang mencukupi, sekali gus mengurangkan keperluan menukar wang tunai bagi transaksi yang mengambil bahagian. Bagi pengembara yang sudah biasa menggunakan QRIS di tanah air, daya tarikannya ialah penggunaan kaedah pembayaran yang dikenali sepanjang perjalanan.

Sasaran ASPI masih bergantung pada penyelesaian kerja teknikal dan ujian. Jemaah yang merancang perjalanan sebelum pelancaran disahkan perlu membuat aturan pembayaran berdasarkan perkhidmatan yang benar-benar tersedia pada masa itu. Sambungan yang dicadangkan bertujuan memudahkan perbelanjaan harian sebaik sahaja sistem yang mengambil bahagian bersedia.

Hong Kong Beralih Daripada Perjanjian kepada Kerja Teknikal

Bank Indonesia dan Pihak Berkuasa Kewangan Hong Kong (HKMA) menandatangani memorandum persefahaman pada 24 September 2026. Gabenor BI Destry Damayanti dan Ketua Eksekutif HKMA Eddie Yue menandatangani perjanjian untuk memperkukuh kerjasama pembayaran rentas sempadan menggunakan kod QR.

Perjanjian itu menggariskan dialog mengenai hal teknikal, operasi dan kawal selia. Ia juga membuka ruang untuk meneroka saling kendali, iaitu keupayaan sistem pembayaran di kedua-dua pasaran untuk berkomunikasi dan memproses transaksi bersama.

Hong Kong mungkin memulakan ujian pada 2026, menurut kenyataan Santoso pada Oktober. Beliau turut membuka kemungkinan pelaksanaan menjelang akhir tahun, manakala operasi penuh dimasukkan dalam rancangan ASPI untuk 2027. Oleh itu, terdapat dua peringkat dalam jadual yang perlu diperhatikan: sama ada ujian bermula sebelum akhir Disember, dan bila pelanggan boleh mengakses perkhidmatan itu.

BI menyatakan bahawa perjanjian itu menyasarkan pembayaran yang lebih pantas, mampu milik, telus dan inklusif. Perbincangan teknikal akan menentukan cara sambungan itu berfungsi dalam amalan, manakala perbincangan kawal selia membincangkan peraturan yang membolehkan institusi di setiap pasaran menyediakan perkhidmatan tersebut.

Timor-Leste Mempunyai Tarikh Ujian Khusus yang Terdekat

Bank Indonesia dan Banco Central de Timor-Leste (BCTL) menandatangani memorandum persefahaman pada 25 September 2026 di Jakarta. Destry dan Gabenor BCTL Hélder Lopes menandatanganinya semasa Festival Ekonomi Digital dan Kewangan Indonesia serta Sidang Kemuncak dan Ekspo Fintech Indonesia, yang dikenali sebagai FEKDI x IFSE 2026.

Perjanjian itu meliputi sistem pembayaran, penyelesaian urus niaga, inovasi kewangan digital, pertukaran maklumat dan pengukuhan hubungan antara kedua-dua bank pusat. Ketua Jabatan Komunikasi BI Ramdan Denny Prakoso menyifatkannya sebagai asas untuk membangunkan sambungan pembayaran antara Indonesia dengan Timor-Leste, termasuk meneroka penggunaan QRIS rentas sempadan.

ASPI berharap dapat memulakan ujian kotak pasir pada November 2026. Kotak pasir ialah persekitaran ujian terkawal yang membolehkan institusi menyemak cara sesuatu perkhidmatan berfungsi sebelum menyediakannya secara meluas. Santoso berkata proses yang lancar boleh menyokong pelancaran kepada umum pada awal 2027.

Keterangan BI pada 5 September menyenaraikan enam negara yang mempunyai sambungan; laporan selepas itu menyifatkan Timor-Leste sebagai negara ketujuh susulan perjanjian 25 September, manakala jadual Santoso pada 14 Oktober menetapkan ujian kotak pasir pada November dan kemungkinan operasi kepada umum pada awal 2027. Bagi pelanggan, pencapaian praktikalnya ialah permulaan perkhidmatan yang boleh digunakan selepas ujian tersebut.

Jadual pembangunan Timor-Leste lebih khusus berbanding India: terdapat perjanjian yang telah ditandatangani, bulan ujian yang ditetapkan dan tempoh pelancaran yang berpotensi. Setiap peringkat memberi peluang kepada institusi untuk menyelesaikan isu operasi sebelum pelanggan bergantung pada sambungan itu untuk membuat pembelian.

Rundingan dengan India Diteruskan Tanpa Tarikh Pelancaran

India masih menjadi bahagian yang paling belum pasti dalam rancangan pengembangan. Santoso berkata usaha ke arah sambungan itu bermula lebih dua tahun lalu, namun rundingan mengenai keperluan dan kebimbangan India sukar diselesaikan.

Penjelasan Santoso bahawa pembangunan bermula lebih dua tahun lalu selari dengan keterangannya pada Oktober bahawa pembangunan teknikal itu sendiri masih belum dimulakan secara menyeluruh. Beliau berkata perbincangan masih tertumpu pada keperluan, keadaan permintaan dan perkara yang perlu dipertimbangkan India secara dalaman.

Destry juga telah membincangkan sambungan yang dicadangkan itu dengan bank pusat India. Beliau berkata pertemuan tersebut berlangsung kira-kira sebulan sebelum perjanjian dengan Timor-Leste pada September, dan menyebut pelancongan antara Indonesia dengan India sebagai alasan untuk memudahkan pembayaran.

ASPI belum mengesahkan tarikh pelaksanaan bagi India. Jangkaan terdahulu bahawa sambungan akan diwujudkan pada 2027 masih tertakluk pada rundingan yang belum selesai. Usaha segera ialah mencapai persetujuan tentang keperluan yang diperlukan untuk memulakan pembangunan teknikal secara menyeluruh.

Rangkaian Dalam Negara dengan 67 Juta Pengguna

Pengembangan QRIS ke luar negara berlangsung serentak dengan rangkaian pembayaran dalam negara yang besar. Filianingsih berkata pada 5 September bahawa QRIS merekodkan 15 bilion transaksi sehingga Julai 2026, dengan 45 juta peniaga menerimanya dan 67 juta orang menggunakannya.

Beliau turut menyenaraikan 96 bank, 60 institusi bukan perbankan dan empat syarikat pengalih hala yang menyokong perkhidmatan itu. Jumlahnya 160 organisasi merentasi tiga kategori tersebut. Syarikat pengalih hala membantu menyalurkan maklumat pembayaran antara institusi yang mengambil bahagian supaya transaksi sampai ke destinasi yang betul.

Destry berkata pada sidang media 24 September bahawa 67 juta pengguna itu mewakili kira-kira satu perempat daripada penduduk Indonesia. Beliau menyifatkan perubahan tabiat membeli-belah, termasuk kecenderungan pelanggan di pasar tradisional memilih QRIS berbanding wang tunai.

Pertumbuhan transaksi sebanyak 67.2% pada Ogos berbanding bulan yang sama setahun sebelumnya bermaksud bagi setiap 100 transaksi dalam tempoh terdahulu, terdapat kira-kira 167 transaksi dalam tempoh berikutnya. Angka itu menunjukkan betapa pantas penggunaannya berkembang ketika BI dan ASPI mengusahakan lebih banyak sambungan antarabangsa.

Filianingsih turut mengimbas peranan QRIS semasa COVID-19, apabila pembayaran boleh diteruskan tanpa sentuhan bersemuka. Kira-kira tujuh tahun selepas diperkenalkan, usaha pengembangan semasa bertujuan membawa kaedah pembayaran dalam negara yang sudah mantap itu ke lebih banyak transaksi di luar negara.

Tarikh Penting yang Seterusnya

Perjanjian bank pusat pada September dan perkembangan industri yang dikemas kini pada Oktober menetapkan urutan bagi fasa seterusnya. Hong Kong dan Timor-Leste telah mempunyai perjanjian kerjasama, pembangunan teknikal dengan Arab Saudi sedang berjalan, manakala rundingan dengan India masih diteruskan.

• 5 September 2026: Filianingsih menggariskan skala penggunaan QRIS dalam negara dan enam sambungan antarabangsa sedia ada di Festival Kewangan Lampung.
• 24 September 2026: BI dan HKMA menandatangani perjanjian kerjasama pembayaran rentas sempadan menggunakan kod QR.
• 25 September 2026: BI dan BCTL menandatangani perjanjian yang meliputi pembayaran, penyelesaian urus niaga dan inovasi kewangan digital.
• 14 Oktober 2026: Santoso menggariskan sasaran ujian dan pelaksanaan di Festival Ekonomi Syariah Indonesia di Jakarta.
• November 2026: ASPI menyasarkan ujian kotak pasir dengan Timor-Leste.
• Akhir 2026: Hong Kong mungkin memulakan ujian atau pelaksanaan.
• Awal 2027: Timor-Leste mungkin memulakan operasi kepada umum jika ujian berjalan lancar.
• 2027: ASPI menyasarkan operasi di Arab Saudi dan menyenaraikan Hong Kong antara sambungan yang dijangka beroperasi sepenuhnya.

Ujian kotak pasir yang dicadangkan pada November ialah pencapaian terdekat yang mempunyai tarikh. Selepas itu, tugas utama ialah menyelesaikan ujian dan menyediakan sistem untuk kegunaan umum. Usaha itu akan menentukan bila kemudahan yang dirancang tersedia kepada pengembara dan perniagaan.

Perkara Utama

• Operasi QRIS di Arab Saudi disasarkan pada 2027 selepas pembangunan teknikal dan ujian operasi.
• Hong Kong mungkin memulakan ujian atau pelaksanaan menjelang akhir 2026, dengan operasi penuh turut disasarkan pada 2027.
• Ujian kotak pasir dengan Timor-Leste dirancang pada November 2026, dengan kemungkinan pelancaran kepada umum pada awal 2027.
• Rundingan dengan India masih belum selesai dan ASPI belum mengesahkan tarikh pelancaran.
• BI melaporkan 67 juta pengguna QRIS dan pertumbuhan transaksi sebanyak 67.2% pada Ogos 2026 berbanding Ogos 2025.
• Sambungan dengan Arab Saudi bertujuan memudahkan pembayaran bagi rakyat Indonesia yang mengerjakan haji dan umrah.