Singapura Pertimbang Tindakan Terhadap Jerebu Selepas Greenpeace Kaitkan Kumpulan Minyak Sawit dengan Kebakaran di Indonesia

980 titik punca asap dikesan dalam konsesi kelapa sawit

Greenpeace Indonesia mengenal pasti 980 titik punca asap dalam 233 konsesi kelapa sawit antara 8 Ogos hingga 1 Oktober 2026, ketika kebakaran di Indonesia menyebarkan jerebu ke seluruh Asia Tenggara. Siasatannya mengaitkan perniagaan perladangan yang mempunyai hubungan dengan First Resources dan Bumitama Agri, syarikat tersenarai di Singapura, serta First Borneo Plantations yang dimiliki secara persendirian, dengan kawasan yang dikesan mengalami kebakaran dan asap.

Singapura sedang meneliti syarikat yang mungkin bertanggungjawab ketika pencemaran mencapai tahap sangat tidak sihat. Pada pukul 9 pagi, 16 Oktober, Indeks Piawaian Pencemaran (PSI) negara itu berada antara 149 hingga 227, dengan bacaan tertinggi dicatatkan di kawasan tengah. First Resources menolak dakwaan bahawa kebakaran bermula dalam kawasan operasinya, dengan menyatakan beberapa kebakaran merebak dari luar ke estetnya.

Penemuan mengenai perladangan itu merupakan sebahagian daripada gambaran yang jauh lebih besar. Siasatan Greenpeace Indonesia pada 5 Oktober merekodkan 6,811 titik punca asap di seluruh negara. Daripada jumlah itu, 970 titik berada dalam 120 konsesi perhutanan, manakala 3,557 lagi terletak dalam 141 unit hidrologi gambut, iaitu landskap yang saling terhubung melalui pergerakan dan penyimpanan air.

Greenpeace menggabungkan pemerhatian satelit dengan penyelidikan pemilikan korporat untuk menghubungkan kawasan terjejas dengan kumpulan perniagaan. Konsesi ialah tanah yang dibenarkan untuk digunakan atau dibangunkan oleh sesebuah syarikat, berserta tanggungjawab pengurusan. Penyiasat yang meneliti kebakaran tertentu perlu menjejak tempat ia bermula, cara ia merebak dan tindakan syarikat yang menguruskan tanah tersebut.

Akibat serta-merta turut dirasai di luar sempadan perladangan: penduduk berdepan udara tercemar, kerajaan mengatur bantuan memadam kebakaran, dan Singapura sedang mempertimbangkan undang-undang yang membolehkan tindakan diambil berhubung jerebu akibat kegiatan di luar negara.

Hubungan perladangan dengan Singapura

First Resources menjadi sebahagian daripada rangkaian pemilikan salah sebuah perladangan yang dikenal pasti Greenpeace menerusi pengambilalihan pengeluar Indonesia, Austindo Nusantara Jaya (ANJ), pada Mei 2025. Syarikat itu membeli pegangan awal sebanyak 91.17 peratus pada harga kira-kira AS$330 juta, atau S$423 juta, dan meningkatkan pegangannya kepada 95.92 peratus pada penghujung tahun itu.

ANJ memiliki 99.99 peratus Kayung Agro Lestari, yang mengusahakan ladang seluas 13,878 hektar di Ketapang, Kalimantan Barat. Greenpeace mengenal pasti konsesinya sebagai salah satu kawasan yang dikesan mengalami kebakaran dan asap. Di seluruh tanah yang diuruskan oleh dua anak syarikat First Resources, Greenpeace merekodkan lebih 30 titik punca jerebu pada Ogos dan September.

First Resources dimiliki majoriti oleh anggota keluarga Fangiono dari Indonesia. Ciliandra Fangiono ialah ketua eksekutif, manakala abangnya, Fang Zhixiang, merupakan timbalan ketua eksekutif. Pengambilalihan itu meletakkan perladangan Kayung Agro Lestari dalam struktur korporat kumpulan tersebut sepanjang musim kebakaran 2026.

Bumitama Agri dikaitkan melalui syarikat perladangan Indonesia, Damai Agro Sejahtera, yang turut dikenal pasti Greenpeace. Bumitama dikawal keluarga Lim dan mempunyai hubungan dengan Harita Group dari Indonesia, sebuah konglomerat yang aktif dalam sektor perlombongan dan minyak sawit. Lim Gunawan Hariyanto ialah pengerusi eksekutif dan ketua eksekutifnya.

Hubungan First Borneo Plantations dengan Singapura pula berbeza. Pemfailan kawal selia oleh syarikat tenaga Thailand, PTT, pada 2019 menyatakan bahawa Chancellor Oil yang diperbadankan di Singapura mengendalikan perniagaan minyak sawit melalui First Borneo. PTT menjual pegangan 77.56 peratusnya dalam Chancellor Oil kepada Premier Palmoil Energy pada April 2019. Pemfailan korporat menyenaraikan ahli perniagaan Indonesia, Alexander Thaslim, sebagai pengarah kedua-dua syarikat Singapura itu.

First Resources berkata kebakaran dari luar merebak ke kawasannya

First Resources berkata pada 15 Oktober bahawa pemeriksaan titik panas berhampiran konsesinya di Kalimantan Barat menunjukkan banyak daripadanya terletak di luar sempadan operasinya. Syarikat itu mengakui beberapa kebakaran dari luar merebak ke tanah yang diuruskannya, dan menyifatkan sebahagian kebakaran sebagai terlalu besar serta merebak terlalu pantas untuk dikawal sepenuhnya oleh pasukannya.

Syarikat itu mengaitkan peningkatan risiko kebakaran dengan keadaan kering berpanjangan akibat fenomena El Nino 2026. El Nino ialah corak iklim semula jadi yang mengubah taburan hujan dan suhu di seluruh dunia; di beberapa bahagian Indonesia, fenomena itu boleh membawa cuaca kering berpanjangan yang menyebabkan tumbuh-tumbuhan lebih mudah terbakar.

First Resources turut mengaitkan beberapa kebakaran yang tidak terkawal dengan amalan pembukaan tanah tradisional oleh masyarakat berhampiran ketika musim kemarau. Syarikat itu berkata perladangan yang bersempadan dengan tanah masyarakat dan kawasan yang tidak diuruskan menghadapi risiko lebih tinggi, dan pasukan pemadam kebakarannya ditempatkan di sepanjang sempadan konsesi selepas titik panas muncul berdekatan.

Syarikat itu merujuk kepada Dasar Sifar Pembakaran dan program Pengurusan Kebakaran Bersepadu, termasuk pemantauan satelit harian dan pemantauan menggunakan dron. Katanya, 17 unit pam air telah diagihkan kepada kampung terjejas dan ribuan pelitup muka kepada pejabat pendidikan tempatan, sementara bantuan memadam kebakaran diselaraskan dengan syarikat jiran jika bersesuaian.

First Resources berkata jumlah titik panas merosot dengan ketara dalam beberapa minggu kebelakangan ini, dengan pengesanan semasa kebanyakannya tertumpu di tempat yang tidak dikendalikannya. Bumitama Agri dan First Borneo Plantations belum menjawab permintaan untuk memberikan komen ketika laporan Oktober diterbitkan.

Tanah gambut dan kebakaran berulang memperluas kerosakan

Angka nasional Greenpeace menunjukkan betapa besarnya masalah kebakaran yang melibatkan landskap gambut dan tanah yang pernah terbakar. Sebanyak 3,557 titik punca asap dalam unit hidrologi gambut mewakili kira-kira 52 peratus daripada jumlah keseluruhan 6,811 titik. Sebanyak 2,719 lagi titik, kira-kira 40 peratus, berada di kawasan yang terbakar antara 2015 hingga 2023.

Gambut terdiri daripada bahan tumbuhan yang separa reput dan terkumpul dalam keadaan lembap. Apabila dikeringkan akibat saliran, gambut boleh terbakar di bawah permukaan, menghasilkan asap berpanjangan dan menyukarkan usaha memadam kebakaran. Oleh itu, pengurusan air di seluruh landskap gambut penting selain usaha memadam kebakaran di perladangan tertentu.

Greenpeace memetik kajian Pantau Gambut yang menunjukkan bahawa setakat Julai 2025, sebanyak 8.3 juta hektar unit hidrologi gambut terletak dalam 936 konsesi. Berbanding jumlah nasional 24.2 juta hektar yang disebut dalam kajian sama, angka itu bersamaan kira-kira satu pertiga. Pantau Gambut mengelaskan kira-kira 16.4 juta hektar sebagai kawasan yang mudah terbakar.

Papua Selatan mencatatkan 1,413 titik punca asap, kira-kira 21 peratus daripada jumlah nasional Greenpeace. Organisasi itu turut mengesan titik di dua kawasan pemuliharaan di Merauke, sekali gus meluaskan kebimbangan melangkaui kawasan kebakaran yang lebih lazim diketahui di Sumatera dan Kalimantan.

Nusantara Atlas merekodkan 1,043,377 titik panas kebakaran hutan dan 900,000 hektar kawasan terjejas akibat kebakaran di Indonesia. Titik panas ialah pengesanan haba luar biasa oleh satelit; analisis titik punca asap Greenpeace menggunakan ukuran berbeza dan tempoh pemerhatian yang dinyatakan. Setiap set data menggambarkan bahagian yang berlainan dalam kecemasan kebakaran itu.

Peruntukan undang-undang jerebu Singapura

Perdana Menteri Lawrence Wong berkata pada 15 Oktober bahawa Singapura sedang meneliti syarikat yang mungkin bertanggungjawab. Beliau menyatakan kemungkinan penguatkuasaan domestik dan kerjasama dengan negara lain.

"Jika wajar, kami akan mengambil tindakan di bawah Akta Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan Singapura dan meneroka tindakan bersama negara lain," katanya.

Akta Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan, yang digubal pada 2014, membolehkan Singapura mengambil tindakan terhadap syarikat yang bertanggungjawab menyebabkan atau menyumbang kepada pencemaran jerebu di negara itu, termasuk melalui kegiatan di luar negara. Undang-undang itu menangani perbuatan yang menyebabkan atau membiarkan kebakaran apabila jerebu yang terhasil menyebabkan PSI berada dalam kategori tidak sihat di mana-mana bahagian Singapura sekurang-kurangnya selama 24 jam.

Udara dikategorikan tidak sihat apabila bacaan PSI mencecah 101. Penalti boleh mencecah S$100,000 bagi setiap hari pencemaran, tertakluk kepada had keseluruhan S$2 juta. Menteri Kemampanan dan Alam Sekitar Grace Fu berkata pada 14 Oktober bahawa Singapura sedang mengumpulkan dan menyemak data sambil mengekalkan semua pilihan penguatkuasaan.

Agensi Alam Sekitar Kebangsaan mengeluarkan notis undang-undang kepada enam syarikat susulan kebakaran konsesi pada 2015. Agensi itu berkata siasatan terhadap empat syarikat masih berjalan: PT Bumi Andalas Permai, PT Bumi Mekar Hijau, PT Sebangun Bumi Andalas Woods Industries dan PT Rimba Hutani Mas. Pihak berkuasa menghadapi kesukaran mendapatkan maklumat dari Indonesia dalam usaha penguatkuasaan terdahulu itu.

Siasatan semasa belum mempunyai tarikh siap yang diumumkan. Sementara itu, polis Indonesia berkata mereka sedang menyiasat sembilan syarikat minyak sawit berhubung kebakaran hutan dan tanah, tanpa menamakan syarikat berkenaan.

Udara tercemar mengubah kehidupan harian di seluruh rantau

PSI Singapura mencecah 212 di kawasan barat pada tengah hari 15 Oktober, sebelum berada setinggi 227 pada pagi berikutnya. Bacaan antara 201 hingga 300 termasuk dalam kategori sangat tidak sihat. Kerajaan mengagihkan pelitup muka, termasuk pelitup N95, kepada penduduk rentan dan membuka ruang berhawa dingin di kelab masyarakat serta pusat kejiranan terpilih.

Pemantauan Greenpeace sehingga 1 Oktober merekodkan jerebu di Singapura selama lima hari, berbanding 55 hari di Sarawak, 16 hari di Sabah, dan masing-masing 13 hari di Johor dan Kuala Lumpur. Angka itu meliputi tempoh sebelum bacaan pencemaran Singapura meningkat pada pertengahan Oktober. Beberapa sekolah di Malaysia ditutup ketika kecemasan yang lebih meluas itu.

Pekerja yang mencari nafkah di luar bangunan berdepan pilihan yang amat sukar. Imrayedi, pemandu teksi motosikal berusia 63 tahun di Pekanbaru, Sumatera, menceritakan kesan terhadap kesihatannya sambil terus bekerja.

"Saya sesak nafas dan sakit kepala kerana menghirup udara ini. Tetapi saya tetap perlu bekerja," katanya.

Greenpeace turut memetik kajian 2022 yang menganggarkan bahawa pendedahan jangka panjang kepada zarah halus daripada kebakaran gambut di Sumatera dan Kalimantan dikaitkan dengan kira-kira 33,100 kematian pramatang dalam kalangan orang dewasa dan 2,900 kematian bayi setiap tahun. Anggaran tahunan itu menggambarkan beban kesihatan lebih luas yang dikaji penyelidik; jumlah korban akibat kecemasan semasa belum dipastikan.

Indonesia menerima bantuan ketika penduduk memohon tindakan mahkamah

Indonesia berkata pada 15 Oktober bahawa negara itu akan menerima bantuan asing. Menteri Luar Arrmanatha Nasir berkata Presiden Prabowo Subianto telah meluluskan bantuan berkenaan dan perbincangan teknikal sedang berjalan. Singapura telah menawarkan sokongan dan berkata negara itu akan terus bekerjasama dengan Indonesia serta rakan lain dalam Persatuan Negara-Negara Asia Tenggara.

Menteri Luar Malaysia Mohamad Hasan berkata tindakan undang-undang atau nota diplomatik akan menjadi langkah terakhir. Malaysia berhasrat meneruskan penggunaan saluran diplomatik dan mekanisme ASEAN untuk menangani jerebu bersama Indonesia.

Pihak berkuasa Indonesia turut menggantung lesen operasi 26 syarikat yang dikaitkan dengan kebakaran hutan dan memulakan siasatan terhadap syarikat lain. Siasatan Greenpeace yang lebih luas mengenal pasti lebih 20 syarikat dalam industri minyak sawit, pulpa dan gula, termasuk Kuala Lumpur Kepong yang tersenarai di Malaysia.

Greenpeace merekodkan 19 titik punca jerebu di tanah yang diuruskan anak syarikat Kuala Lumpur Kepong, PT Menteng Jaya Sawit Perdana. Syarikat induk itu berkata kebanyakan kebakaran bermula di luar konsesi dan telah dipadamkan, serta menyatakan bahawa pembakaran terbuka dilarang dalam semua operasinya.

Di Pontianak, Kalimantan Barat, kumpulan masyarakat sivil memfailkan saman tindakan berkumpulan terhadap kerajaan Indonesia dan Presiden Prabowo, dengan mendakwa berlaku kecuaian dalam menangani jerebu yang berulang. Mereka menuntut pengisytiharan bencana nasional dan langkah pemulihan, termasuk pembiayaan kos penjagaan kesihatan. Kes serupa di Sumatera Selatan ditolak pada tahun sebelumnya.

Dakwaan pembukaan tanah terdahulu menambah penelitian

First Borneo turut menjadi perhatian selain pengesanan kebakaran semasa. Dalam siasatannya pada Oktober, Greenpeace mengaitkan syarikat perladangan Arjuna Utama Sawit dengan kumpulan itu. Pada Februari 2026, organisasi alam sekitar Mighty Earth menuduh satu lagi anak syarikat First Borneo, PT Equator Sumber Rezeki, terus membuka hutan hujan dan habitat orang utan tanpa permit di Kalimantan Barat.

Dakwaan Februari itu berkaitan pembukaan hutan di konsesi yang berbeza daripada Arjuna Utama Sawit. Kedua-dua kes itu mengalihkan perhatian kepada cara kumpulan korporat menyelia pengurusan tanah merentasi anak syarikat mereka, sementara siasatan kebakaran semasa menumpukan pada punca dan penyebaran kebakaran tertentu.

Bagaimana musim kebakaran sampai ke tahap ini

Peristiwa ini merangkumi pengambilalihan korporat sebelum kebakaran serta tindak balas kerajaan ketika asap merentasi sempadan. Tarikh utama ialah:

• April 2019: PTT menjual pegangan 77.56 peratusnya dalam Chancellor Oil kepada Premier Palmoil Energy.
• Mei 2025: First Resources memperoleh pegangan awal sebanyak 91.17 peratus dalam ANJ, yang kemudiannya ditingkatkan kepada 95.92 peratus.
• Februari 2026: Mighty Earth menuduh anak syarikat First Borneo membuka hutan hujan dan habitat orang utan tanpa permit.
• 8 Ogos hingga 1 Oktober 2026: Greenpeace mengenal pasti 6,811 titik punca asap di seluruh Indonesia.
• 5 Oktober: Greenpeace Indonesia menerbitkan penemuannya.
• 14 dan 15 Oktober: Singapura menggariskan kemungkinan penguatkuasaan, First Resources mengeluarkan responsnya, dan Indonesia mengumumkan kelulusan untuk menerima bantuan asing.
• 16 Oktober: Bacaan PSI Singapura sepanjang 24 jam berada antara 149 hingga 227 pada pukul 9 pagi.

Keputusan penguatkuasaan Singapura seterusnya bergantung pada semakan data kebakaran dan pencemaran. Bagi masyarakat di Indonesia, Malaysia dan Singapura, bantuan memadam kebakaran serta perlindungan daripada udara tercemar merupakan keperluan mendesak sekarang.

Perkara Utama

• Greenpeace mengaitkan First Resources, Bumitama Agri dan First Borneo Plantations dengan konsesi di Indonesia yang dikesan mengalami kebakaran dan asap.
• Analisis nasionalnya menemui 980 titik punca asap dalam 233 konsesi kelapa sawit antara 8 Ogos hingga 1 Oktober 2026.
• First Resources berkata kebakaran dari luar memasuki perladangannya ketika cuaca kering berpanjangan, dan menyatakan langkah pemantauan serta pemadaman kebakaran telah diambil.
• Singapura sedang mempertimbangkan penguatkuasaan di bawah undang-undang jerebunya, yang membenarkan denda sehingga S$100,000 sehari, dengan had maksimum S$2 juta.
• Indonesia telah meluluskan bantuan asing, sementara polis menyiasat sembilan syarikat minyak sawit yang tidak dinamakan.
• PSI Singapura mencecah 227 pada 16 Oktober, dalam julat sangat tidak sihat.