Permintaan Domestik Menyumbang Dua Pertiga daripada Pendedahan Indonesia kepada Penebangan Hutan akibat Minyak Sawit

Pasaran minyak sawit terbesar Indonesia kini berada di dalam negara

Indonesia menggunakan 24.6 juta tan minyak sawit di dalam negara pada 2024, iaitu rekod 53% daripada pengeluaran, dan permintaan itu dikaitkan dengan 67% daripada pendedahan sektor kepada penebangan hutan. Jejak yang dikaitkan dengan pembelian domestik mencecah 629,000 hektar, berbanding 71,400 hektar yang dikaitkan dengan India, destinasi eksport terbesar Indonesia. Ini menjadikan jejak domestik kira-kira 8.8 kali lebih besar.

Dapatan yang dibentangkan oleh Trase dan rakan kongsinya di Indonesia, Auriga Nusantara, di Jakarta pada 13 Oktober 2026, mengalihkan perhatian kepada pembeli di dalam negara pengeluar minyak sawit terbesar dunia itu. Piawaian eksport dan ikrar perlindungan hutan syarikat meliputi sebahagian besar perdagangan antarabangsa, tetapi pasaran terbesar kini berada di Indonesia, tempat para penyelidik mahu pendedahan maklumat pembeli dan lokasi sumber bekalan dipertingkatkan.

Analisis minyak sawit terkini oleh Trase meneliti rantaian bekalan pada 2023 dan 2024, bersama-sama data kehilangan hutan bagi 2025. Analisis itu mendapati pengeluaran mencecah 47 juta tan pada 2024, manakala pembukaan hutan baharu untuk minyak sawit kekal jauh di bawah paras sejarah, iaitu kira-kira 32,000 hektar.

Angka-angka itu menggambarkan perkara yang berbeza. Sebanyak 629,000 hektar yang dikaitkan dengan permintaan domestik ialah ukuran pendedahan kepada penebangan hutan, bukannya jumlah hutan yang dibersihkan untuk pembeli domestik sepanjang 2024. Pendekatan risiko Trase menghubungkan pengeluaran dan perdagangan semasa dengan pembukaan hutan terdahulu dalam kawasan ladang. Kehilangan hutan tahunan pula mengukur pembukaan baharu dalam tahun tertentu. Menyamakan kedua-duanya akan membesar-besarkan jumlah pembukaan hutan pada tahun itu dengan ketara.

Perbezaan ini turut menjelaskan ketegangan utama dalam dapatan tersebut: Indonesia boleh menghasilkan lebih banyak minyak sawit dengan jauh kurang penebangan hutan baharu berbanding dahulu, sedangkan rantaian bekalan semasanya masih mempunyai jejak kehilangan hutan yang besar dan terus menghasilkan pelepasan daripada tanah gambut yang dikeringkan.

Dasar bahan api mendorong peralihan domestik

Bahagian pengeluaran minyak sawit Indonesia yang digunakan di dalam negara meningkat daripada 32% pada 2018 kepada 40% pada 2020, kemudian 44% pada 2022 dan 53% pada 2024. Ini merupakan peningkatan 21 mata peratusan dalam tempoh enam tahun. Permintaan domestik merangkumi penggunaan makanan dan pemprosesan industri, bukan minyak masak sahaja.

Trase mengenal pasti mandat biodiesel B35 dan Kewajipan Pasaran Domestik sebagai antara faktor yang menyumbang kepada permintaan pada 2024. B35 merujuk kepada diesel yang mengandungi 35% biodiesel. Kewajipan Pasaran Domestik menghendaki pengeluar memperuntukkan sebahagian minyak sawit mereka untuk pasaran domestik sebelum mengeksportnya. Dasar-dasar ini bertujuan mencapai keselamatan tenaga dan memastikan bekalan domestik, tetapi turut menjadikan keputusan pembelian Indonesia semakin penting bagi perlindungan hutan.

Menurut angka Persatuan Minyak Sawit Indonesia yang dipetik dalam analisis terdahulu Trase, lebih separuh penggunaan minyak sawit domestik pada 2022 disalurkan kepada biodiesel dan oleokimia. Oleokimia ialah bahan kimia yang dihasilkan daripada minyak dan lemak untuk produk seperti sabun dan detergen. Analisis terkini tidak memberikan pecahan setara bagi 2024, maka ia tidak menentukan berapa banyak pendedahan domestik kepada penebangan hutan pada tahun itu yang khususnya berpunca daripada pengeluaran bahan api.

Trase merekodkan pengumuman kerajaan pada Jun 2026 untuk beralih kepada B50, yang mengandungi 50% biodiesel. Jadual pelaksanaan B50 yang menyusul menyatakan tarikh kuat kuasa undang-undang pada 1 Julai, pelancaran pada 9 Julai dan pelaksanaan penuh yang dijadualkan pada 1 Oktober. Ini ialah peringkat berasingan, bukannya tarikh yang bercanggah bagi satu acara.

Penilaian berasingan yang diterajui Yayasan Madani Berkelanjutan menganggarkan bekalan biodiesel dan bioetanol boleh mencecah 26.6 juta kiloliter pada 2030, berbanding permintaan pengangkutan jalan raya sebanyak 42 juta kiloliter. Jurang unjuran itu berkaitan imbangan bahan api yang lebih luas, bukannya ramalan penebangan hutan akibat minyak sawit. Namun, ia menunjukkan sebab sasaran pengembangan perlu dinilai berdasarkan had bekalan.

Data yang dijejaki dan tempohnya

Set data minyak sawit Trase meliputi 2018 hingga 2024 dan kali terakhir dikemas kini pada 9 Oktober 2026. Pratontonnya menyenaraikan 2,362,886 rekod dan 34 lajur, termasuk tahun perdagangan, kilang pemprosesan, loji penapisan dan wilayah pengeluaran. Data dan kaedah yang disertakan dikenal pasti sebagai versi 1.2.5.

Kronologi ini membezakan tahun yang diukur daripada perkembangan dasar dan tarikh penerbitan yang menyusul:

• 2018: Penggunaan domestik merangkumi 32% daripada pengeluaran minyak sawit Indonesia.
• 2022: Penggunaan domestik mencapai 44%, manakala penebangan hutan untuk minyak sawit industri meningkat sedikit berbanding paras terendahnya pada 2021.
• 2024: Penggunaan domestik mencapai 24.6 juta tan, dan penebangan hutan tahunan akibat minyak sawit berjumlah kira-kira 32,000 hektar.
• 2025: Penebangan hutan akibat minyak sawit di Papua meningkat kepada lebih 7,300 hektar.
• Jun 2026: Kerajaan mengumumkan rancangan untuk melaksanakan B50.
• 9 Oktober 2026: Trase mengemas kini set data rantaian bekalan.
• 13 Oktober 2026: Trase dan Auriga membentangkan dapatan itu di Jakarta.

Pengurangan pembukaan hutan di peringkat nasional menyembunyikan tekanan di Papua

Analisis terkini menganggarkan penebangan hutan tahunan akibat minyak sawit pada 2024 kira-kira 81% lebih rendah berbanding purata 166,544 hektar bagi tempoh 2008 hingga 2015. Ini merupakan pengurangan besar meskipun pengeluaran kekal tinggi. Namun, ini tidak bermakna pembukaan hutan baharu sudah berhenti atau penurunan itu berlaku tanpa henti.

Terdapat juga kelayakan terhadap gambaran 2024 sebagai paras terendah dalam sejarah. Huraian terkini Trase menggunakan gambaran itu bagi angka 32,000 hektar, tetapi perbincangannya turut mengenal pasti 2021 sebagai titik terendah, diikuti peningkatan kecil. Analisis minyak sawit 2024 oleh Trase melaporkan peningkatan 18% dalam penebangan hutan akibat minyak sawit industri pada 2022. Dapatan yang konsisten ialah pembukaan hutan sejak kebelakangan ini kekal hampir pada paras terendah sejarah, bukannya setiap tahun berturut-turut mencatat paras minimum baharu.

Corak geografinya lebih membimbangkan. Penebangan hutan tahunan akibat minyak sawit di Papua meningkat daripada kira-kira 3,600 hektar pada 2024 kepada lebih 7,300 hektar pada 2025. Berdasarkan angka yang dibundarkan itu, peningkatannya kira-kira 3,700 hektar, atau lebih 100%. Kalimantan menyumbang 56% daripada penebangan hutan akibat minyak sawit di seluruh negara pada 2025.

Penyelidikan terdahulu mendapati empat wilayah di Kalimantan menyumbang 72% daripada penebangan hutan akibat minyak sawit industri sepanjang 2018 hingga 2022. Purata wilayah itu tidak setara secara langsung dengan angka bagi satu tahun yang lebih terkini, tetapi kedua-duanya mengenal pasti Kalimantan sebagai kawasan utama pembukaan hutan. Sumatera dan Kalimantan bersama-sama menyumbang hampir 96% daripada pengeluaran minyak sawit Indonesia.

Penilaian terdahulu itu turut mengenal pasti 2.4 juta hektar hutan utuh dalam konsesi kelapa sawit. Itu ialah dapatan penyelidikan terdahulu, bukannya inventori terkini bagi 2026. Ia menunjukkan sebab kadar pembukaan hutan tahunan yang rendah sahaja tidak dapat menjawab persoalan tentang pendedahan pada masa depan: tanah yang diperuntukkan untuk kelapa sawit masih boleh mempunyai kawasan hutan.

India kekal peneraju eksport, Pakistan memintas China

India kekal sebagai pasaran minyak sawit asing terbesar Indonesia pada 2024, dengan menerima 4.37 juta tan. Jumlah itu 21% lebih rendah berbanding 2023 dan 32% di bawah paras tertinggi pada 2018. Oleh itu, dominasi permintaan domestik mencerminkan peningkatan penggunaan di dalam negara serta pembelian yang lebih rendah di beberapa pasaran eksport utama.

Pakistan menjadi destinasi kedua terbesar selepas penghantaran meningkat 20% kepada 3.15 juta tan. China jatuh ke tempat ketiga apabila penghantaran merosot 44%, daripada 4.47 juta tan pada 2023 kepada 2.48 juta tan pada 2024. Trase mengaitkan kemerosotan di China dengan peralihan pembeli kepada minyak kacang soya domestik yang lebih murah, manakala kapasiti pengeluaran domestik Pakistan yang terhad menyokong kebergantungannya pada import.

Penghantaran ke Kesatuan Eropah merosot daripada 3.78 juta tan pada 2018 kepada 1.9 juta tan pada 2024, iaitu pengurangan kira-kira separuh. Trase mengaitkan kemerosotan itu sebahagian besarnya dengan Arahan Tenaga Boleh Baharu EU, yang dikenali sebagai RED II, yang menghentikan secara berperingkat penggunaan biofuel minyak sawit atas kebimbangan penebangan hutan, serta komitmen sumber bekalan syarikat yang lebih ketat.

Analisis terdahulu mendapati Indonesia, China dan India bersama-sama menyumbang 75% daripada pendedahan Indonesia kepada penebangan hutan akibat minyak sawit pada 2021 dan 2022. Bekalan ke negara-negara itu mempunyai pendedahan bagi setiap tan kira-kira dua kali ganda berbanding penghantaran ke EU. Angka terdahulu itu membantu menjelaskan sebab tindakan yang hanya tertumpu pada import Eropah tidak dapat menangani bahagian terbesar jejak hutan sektor berkenaan.

Empat kumpulan menguasai eksport, tetapi rekod yang hilang semakin bertambah

Royal Golden Eagle, Sinar Mas, Musim Mas dan Wilmar bersama-sama menyumbang 52% daripada jumlah eksport minyak sawit Indonesia pada 2024. Royal Golden Eagle menjadi pengeksport terbesar dengan bahagian 15.5%, selepas menduduki tempat keempat pada 2018.

Dalam kalangan pengeksport bersaiz sederhana, KPN Corp naik daripada tempat ke-15 pada 2018 kepada tempat ketujuh pada 2024. Permata Hijau bergerak ke arah bertentangan, jatuh daripada tempat kelima kepada tempat ke-12. Perubahan ini penting kerana ketelusan sumber bekalan perlu diperluas melangkaui senarai kumpulan terbesar yang kekal.

Pada masa yang sama, bahagian jumlah eksport yang diklasifikasikan oleh Trase sebagai tidak diketahui meningkat daripada kurang 1% pada 2018 kepada hampir 17% pada 2024. Trase mengaitkan jurang itu dengan rekod penghantaran yang tiada dalam data perdagangan. Klasifikasi tidak diketahui bukan bukti bahawa penghantaran itu berasal daripada tanah yang dibersihkan secara haram, tetapi ia mengehadkan keupayaan untuk menghubungkan perdagangan dengan pembekal dan pendedahan alam sekitar.

Adelina Chandra, penyelidik Trase, menggesa pelaporan yang lebih baik tentang pembeli domestik dan akses awam kepada lokasi sumber bekalan mereka. Dengan penggunaan domestik kini melebihi separuh pengeluaran, pendedahan maklumat yang direka terutamanya untuk eksport menyebabkan sebahagian besar pasaran lebih sukar diteliti.

Satu siasatan berasingan mengenai salah label minyak sawit melibatkan dakwaan bahawa pengeksport menyamarkan minyak sawit sebagai sisa kilang untuk mengelakkan cukai yang lebih tinggi. Siasatan itu tidak menjelaskan rekod penghantaran Trase yang hilang, dan pembeli Eropah tidak didakwa mengetahui skim tersebut. Ia menunjukkan masalah pengesahan yang berbeza: mengetahui kategori yang diisytiharkan bagi sesuatu produk tidak semestinya cukup untuk memastikan apa yang bergerak melalui rantaian bekalan.

Ikrar perlindungan hutan meliputi perdagangan, tetapi belum membuktikan manfaat tambahan

Syarikat yang mempunyai komitmen rasmi untuk mengelakkan penebangan hutan meliputi hampir 93% daripada eksport minyak sawit Indonesia yang direkodkan pada 2024. Penyelidikan terdahulu meletakkan liputan itu melebihi 85%. Peratusan ini merujuk kepada perdagangan yang diperhatikan atau direkodkan, suatu kelayakan penting memandangkan bahagian yang tidak diketahui semakin meningkat.

Bukti tentang keberkesanan perlu ditafsirkan dengan teliti. Dalam penilaian SEI pada 2022, pengeksport yang mempunyai komitmen sedemikian mencatat risiko penebangan hutan bagi setiap tan sebanyak 70% daripada risiko pesaing mereka. Robert Heilmayr dari University of California Santa Barbara, yang mengetuai penyelidikan Trase, menghuraikan dapatan itu semasa pelancarannya.

"Ini bukti jelas pertama tentang kaitan antara komitmen sifar penebangan hutan (ZDC) dengan risiko penebangan hutan yang lebih rendah dalam rantaian bekalan minyak sawit," kata Dr Robert Heilmayr.

Analisis kemudian mendapati intensiti penebangan hutan tahunan yang serupa bagi pengeksport yang mempunyai dan tidak mempunyai komitmen: masing-masing 0.27 dan 0.23 hektar bagi setiap 1,000 tan. Huraian terkini turut melaporkan bahawa konsesi yang dikaitkan dengan komitmen mengekalkan penebangan hutan tahunan di bawah 1% sepanjang 2018 hingga 2020, tetapi tidak menunjukkan pengurangan tambahan berbanding konsesi tanpa komitmen.

Dapatan ini melibatkan ukuran, tempoh dan unit analisis yang berbeza. Jejak yang lebih rendah daripada pembukaan hutan terdahulu tidak sama dengan kadar pembukaan hutan tahunan yang lebih rendah, dan kedua-dua perbandingan itu secara sendirian tidak membuktikan apa yang akan berlaku tanpa ikrar tersebut. Trase juga tidak menolak kemungkinan bahawa komitmen itu mempengaruhi amalan di luar syarikat yang mengambil bahagian, iaitu kesan yang tidak termasuk dalam skop perbandingan.

Pelepasan gambut berterusan walaupun pembukaan hutan semakin perlahan

Penurunan permukaan gambut yang dikaitkan dengan ladang kelapa sawit melepaskan hampir 148 juta tan setara karbon dioksida pada 2024. Bersama-sama kebakaran gambut, ia menyumbang hampir 85% daripada pelepasan sektor yang dinilai oleh Trase. Setara karbon dioksida menyatakan kesan pemanasan pelbagai gas rumah hijau pada skala yang sama.

Gambut terdiri daripada bahan organik yang terkumpul di tanah berair. Pengeringan untuk penanaman mendedahkan bahan itu kepada pereputan, lalu melepaskan karbon dan menyebabkan permukaan tanah mendap. Gambut kering juga lebih mudah terbakar. Proses ini boleh berterusan lama selepas penukaran asal guna tanah, maka pengurangan penebangan hutan baharu tidak secara automatik menghasilkan pengurangan pelepasan yang setara.

Trase menganggarkan purata pelepasan tahunan yang dinilai berjumlah 215 juta tan setara karbon dioksida sepanjang 2015 hingga 2024, meliputi penukaran guna tanah, penurunan permukaan gambut dan kebakaran gambut. Komponen penukaran guna tanah merosot 58% sepanjang tempoh itu. Angka-angka ini bukan perakaunan lengkap bagi setiap peringkat, daripada input pertanian hingga penapisan, pengangkutan dan penggunaan akhir.

Penilaian pelepasan 2024 oleh Stockholm Environment Institute melaporkan purata terdahulu sebanyak 220 juta tan setahun bagi pengeluaran industri sepanjang 2015 hingga 2022, dengan penurunan permukaan gambut dan kebakaran menyumbang hampir 92%. Angka 85% yang lebih baharu merujuk kepada 2024, bukannya purata sejarah yang sama, maka kedua-dua bahagian itu tidak wajar dianggap sebagai ukuran langsung peningkatan.

Kawasan produktif minyak sawit di atas tanah gambut meningkat daripada kira-kira 1.28 juta hektar pada 2015 kepada 1.64 juta hektar pada 2024, iaitu kira-kira 28%. Kawasan terkumpul ini menjelaskan sebab mencegah penukaran baharu tanah gambut dan mengurus tanah yang telah dikeringkan merupakan dua tugas iklim yang berasingan.

Risiko kebakaran dan sokongan kepada petani menunjukkan masih banyak yang perlu dilakukan

Analisis terkini Trase memetik MapBiomas Fire Monthly yang merekodkan 677,743 hektar terbakar antara Januari dan Ogos 2026. Angka itu menggambarkan kawasan yang terbakar di Indonesia, bukan tanah yang terbukti terbakar akibat minyak sawit. Namun, pengarah eksekutif Auriga, Timer Manurung, berkata pemetaan MapBiomas Indonesia menunjukkan konsesi minyak sawit mencatat kebakaran terbanyak dalam kalangan konsesi ekstraktif.

Trase turut menghuraikan operasi kecemasan di darat dan udara di enam wilayah sepanjang Ogos 2026 serta lebih 60 hari berturut-turut tanpa hujan di Kalimantan Selatan, seperti yang direkodkan oleh Agensi Meteorologi, Klimatologi dan Geofizik. Syor-syornya termasuk penguatkuasaan perlindungan hutan dan gambut yang lebih kukuh, pembasahan semula dan pemulihan.

Bagi petani, cabarannya berbeza tetapi berkaitan. Pekebun kecil mengurus 32% ladang kelapa sawit dan menghasilkan 35% minyak sawit Indonesia. Penggantian pokok yang sudah tua boleh meningkatkan pengeluaran di tanah sedia ada, tetapi petani berdepan status pemilikan tanah yang tidak menentu, kebolehkesanan yang lemah dan tempoh tanpa pendapatan hasil tuaian sementara pokok sawit baharu membesar.

Program Peremajaan Sawit Rakyat, yang dikenali sebagai PSR, menggandakan gerannya kepada Rp 60 juta sehektar pada 2024. Namun, program itu hanya mencapai 41% daripada sasaran 120,000 hektarnya pada tahun tersebut dan 31% pada 2025. Pengiraan berdasarkan peratusan yang dilaporkan itu bersamaan kira-kira 49,200 hektar dan 37,200 hektar.

Sasaran tahunan dikurangkan kepada 50,000 hektar pada 2026, dengan 20,229 hektar ditanam semula menjelang Ogos, kira-kira 40.5% daripada sasaran yang lebih kecil itu. Pemilikan yang tidak didokumenkan, pertindihan dengan kawasan hutan yang ditetapkan secara sah dan kehilangan pendapatan semasa penanaman semula masih menjadi halangan. Kempen penyitaan ladang yang lebih luas menjadikan status tanah amat penting, walaupun Trase tidak mengukur kesannya terhadap penyertaan dalam PSR.

Skop akauntabiliti yang lebih kukuh

Dapatan ini menunjukkan tiga keutamaan yang saling berkaitan: menjadikan sumber bekalan domestik dapat dilihat, melindungi hutan yang masih ada dan mengurangkan pelepasan daripada tanah gambut yang diusahakan. Kemajuan dalam satu bidang tidak boleh menggantikan usaha dalam bidang lain. Ikrar eksport tidak meliputi pembelian domestik yang tidak didedahkan, manakala pembukaan hutan baharu yang rendah tidak dapat menghentikan pelepasan daripada tanah yang dikeringkan bertahun-tahun lalu.

Kepentingan ekonominya besar. Trase menganggarkan sumbangan sektor itu sekitar 4.5% daripada KDNK Indonesia, pendapatan eksport sebanyak US$27.8 bilion pada 2024 dan pekerjaan langsung serta tidak langsung melebihi 16.5 juta. Oleh itu, penambahbaikan akauntabiliti melibatkan petani dan industri domestik, serta pedagang antarabangsa.

Beberapa keputusan dan ukuran masih belum lengkap. Analisis itu tidak menyediakan peta penuh pembeli domestik, pecahan pendedahan kepada penebangan hutan bagi makanan dan bahan api pada 2024, atau anggaran jejak hutan tambahan B50. Analisis itu membincangkan perdebatan mengenai semakan Undang-Undang Perhutanan dan perundangan tentang masyarakat Orang Asal tanpa menyatakan tarikh pengundian. Angka kebakaran dan penanaman semula bagi Ogos 2026 ialah jumlah bagi sebahagian tahun, bukannya keputusan muktamad.

Bagi pekebun kecil, kebolehkesanan yang lebih baik perlu disertai pengiktirafan hak tanah yang mudah diakses dan sokongan praktikal untuk penanaman semula. Jika tidak, keperluan yang lebih ketat, termasuk di bawah Peraturan Penyahhutanan EU, berisiko mengecualikan petani yang tidak dapat mendokumenkan tanah dan laluan bekalan mereka, walaupun mereka menambah baik pengeluaran di ladang sedia ada.

Perkara Utama

• Penggunaan domestik mencapai 24.6 juta tan, atau 53% daripada pengeluaran minyak sawit Indonesia, pada 2024.
• Pembelian domestik menyumbang 67% daripada pendedahan kepada penebangan hutan, kira-kira 8.8 kali jejak yang dikaitkan dengan India.
• Pendedahan yang dikaitkan dengan pembukaan hutan terdahulu berbeza daripada kira-kira 32,000 hektar hutan yang baharu dibersihkan untuk minyak sawit pada 2024.
• Penebangan hutan akibat minyak sawit di Papua meningkat lebih dua kali ganda pada 2025, manakala Kalimantan menyumbang 56% daripada pembukaan hutan di seluruh negara.
• Empat kumpulan korporat mengendalikan 52% eksport, manakala hampir 17% daripada jumlah eksport diklasifikasikan sebagai tidak diketahui.
• Penurunan permukaan gambut dan kebakaran menghasilkan hampir 85% daripada pelepasan sektor yang dinilai pada 2024.
• Penanaman semula oleh pekebun kecil tidak mencapai sasaran meskipun geran ditingkatkan, dengan dokumentasi tanah dan kehilangan pendapatan kekal sebagai halangan.