Najib Kekal di Penjara Ketika Peraturan Tahanan di Rumah Hampir Siap dan Denda RM50 Juta Belum Dibayar

Denda belum dibayar halang perpindahan ke Langgak Duta

Jabatan Penjara Malaysia sedang memuktamadkan peraturan bagi cadangan tahanan rumah Najib Razak, namun bekas perdana menteri itu masih berada di Penjara Kajang kerana belum membayar denda RM50 juta yang disyaratkan untuk perpindahan tersebut. Menteri Dalam Negeri Saifuddin Nasution Ismail mengesahkan kedua-dua perkembangan itu pada 18 Oktober, sebulan selepas Sultan Ibrahim memberikan pengampunan bersyarat.

Aturan itu akan membolehkan Najib menjalani baki hukuman dalam kes SRC International di rumah sehingga 23 Ogos 2028. Peguam utamanya, Muhammad Shafee Abdullah, mengenal pasti lokasi yang dicadangkan sebagai kediaman Najib di Langgak Duta, Kuala Lumpur, tempat beliau akan tinggal bersama keluarganya.

Dua perkara praktikal kini menentukan perpindahan itu: pembayaran denda dan pemuktamadan peraturan yang mengawal tahanan di luar penjara. Peguam Najib berkata sekatan kerajaan terhadap asetnya mengehadkan keupayaannya mendapatkan wang tersebut. Pihak berkuasa penjara sedang menyediakan syarat bagi aturan yang disifatkan Saifuddin sebagai sesuatu yang baharu di Malaysia.

Satu lagi hukuman masih menanti. Pada 14 Oktober, Mahkamah Tinggi menolak permohonan untuk menggantung hukuman penjara 15 tahun Najib dalam satu lagi kes melibatkan 1Malaysia Development Berhad, atau 1MDB. Hukuman itu dijadualkan bermula selepas hukuman SRC semasanya tamat pada Ogos 2028.

Siapa yang menetapkan syarat tahanan rumah?

Saifuddin berkata Jabatan Penjara bertindak berdasarkan surat daripada sekretariat Lembaga Pengampunan yang memberi kuasa kepadanya untuk mengenakan syarat. Beliau berkata demikian selepas menghadiri acara Agensi Antidadah Kebangsaan di Felda Tenang, Jertih.

Menteri dalam negeri itu menyifatkan kerja jabatan berkenaan berada pada fasa akhir dan menjelaskan kuasa yang dinyatakan dalam surat itu:

Dalam surat daripada sekretariat Lembaga Pengampunan kepada Jabatan Penjara, dinyatakan bahawa jabatan itu boleh mengenakan apa-apa syarat.

Saifuddin berkata tugas jabatan itu adalah merangka peraturan yang diperlukan untuk melaksanakan keputusan tersebut. Tiada tarikh siap atau tarikh perpindahan diumumkan.

Peguam Negara Mohd Dusuki Mokhtar berkata pada 19 September bahawa prosedur operasi standard dijangka merangkumi lawatan, keselamatan dan pemantauan pergerakan Najib. Prosedur itu ialah arahan praktikal untuk mengawasi hukuman yang dijalani di kediaman persendirian, bukan di dalam penjara.

Shafee berkata Najib telah menerima titah diraja serta lampiran yang mengandungi syarat-syaratnya. Namun, pada 18 Oktober, Jabatan Penjara masih memuktamadkan peraturan pelaksanaan. Ketua Pengarah Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang Zamri Misman turut berkata jabatan itu telah memberikan penjelasan lanjut kepada Najib tentang mekanismenya.

Di manakah denda RM50 juta perlu dibayar?

Peguam Negara Dusuki berkata denda itu perlu dibayar di Pejabat Pendaftar Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur kerana kes SRC difailkan dan dibicarakan di situ. Pada 21 September, beliau mengesahkan bahawa keluarga Najib belum membuat pembayaran.

Dusuki turut menjelaskan bahawa selepas denda dijelaskan, masih ada urusan pentadbiran yang perlu diselesaikan sebelum sebarang perpindahan. Ketika ditanya tentang tempohnya, beliau berkata:

Selepas pembayaran dibuat, saya tidak dapat menyatakan dengan tepat bila Datuk Seri Najib akan dibawa pulang kerana proses itu mungkin mengambil sedikit masa.

Peguam Najib, Hasnal Rezua Merican, berkata tiada tarikh akhir khusus untuk pembayaran denda itu. Najib boleh memenuhi syarat tersebut pada bila-bila masa, tetapi akan terus menjalani hukuman di Penjara Kajang sehingga pembayaran dibuat.

Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang Jabatan Perdana Menteri berkata pengampunan bersyarat itu menghendaki semua syarat yang dikenakan dipatuhi. Pelanggaran syarat akan membatalkan pengampunan dan mewajibkan Najib kembali ke penjara serta-merta untuk menjalani baki hukumannya.

Mengapa Najib berkata beliau tidak dapat mengakses wang itu

Pasukan guaman Najib berkata dalam kenyataan pada 20 September bahawa sebahagian besar aset, akaun bank dan hartanahnya masih tertakluk pada perintah pembekuan kerajaan dan prosiding penguatkuasaan. Menurut peguamnya, sekatan tersebut menyebabkan pelupusan aset berkenaan berada di luar kawalan tunggal beliau.

Perintah pembekuan mengehadkan urusan berkaitan sesuatu aset. Bagi Najib, menurut peguamnya, masalah segera ialah menukar hartanah atau pegangan lain kepada wang yang boleh dibayar kepada mahkamah.

Messrs Shafee & Co., firma yang mewakili Najib, menjelaskan langkah yang sedang dipertimbangkan beliau:

Dalam keadaan tersebut, anak guam kami kini sedang mendapatkan nasihat dan mempertimbangkan pilihan tentang cara terbaik untuk memenuhi syarat itu,

Hasnal berkata pasukan guaman sedang memohon agar beberapa aset dilepaskan bagi membantu memenuhi keperluan pembayaran. Permohonan boleh dibuat melalui mahkamah jika perlu. Beliau turut berkata usaha mengumpul dana memerlukan kelulusan pihak berkuasa.

Pasukan guaman Najib berkata beliau berterima kasih atas bantuan, khususnya daripada Timbalan Perdana Menteri Ahmad Zahid Hamidi, yang memimpin Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu, atau UMNO. Kenyataan itu turut menyebut Najib tidak mahu anggota parti atau orang ramai berasa wajib menyumbang.

Sejauh mana kutipan dana setakat ini?

UMNO melancarkan tabung solidariti susulan keputusan pengampunan pada 18 September. Setiausaha Agung parti itu, Asyraf Wajdi Dusuki, berkata tabung tersebut mengumpul lebih RM634,000 dalam tiga jam pertama dan mencecah RM1 juta pada 9:30 pagi keesokan harinya.

Asyraf berkata ramai penyokong menyumbang RM10 atau RM50. Jumlah awal itu menunjukkan sambutan pantas daripada penderma, walaupun jumlah yang diperlukan untuk pembayaran kepada mahkamah jauh lebih besar.

RM1 juta bersamaan 2% daripada denda RM50 juta. Berdasarkan jumlah kutipan awal itu, RM49 juta lagi diperlukan untuk melunaskan keseluruhan denda melalui sumbangan sahaja.

Kenyataan Saifuddin pada 18 Oktober mengesahkan pembayaran kepada mahkamah masih belum dibuat. Angka kutipan dana itu merujuk kepada wang yang dikumpulkan parti pada peringkat lebih awal, manakala syarat perpindahan menghendaki denda dibayar kepada mahkamah.

Bagaimana hukuman SRC sampai ke tahap ini

Sabitan Najib dalam kes SRC International berkaitan RM42 juta yang dipindahkan ke akaun bank peribadinya pada 2014 dan 2015. SRC dahulunya merupakan anak syarikat 1MDB, dana pelaburan negara yang dikaitkan dengan skandal kewangan lebih luas.

Pada Julai 2020, Najib dijatuhi hukuman penjara 12 tahun dan denda RM210 juta. Beliau disabitkan atas tiga pertuduhan pecah amanah jenayah, tiga pertuduhan pengubahan wang haram dan satu pertuduhan salah guna kuasa. Beliau mula menjalani hukuman di Penjara Kajang pada 23 Ogos 2022 selepas Mahkamah Persekutuan menolak rayuan terakhirnya.

Lembaga Pengampunan mengurangkan hukuman penjara kepada enam tahun dan denda kepada RM50 juta menerusi pengampunan separa pada 2024. Hukuman penjara dikurangkan separuh, manakala denda dikurangkan sebanyak RM160 juta, atau kira-kira 76% daripada jumlah asal.

Perkembangan utama yang membawa kepada aturan semasa ialah:

• Julai 2020: Najib dijatuhi hukuman penjara 12 tahun dan denda RM210 juta dalam kes SRC.
• 23 Ogos 2022: Beliau mula menjalani hukuman selepas kalah dalam rayuan terakhirnya.
• 2024: Pengampunan separa mengurangkan hukuman penjara kepada enam tahun dan denda kepada RM50 juta.
• 11 September 2026: Lembaga Pengampunan menangguhkan pertimbangan petisyen pengampunan baharu.
• 18 September 2026: Sultan Ibrahim memberikan pengampunan bersyarat selepas mesyuarat ke-64 lembaga itu.
• 14 Oktober 2026: Mahkamah Tinggi menolak permohonan untuk menggantung hukuman 15 tahun yang berasingan dalam kes 1MDB.
• 18 Oktober 2026: Saifuddin berkata peraturan tahanan rumah hampir siap dan denda RM50 juta masih belum dibayar.

Apakah yang berlaku kepada titah tambahan diraja terdahulu?

Najib sebelum ini memohon tahanan rumah menerusi titah tambahan yang dikaitkan dengan bekas Yang di-Pertuan Agong, Sultan Abdullah. Beliau berhujah bahawa dokumen diraja tambahan itu membolehkannya menjalani baki hukuman SRC di rumah selepas pengampunan separa pada 2024.

Kerajaan pada mulanya mempertikaikan kewujudan dan kesahihan dokumen itu. Istana Pahang kemudiannya mengesahkan kesahihannya, sementara Najib memohon semakan kehakiman untuk menguatkuasakannya. Semakan kehakiman membolehkan mahkamah meneliti sama ada sesuatu keputusan atau tindakan awam mematuhi undang-undang.

Pada Disember 2025, Mahkamah Tinggi menolak permohonan itu. Mahkamah mendapati titah tambahan tersebut tidak dibincangkan dan diputuskan dalam mesyuarat Lembaga Pengampunan pada 29 Januari 2024, serta tidak mematuhi Perkara 42 Perlembagaan Persekutuan yang mengawal pengampunan diraja.

Najib memfailkan rayuan tetapi menarik balik rayuan itu pada 2026. Beliau kemudian mengemukakan petisyen baharu yang membawa kepada keputusan Sultan Ibrahim pada 18 September. Oleh itu, aturan semasa menyusuli proses pengampunan baharu selepas cabaran mahkamah terdahulu berakhir.

Apakah yang akan melibatkan tahanan harian?

Ahli Parlimen Kepong, Lim Lip Eng, menggesa supaya syarat asas didedahkan. Permintaannya merangkumi siapa yang boleh melawat Najib, sama ada beliau boleh menggunakan telefon atau internet, dan cara pihak berkuasa penjara akan memantaunya.

Lim, seorang Ahli Parlimen Parti Tindakan Demokratik, berkata aturan itu boleh mempengaruhi keputusan masa hadapan tentang tahanan di rumah. Beliau mengakui bahawa sesetengah maklumat keselamatan mungkin perlu dirahsiakan, sambil meminta penjelasan kepada orang ramai tentang sekatan yang dikenakan.

Lim menggambarkan kedudukan undang-undang Najib yang masih berterusan dengan jelas:

Najib masih seorang banduan, bukan orang yang telah dibebaskan,

Shafee berkata pihak berkuasa penjara telah menasihati Najib supaya tidak mendedahkan kandungan titah itu bagi mengelakkan spekulasi. Peraturan terperinci mengenai pelawat, komunikasi, hiburan dan kemungkinan penggunaan alat penjejakan elektronik belum didedahkan kepada umum.

Bagi Najib dan keluarganya, perpindahan yang dicadangkan itu akan mengubah tempat beliau menjalani hukuman SRC dan membolehkan mereka tinggal bersama. Bagi Jabatan Penjara, aturan itu memerlukan pemantauan tahanan di rumah persendirian, dengan pelanggaran syarat akan menyebabkan beliau dikembalikan ke penjara.

Hukuman 15 tahun berasingan dan perpecahan politik

Najib disabitkan pada Disember 2025 atas kesalahan salah guna kuasa dan pengubahan wang haram dalam kes berasingan melibatkan lebih RM2 bilion yang dikaitkan dengan 1MDB. Beliau dijatuhi hukuman penjara 15 tahun dan denda RM11.38 bilion serta sedang merayu terhadap sabitan itu.

Pada 14 Oktober, Hakim Noor Ruwena Md Nordin menolak permohonan beliau untuk mendapatkan penangguhan, iaitu penggantungan sementara hukuman sementara rayuan berjalan. Peguamnya menyebut keadaan kesihatan yang semakin merosot dan jumlah penalti kewangan yang besar.

Hakim berkata tiada keadaan khas yang mewajarkan penangguhan dan menjelaskan pertimbangannya berkaitan kepentingan awam:

Keseriusan kesalahan itu merupakan pertimbangan kepentingan awam yang lebih penting, yang perlu diambil kira oleh mahkamah ini,

Shafee berkata pihak pembelaan akan memohon penangguhan terus kepada Mahkamah Rayuan. Beliau menegaskan bahawa keputusan Mahkamah Tinggi itu tidak menjejaskan titah diraja yang meliputi hukuman SRC. Hukuman 15 tahun berasingan itu dijadualkan bermula selepas hukuman SRC tamat pada Ogos 2028.

Pengampunan itu turut mendedahkan perpecahan dalam gabungan kerajaan pimpinan Perdana Menteri Anwar Ibrahim. Pemimpin DAP Anthony Loke menawarkan untuk meletakkan jawatan sebagai menteri pengangkutan sebagai bantahan dan kemudian berkata beliau akan kekal dalam Kabinet sehingga Najib memulakan tahanan rumah. Menteri DAP yang lain kekal dalam kerajaan demi mengekalkan kestabilan politik.

Anwar berkata keputusan pengampunan itu tidak melemahkan pendirian kerajaan terhadap rasuah dan salah guna kuasa, dan kes yang sedang berjalan mesti diteruskan di mahkamah. Presiden UMNO Zahid menyambut baik keputusan itu. Langkah seterusnya kini jelas: pembayaran RM50 juta, penyelesaian prosedur penjara dan permohonan yang dirancang pihak pembelaan kepada Mahkamah Rayuan.

Perkara Utama

• Najib masih berada di Penjara Kajang kerana denda RM50 juta yang disyaratkan untuk tahanan rumah belum dibayar.
• Jabatan Penjara sedang memuktamadkan peraturan berdasarkan kuasa yang diberikan melalui sekretariat Lembaga Pengampunan.
• Tahanan yang dicadangkan itu akan berlangsung di kediaman Najib di Langgak Duta sehingga 23 Ogos 2028.
• Peguamnya berkata aset yang dibekukan mengehadkan keupayaannya untuk membayar dan mereka sedang memohon akses kepada beberapa pegangan.
• Tabung UMNO mencecah RM1 juta pada peringkat awal kempen, bersamaan 2% daripada denda yang perlu dibayar.
• Hukuman 15 tahun yang berasingan dijadualkan menyusuli hukuman SRC; Najib sedang merayu dan memohon agar hukuman itu digantung.
• Pelanggaran syarat tahanan rumah akan membatalkan pengampunan bersyarat dan mewajibkan Najib kembali ke penjara serta-merta.