Anwar Menggesa Rakyat Malaysia Beralih daripada Waze kepada TuJu Berikutan Kebimbangan Keselamatan Data

Malaysia Meletakkan Data Navigasi sebagai Teras Usaha Keselamatan Siber

Perdana Menteri Anwar Ibrahim menggalakkan rakyat Malaysia menggunakan aplikasi navigasi TuJu yang dibangunkan tempatan dan bukannya Waze pada 20 Oktober 2026, selepas mesyuarat keselamatan negara meneliti risiko yang melibatkan maklumat peribadi dan data pergerakan orang ramai.

Anwar mempengerusikan mesyuarat ketiga Jawatankuasa Keselamatan Siber Negara bagi 2026, yang membincangkan pelbagai perkara daripada aplikasi navigasi hingga identiti digital, Akta Keselamatan Siber 2024 dan persediaan menghadapi ancaman komputer kuantum. Saranan beliau meletakkan alat pemanduan harian dalam konteks usaha lebih luas kerajaan untuk melindungi maklumat dan memperkukuh kawalan Malaysia terhadap perkhidmatan digitalnya.

Perdana menteri berkata Waze tertakluk pada undang-undang kerajaan Israel dan mengemukakan TuJu, yang dibangunkan oleh Lembaga Lebuhraya Malaysia (LLM), sebagai pilihan lain. Pengumuman Malaysia itu berupa saranan untuk menukar aplikasi; tiada sekatan wajib atau tarikh akhir untuk pengguna beralih diumumkan.

Waze mempunyai kira-kira enam juta pengguna bulanan di Malaysia pada 2017, termasuk sekitar 2.5 juta di Kuala Lumpur. Angka sejarah itu menunjukkan skala jumlah penggunanya yang telah lama terbina, meskipun tidak menggambarkan capaian semasanya. Kuala Lumpur merangkumi kira-kira 42% daripada jumlah di Malaysia yang direkodkan ketika itu.

Bagi pemandu, pilihan segera ialah menentukan perkhidmatan mana yang boleh dipercayai untuk mengendalikan maklumat bagi panduan perjalanan. Bagi kerajaan, isu ini turut melibatkan undang-undang yang mengawal syarikat penyedia perkhidmatan tersebut serta perlindungan maklumat yang dijana ketika orang ramai bergerak.

Mengapa Hubungan Undang-undang Waze Menjadi Perhatian

Campur tangan Anwar menyusuli gesaan pada 7 Oktober oleh presiden Persatuan Pengguna Siber Malaysia, Siraj Jalil, supaya pihak berkuasa menyemak penggunaan Waze. Siraj merujuk kepada terma penggunaan yang dikemas kini pada 8 Julai, yang menamakan Waze Mobile Ltd, sebuah syarikat yang diperbadankan di bawah undang-undang Israel dan beralamat di Tel Aviv, sebagai penyedia perkhidmatan.

Siraj berkata terma itu meletakkan penggunaan perkhidmatan di bawah undang-undang Israel dan memberikan bidang kuasa eksklusif kepada mahkamah di Tel Aviv untuk mengadili pertikaian. Bidang kuasa bermaksud kuasa undang-undang untuk mendengar dan memutuskan sesuatu kes. Bagi pengguna, klausa sedemikian menetapkan tempat pertikaian dengan penyedia perkhidmatan akan dikendalikan.

Google memperoleh Waze pada 2013. Kebimbangan yang dibangkitkan Siraj tertumpu pada entiti undang-undang dan terma yang mengawal perkhidmatan itu, manakala Anwar menumpukan pada kemungkinan risiko terhadap maklumat peribadi dan data pergerakan. Malaysia tidak mengiktiraf Israel dan tidak mempunyai hubungan diplomatik dengannya, sekali gus menambah dimensi diplomatik pada kebimbangan kerajaan.

Maklumat lokasi boleh menjadi sensitif kerana perjalanan berulang mungkin mendedahkan rutin seseorang, seperti tempat tinggal, tempat kerja atau tempat yang kerap dikunjungi. Perkhidmatan navigasi memerlukan maklumat lokasi untuk memberikan arah, menjadikan pengendalian maklumat itu perkara utama dalam hubungan antara perkhidmatan dengan penggunanya.

Pengumuman Anwar menyatakan kebimbangan keselamatan, bukannya insiden khusus yang melibatkan pendedahan data pengguna Malaysia. Tindakan praktikal yang dicadangkannya ialah menggalakkan penggunaan pilihan tempatan sementara kerajaan memperkukuh aturan keselamatan sibernya yang lebih luas.

Fungsi TuJu untuk Pemandu

TuJu dilancarkan pada 26 November 2025 oleh Menteri Kerja Raya Alexander Nanta Linggi di kawasan rehat dan rawat Seremban arah selatan di Lebuhraya Utara-Selatan. LLM membangunkan aplikasi itu bersama Prosignal Consortium Sdn Bhd, dengan kerja bermula pada 2022.

Aplikasi itu menggabungkan panduan laluan dan anggaran waktu tiba dengan maklumat yang disasarkan kepada pengguna lebuh raya. Ciri-cirinya termasuk maklumat trafik dan tol semasa, siaran langsung CCTV lebuh raya, bantuan kecemasan serta butiran kawasan rehat. Aplikasi itu juga disepadukan dengan aplikasi MyJalan kerajaan.

Fungsi tersebut memberi pemandu beberapa sebab praktikal untuk mempertimbangkan perkhidmatan itu. Siaran CCTV boleh membantu mereka memeriksa keadaan lebuh raya, maklumat tol boleh membantu merancang kos perjalanan, dan butiran kawasan rehat boleh memudahkan mereka mengatur persinggahan. Bantuan kecemasan menghubungkan fungsi navigasi aplikasi itu dengan keperluan pemandu yang menghadapi masalah di jalan raya.

TuJu menerima antara muka Android yang dikemas kini pada awal Oktober, tidak lama sebelum saranan Anwar. Sokongan kerajaan itu menarik perhatian baharu kepada aplikasi yang dilancarkan kurang setahun sebelumnya dan meletakkannya sebaris dengan perkhidmatan yang sudah lama mempunyai ramai pengguna di Malaysia.

Pemandu yang mempertimbangkan untuk beralih perlu menilai sejauh mana TuJu memenuhi keperluan perjalanan harian mereka. Ciri-ciri yang dinyatakan semasa pelancarannya memberikan gambaran konkrit tentang fungsi lebuh rayanya, manakala saranan Anwar menambah keselamatan data sebagai salah satu sebab untuk memilih penyedia navigasi.

Perkembangan Dasar

Mesyuarat pada 20 Oktober menghimpunkan usaha yang telah berkembang selama beberapa tahun. Undang-undang keselamatan siber Malaysia, pelancaran TuJu dan perbincangan terdahulu tentang kebebasan digital semuanya mendahului saranan terbaharu itu.

• 26 Ogos 2024: Akta Keselamatan Siber 2024, juga dikenali sebagai Akta 854, berkuat kuasa.
• 21 Ogos 2025: Dalam mesyuarat jawatankuasa terdahulu, Anwar menggesa pengukuhan keupayaan domestik dalam bidang termasuk pengkomputeran awan dan persediaan menghadapi ancaman pengkomputeran kuantum.
• 26 November 2025: TuJu dilancarkan di kawasan rehat dan rawat Seremban arah selatan.
• 7 Oktober 2026: Presiden MCCA, Siraj Jalil, menggesa semakan terhadap Waze dengan merujuk terma penggunaannya dan bidang kuasa Israel.
• 20 Oktober 2026: Anwar mempengerusikan mesyuarat ketiga jawatankuasa itu bagi tahun berkenaan dan menggalakkan rakyat Malaysia menggunakan TuJu.
• Awal 2027: Larangan penuh terhadap Waze yang diumumkan Iraq dijadualkan bermula.

Iraq menyebut asal usul Waze dari Israel dan kebimbangan keselamatan data ketika mengumumkan larangan itu. Iran juga pernah menyekat dan mengehadkan akses kepada aplikasi tersebut kerana hubungannya dengan Israel. Tindakan Malaysia ketika ini tertumpu pada menggalakkan penggunaan pilihan lain.

Gesaan Anwar sebelum ini supaya keupayaan pengkomputeran awan dibangunkan dalam negara memberikan konteks dasar yang lebih luas kepada keputusan terbaharu ini. Kerajaan berusaha mendapatkan kawalan lebih besar terhadap teknologi yang membawa maklumat awam, daripada perkhidmatan yang digunakan orang ramai pada telefon mereka hinggalah infrastruktur yang menyokong kerajaan digital.

Perkhidmatan Kritikal Berdepan Tanggungjawab Keselamatan Rasmi

Jawatankuasa itu turut meneliti pelaksanaan Akta Keselamatan Siber 2024 dan perlindungan Infrastruktur Maklumat Kritikal Negara (NCII). Istilah ini merujuk kepada sistem komputer dan rangkaian yang menyokong perkhidmatan, yang gangguannya boleh membawa akibat serius kepada negara.

Akta itu menubuhkan Jawatankuasa Keselamatan Siber Negara dan menetapkan tanggungjawab ketua eksekutif Agensi Keselamatan Siber Negara (NACSA), peneraju sektor serta organisasi yang ditetapkan sebagai entiti NCII. Akta itu turut meliputi pengurusan ancaman dan insiden yang menjejaskan infrastruktur kritikal serta pelesenan penyedia perkhidmatan keselamatan siber.

Peraturan di bawah Akta itu mewajibkan entiti NCII melaporkan butiran awal sesuatu insiden siber dalam tempoh enam jam selepas mengetahuinya. Tempoh pelaporan yang singkat itu merupakan kewajipan nyata bagi organisasi terjejas, yang perlu mengenal pasti masalah dan memaklumkan pihak berkuasa dengan segera.

Rangka kerja NCII Malaysia merangkumi 11 sektor. Antaranya ialah kerajaan, perbankan dan kewangan, pengangkutan, pertahanan dan keselamatan negara, penjagaan kesihatan serta tenaga. Serangan terhadap sistem dalam bidang ini boleh menjejaskan perkhidmatan yang menjadi kebergantungan orang ramai, daripada operasi pengangkutan hingga akses kepada penjagaan kesihatan.

Oleh itu, mesyuarat tersebut membincangkan pilihan peribadi tentang aplikasi dan tanggungjawab rasmi organisasi yang mengendalikan sistem penting. Saranan berhubung Waze menyentuh pengendalian maklumat pengguna individu, manakala Akta itu menyediakan rangka kerja untuk menangani ancaman terhadap perkhidmatan kritikal.

MyKad dan MyDigital ID Mempunyai Fungsi Berbeza

Anwar berkata kerajaan sedang memperkukuh sistem identiti bersepadu yang menggunakan MyKad sebagai dokumen fizikal dan MyDigital ID untuk transaksi digital. Beliau mengaitkan usaha itu dengan perlindungan siber yang lebih kukuh serta persediaan menghadapi ancaman pada masa hadapan.

Dalam kenyataannya selepas mesyuarat, perdana menteri menjelaskan pendirian kerajaan tentang perlindungan maklumat peribadi:

Kita tidak boleh berkompromi dalam soal keselamatan data dan identiti rakyat kita.

MyDigital ID berfungsi sebagai perkhidmatan log masuk tunggal. Ringkasnya, ia membolehkan seseorang mengesahkan identiti melalui sistem log masuk bersama ketika mengakses perkhidmatan digital yang mengambil bahagian. MyKad terus berfungsi sebagai dokumen pengenalan fizikal.

MyDigital ID Sdn Bhd, syarikat milik penuh MOF Inc., mengendalikan platform itu, dengan pemantauan oleh NACSA di bawah Majlis Keselamatan Negara. NACSA dan MyDigital ID menjelaskan peranan ini dalam kenyataan pada September 2025.

Anwar berkata pada Ogos 2025 bahawa MyDigital ID memperoleh purata 25,000 pengguna sehari selepas disepadukan dengan MyJPJ, MySejahtera dan MyGOV. Angka itu menggambarkan penerimaan pada masa kenyataan terdahulunya. Apabila lebih banyak perkhidmatan awam menggunakan sistem identiti bersama, perlindungan akses kepadanya menjadi bahagian penting dalam melindungi urusan pengguna dengan kerajaan.

Mengapa Pengkomputeran Kuantum dan AI Autonomi Dibincangkan

Mesyuarat pada 20 Oktober merangkumi persediaan menghadapi ancaman pengkomputeran kuantum melalui kriptografi pascakuantum (PQC). Kriptografi ialah kaedah matematik yang digunakan untuk melindungi maklumat, termasuk mesej, pengesahan identiti dan transaksi dalam talian.

Komputer kuantum yang cukup berkuasa berpotensi memecahkan sesetengah kaedah yang digunakan hari ini untuk melindungi maklumat digital. PQC menggunakan kaedah matematik yang direka untuk menahan serangan sedemikian. Tujuan membuat persediaan awal adalah untuk terus melindungi sistem dan maklumat sensitif apabila teknologi pengkomputeran berubah.

Anwar sebelum ini telah membincangkan pembangunan PQC bersama NACSA, penyelidik dan industri dalam mesyuarat jawatankuasa pada Ogos 2025. Perkara itu kembali dalam agenda, menghubungkan sistem identiti dan perkhidmatan awam kerajaan ketika ini dengan perancangan keselamatan bagi teknologi yang masih berkembang.

Kecerdasan buatan autonomi turut dibincangkan. Sistem sedemikian boleh melaksanakan tugas dengan kurang arahan manusia secara berterusan. Dalam keselamatan siber, perkara ini menimbulkan kebimbangan tentang alat yang boleh mengautomasikan sebahagian serangan atau bertindak pada kelajuan yang menyukarkan penyeliaan manusia.

Anwar meletakkan ancaman baharu ini seiring dengan tanggungjawab sedia ada di bawah Akta Keselamatan Siber. Tugas bersama ialah melindungi maklumat dan memastikan perkhidmatan boleh diharap, ketika teknologi yang digunakan untuk mengendali dan menyerangnya terus berubah.

Perubahan untuk Rakyat Malaysia

Pengguna jalan raya di Malaysia kini menerima saranan jelas daripada perdana menteri supaya mempertimbangkan TuJu dan bukannya Waze. Panduan laluan, maklumat tol, siaran CCTV dan fungsi kecemasan TuJu memberikan tumpuan praktikal kepada saranan itu, melangkaui persoalan asal usul sesebuah aplikasi.

Keutamaan kerajaan yang berkaitan bagi pengguna perkhidmatan awam digital ialah perlindungan identiti dan transaksi yang lebih kukuh. MyKad dan MyDigital ID mengekalkan fungsi masing-masing, sementara kerajaan mengaitkan keselamatan kedua-duanya dengan usaha lebih luas terhadap infrastruktur kritikal dan ancaman pengkomputeran masa hadapan.

Anwar berkata matlamatnya ialah memastikan perkhidmatan awam digital memberi manfaat kepada orang ramai tanpa menjejaskan keselamatan, kepercayaan awam atau kedaulatan negara. Mesyuarat pada 20 Oktober membawa matlamat itu ke dalam situasi yang biasa: aplikasi yang dibuka pemandu sebelum memulakan perjalanan.

Perkara Utama

• Anwar menggalakkan rakyat Malaysia menggunakan TuJu dan bukannya Waze selepas mesyuarat keselamatan siber pada 20 Oktober 2026.
• Beliau menyebut kebimbangan tentang maklumat peribadi, data pergerakan dan kewajipan Waze di bawah undang-undang Israel.
• TuJu dibangunkan oleh LLM bersama Prosignal Consortium dan dilancarkan pada 26 November 2025.
• Malaysia mengumumkan saranan untuk menukar aplikasi, manakala Iraq mengumumkan larangan yang bermula pada awal 2027.
• Jawatankuasa itu turut membincangkan infrastruktur kritikal, MyDigital ID, AI autonomi dan perlindungan daripada ancaman pengkomputeran kuantum.
• MyKad kekal sebagai dokumen pengenalan fizikal, manakala MyDigital ID menyokong akses kepada perkhidmatan digital.