Sabah Catat 4,530 Permohonan Kewarganegaraan Masih Diproses, 41 Sijil Diserahkan

Ribuan pemohon di Sabah menunggu proses selesai

Menteri Dalam Negeri Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail memberitahu Parlimen Malaysia bahawa sebanyak 4,530 permohonan kewarganegaraan di Sabah masih direkodkan sedang diproses dan 41 kelulusan telah diselesaikan bagi tempoh 2025 hingga 15 September 2026. Kelulusan yang diselesaikan dalam angka ini bermaksud pemohon telah menerima sijil kewarganegaraan, bukan sekadar permohonan diluluskan oleh kementerian.

Jabatan Pendaftaran Negara, yang dikenali dengan akronim Melayunya JPN, turut merekodkan 3,573 permohonan pendaftaran lewat kelahiran yang diluluskan di Sabah dalam tempoh sama, manakala 732 lagi masih diproses. Permohonan itu melibatkan pendaftaran kelahiran selepas tempoh yang ditetapkan dan dikira secara berasingan daripada permohonan kewarganegaraan.

Saifuddin memberikan angka itu sebagai menjawab soalan Vivian Wong Shir Yee, Ahli Parlimen Sandakan daripada Pakatan Harapan. Beliau bertanya tentang langkah kerajaan untuk memendekkan tempoh menunggu, mempercepat permohonan kewarganegaraan dan pendaftaran lewat kelahiran, serta memberikan maklumat yang lebih jelas kepada pemohon mengenai kes mereka.

Jumlah terkini permohonan kewarganegaraan itu lebih tinggi berbanding 3,640 permohonan yang masih diproses pada 31 Mei 2026. Jumlah kelulusan kewarganegaraan yang diselesaikan juga meningkat, daripada 10 pada tarikh itu kepada 41 menjelang 15 September. Kedua-dua set angka meliputi tempoh yang bermula pada 2025.

Bagi pemohon, proses itu mempunyai dua peringkat penting: menerima keputusan daripada Kementerian Dalam Negeri dan menerima sijil yang melengkapkan kes dalam rekod JPN. Saifuddin berkata permohonan boleh melepasi peringkat pertama tetapi masih disenaraikan sebagai sedang diproses sehingga sijil dicetak dan diserahkan.

Mengapa kes yang diluluskan masih boleh direkodkan sedang diproses

Saifuddin menjelaskan bahawa statistik kelulusan JPN hanya mengira permohonan selepas kelulusan diberikan dan sijil kewarganegaraan dikeluarkan serta diserahkan. Oleh itu, rekod jabatan menggabungkan kes yang masih menunggu keputusan dengan kes yang telah diluluskan tetapi masih menunggu sijil di bawah kategori sedang diproses.

Timbalan Menteri Dalam Negeri Datuk Seri Dr Shamsul Anuar Nasarah telah menjelaskan kaedah perekodan yang sama ketika sesi soal jawab Parlimen pada 16 Julai. Beliau menerangkan bagaimana keputusan kementerian direkodkan dalam sistem jabatan pendaftaran:

"Permohonan yang telah diluluskan oleh Kementerian Dalam Negeri tetapi sijil kewarganegaraannya belum dicetak dan dikeluarkan masih direkodkan sebagai 'sedang diproses' dalam sistem JPN," katanya.

Justeru, 41 kelulusan yang diselesaikan mengukur kes yang telah sampai ke peringkat penyerahan sijil. Keluarga yang mengikuti perkembangan permohonan memerlukan maklumat tentang keputusan dan dokumen: sama ada kementerian telah membuat keputusan terhadap kes itu dan, selepas kelulusan, sama ada JPN telah mencetak serta menyerahkan sijil.

Jawapan Parlimen itu tidak memperincikan berapa banyak daripada 4,530 kes yang sedang diproses telah mendapat kelulusan kementerian, atau mengesahkan hasil mesyuarat jawatankuasa yang sebelum ini dijangka berlangsung pada akhir Julai atau awal Ogos.

Perubahan antara Mei dan September

Jumlah permohonan kewarganegaraan di Sabah yang masih direkodkan sedang diproses meningkat sebanyak 890 antara 31 Mei dengan 15 September, daripada 3,640 kepada 4,530. Ini merupakan peningkatan kira-kira 24.5% berbanding angka Mei.

Kelulusan yang diselesaikan meningkat sebanyak 31, daripada 10 kepada 41. Angka itu menunjukkan kedudukan yang direkodkan pada dua tarikh tutup berbeza, manakala penjelasan menteri menunjukkan bahawa untuk memahami jumlah yang sedang diproses, perlu diketahui juga peringkat yang telah dicapai oleh setiap permohonan.

Angka pendaftaran lewat kelahiran turut berubah dalam kedua-dua peringkat proses. Permohonan yang diluluskan meningkat sebanyak 914, daripada 2,659 kepada 3,573, iaitu kenaikan kira-kira 34.4%. Permohonan yang masih diproses meningkat sebanyak 121, daripada 611 kepada 732, atau kira-kira 19.8%.

Perbandingan itu memberikan gambaran yang lebih terperinci berbanding setiap angka pada satu-satu masa secara berasingan. Menjelang September, Sabah merekodkan lebih banyak kes kewarganegaraan yang diselesaikan dan lebih banyak pendaftaran lewat kelahiran yang diluluskan, sementara jumlah permohonan yang masih diproses turut meningkat dalam kedua-dua kategori.

Tempoh sasaran pemprosesan bermula apabila dokumen lengkap

Shamsul Anuar memberitahu Parlimen pada Julai bahawa prosedur yang disemak menetapkan tempoh pemprosesan selama satu tahun bagi permohonan kewarganegaraan di bawah Perkara 15A, 15(2) dan 19(1) Perlembagaan Persekutuan. Tempoh itu dikira dari tarikh dokumen lengkap diterima sehingga keputusan muktamad dibuat.

Nombor perkara itu merujuk kepada peruntukan perlembagaan yang menjadi asas pertimbangan permohonan berkenaan. Perkara praktikal bagi keluarga ialah bila tempoh itu bermula: tempoh yang dinyatakan bermula apabila dokumen yang diperlukan lengkap, bukan semata-mata apabila seseorang mula mendapatkan bantuan atau menyerahkan fail yang belum lengkap.

Sasaran itu juga merujuk kepada keputusan muktamad. Pengiraan kelulusan yang diselesaikan oleh JPN memerlukan langkah seterusnya, iaitu sijil dikeluarkan dan diserahkan. Merekodkan tarikh keputusan dan tarikh penyerahan sijil secara berasingan akan memudahkan pemantauan peringkat yang sedang menunggu tindakan.

Dokumen sokongan yang tidak lengkap merupakan antara kesukaran yang dikenal pasti timbalan menteri dalam kes pendaftaran lewat kelahiran. Penjelasan beliau mengaitkan langkah kerajaan untuk menguruskan permohonan dengan satu lagi usaha: membantu keluarga menyediakan maklumat yang diperlukan pegawai sebelum kes dapat melalui semakan yang ditetapkan.

Tarikh di sebalik angka

Kemas kini di Parlimen itu menggambarkan beberapa peringkat tindak balas kerajaan sepanjang 2026. Menghimpunkan tarikh-tarikh itu membantu menjelaskan mengapa jumlah terkini lebih tinggi dan kedudukan semakan jawatankuasa yang dirancang.

• 31 Mei 2026: Tarikh tutup bagi angka yang menunjukkan 3,640 permohonan kewarganegaraan sedang diproses dan 10 kelulusan diselesaikan bagi tempoh yang bermula pada 2025.
• 16 Julai 2026: Shamsul Anuar membentangkan angka Mei di Parlimen dan menjelaskan sasaran pemprosesan, saluran penyerahan yang lebih luas serta kuasa yang diwakilkan.
• Akhir Julai atau awal Ogos 2026: Jawatankuasa Khas Status Kewarganegaraan Sabah dijangka bermesyuarat untuk mempertimbangkan 1,018 permohonan.
• 15 September 2026: Tarikh tutup terkini menunjukkan 4,530 permohonan kewarganegaraan sedang diproses dan 41 kelulusan diselesaikan, selain 3,573 pendaftaran lewat kelahiran yang diluluskan dan 732 masih diproses.

Agenda jawatankuasa yang dirancang merangkumi 1,018 permohonan, iaitu sejumlah besar kes yang perlu dipertimbangkan. Pertimbangan ialah peringkat semakan apabila permohonan diteliti sebelum keputusan dibuat.

Pendaftaran lewat kelahiran semakin mudah diakses pemohon

Permohonan pendaftaran lewat kelahiran boleh dikemukakan di pejabat JPN di seluruh negara dan melalui program Menyemai Kasih Rakyat, yang dikenali sebagai MEKAR, kata Shamsul Anuar. Program itu turut diperluas, khususnya di kawasan luar bandar dan pedalaman.

Bagi keluarga di Sabah, saluran penyerahan yang dinyatakan menyediakan pilihan selain hadir ke satu pejabat sahaja. MEKAR menyediakan saluran khidmat mendekati masyarakat bagi penduduk yang tinggal jauh dari perkhidmatan pendaftaran, manakala penerimaan permohonan di seluruh negara membolehkan permohonan dikemukakan melalui pejabat JPN di tempat lain di Malaysia.

Kuasa membuat keputusan bagi pendaftaran lewat kelahiran juga telah diwakilkan kepada pejabat JPN negeri. Kerajaan menyifatkan langkah ini sebagai cara untuk mempercepat pertimbangan dan penyelesaian dengan membolehkan keputusan dibuat di peringkat negeri.

Dalam angka yang dilaporkan, permohonan kewarganegaraan dan pendaftaran lewat kelahiran kekal sebagai proses pentadbiran yang berasingan. Pendaftaran kelahiran mewujudkan rekod rasmi kelahiran; angka kewarganegaraan pula merujuk kepada permohonan kewarganegaraan dan penyerahan sijil yang terhasil. Keluarga mungkin memerlukan bantuan menguruskan dokumentasi, tetapi setiap proses mempunyai langkah dan hasil rekodnya sendiri.

Mengapa keluarga menghadapi kesukaran melengkapkan pendaftaran

Shamsul Anuar mengenal pasti empat punca utama kelewatan pendaftaran lewat kelahiran: kesedaran ibu bapa atau penjaga yang terhad, masalah keluarga, kekangan kewangan dan dokumen sokongan yang tidak lengkap.

Setiap masalah menjejaskan bahagian perjalanan yang berbeza. Ibu bapa mungkin terlepas tempoh pendaftaran yang ditetapkan kerana tidak mengetahui keperluan itu. Kesukaran kewangan boleh menyukarkan urusan pentadbiran, manakala masalah keluarga dan dokumen yang tiada boleh merumitkan penyediaan permohonan.

Kementerian Dalam Negeri berkata kerjasama antara JPN, kerajaan Sabah, pemimpin masyarakat, hospital, sekolah, agensi kebajikan dan pertubuhan bukan kerajaan telah diperkukuh. Tugas yang dinyatakan termasuk mengenal pasti individu tanpa dokumen pengenalan diri serta membantu mereka melengkapkan dokumen sokongan.

Usaha mendekati masyarakat dan bantuan dokumentasi menangani langkah yang berlaku sebelum fail lengkap sampai kepada pegawai. Kuasa membuat keputusan yang diwakilkan pula menangani peringkat selepas itu. Secara bersama, langkah-langkah tersebut meliputi akses kepada perkhidmatan pendaftaran, penyediaan permohonan dan kuasa untuk memutuskan kes pendaftaran lewat kelahiran.

Pemohon perlu tahu peringkat yang telah dicapai

Soalan Vivian di Parlimen mengetengahkan ketelusan, selain pemprosesan yang lebih pantas. Penjelasan menteri menunjukkan dengan jelas kepentingan permintaan itu: status bahawa sesuatu kes sedang diproses boleh merangkumi keadaan yang sangat berbeza.

Keluarga yang menunggu keputusan kementerian memerlukan kemas kini tentang pertimbangan permohonan. Keluarga yang permohonannya telah diluluskan pula memerlukan kemas kini tentang pencetakan dan penyerahan sijil. Memaklumkan kedua-dua peringkat itu secara berasingan akan memberi pemohon gambaran yang lebih berguna tentang perkara yang masih perlu diselesaikan.

Angka Sabah bagi September menunjukkan kemajuan dalam kes yang diselesaikan, seiring dengan jumlah permohonan yang masih diproses yang lebih besar. Oleh itu, ukuran yang paling berguna bagi seseorang pemohon ialah hasil keputusan serta penyempurnaan dokumentasi, bukan satu label status sahaja.

Perkara Utama

• JPN merekodkan 4,530 permohonan kewarganegaraan di Sabah masih diproses dan 41 kelulusan diselesaikan bagi tempoh 2025 hingga 15 September 2026.
• Kelulusan kewarganegaraan yang diselesaikan memerlukan sijil dikeluarkan dan diserahkan kepada pemohon.
• Angka pendaftaran lewat kelahiran menunjukkan 3,573 permohonan diluluskan dan 732 masih diproses.
• Jumlah permohonan kewarganegaraan yang sedang diproses meningkat sebanyak 890 berbanding angka 3,640 pada 31 Mei.
• Sasaran pemprosesan selama satu tahun yang dinyatakan bermula apabila dokumen lengkap diterima bagi permohonan di bawah Perkara 15A, 15(2) dan 19(1).
• Langkah pendaftaran lewat kelahiran merangkumi saluran penyerahan di seluruh negara, khidmat mendekati masyarakat MEKAR dan kuasa membuat keputusan yang diwakilkan kepada pejabat JPN negeri.