Penggantungan Hak Mengundi Afghanistan di PBB Memburukkan Pertikaian Tunggakan Yuran dan Pihak yang Menduduki Kerusinya

Hutang $900,000 dan pertikaian tentang perwakilan

Tunggakan yuran Afghanistan kepada Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) telah terkait dengan perebutan lebih besar tentang siapa yang mewakili negara itu. Tunggakan yang dianggarkan berjumlah $900,000 pada Mei 2024, dan kemudian dilaporkan melebihi jumlah tersebut, menyebabkan Afghanistan kehilangan hak mengundi dalam Perhimpunan Agung, sementara pihak berkuasa Taliban mensyaratkan pembayaran dengan penyerahan kerusi negara itu di PBB kepada mereka.

Naseer Ahmad Faiq, kuasa usaha yang mengetuai misi Afghanistan di PBB, menyifatkan penggantungan hak mengundi itu sebagai kesan teknikal daripada peraturan kewangan PBB. Delegasinya terdiri daripada wakil kerajaan yang digulingkan apabila Taliban kembali berkuasa pada Ogos 2021. Taliban, yang menamakan pentadbirannya Emiriah Islam, menguasai Afghanistan tetapi belum berjaya memperoleh tempat dalam delegasi itu.

Pertikaian ini melibatkan dua prosedur PBB yang berasingan. Satu berkaitan sama ada Afghanistan telah membayar sumbangan yang ditetapkan pada kadar mencukupi untuk mengundi. Satu lagi berkaitan wakil yang diterima oleh organisasi itu untuk bercakap bagi pihak Afghanistan. Penyelesaian hutang akan menangani sekatan kewangan; tuntutan Taliban terhadap kerusi itu melalui proses yang berbeza.

Bagi rakyat Afghanistan, kesan serta-merta itu nyata: negara mereka boleh menyertai perbincangan Perhimpunan Agung tetapi tidak boleh mengundi sepanjang penggantungan itu berkuat kuasa. Afghanistan menjadi anggota PBB sejak 1946. Dalam perhimpunan yang mempunyai 193 negara anggota itu, setiap negara mempunyai satu undi, tanpa mengira kekayaan, jumlah penduduk atau kekuatan tenteranya.

Peraturan pembayaran PBB

Perkara 19 Piagam PBB menetapkan ambang yang menyebabkan sesebuah negara kehilangan hak mengundi dalam Perhimpunan Agung. Sesebuah anggota tertakluk pada sekatan itu apabila tunggakan sumbangannya menyamai atau melebihi jumlah yang perlu dibayar bagi dua tahun penuh sebelumnya. Peraturan itu bergantung pada jumlah hutang, bukannya semata-mata sama ada pembayaran diterima lewat.

Faiq menjelaskan peraturan itu ketika mengulas penggantungan Afghanistan pada Mei 2024:

"Ini ialah peraturan teknikal dan, lebih penting lagi, peraturan umum bagi semua negara anggota, menurut Perkara 19 Piagam PBB. Negara anggota yang ketinggalan dalam pembayaran sumbangan kewangan kepada organisasi itu tidak boleh mengundi dalam Perhimpunan Agung PBB jika jumlah yang terhutang menyamai atau melebihi sumbangan bagi dua tahun sebelumnya," katanya.

Sumbangan tahunan Afghanistan dilaporkan berjumlah kira-kira $200,000, selain beberapa bayaran kecil yang lain. Angka $900,000 yang dicatatkan pada Mei 2024 bersamaan kira-kira empat setengah kali jumlah sumbangan tahunan itu. Jumlah yang perlu dibayar untuk mendapatkan semula hak mengundi bergantung pada pengiraan tunggakan oleh PBB dan ambang yang ditetapkan Perkara 19.

Piagam itu juga membenarkan Perhimpunan Agung memberi kebenaran untuk mengundi apabila menerima bahawa kegagalan sesebuah negara membayar berpunca daripada keadaan di luar kawalannya. Pengecualian itu membuka satu lagi laluan yang boleh digunakan oleh misi Afghanistan untuk mendapatkan semula hak mengundinya.

Mengapa Afghanistan memohon pengecualian

Faiq berhujah bahawa ketidakupayaan misi itu untuk membayar perlu dipertimbangkan dalam konteks ketiadaan pihak berkuasa yang sah di negara itu. Delegasi tersebut mewakili Afghanistan di PBB, sementara pihak berkuasa yang menguasai negara itu cuba menggantikannya. Keadaan ini menimbulkan pertikaian praktikal tentang pihak yang patut menyediakan wang untuk pembayaran.

Jawatankuasa Sumbangan PBB meneliti perkara berkaitan pembayaran oleh negara anggota dan permohonan pengecualian. Pada Mei 2024, Faiq menjangkakan jawatankuasa itu boleh menimbangkan keadaan Afghanistan, dengan keputusan mungkin dibuat menjelang Oktober dan hak mengundi berpotensi dipulihkan melalui resolusi Perhimpunan Agung sebelum hujung tahun itu. Jangkaan tersebut dinyatakan pada 2024, bukannya jadual baharu yang diumumkan.

Penjelasan Afghanistan tentang kegagalan membayar dianggap tidak memadai pada peringkat itu. Comoros, Ecuador dan Somalia, yang turut ketinggalan dalam pembayaran sumbangan, mendapat pengecualian selepas menjelaskan ketidakupayaan mereka untuk membayar. Afghanistan dan Venezuela kehilangan hak mengundi. Sao Tome dan Principe juga tersenarai sebagai negara yang mempunyai tunggakan yuran.

Kes-kes itu menunjukkan sebab pengecualian tersebut penting: negara yang mempunyai tunggakan boleh mengekalkan hak mengundinya jika Perhimpunan Agung menerima keadaan yang dihadapinya. Misi Afghanistan memohon keputusan yang sama sambil terus menyertai perbincangan.

Perkembangan pertikaian

Ogos 2021 menjadi titik perubahan politik apabila Taliban mengambil alih kuasa dan kerajaan terdahulu tumbang. Masa bermulanya tunggakan bil pula kurang jelas. Laporan awal tentang tunggakan menyatakan yuran tidak dibayar sejak sebelum Taliban mengambil alih kuasa; laporan kemudian menyebut kerajaan terdahulu telah membuat pembayaran sebelum 2021 dan mengaitkan hutang yang berterusan dengan perubahan kuasa.

Peringkat utama yang dilaporkan ialah:

• 1946: Afghanistan menjadi anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.
• Ogos 2021: Taliban kembali berkuasa, sementara perwakilan Afghanistan di PBB kekal di tangan diplomat daripada kerajaan terdahulu.
• 17 Mei 2024: Faiq secara terbuka menyifatkan penggantungan hak mengundi itu sebagai isu teknikal yang tertakluk pada peraturan pembayaran PBB.
• Mei 2024: Tunggakan dianggarkan berjumlah $900,000, dan Faiq membincangkan permohonan pengecualian melalui Jawatankuasa Sumbangan.
• Laporan kemudian: Penggantungan itu pada mulanya dilaporkan berterusan selama tiga tahun dan kemudian memasuki tahun keempat berturut-turut, dengan hutang melebihi $900,000.

Tiada tarikh pemulihan hak mengundi yang disahkan atau keputusan muktamad bagi semakan yang dicadangkan pada 2024 dinyatakan. Laporan kemudian tentang penggantungan yang berterusan hingga tahun keempat menunjukkan bahawa pertikaian itu berlanjutan selepas usaha awal mendapatkan pengecualian.

Siapa boleh menuntut kerusi Afghanistan?

Pihak berkuasa Taliban berpendapat bahawa kerusi Afghanistan di PBB patut diserahkan kepada wakil yang dicalonkan mereka atas dasar kedaulatan negara. Pendirian mereka berasaskan penguasaan mereka terhadap negara itu. Namun, misi sedia ada terus menduduki tempat Afghanistan di PBB.

Jawatankuasa Kelayakan ialah saluran rasmi PBB yang meneliti pihak yang diberi kuasa untuk mewakili sesebuah negara anggota. Surat kelayakan ialah dokumen yang mengenal pasti sesuatu delegasi serta kuasanya untuk bercakap. Hasil kerja jawatankuasa itu menjadi asas kepada keputusan Perhimpunan Agung tentang penerimaan wakil.

Afghanistan kekal sebagai anggota PBB sepanjang pertikaian ini. Kerusi yang dipertikaikan itu ialah perwakilan negara tersebut dalam organisasi berkenaan, termasuk di Perhimpunan Agung yang diwakili oleh semua negara anggota. Pengiktirafan diplomatik oleh negara-negara individu dan penerimaan surat kelayakan sesuatu delegasi ialah persoalan politik yang berkaitan, tetapi diputuskan melalui proses berbeza.

Penganalisis politik Idris Mohammadi Zazi mengaitkan isu ini dengan perwakilan rakyat Afghanistan, bukannya penguasaan pejabat kerajaan:

Pihak yang berhak menduduki kerusi Afghanistan di Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu ialah rakyat Afghanistan, iaitu seseorang yang mewakili dan mempertahankan semua kumpulan etnik di negara itu.

Mengapa pengiktirafan masih dipertikaikan

Tuntutan supaya sebuah kerajaan inklusif dibentuk dan hak asasi manusia dihormati menjadi faktor utama penentangan antarabangsa terhadap usaha Taliban mendapatkan perwakilan. Sekatan terhadap pendidikan kanak-kanak perempuan dan pekerjaan wanita terus menjadi kebimbangan utama, di samping tuntutan berkaitan keganasan dan penyeludupan dadah.

Thomas Ruttig, pengasas bersama Afghanistan Analysts Network, mengaitkan penolakan terhadap usaha Taliban dengan pendirian yang dinyatakan oleh negara anggota PBB:

"Secara keseluruhan, berdasarkan himpunan resolusi PBB dan seruan berulang kali oleh negara anggota supaya sebuah kerajaan inklusif dibentuk dan hak asasi manusia dihormati, khususnya hak wanita dan kanak-kanak perempuan, boleh disimpulkan bahawa negara-negara menolak usaha Emiriah [Emiriah Islam Afghanistan, nama Taliban bagi negara itu] untuk mendapat pengiktirafan dan diterima masuk ke Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu kerana mereka tidak menganggapnya sah," kata Thomas Ruttig.

Pihak berkuasa Taliban menyifatkan komposisi kerajaan mereka dan persoalan hak asasi manusia sebagai hal ehwal dalaman. Mereka juga berkata wilayah Afghanistan tidak akan digunakan untuk mengancam negara lain. Pendirian itu mengekalkan perbezaan pendapat yang ketara tentang perubahan yang diharapkan oleh kerajaan antarabangsa sebelum menerima wakil mereka.

Bekas diplomat Aziz Ma'arij turut mengaitkan pertikaian kerusi itu dengan sekatan terhadap pendidikan kanak-kanak perempuan dan pekerjaan wanita. Penilaiannya ialah keadaan itu akan berterusan sehingga isu-isu berkenaan diselesaikan. Itu ialah penilaian politik, sementara sekatan hak mengundi berpunca daripada peraturan kewangan berasingan di bawah Perkara 19.

Tawaran untuk membayar belum menyelesaikan pertikaian

Tawaran Taliban untuk melangsaikan tunggakan disertai syarat: kerusi Afghanistan diserahkan kepada pentadbiran mereka. Ini mengaitkan pembayaran kewangan dengan keputusan tentang surat kelayakan, perwakilan dan pendirian negara anggota PBB.

Bekas naib presiden Amrullah Saleh menawarkan satu lagi kemungkinan sumber dana pada Mei 2024. Beliau berkata beliau bersedia menanggung hutang tertunggak serta sumbangan bagi tiga tahun berikutnya. Pada kadar tahunan kira-kira $200,000, sumbangan untuk tiga tahun lagi berjumlah sekitar $600,000, selain tunggakan sedia ada.

Prosedur pembayaran masih belum diselesaikan, termasuk persoalan sama ada seseorang individu boleh melangsaikan yuran yang terhutang oleh negara itu. Sementara itu, penganalisis politik Gul Mohammad Din Mohammadi menggesa agar pegawai semasa dikeluarkan daripada senarai hitam dan aset Afghanistan yang dibekukan dibebaskan. Beliau turut menggesa Taliban supaya lebih fleksibel terhadap tuntutan antarabangsa yang selaras dengan tafsiran mereka terhadap Syariah dan nilai Afghanistan.

Perkara yang masih boleh dilakukan Afghanistan di PBB

Delegasi Afghanistan boleh terus bercakap dan mengambil bahagian walaupun tidak boleh mengundi. Faiq menjelaskan peranan berterusan itu secara langsung:

"Afghanistan masih boleh mengambil bahagian, masih boleh bercakap di meja perbincangan".

Ketiadaan hak mengundi tetap membawa kesan. Undian Perhimpunan Agung merekodkan pendirian negara-negara terhadap resolusi dan keputusan lain. Diplomat Afghanistan boleh menyatakan pendirian melalui ucapan, tetapi penggantungan itu menghalang mereka daripada memasukkan undi negara tersebut dalam keputusan rasmi.

Laluan praktikal yang masih ada ialah membuat pembayaran yang mencukupi untuk mematuhi peraturan PBB atau mendapatkan kebenaran untuk mengundi melalui pengecualian bagi keadaan di luar kawalan negara itu. Penerimaan delegasi Taliban memerlukan tindakan melalui proses kelayakan. Oleh itu, kewajipan kewangan Afghanistan dan pertikaian tentang wakilnya terus berkait dalam rundingan, tetapi memerlukan keputusan yang berasingan di PBB.

Perkara Utama

• Tunggakan yuran Afghanistan kepada PBB dianggarkan berjumlah $900,000 pada Mei 2024 dan dilaporkan melebihi jumlah itu dalam laporan kemudian.
• Perkara 19 menyekat hak mengundi dalam Perhimpunan Agung apabila tunggakan mencapai jumlah yang perlu dibayar bagi dua tahun penuh sebelumnya.
• Perhimpunan Agung boleh memberikan pengecualian apabila kegagalan membayar berpunca daripada keadaan di luar kawalan sesebuah negara.
• Delegasi Faiq kekal mewakili Afghanistan, sementara Taliban berusaha mendapatkan penerimaan wakil mereka sendiri.
• Taliban mensyaratkan pembayaran dengan penyerahan kerusi Afghanistan di PBB kepada mereka.
• Laporan kemudian menyebut penggantungan hak mengundi itu berterusan hingga tahun keempat berturut-turut.
• Afghanistan masih boleh menyertai perbincangan PBB semasa hak mengundinya dalam Perhimpunan Agung digantung.