Pakar PBB Desak EU Hentikan Pengusiran Rakyat Afghanistan ke Tempat Mereka Berdepan Bahaya Serius

Amaran menyusuli rundingan Taliban di Brussels

Pakar hak asasi manusia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menggesa kerajaan Kesatuan Eropah supaya menghentikan penghantaran pulang rakyat Afghanistan secara paksa ke tempat mereka berdepan bahaya serius. Mereka memberi amaran bahawa aturan pengusiran bersama Taliban mesti menghormati perlindungan antarabangsa daripada penganiayaan, penyeksaan dan pencabulan berat yang lain.

Amaran itu menyusuli tindakan Suruhanjaya Eropah menjadi tuan rumah kepada delegasi Taliban di Brussels pada Jun 2026 bagi membincangkan penghantaran pulang rakyat Afghanistan. Suruhanjaya menyifatkan pertemuan itu sebagai teknikal, manakala ketua delegasi berkenaan menyebut lawatan itu bersejarah. Pakar-pakar itu berkata, hubungan tanpa syarat hak asasi manusia yang tegas boleh membantu menormalkan pemerintahan Taliban ketika pencabulan berleluasa masih berterusan.

Richard Bennett, pelapor khas PBB mengenai hak asasi manusia di Afghanistan, bersama pakar bebas lain menggesa supaya bahaya yang dihadapi setiap individu dinilai sebelum sebarang penghantaran pulang dilakukan. Kenyataan mereka, yang dikeluarkan pada 22 Oktober 2026, menyentuh layanan terhadap rakyat Afghanistan yang berdepan pengusiran serta syarat hubungan Eropah dengan pihak berkuasa Taliban.

Kebimbangan utama pakar-pakar itu jelas: mereka yang dihantar pulang mungkin dihukum kerana identiti, pekerjaan terdahulu atau penentangan terhadap dasar Taliban. Wanita dan kanak-kanak perempuan berdepan penganiayaan berleluasa, manakala bekas anggota keselamatan, wartawan, pembela hak dan kumpulan minoriti antara golongan yang terdedah kepada pencabulan serius.

Siapa berdepan bahaya di Afghanistan?

Wanita dan kanak-kanak perempuan menjadi tumpuan amaran pakar-pakar itu. Kumpulan berkenaan menyifatkan penganiayaan yang berlaku sebagai meluas dan terancang, serta berkata skalanya mungkin menyamai jenayah terhadap kemanusiaan. Istilah itu merujuk kepada perbuatan tertentu yang serius, dilakukan sebagai sebahagian daripada serangan meluas atau sistematik terhadap orang awam.

Pakar PBB, termasuk Bennett dan anggota Kumpulan Kerja mengenai diskriminasi terhadap wanita dan kanak-kanak perempuan, menghuraikan keadaan itu dalam kenyataan bersama mereka:

Keadaan hak asasi manusia di Afghanistan kekal amat buruk. Wanita dan kanak-kanak perempuan mengalami penganiayaan berasaskan jantina pada skala yang begitu meluas dan sistematik sehingga mungkin menyamai jenayah terhadap kemanusiaan," kata pakar-pakar itu.

"Terdapat pencabulan serius, termasuk penyeksaan dan pembunuhan di luar proses kehakiman terhadap kumpulan lain seperti minoriti etnik dan agama, pembela hak asasi manusia, wartawan, golongan lesbian, gay, biseksual, transgender dan individu pelbagai jantina yang lain, bekas anggota Pasukan Keselamatan dan Pertahanan Negara Afghanistan serta penjawat awam tertentu.

Kebimbangan mereka turut meliputi minoriti etnik dan agama, pembela hak asasi manusia, wartawan, golongan lesbian, gay, biseksual, transgender dan individu pelbagai jantina yang lain, bekas anggota keselamatan Afghanistan serta sebahagian bekas kakitangan kerajaan. Mereka memetik laporan tentang penyeksaan, pembunuhan tanpa proses kehakiman yang sah serta pencabulan serius lain yang menjejaskan golongan ini.

Oleh itu, rekod pekerjaan seseorang boleh menjadi faktor utama dalam keputusan penghantaran pulang. Bekas khidmat dalam Pasukan Keselamatan dan Pertahanan Negara Afghanistan, rekod memperjuangkan hak asasi manusia atau pekerjaan sebagai wartawan mungkin menimbulkan bahaya yang perlu diteliti pihak berkuasa imigresen. Penilaian itu perlu mempertimbangkan keadaan individu berkenaan bersama situasi di Afghanistan.

Perlindungan yang diperlukan daripada penghantaran pulang

Kerajaan Eropah terikat dengan prinsip larangan pemulangan (non-refoulement). Secara ringkas, prinsip ini melarang penghantaran seseorang ke negara yang membahayakannya dengan risiko sebenar penganiayaan atau bentuk kemudaratan serius tertentu.

Pakar-pakar itu mengenal pasti risiko termasuk kehilangan nyawa secara sewenang-wenangnya, penyeksaan atau layanan kejam yang lain, kehilangan paksa, penahanan sewenang-wenangnya dan penafian keadilan secara terang-terangan. Kehilangan paksa bermaksud seseorang ditahan atau dibawa pergi, sementara pihak berkuasa menyembunyikan nasib atau lokasi mereka. Penahanan sewenang-wenangnya pula bermaksud pemenjaraan tanpa asas undang-undang yang sewajarnya atau perlindungan yang diwajibkan oleh undang-undang.

Empat perjanjian menjadi asas kepada kewajipan yang diketengahkan pakar-pakar itu: Konvensyen Menentang Penyeksaan, Kovenan Antarabangsa mengenai Hak Sivil dan Politik, Konvensyen Pelarian dan Konvensyen Eropah mengenai Hak Asasi Manusia. Perjanjian ini menyediakan perlindungan yang berkaitan dengan keputusan menghantar seseorang merentasi sempadan.

Usaha Eropah untuk mengatur penghantaran pulang tertumpu kepada rakyat Afghanistan yang permohonan suakanya ditolak, status imigresennya tidak teratur atau dianggap sebagai risiko keselamatan. Amaran pakar-pakar itu meletakkan bahaya yang bakal dihadapi setiap individu sebagai pertimbangan utama dalam keputusan tersebut. Alasan kerajaan untuk mengusir seseorang perlu dipertimbangkan bersama kewajipan mengikatnya berhubung penghantaran pulang ke tempat yang membawa bahaya serius.

Setiap individu memerlukan penilaian khusus

Pihak berkuasa imigresen mesti meneliti keadaan setiap individu sebelum melaksanakan penghantaran pulang, kata pakar-pakar itu. Ini memerlukan penelitian terhadap identiti seseorang, perkara yang pernah dilakukannya dan sebab mereka mungkin menjadi sasaran selepas tiba di Afghanistan.

Pakar PBB menggariskan keperluan prosedur itu dalam kenyataan mereka:

Negara-negara mesti memastikan penilaian risiko secara individu dilakukan sebelum penghantaran pulang," kata pakar-pakar itu. "Penghantaran pulang secara paksa memerlukan proses sewajarnya. Jaminan diplomatik daripada negara penerima tidak melepaskan negara-negara daripada kewajipan antarabangsa mereka dan tidak sepatutnya digunakan sebagai jalan keluar untuk mengetepikan prinsip larangan pemulangan.

Kumpulan itu turut berkata, penghantaran pulang secara paksa memerlukan proses sewajarnya. Ini bermakna prosedur yang sah perlu digunakan supaya seseorang diberi peluang bermakna untuk keadaan dirinya dipertimbangkan sebelum kerajaan bertindak. Bagi mereka yang berdepan pengusiran, proses itu boleh menentukan sama ada sejarah ancaman, penganiayaan atau khidmat dalam kerajaan diteliti tepat pada waktunya.

Jaminan diplomatik juga menjadi kebimbangan. Pihak berkuasa penerima mungkin berjanji bahawa seseorang yang dihantar pulang akan dilayan dengan selamat. Pakar-pakar itu berkata, janji sedemikian tidak melepaskan kerajaan Eropah daripada tanggungjawab antarabangsa atau memberikan jalan untuk mengelak larangan menghantar seseorang ke tempat berbahaya.

Oleh itu, tanggungjawab kekal pada kerajaan yang melaksanakan pengusiran. Mengatur penerbangan atau mendapatkan kerjasama pihak berkuasa di Afghanistan mesti disertai keputusan yang sah berhubung risiko yang dihadapi individu berkenaan.

Mengapa lawatan ke Brussels penting

Lawatan pada Jun 2026 itu merupakan lawatan rasmi pertama delegasi Taliban ke Brussels. Tujuannya berkait dengan usaha Eropah mengatur penghantaran pulang, sekali gus meletakkan perbincangan praktikal mengenai migrasi bersama persoalan lebih luas tentang cara institusi Eropah berurusan dengan pihak berkuasa Taliban.

Suruhanjaya menyifatkan pertemuan itu sebagai teknikal dengan menumpukan pada tujuan praktikalnya. Ketua delegasi pula menyifatkannya sebagai bersejarah, menggambarkan lawatan itu sebagai peristiwa politik besar. Perbezaan gambaran itu membantu menjelaskan kebimbangan pakar-pakar bahawa kerjasama dalam urusan pengusiran juga boleh meningkatkan penerimaan terhadap Taliban.

Kenyataan bersama pakar-pakar itu menyebut bahawa istilah "teknikal" digunakan oleh jurucakap Suruhanjaya, manakala istilah "bersejarah" digunakan oleh ketua delegasi Taliban.

Beberapa negara Eropah meningkatkan hubungan teknikal dengan pihak berkuasa Taliban bagi mengatur penghantaran pulang. Pakar-pakar itu turut menyuarakan kebimbangan bahawa beberapa negara anggota EU menerima pegawai konsular Taliban di wilayah masing-masing sambil meneruskan perbincangan pengusiran. Pegawai konsular menguruskan urusan rakyat sesebuah negara, termasuk dokumen dan khidmat pentadbiran.

Pakar-pakar itu memberi amaran bahawa hubungan Eropah perlu disertai syarat jelas yang menuntut penambahbaikan hak asasi manusia. Kebimbangan mereka bukan hanya tentang pertemuan itu sendiri, tetapi juga manfaat yang diperoleh pihak berkuasa Taliban daripadanya ketika sekatan dan pencabulan masih berterusan.

Kumpulan PBB itu menjelaskan kebimbangan mereka dalam kenyataan bersama:

Kami terus bimbang hubungan sedemikian, tanpa garis merah yang jelas mengenai keperluan memperbaiki penghormatan terhadap hak asasi manusia, akan menormalkan pencabulan hak asasi manusia yang berat oleh Taliban, termasuk penganiayaan berasaskan jantina," kata pakar-pakar itu. "Namun, beberapa negara anggota Eropah meneruskan 'perbincangan teknikal' sedemikian untuk memudahkan dan membuat persiapan bagi pengusiran, serta menerima pegawai konsular Taliban di wilayah mereka.

Pendidikan kanak-kanak perempuan sebagai ujian nyata

Pakar-pakar itu mengenal pasti perubahan khusus yang patut dituntut kerajaan Eropah: menarik balik larangan pendidikan bagi kanak-kanak perempuan dan wanita selepas darjah enam. Seruan mereka mengaitkan hubungan diplomatik dengan langkah yang memberi kesan langsung terhadap kehidupan harian di Afghanistan.

Bagi kanak-kanak perempuan yang tidak lagi dibenarkan ke bilik darjah selepas tahap itu, perubahan dasar tersebut bermakna peluang untuk meneruskan pendidikan. Bagi kerajaan Eropah, ia menyediakan syarat nyata untuk menilai sama ada hubungan dengan pihak berkuasa Taliban disertai penambahbaikan hak.

Pakar-pakar itu menyatakan pendirian mereka mengenai normalisasi dan pendidikan secara serentak:

Hubungan dengan Taliban tidak boleh dinormalkan atau disahkan selagi tiada penambahbaikan nyata dalam hak asasi manusia, termasuk penarikan balik larangan pendidikan bagi kanak-kanak perempuan dan wanita selepas darjah enam.

Kumpulan itu turut menggesa negara anggota EU meningkatkan tekanan demi penambahbaikan keadaan hak asasi manusia di Afghanistan. Tuntutan mereka menghubungkan perlindungan rakyat Afghanistan yang sudah berada di Eropah dengan layanan terhadap penduduk yang hidup di bawah pemerintahan Taliban.

"Kami menggesa negara anggota EU mempergiat usaha advokasi bagi memperbaiki keadaan hak asasi manusia di Afghanistan," kata mereka.

Amaran rasmi dan maklum balas masih dinanti

Bennett berkata dalam satu hantaran di X bahawa beliau bersama pemegang mandat PBB yang lain menggesa EU dan negara-negara lain supaya tidak menghantar pulang rakyat Afghanistan ke tempat mereka berdepan bahaya. Beliau turut berkata masih menunggu maklum balas terhadap komunikasi rasmi yang dihantar kepada EU dan beberapa negara. Tiada tarikh akhir bagi maklum balas atau tarikh pertemuan seterusnya diberikan.

Kenyataan bersama pada 22 Oktober mengesahkan bahawa pakar-pakar itu telah menghubungi secara rasmi Kesatuan Eropah dan kerajaan beberapa negara anggota EU berhubung perkara tersebut.

Pakar yang terlibat termasuk Cecilia M. Bailliet, pakar bebas mengenai hak asasi manusia dan perpaduan antarabangsa; Gehad Madi, pelapor khas mengenai hak asasi manusia golongan migran; dan Ben Saul, pelapor khas mengenai hak asasi manusia dalam usaha membanteras keganasan. Anggota Kumpulan Kerja PBB mengenai diskriminasi terhadap wanita dan kanak-kanak perempuan turut menyertai.

Anggota Kumpulan Kerja yang mengambil bahagian ialah Ivana Krstić, pengerusinya; Haina Lu, naib pengerusi; Dorothy Estrada-Tanck; Claudia Flores; dan Laura Nyirinkindi.

Perkembangan utama merangkumi rundingan di Brussels, amaran terbuka dan pertukaran rasmi dengan kerajaan:

• Jun 2026: Suruhanjaya Eropah menjadi tuan rumah kepada lawatan rasmi pertama delegasi Taliban ke Brussels untuk membincangkan penghantaran pulang rakyat Afghanistan.
• 22 Oktober 2026: Pakar PBB mengeluarkan amaran mengenai pengusiran, penilaian risiko individu dan hubungan Eropah dengan pihak berkuasa Taliban.
• Selepas amaran itu: Bennett berkata maklum balas terhadap komunikasi rasmi yang dihantar kepada EU dan beberapa negara masih dinanti.

Bagi rakyat Afghanistan yang berdepan pengusiran, persoalan segera ialah sama ada pihak berkuasa menilai sepenuhnya bahaya sebelum penghantaran pulang dilakukan. Bagi kerajaan Eropah, tuntutan pakar-pakar itu berkaitan dengan kesahan setiap pengusiran dan syarat hak asasi manusia bagi kerjasama dengan Taliban.

Perkara Utama

• Pakar PBB menggesa kerajaan EU supaya tidak menghantar pulang rakyat Afghanistan ke tempat mereka berdepan penganiayaan atau kemudaratan serius yang lain.
• Setiap individu mesti menjalani penilaian risiko khusus, dengan proses sewajarnya sebelum penghantaran pulang secara paksa.
• Pakar-pakar itu menyebut risiko berat terhadap wanita dan kanak-kanak perempuan, golongan minoriti, wartawan, pembela hak serta sebahagian bekas anggota keselamatan dan kakitangan kerajaan.
• Jaminan diplomatik tidak menghapuskan tanggungjawab undang-undang antarabangsa kerajaan yang melaksanakan penghantaran pulang.
• Pakar-pakar itu menggesa penambahbaikan hak asasi manusia yang nyata, termasuk akses kepada pendidikan selepas darjah enam, sebelum hubungan dengan Taliban dinormalkan.
• Bennett berkata maklum balas terhadap komunikasi rasmi yang dihantar kepada EU dan beberapa negara masih dinanti.