Pengembangan Tenaga Angin Mannar Berdepan Bantahan Susulan Kemerosotan Hasil Tangkapan Ikan dan Banjir

Projek tenaga negara berdepan krisis mata pencarian setempat

Sri Lanka membekukan projek tenaga angin baharu di semenanjung Mannar sambil membenarkan projek yang telah diluluskan diteruskan, ketika komuniti nelayan menuntut tindakan berhubung hasil tangkapan yang merosot, rumah yang dinaiki air dan kerosakan yang mereka kaitkan dengan pembinaan turbin. Pertikaian itu berpusat pada pembangunan pesisir yang 30 turbin pertamanya mula membekalkan elektrik pada 2020, manakala pembinaan 14 turbin lagi kini telah bermula.

Syarikat utiliti milik kerajaan, Ceylon Electricity Board (CEB), menganggarkan pelaburan untuk ladang angin asal itu berjumlah kira-kira US$141 juta. Pelan projeknya mengunjurkan pengeluaran lebih 380 juta unit elektrik setahun serta pengurangan pelepasan karbon dioksida sebanyak 285,000 tan metrik setiap tahun. Namun, bagi penduduk yang tinggal berhampiran turbin, kebimbangan segera mereka berkisar pada pendapatan, air minuman dan sama ada air hujan dapat mengalir keluar dari kampung mereka.

Di Pesalai, A. Stanislas Peries, ketua koperasi nelayan tempatan, berkata pendapatan harian daripada menangkap ikan yang pernah mencecah 5,000 rupee kini sekadar melebihi 1,000 rupee. Angka itu menunjukkan pendapatan yang dahulu diperoleh dalam sehari kini mungkin mengambil masa kira-kira lima hari untuk dikumpulkan.

Pertikaian itu berlaku ketika perang di Timur Tengah menaikkan kos bahan api dan elektrik, sekali gus meningkatkan tekanan terhadap Sri Lanka untuk membangunkan tenaga boleh baharu domestik. Kerajaan menyasarkan sumber boleh baharu membekalkan 70 peratus tenaga elektrik menjelang 2030. Penduduk Mannar mempersoalkan lokasi infrastruktur itu dibina dan cara kesannya diuruskan.

Lesley Jesurajan, tokoh utama dalam kumpulan masyarakat sivil tempatan OPEnE, menyifatkan bantahan masyarakat itu sebagai pertikaian tentang lokasi, bukannya prinsip penggunaan tenaga boleh baharu.

Kami tidak menentang tenaga boleh baharu pada prinsipnya. Tetapi bukan di sini. Banyak tempat lain yang sesuai untuk memasang turbin angin.

Apa yang dibina dan dijanjikan CEB

Penerangan projek Mannar oleh CEB menyatakan terdapat 30 turbin berkapasiti 3.45 megawatt setiap satu, menjadikan jumlah kapasiti terpasang sebanyak 103.5 megawatt. Turbin itu berdiri di sepanjang pantai selatan Pulau Mannar, tempat syarikat utiliti itu berusaha memanfaatkan angin monsun bermusim yang kuat.

Megawatt menunjukkan jumlah tenaga yang boleh dihasilkan oleh loji pada sesuatu masa. Penjanaan tahunan pula menunjukkan jumlah elektrik yang dibekalkan dalam tempoh tertentu. CEB mengunjurkan lebih 380 juta unit setahun; satu unit bersamaan satu kilowatt-jam, iaitu ukuran standard bagi penggunaan elektrik isi rumah.

CEB menganugerahkan kontrak kejuruteraan, perolehan dan pembinaan kepada Vestas Asia Pacific AS. Pembiayaan bagi ladang angin dan kemudahan berkaitan di Mannar dan Anuradhapura diatur melalui pinjaman Bank Pembangunan Asia. Syarikat Denmark, COWI AS, menyediakan khidmat perundingan.

CEB mengunjurkan kos penjanaan di bawah lima sen AS seunit. Pelannya turut merangkumi ramalan angin untuk membantu mengurus aliran elektrik ke grid nasional, selain sistem radar yang bertujuan mengesan burung dan membolehkan turbin terpilih dihentikan apabila perlu.

Penerangan projek itu mencatatkan pembinaan bermula pada Mac 2019 dan dijadualkan siap pada November 2020. Ia juga secara jelas menyenaraikan pembinaan jalan perkhidmatan baharu serta pemulihan jalan sedia ada, infrastruktur yang kini sering disebut dalam aduan penduduk mengenai saliran.

Mengapa nelayan menyalahkan turbin

Venkatasamy Kalimuththu, 65, sudah menangkap ikan di Mannar sejak kecil. Hasil tangkapan baru-baru ini, yang dibawa ke darat menggunakan win traktor dan tenaga 20 orang lelaki, mengandungi beberapa ekor ikan yang baik, anak ikan kecil dan gumpalan rumpai laut. Katanya, hasil tangkapan jauh lebih banyak sebelum turbin dipasang.

Kalimuththu percaya bayang-bayang daripada bilah turbin yang berputar menghalang ikan daripada menghampiri kawasan air cetek. Beliau menjelaskan pandangannya begini:

Apabila kipas berputar, bayangnya jatuh ke atas air. Jadi ikan tidak berenang ke kawasan cetek.

Nelayan turut menyebut persaingan daripada pukat tunda India. N.M. Aalam, setiausaha Persekutuan Koperasi Perikanan Utara, berkata kemerosotan hasil tangkapan mungkin berpunca daripada beberapa faktor dan menegur ketiadaan siasatan kerajaan.

Aalam menjelaskan ketidakpastian tentang kemerosotan itu:

Ia mungkin disebabkan turbin atau pelbagai faktor lain, tetapi kami tidak dapat membuktikannya. Malah kerajaan pun tidak menyiasat perkara ini.

Air banjir memasuki rumah, tandas dan telaga

Benedict Mary Vijiliya, presiden Persatuan Pembangunan Luar Bandar Wanita, tinggal di sebuah kampung kira-kira 100 meter dari pantai yang dikelilingi turbin angin. Katanya, asas konkrit dan parit berkaitan jalan akses telah menghalang aliran air hujan menuju ke laut.

Vijiliya menceritakan air naik di dalam rumah dan berkongsi gambar yang menunjukkan rumahnya ditenggelami air sedalam kira-kira satu meter. Kisahnya mengaitkan banjir dengan kerosakan pada rumah, ternakan dan tanaman, serta telaga yang digunakan penduduk untuk mendapatkan air minuman.

Beliau menggambarkan keadaan ketika musim hujan:

Semasa hujan monsun, air naik hingga ke paras pinggang dan tandas melimpah.

Rebecca Miranda, anggota Jawatankuasa Warga Mannar dan naib setiausaha Kelab Burung Mannar, berkata sesetengah komuniti mengalami banjir selama empat hingga lima bulan dalam tempoh tiga tahun sebelumnya. Beliau melaporkan 189 kes denggi dan dua kematian di beberapa kampung, di samping pemindahan penduduk berulang kali, kehilangan tanaman dan gangguan terhadap persekolahan kanak-kanak.

Miranda turut menjelaskan perubahan paras air telaga. Katanya, sebelum ini air berada pada kedalaman antara 10 hingga 20 kaki di bawah tanah, bergantung pada musim, tetapi kini penduduk menemuinya pada kedalaman tujuh hingga lapan kaki sepanjang tahun. Kisahnya menunjukkan air kekal lebih hampir dengan permukaan sebelum hujan seterusnya turun.

Fr. G. A. Arulraj Croos, pengarah Caritas Valvuthayam, badan sosial Keuskupan Katolik Mannar, menjelaskan kepentingan isu itu dalam laporan yang diterbitkan oleh ICSF, iaitu International Collective in Support of Fishworkers.

Ini soal kelangsungan hidup, bukan sekadar kebimbangan alam sekitar.

Laporan itu turut merekodkan aduan dari Arippu mengenai perubahan aliran air, hakisan pantai dan gangguan saliran susulan pengambilan tanah untuk turbin. Penduduk di seluruh daerah itu turut menyuarakan kebimbangan mengenai bunyi bising dan tekanan yang semakin meningkat terhadap tanah.

Perlindungan burung sebahagian daripada pertikaian

Daerah Mannar merangkumi sebahagian kawasan tanah besar di barat laut Sri Lanka dan sebuah pulau yang dihubungkan dengannya melalui tambak. Talaimannar, di pulau itu, ialah titik paling hampir di Sri Lanka dengan India. Laut di sekitarnya menjadi sumber mata pencarian komuniti nelayan, manakala kawasan itu turut merangkumi Santuari Burung Vankalai dan habitat penting bagi burung migrasi.

Miranda memetik anggaran bahawa kira-kira 15 juta burung migrasi melalui Mannar setiap tahun, dengan sekitar satu juta daripadanya menetap di situ. Beliau turut berkata 150 daripada 250 spesies burung migrasi yang mengunjungi Sri Lanka menggunakan Mannar. Angka ini menjelaskan mengapa penduduk menjadikan perlindungan burung sebagai teras kempen mereka.

CEB berkata radar pengesan burung itu bertujuan mencetuskan pemberhentian operasi turbin terpilih untuk mengelakkan perlanggaran. Miranda mempersoalkan keberkesanan perlindungan itu dalam amalan dengan menyebut masalah penyelenggaraan dan kekurangan kakitangan. Beliau turut mengkritik tinjauan alam sekitar yang dijalankan pada waktu siang pada Julai dan Ogos, dengan berkata tinjauan itu terlepas tempoh puncak migrasi serta burung yang tiba pada waktu malam.

Penunjuk perasaan membangkitkan kebimbangan mengenai hutan bakau, kawasan pembiakan ikan dan spesies marin terancam, selain laluan penerbangan burung. Kumpulan belia menggesa permit projek dibatalkan dan Pulau Mannar dilindungi sebagai zon ekologi.

Apa yang dihentikan dan apa yang boleh diteruskan?

Pendirian semasa kerajaan membenarkan projek yang telah diluluskan diteruskan, sambil membekukan projek baharu di Mannar. Hal ini mengekalkan satu titik utama perselisihan: penduduk yang mahu pembinaan dihentikan masih berdepan peluasan projek di bawah kelulusan sedia ada.

Pembangunan itu melibatkan beberapa keputusan, bukannya satu pembatalan sahaja. Peristiwa pentingnya ialah:

• Mac 2019: Pembinaan ladang angin asal Mannar oleh CEB bermula.
• 2020: 30 turbin pertama mula membekalkan elektrik ke grid nasional.
• 2025: Kerajaan membatalkan kontrak yang diberikan kepada konglomerat India, Adani, untuk tambahan 52 turbin susulan pertikaian mengenai harga elektrik.
• 13 Ogos: Satu mesyuarat di Colombo membawa kepada pengumuman penggantungan pembinaan selama sebulan sementara pegawai meneliti kebimbangan masyarakat.
• Pendirian semasa: Projek baharu di Mannar dibekukan, manakala kerajaan berkata projek yang telah diluluskan boleh diteruskan. Pembinaan 14 turbin tambahan telah bermula.

Peluasan yang dibincangkan selepas mesyuarat 13 Ogos itu digambarkan sebagai fasa kedua berkapasiti 50 megawatt. Laporan mengenai perbincangan yang melibatkan Presiden Anura Kumara Dissanayake turut menyebut penangguhan sementara yang melibatkan sebuah loji berkapasiti 20 megawatt yang sedang dibina dan loji 50 megawatt yang dicadangkan. Huraian ini tidak menjelaskan sempadan tepat pelbagai kelulusan tersebut.

Menteri Tenaga Anura Karunathilaka berkata kajian kebolehlaksanaan sedang dijalankan untuk mengenal pasti langkah yang boleh mengurangkan banjir. Kajian sedemikian menilai sama ada kerja kejuruteraan yang dicadangkan praktikal dan berkemungkinan menyelesaikan masalah.

Karunathilaka menjelaskan hasil yang diharapkan:

Kami sedang menjalankan kajian kebolehlaksanaan. Setelah kami melaksanakannya...keadaan banjir yang sedang mereka hadapi boleh dikurangkan.

Dalam perbincangan terdahulu dengan presiden, Menteri Tenaga Kumar Jayakody berkata Jabatan Penambakan Tanah telah diminta mengemukakan laporan mengenai risiko banjir. Dissanayake juga berkata projek perlu mendapat kelulusan Pihak Berkuasa Alam Sekitar Pusat.

Hujah kos di sebalik peluasan

Kerajaan Sri Lanka melihat angin di Mannar sebagai cara menjana elektrik tanpa perlu membeli bahan api bagi setiap unit yang dihasilkan. Unjuran asal CEB menggabungkan kos penjanaan di bawah lima sen AS seunit dengan pengurangan ketara dalam elektrik yang dihasilkan daripada bahan api fosil.

Dalam perbincangan mengenai peluasan, kos elektrik projek Mannar dinyatakan sebanyak US$0.0465 seunit, berbanding US$0.0826 seunit bagi elektrik daripada Adani Group. Berdasarkan angka tersebut, harga yang lebih rendah itu kira-kira 44 peratus di bawah harga Adani. Harga sekilowatt-jam penting kerana perbezaan kecil sekalipun terkumpul apabila berjuta-juta unit dibeli untuk grid.

Bagi penduduk, pembangunan yang sama membawa kos dalam bentuk lain: kehilangan pendapatan menangkap ikan, tanaman yang rosak, pemindahan penduduk berulang kali dan kesukaran mendapatkan air minuman. Perbandingan Peries tentang pendapatan harian, daripada sebanyak 5,000 rupee kepada sekadar melebihi 1,000 rupee, menunjukkan mengapa penjimatan kos elektrik sahaja gagal meredakan pertikaian di peringkat tempatan.

Penggerak kempen tempatan turut mengenal pasti tekanan selain tenaga angin. Anggota Jawatankuasa Warga Mannar menyebut ladang akuakultur, perlombongan pasir dan pembangunan ladang kerajaan sebagai kegiatan lain yang menjejaskan kawasan itu. Oleh itu, tuntutan mereka turut merangkumi perhatian terhadap pengurusan tanah dan laluan air di seluruh Mannar, selain keputusan mengenai turbin individu.

Penduduk membawa bantahan ke mahkamah

Father S. Marcus, paderi Katolik dan ketua Jawatankuasa Warga Mannar, membantu penduduk mengemukakan dua aduan di mahkamah Sri Lanka. Satu aduan berasingan telah difailkan terhadapnya.

Marcus berkata janji terdahulu untuk mengurangkan kerosakan tidak membawa perubahan seperti yang diharapkan penduduk. Pemfailan kes di mahkamah itu menyusuli bantahan yang melibatkan komuniti nelayan, golongan muda dan pemimpin gereja di Vankalai dan Talaimannar.

Kerajaan telah mengumumkan kajian dan had terhadap pembangunan baharu, tetapi tarikh siap bagi langkah mengatasi masalah saliran atau tarikh pendengaran mahkamah seterusnya belum ditetapkan. Penduduk terus menuntut perlindungan bagi rumah dan mata pencarian mereka, sementara projek tenaga yang telah diluluskan masih dibenarkan untuk diteruskan.

Perkara Utama

• Sri Lanka membekukan projek tenaga angin baharu di Mannar sambil membenarkan projek yang telah diluluskan diteruskan.
• Ladang angin asal CEB mempunyai 30 turbin, kapasiti 103.5 megawatt dan pelaburan kira-kira US$141 juta.
• Ketua nelayan melaporkan kehilangan pendapatan yang besar, manakala penduduk menceritakan banjir berpanjangan, tanaman rosak dan telaga tercemar.
• CEB menyenaraikan radar pengesan burung sebagai salah satu langkah perlindungannya; penggerak kempen tempatan mempersoalkan operasinya dan pemantauan alam sekitar.
• Kerajaan sedang mengkaji langkah mengatasi banjir, manakala penduduk telah memfailkan dua aduan di mahkamah.
• Sri Lanka menyasarkan 70 peratus bekalan elektriknya diperoleh daripada sumber boleh baharu menjelang 2030.