CP Mohon Keluar daripada Perjanjian Kereta Api Tiga Lapangan Terbang Thailand susulan Kegagalan Mendapat Pembiayaan

Kontrak kereta api kekal mengikat ketika CP memohon untuk keluar

Cadangan landasan kereta api Thailand yang menghubungkan lapangan terbang Don Mueang, Suvarnabhumi dan U-Tapao berdepan kemungkinan digantikan selepas rakan kongsi swasta yang dikaitkan dengan CP Group meminta kontraknya ditamatkan, dengan alasan tidak dapat memperoleh pembiayaan bank. State Railway of Thailand (SRT) belum menerima permintaan itu sebagai penamatan yang sah, sekali gus menyebabkan kedua-dua pihak masih terikat dengan perjanjian sedia ada.

Setiausaha Agung Pejabat Koridor Ekonomi Timur, Chula Sukmanop, berkata pada 26 Oktober 2026 bahawa penilaian kewangan mendapati model pelaburan asal tidak berdaya maju dari segi komersial. Oleh itu, bank tidak bersedia memberikan pinjaman, menjadikan projek itu amat sukar diteruskan walaupun pindaan kontrak yang dicadangkan dibenarkan dari segi undang-undang.

Perdana Menteri Anutin Charnvirakul mengarahkan pegawai menyediakan perkara itu untuk dibincangkan pada mesyuarat Jawatankuasa Dasar Koridor Ekonomi Timur (EEC) yang seterusnya, dijangka berlangsung pada November 2026. Tiada tarikh mesyuarat atau tarikh akhir keputusan muktamad diberikan.

Implikasi segera perkara ini melangkaui isu landasan kereta api yang belum siap. SRT perlu menuntut bayaran tertunggak berkaitan Airport Rail Link sebelum tempoh had undang-undang tamat, sementara kerajaan mempertimbangkan sama ada laluan gantian patut beroperasi pada kelajuan lebih rendah dan memberi khidmat kepada lebih ramai penumpang di Rayong.

Chula turut menyentuh tekanan yang dihadapi Pelabuhan Laem Chabang. Pengembangan yang dijangka mula beroperasi dalam kira-kira empat tahun boleh meningkatkan jumlah kontena tahunan daripada sekitar 11 juta kepada 18 juta. Cadangan beliau menghubungkan dua keperluan pengangkutan: membawa penumpang antara Bangkok dengan wilayah timur, serta memastikan pergerakan kargo berjalan lancar ketika pelabuhan berkembang.

Mengapa perubahan kontrak mungkin tidak membuka laluan kepada pembiayaan

Chula mengenal pasti pembiayaan sebagai halangan utama. Keadaan telah banyak berubah sejak perjanjian asal dibuat, dan kajian kebolehlaksanaan kewangan kini menunjukkan model pelaburannya tidak lagi berdaya maju dari segi komersial.

Kajian kebolehlaksanaan kewangan menilai sama ada unjuran pendapatan dan kos sesebuah projek membolehkan pelaburan itu dilaksanakan. Bank menggunakan penilaian itu untuk menentukan kemungkinan peminjam membayar balik pinjaman. Menurut Chula, penilaian dalam kes ini menyebabkan pemberi pinjaman tidak berminat menawarkan kredit.

Pejabat Peguam Negara telah menyemak cadangan pindaan dan memutuskan bahawa kontrak itu boleh diubah dari segi undang-undang, kata Chula. Namun, kebenaran dari segi undang-undang tidak menghapuskan tugas praktikal kerajaan dan rakan kongsi swastanya untuk mencari aturan yang sanggup dibiayai bank.

Perkongsian awam-swasta, atau PPP, ialah perjanjian yang menetapkan tanggungjawab pihak berkuasa awam dan perniagaan swasta dalam melaksanakan projek. PPP kereta api ini tertakluk pada undang-undang EEC, maka pegawai perlu meneliti implikasi kontrak dan undang-undang sebelum memutuskan sama ada perjanjian itu patut dipinda atau ditamatkan.

Penilaian Chula menjelaskan mengapa perbincangan kini melangkaui usaha menyemak semula syarat perjanjian. Jika rakan kongsi swasta tidak dapat memperoleh pembiayaan di bawah perjanjian yang dipinda, kerajaan masih akan berdepan halangan yang sama untuk memulakan pembinaan.

Perkara yang berlaku pada mesyuarat Oktober

Anutin, yang juga Menteri Dalam Negeri, mempengerusikan mesyuarat Jawatankuasa Dasar EEC di Government House pada 26 Oktober. Ketika membuka mesyuarat, beliau berkata jawatankuasa itu mempunyai lima perkara untuk dipertimbangkan dan mungkin membincangkan perkembangan projek kereta api lapangan terbang serta bandar penerbangan U-Tapao pada penghujung mesyuarat.

Selepas mesyuarat, Chula berkata isu kereta api itu tidak dibincangkan dan akan disediakan untuk mesyuarat November. Anutin berkata perkara itu bukan agenda rasmi, walaupun beliau turut menyifatkan terdapat perbincangan dan sesi mendengar pandangan mengenainya. Mesyuarat berakhir dengan kontrak sedia ada masih berkuat kuasa.

Urutan itu menetapkan langkah seterusnya:

• Sebelum mesyuarat 26 Oktober, rakan kongsi swasta yang dikaitkan dengan CP Group menghantar surat kepada SRT untuk memohon kontrak itu ditamatkan.
• Pada 26 Oktober, Anutin meminta pegawai menyediakan isu kereta api itu untuk dibincangkan pada mesyuarat Jawatankuasa Dasar EEC yang seterusnya.
• Selepas mesyuarat, Anutin berkata SRT dan kontraktor swastanya perlu terus mematuhi kontrak sambil berusaha menyelesaikan perselisihan mereka.
• Pada November 2026, jawatankuasa dijangka meneliti projek itu, dengan semakan undang-undang dan rundingan akan menentukan perkara yang boleh diputuskan.

Anutin tidak mengumumkan sebarang perubahan pada reka bentuk kereta api itu. Pendirian awam beliau ialah pihak berkuasa awam dan kontraktor swasta masing-masing masih bertanggungjawab memenuhi kewajipan mereka.

Permohonan untuk keluar masih memerlukan penyelesaian dari segi undang-undang

Surat daripada rakan kongsi swasta itu mencetuskan pertikaian tentang cara perjanjian tersebut boleh ditamatkan. SRT belum menerima surat itu sebagai penamatan yang sah, dan rundingan sedang diteruskan melalui proses penyelesaian pertikaian dalam kontrak.

Chula, setiausaha agung pejabat EEC, menjelaskan kedudukan undang-undang semasa pihak-pihak terlibat:

"Dari segi undang-undang, konsesi PPP itu belum ditamatkan secara rasmi. Semua pihak mesti terus mematuhi kontrak," katanya.

Penamatan rasmi memerlukan kelulusan Jawatankuasa Dasar EEC sebelum dikemukakan kepada Jemaah Menteri, kata Chula. Jika pihak-pihak terlibat gagal mencapai persetujuan, pertikaian itu boleh dibawa ke mahkamah.

Anutin turut berkata perselisihan perlu terlebih dahulu ditangani melalui rundingan antara SRT dengan kontraktornya. Isu yang tidak dapat diselesaikan perlu dibawa ke sistem keadilan.

Kerajaan juga boleh berusaha merampas jaminan kontrak sekiranya bukti jelas menunjukkan kerugian kepada negara, menurut Chula. Jaminan sedemikian menyediakan perlindungan kewangan sekiranya kontraktor gagal memenuhi kewajipan yang termaktub dalam perjanjian. Sama ada jaminan itu boleh dituntut bergantung pada kontrak dan kerugian yang dibuktikan.

Hutang Airport Rail Link menambah desakan

SRT turut berdepan tugas kewangan yang berasingan: mendapatkan semula bayaran tertunggak berkaitan hak Airport Rail Link. Dalam kenyataan terperinci, Chula meletakkan tunggakan itu pada lebih 13 bilion baht; dalam kenyataan umumnya, beliau menyebut lebih 10 bilion baht.

SRT mengumumkan pada 22 Oktober bahawa pihaknya memfailkan tuntutan di Mahkamah Pentadbiran Pusat pada 21 Oktober untuk mendapatkan 13.335 bilion baht. Tuntutan itu merangkumi 10.67 bilion baht prinsipal tertunggak dan kira-kira 2.66 bilion baht faedah mungkir. Bayaran bagi hak pelaburan itu perlu dijelaskan pada 24 Oktober 2021 di bawah perjanjian PPP.

Dalam saman itu, SRT menamakan Asia Era One yang disokong CP Group, yang pada asalnya didaftarkan sebagai Eastern High-Speed Rail Linking Three Airports Co Ltd, serta tujuh pihak lain. SRT berkata pihaknya telah berulang kali menuntut bayaran dan mengikuti prosedur penyelesaian pertikaian dalam kontrak, namun pihak-pihak terlibat gagal mencapai persetujuan.

Bangkok Bank dan Siam Commercial Bank masing-masing menyediakan jaminan kontrak bernilai 1 bilion baht. Lima syarikat yang turut dinamakan dalam saman itu menyediakan jaminan berdasarkan pegangan pelaburan masing-masing: Charoen Pokphand Holding (70%), China Railway Construction Corporation (10%), Bangkok Expressway and Metro (10%), CH Karnchang (5%) dan Italian-Thai Development (5%). SRT berusaha menguatkuasakan jaminan bank dan jaminan yang disokong pemegang saham dalam had yang ditetapkan kontrak.

Chula berkata SRT perlu mempercepat tindakan undang-undang sebelum tuntutan itu luput tempoh. Tempoh had ialah jangka masa yang ditetapkan undang-undang untuk memfailkan tuntutan. Jika tempoh itu terlepas, pemiutang mungkin tidak dapat mendapatkan bayaran balik melalui mahkamah.

Mendapatkan semula bayaran itu dan menyelesaikan konsesi kereta api melibatkan keputusan yang berbeza, meskipun kedua-duanya berkaitan dengan hubungan kontrak yang sama. SRT perlu melindungi haknya untuk menuntut hutang itu sementara pihak-pihak terlibat merundingkan masa depan projek yang lebih luas.

Gabungan perkara ini menjadikan soal masa penting. Penamatan konsesi melalui rundingan memerlukan kelulusan, manakala tuntutan hutang tertakluk pada tarikh akhir undang-undang yang perlu ditangani SRT sepanjang proses itu.

Kereta api lebih perlahan boleh memberi khidmat kepada lebih ramai penduduk Rayong

Chula berkata EEC masih memerlukan landasan kereta api yang menghubungkan Bangkok dengan Lapangan Terbang U-Tapao dan Rayong. Jika perjanjian asal ditamatkan, kerajaan boleh mempertimbangkan untuk membiayai sendiri projek gantian atau mengatur PPP baharu yang mampu dibiayai pelabur swasta.

Satu pilihan ialah menurunkan kelajuan maksimum yang dicadangkan daripada 250 kilometer sejam kepada 160 kilometer sejam dan melanjutkan rangkaian kereta api elektrik ke Rayong. Kereta api elektrik memperoleh kuasa daripada bekalan elektrik di sepanjang landasan, berbanding bergantung pada enjin diesel yang dibawa setiap kereta api.

Kelajuan maksimum yang dicadangkan itu 90 kilometer sejam lebih rendah, iaitu pengurangan sebanyak 36%. Masa perjalanan sebenar turut bergantung pada laluan, hentian stesen dan jadual operasi.

Chula mencadangkan reka bentuk yang disemak semula boleh memberikan nilai lebih baik bagi perbelanjaan awam dan menyokong pertumbuhan di seluruh wilayah timur. Pelanjutan rangkaian ke Rayong akan memperluas fungsinya, bukan sekadar membawa penumpang antara lapangan terbang.

Bagi penumpang, pilihan utamanya ialah antara perkhidmatan yang menumpukan sambungan terpantas antara lapangan terbang dengan rangkaian yang direka untuk sampai ke lebih banyak destinasi. Kerajaan perlu menilai kos, unjuran permintaan dan pembiayaan sebelum memilih projek gantian.

Laem Chabang memerlukan ruang untuk lebih banyak kargo

Fasa ketiga Pelabuhan Laem Chabang menambahkan satu lagi tarikh akhir praktikal kepada perbincangan kereta api itu. Chula berkata pengembangan pelabuhan itu dijangka mula beroperasi dalam kira-kira empat tahun, dengan jumlah kontena tahunan berpotensi meningkat daripada sekitar 11 juta kepada 18 juta, iaitu pertambahan sebanyak 7 juta.

Peningkatan trafik itu akan memberi tekanan kepada koridor kereta api yang menghubungkan Persimpangan Chachoengsao, Depoh Kontena Darat Lat Krabang dan Laem Chabang. Depoh kontena darat ialah lokasi jauh dari pelabuhan laut tempat kontena dikendalikan dan dipindahkan antara perkhidmatan pengangkutan.

Chula mencadangkan supaya kereta api kargo kekal menggunakan laluan sedia ada, manakala kereta api penumpang atau perkhidmatan kereta api elektrik menggunakan jajaran berasingan. Pengasingan perkhidmatan boleh mengurangkan kelewatan akibat kereta api terpaksa menunggu giliran untuk berselisih.

Perkhidmatan penumpang dan kargo bersaing mendapatkan ruang apabila berkongsi landasan yang sibuk. Kereta api perlu dijadualkan, termasuk masa yang diperlukan untuk melepasi persimpangan dan tempat berselisih. Peningkatan trafik kontena menjadikan tugas itu lebih sukar.

Oleh itu, cadangan pengasingan laluan menghubungkan masa depan kereta api penumpang dengan keperluan pelabuhan. Perkhidmatan gantian perlu dinilai sebagai sebahagian daripada rangkaian pengangkutan di timur, seiring dengan landasan sedia ada yang diperlukan untuk membawa barangan.

Anutin menetapkan batas bagi perubahan

Anutin berkata keputusan perolehan mesti mematuhi Akta Pentadbiran Perolehan Awam dan Pembekalan serta Perlembagaan. Beliau menolak anggapan bahawa status EEC memberikan projek kebenaran khas untuk mengubah tempoh masa atau belanjawan di luar batas undang-undang.

Kenyataan beliau menetapkan batas undang-undang bagi pilihan yang dihuraikan Chula. Kontrak yang disemak semula, penamatan melalui rundingan atau projek gantian masing-masing perlu mengikuti prosedur yang sewajarnya, sementara pegawai mencari cara praktikal untuk melaksanakan hubungan kereta api itu.

Landasan kereta api itu merupakan sebahagian daripada program pembangunan wilayah timur yang lebih luas. Pada mesyuarat Oktober, Anutin menyebut keputusan Jemaah Menteri yang menyokong Lapangan Terbang U-Tapao dan bandar penerbangan timur, perubahan pendekatan bagi Fasa 3, Peringkat 2 Pelabuhan Perindustrian Map Ta Phut, serta inisiatif EEC yang lain.

Bagi projek kereta api, keutamaan segera lebih khusus: menyediakan semakan jawatankuasa pada November, terus menyelesaikan pertikaian kontrak dan memelihara hak SRT untuk menuntut hutang. Pilihan kerajaan berhubung model pelaburan dan reka bentuk teknikal masa depan bergantung pada cara perjanjian sedia ada diselesaikan.

Perkara Utama

• Rakan kongsi swasta yang dikaitkan dengan CP Group meminta kontrak kereta api tiga lapangan terbang ditamatkan selepas gagal mendapatkan pembiayaan.
• SRT belum menerima penamatan yang sah, dan kedua-dua pihak masih terikat dengan perjanjian itu.
• Jawatankuasa Dasar EEC dijangka meneliti projek itu pada November 2026.
• SRT telah memfailkan tuntutan mahkamah untuk mendapatkan 13.335 bilion baht bagi bayaran Airport Rail Link yang tertunggak serta faedah mungkir.
• Projek gantian berkemungkinan menurunkan kelajuan maksimum daripada 250 kepada 160 kilometer sejam dan melanjutkan perkhidmatan ke Rayong.
• Pengembangan Pelabuhan Laem Chabang yang dirancang menambah tekanan untuk menyediakan kapasiti landasan yang mencukupi bagi kargo dan penumpang.