Pelan Tarif Elektrik Lima Peringkat Vietnam Dijangka Mengurangkan Banyak Bil, Namun Penjimatan Bergantung pada Penggunaan

Penjimatan terbesar pada 400 kWh, caj lebih tinggi untuk pengguna berat

Sebuah isi rumah Vietnam yang menggunakan 400 kilowatt jam elektrik sebulan akan menjimatkan 38,500 dong di bawah cadangan tarif kediaman lima peringkat, dengan bilnya turun daripada 1,074,500 kepada 1,036,000 dong. Sebuah isi rumah yang menggunakan 1,000 kWh pula akan mengalami keadaan sebaliknya: kenaikan sebanyak 146,900 dong, menjadikan bilnya 3,297,400 dong.

Kementerian Perindustrian dan Perdagangan Vietnam sedang mendapatkan maklum balas mengenai pindaan yang membolehkan struktur baharu itu menggantikan enam peringkat sedia ada tanpa perlu menunggu pelarasan seterusnya terhadap harga runcit elektrik purata. Kementerian berkata harga purata itu akan kekal sekitar 2,204.07 dong bagi setiap kWh.

Oleh itu, cadangan tersebut mengubah cara caj elektrik dibahagikan dalam kalangan pelanggan. Jalur penggunaan lebih rendah menerima sedikit kelegaan, manakala jalur lebih tinggi menanggung bahagian kos yang lebih besar. Kilowatt jam, atau kWh, mengukur penggunaan elektrik: peranti yang menggunakan satu kilowatt secara berterusan selama satu jam menggunakan satu kWh.

Kementerian menganggarkan kira-kira 94% pelanggan kediaman mungkin menerima bil yang lebih rendah. Penilaian awalnya meletakkan titik apabila penjimatan lenyap pada sekitar 778 kWh sebulan. Bagaimanapun, perbandingan bil terperinci yang mengiringi cadangan itu meletakkan titik peralihan antara 710 dengan 711 kWh. Perbezaan itu penting bagi isi rumah yang hampir dengan paras tersebut dan perlu diperjelas supaya pelanggan dapat menganggarkan penjimatan mereka dengan lebih tepat.

Struktur lima peringkat itu telah pun ditetapkan dalam Keputusan No. 14/2025/QD-TTg, bertarikh 29 Mei 2025. Peruntukan peralihan mengekalkan struktur lama sementara struktur baharu menunggu pelarasan harga purata seterusnya. Cadangan semasa bertujuan memansuhkan syarat tersebut.

Cara lima jalur itu berfungsi

Draf itu membahagikan penggunaan isi rumah kepada lima jalur, dengan setiap jalur seterusnya dikenakan kadar lebih tinggi. Peratusan dikira berasaskan tarif runcit purata, yang menjadi rujukan untuk menetapkan harga setiap jalur.

• 100 kWh pertama: 90% daripada tarif purata, atau kira-kira 1,984 dong bagi setiap kWh.
• 101 hingga 200 kWh: 108%, atau kira-kira 2,380 dong bagi setiap kWh.
• 201 hingga 400 kWh: 136%, atau kira-kira 2,998 dong bagi setiap kWh.
• 401 hingga 700 kWh: 162%, atau kira-kira 3,571 dong bagi setiap kWh.
• Melebihi 700 kWh: 180%, atau kira-kira 3,967 dong bagi setiap kWh.

Tarif progresif berfungsi seperti tangga. Isi rumah yang menggunakan 401 kWh membayar kadar pertama untuk 100 kWh pertamanya, kadar kedua untuk 100 kWh berikutnya, dan kadar ketiga untuk 200 kWh selepas itu. Hanya kWh terakhirnya dikenakan kadar jalur keempat.

Oleh itu, penggunaan melebihi 700 kWh menjadikan setiap unit tambahan lebih mahal, sementara unit sebelumnya kekal pada harga jalur masing-masing. Ini menjelaskan mengapa sesebuah isi rumah boleh memasuki jalur tertinggi tetapi masih menikmati sebahagian penjimatan daripada 400 kWh pertamanya.

Isi rumah manakah yang paling banyak berjimat?

Perbandingan terperinci menunjukkan tiada perubahan bagi isi rumah yang menggunakan 50 kWh: bilnya kekal 99,200 dong. Pada penggunaan 100 kWh, bil turun daripada 201,700 kepada 198,400 dong, iaitu penjimatan 3,300 dong.

Penjimatan sama sebanyak 3,300 dong turut dicatat pada penggunaan 200 dan 300 kWh. Bil masing-masing turun daripada 439,700 kepada 436,400 dong dan daripada 739,500 kepada 736,200 dong. Isi rumah tersebut mendapat pengurangan sederhana, bukannya perubahan besar pada perbelanjaan bulanan mereka.

Pada penggunaan 400 kWh, penjimatan mencecah 38,500 dong, atau kira-kira 3.58%, iaitu pengurangan terbesar antara paras penggunaan yang dikaji dari 50 hingga 700 kWh. Sebab utamanya ialah layanan terhadap elektrik antara 301 dengan 400 kWh: unit tersebut berubah daripada 3,350 dong setiap satu di bawah struktur lama kepada 2,998 dong dalam draf.

Isi rumah yang menggunakan 400 kWh secara konsisten setiap bulan akan menjimatkan 462,000 dong dalam tempoh 12 bulan, berdasarkan pengurangan bulanan sebanyak 38,500 dong. Penjimatan tahunan sebenar bergantung pada penggunaan setiap bulan, termasuk sebarang peningkatan ketika cuaca lebih panas.

Mengapa penjimatan berkurang selepas 400 kWh

Kadar yang dicadangkan bagi unit antara 401 hingga 700 kWh ialah 3,571 dong, berbanding kadar tertinggi semasa sebanyak 3,460 dong. Oleh itu, setiap unit dalam julat itu berharga 111 dong lebih tinggi, sedikit demi sedikit menghakis penjimatan yang terkumpul pada tahap penggunaan lebih rendah.

Pada penggunaan 500 kWh, isi rumah itu masih menjimatkan 27,400 dong. Pada 600 kWh, penjimatan turun kepada 16,300 dong, dan pada 700 kWh, jumlahnya hanya 5,200 dong. Setiap tambahan 100 kWh dalam julat ini mengurangkan penjimatan sebanyak 11,100 dong.

Apabila penggunaan melebihi 700 kWh, harga yang dicadangkan naik kepada 3,967 dong seunit, iaitu 507 dong lebih tinggi daripada kadar tertinggi sedia ada. Pada 701 kWh, isi rumah itu masih menjimatkan 4,693 dong. Pada 710 kWh, penjimatan yang tinggal hanya 130 dong; satu unit seterusnya menukarkannya kepada kenaikan sebanyak 377 dong.

Pada 800 kWh, bil naik daripada 2,458,500 kepada 2,504,000 dong, iaitu peningkatan 45,500 dong atau kira-kira 1.85%. Pada 1,000 kWh, kenaikan mencecah kira-kira 4.66%. Pengiraan ini menunjukkan bagaimana penjimatan kecil berhampiran titik peralihan boleh menjadi caj tambahan yang jauh lebih besar apabila penggunaan meningkat.

Mengapa anggaran 94% memerlukan pengiraan yang lebih jelas

Penilaian awal kementerian menyatakan isi rumah yang menggunakan kurang daripada kira-kira 777 kWh sebulan mewakili sekitar 94% pelanggan kediaman dan kira-kira 73% penggunaan elektrik kediaman. Kementerian menganggarkan bil tidak berubah pada penggunaan 778 kWh. Sebaliknya, perbandingan terperinci di atas meletakkan titik peralihan antara 710 dengan 711 kWh.

Kementerian turut menganggarkan isi rumah yang menggunakan 1,182 kWh sebulan, iaitu purata bagi kumpulan yang menggunakan lebih 700 kWh, mungkin membayar hampir 190,000 dong tambahan. Penggunaan kadar dan angka permulaan dalam perbandingan terperinci menghasilkan kenaikan kira-kira 239,000 dong pada paras penggunaan itu. Pengiraan yang diselaraskan untuk menjelaskan perbezaan ini belum diberikan.

Harga permulaan bagi jalur terendah sedia ada juga perlu diberi perhatian. Senarai harga yang dikaitkan dengan Keputusan No. 1279/QD-BCT, bertarikh 9 Mei 2025, menetapkan 1,940 dong bagi setiap kWh untuk 50 kWh pertama, sedangkan perbandingan terperinci menggunakan 1,984 dong. Perbezaan itu mempengaruhi sama ada bil isi rumah yang menggunakan hanya 50 kWh kekal tidak berubah.

Bahagian pelanggan itu tetap menggambarkan betapa tidak sekatanya penggunaan elektrik. Berdasarkan angka kementerian, baki 6% pelanggan kediaman menggunakan kira-kira 27% daripada jumlah elektrik kediaman. Bahagian penggunaan mereka jauh lebih besar berbanding bahagian mereka dalam jumlah akaun pelanggan, menjadikan perubahan pada jalur atas amat besar kesannya kepada mereka.

Mengapa pelaksanaan tertangguh

Keputusan No. 14/2025/QD-TTg menetapkan struktur baharu itu, tetapi mengaitkan pelaksanaan praktikalnya dengan pelarasan seterusnya terhadap harga runcit elektrik purata. Oleh sebab pelarasan itu belum berlaku dalam tempoh yang dihuraikan kementerian, pelanggan terus dikenakan caj mengikut kerangka sedia ada.

Kementerian mencadangkan pemansuhan Artikel 6, iaitu peruntukan peralihan, serta penghapusan syarat untuk menunggu pelarasan harga purata. Kementerian kemudian akan menetapkan tarif khusus bagi kumpulan pelanggan yang diliputi struktur disemak itu.

• 9 Mei 2025: Keputusan No. 1279/QD-BCT menetapkan harga elektrik kediaman di bawah sistem enam peringkat.
• 29 Mei 2025: Keputusan No. 14/2025/QD-TTg menetapkan kerangka lima peringkat, dengan syarat yang menangguhkan pelaksanaannya.
• 22 April 2026: Keputusan No. 963/QD-BCT menetapkan waktu puncak dan luar puncak yang disemak, berkaitan perubahan tarif perniagaan yang turut dicadangkan.
• Rundingan semasa: Kementerian mendapatkan pindaan supaya struktur baharu boleh bermula apabila keputusan pindaan berkuat kuasa.

Jawatankuasa Petisyen Awam dan Penyeliaan Jawatankuasa Tetap Dewan Negara menggesa pelaksanaan lebih awal dan tarikh mula yang jelas dalam Laporan No. 1496/BC-UBDNGS16, bertarikh 1 Oktober. Bui Quoc Hung, timbalan pengarah Pihak Berkuasa Elektrik kementerian, turut menjelaskan cadangan untuk memansuhkan peruntukan peralihan itu. Tarikh mula tetap atau tarikh akhir rundingan belum diumumkan.

Jalur pertama lebih luas, dengan kesan berbeza terhadap keluarga

Cadangan itu meluaskan jalur penggunaan terendah daripada 50 kWh pertama kepada 100 kWh pertama. Penilaian reka bentuk kementerian menganggarkan isi rumah dalam jalur pertama ini mewakili 33.48% akaun kediaman, kira-kira satu daripada tiga.

Dinh Trong Thinh, pensyarah kanan di Akademi Kewangan, berpendapat jalur berasingan di bawah 50 kWh tidak lagi diperlukan dan menjadikan pengiraan lebih rumit. Pakar tenaga Ngo Duc Lam turut menyokong peluasan julat keutamaan untuk isi rumah yang menggunakan elektrik dalam jumlah agak rendah.

Namun, Lam menggesa supaya berhati-hati agar lebih banyak kos tidak ditanggung isi rumah yang menggunakan lebih banyak elektrik. Beliau menekankan permintaan yang meningkat terhadap penyaman udara ketika cuaca panas terik, termasuk di rumah yang mempunyai anak kecil dan warga emas. Penggunaan elektrik sesebuah keluarga boleh meningkat disebabkan keperluan penyejukan dan keadaan isi rumah.

Cadangan itu menjelaskan pertimbangannya: bilangan jalur yang lebih sedikit dan elaun permulaan yang lebih luas membawa penjimatan kepada ramai pelanggan, manakala harga marginal yang lebih tinggi menggalakkan mereka yang menggunakan lebih banyak elektrik mengurangkan penggunaan. Bagi isi rumah yang sudah melebihi 700 kWh, setiap unit yang dapat dijimatkan akan mengurangkan caj kira-kira 3,967 dong mengikut kadar draf.

Perniagaan berdepan perubahan berasingan pada waktu pengecasan

Kementerian turut mempertimbangkan perubahan waktu yang digunakan untuk mengenakan caj kepada pelanggan perniagaan dan pengeluaran tertentu. Perubahan ini bergantung pada waktu elektrik digunakan, manakala cadangan untuk isi rumah bergantung pada jumlah penggunaan bulanan.

Keputusan No. 963/QD-BCT menetapkan tempoh puncak baharu dari 5:30 petang hingga 10:30 malam, Isnin hingga Sabtu, dan tempoh luar puncak dari tengah malam hingga 6 pagi setiap hari. Jadual sedia ada menetapkan waktu puncak dari 9:30 pagi hingga 11:30 pagi dan dari 5 petang hingga 8 malam, manakala waktu luar puncak ialah dari 10 malam hingga 4 pagi.

Perubahan itu menumpukan tempoh puncak pada waktu malam dan mengalihkan tempoh paling murah ke waktu lebih lewat malam. Kementerian mencadangkan waktu yang disemak itu pada mulanya dikenakan kepada pengguna elektrik besar dan pelanggan sektor pengeluaran, sementara pelanggan kediaman tidak tertakluk pada jadual waktu ini.

Pelaksanaan turut melibatkan cadangan pindaan kepada Pekeliling No. 60/2025/TT-BCT. Electricity of Vietnam, atau EVN, telah mengesyorkan supaya struktur runcit baharu dilaksanakan secara konsisten merentas kumpulan pelanggan, dan bukannya dihadkan kepada penginapan pelancong dan pengecasan kenderaan elektrik.

Kilang dan ladang mempertimbangkan perubahan jadual

Penilaian awal kementerian menganggarkan purata kenaikan bil elektrik yang dikaitkan dengan waktu yang disemak itu di bawah 9% bagi pengeluaran besi dan keluli, di bawah 6% bagi penanaman buah naga dan penginapan pelancong, serta hampir 3% bagi stesen pengecasan kenderaan elektrik.

Nguyen Van Long, pemilik perniagaan pakaian eksport di Thach That, Hanoi, berkata pelarasan syif pengeluaran bergantung pada ketersediaan pekerja dan keperluan operasi. Nguyen Ngoc Quang, ketua pengarah Vina Kyoei Steel, berkata syarikat itu sedang mempertimbangkan untuk memindahkan kegiatan yang menggunakan mesin berkuasa tinggi ke waktu siang dan melabur dalam penyimpanan elektrik.

Menurut kementerian, penanam buah naga boleh mengubah jadual pencahayaan daripada 7 malam hingga 5 pagi kepada 8 malam hingga 6 pagi. Kedua-dua jadual berlangsung selama 10 jam, tetapi jadual yang lebih lewat merangkumi kesemua enam jam luar puncak yang dicadangkan dan mengurangkan masa dalam tempoh puncak petang.

Kementerian berkata elektrik mewakili kurang daripada 10% kos pengeluaran keluli. Berdasarkan angka itu, kenaikan 9% pada bil elektrik bermakna peningkatan kurang daripada 0.9% pada jumlah kos pengeluaran jika perbelanjaan lain kekal sama. Kesannya terhadap setiap perniagaan bergantung pada penggunaan elektrik dan keupayaannya mengubah waktu operasi.

Perkara Utama

• Vietnam mencadangkan penggantian enam peringkat tarif elektrik isi rumah dengan lima peringkat, sambil mengekalkan tarif runcit purata sekitar 2,204.07 dong bagi setiap kWh.
• Perbandingan terperinci menunjukkan penjimatan terbesar pada penggunaan 400 kWh sebulan: 38,500 dong, atau kira-kira 3.58%.
• Pada 800 kWh, perbandingan yang sama menunjukkan kenaikan 45,500 dong; pada 1,000 kWh, kenaikannya ialah 146,900 dong.
• Kementerian menganggarkan kira-kira 94% pelanggan kediaman mungkin mendapat manfaat, tetapi anggaran titik peralihannya berbeza daripada pengiraan bil terperinci.
• Kementerian mahu memansuhkan syarat peralihan yang menangguhkan pelaksanaan. Tarikh mula tetap belum diumumkan.
• Cadangan berasingan untuk mengubah waktu pengecasan perniagaan boleh meningkatkan perbelanjaan elektrik pengeluar keluli, ladang, penyedia penginapan dan stesen pengecasan.