Anwar Tawar Perjanjian Pembiayaan Pembangkang Berasaskan Pakatan 2021 Ketika Ahli Parlimen Desak Undang-undang Peruntukan Sama Rata

Tawaran pembiayaan dikaitkan dengan perjanjian politik

Perdana Menteri Anwar Ibrahim menawarkan untuk menggunakan perjanjian politik Malaysia pada September 2021 sebagai asas pemberian peruntukan kepada Ahli Parlimen pembangkang, sambil mempertahankan RM123 juta yang diluluskan bagi 197 projek di Besut sebagai bukti bahawa kawasan pilihan raya pembangkang terus menerima pembiayaan pembangunan.

Ketika berucap di Dewan Rakyat pada 27 Oktober, Anwar berkata Timbalan Perdana Menteri Fadillah Yusof diberi kuasa untuk berunding dengan pihak pembangkang. Beliau mencadangkan agar format perjanjian terdahulu digunakan tanpa pindaan dan berkata kerajaan boleh meluluskan aturan itu sebaik sahaja ia ditandatangani.

Tawaran itu menyusuli cabaran daripada Che Mohamad Zulkifly Jusoh, Ahli Parlimen Perikatan Nasional bagi Besut, berhubung janji pilihan raya Pakatan Harapan untuk menyediakan peruntukan kawasan pilihan raya yang sama rata. Che Mohamad bertanya sama ada kerajaan akan memperkenalkan Akta Peruntukan Kawasan Pilihan Raya Sama Rata sebelum pilihan raya umum akan datang.

Jawapan Anwar tertumpu pada rundingan dan cara projek menerima pembiayaan. Beliau tidak memberikan komitmen muktamad untuk memperkenalkan undang-undang itu atau menetapkan tempoh pelaksanaannya.

Perselisihan itu tertumpu pada dua isu yang saling berkaitan: jumlah wang awam yang disalurkan kepada sesuatu kawasan pilihan raya, dan sejauh mana kuasa Ahli Parlimen yang dipilih untuk menentukan atau menyelaraskan kerja-kerja berkenaan. Anwar berkata penduduk menerima projek pembangunan tanpa mengira parti Ahli Parlimen mereka. Ahli Parlimen pembangkang mahukan akses sama rata kepada aturan pembiayaan kawasan pilihan raya, bukannya dana bagi kawasan mereka ditadbir oleh wakil kerajaan.

Che Mohamad memetik jawapan parlimen yang menyatakan kawasan pilihan raya kerajaan dan pembangkang masing-masing diperuntukkan RM2 juta setahun, tetapi wang bagi kerusi pembangkang ditadbir oleh kerajaan, bukannya Ahli Parlimen yang dipilih. Beliau mempersoalkan sama ada keadaan itu merupakan layanan dwistandard.

Perkara yang ditetapkan dalam perjanjian 2021

Memorandum Persefahaman Transformasi dan Kestabilan Politik pada September 2021 dirundingkan antara kerajaan Ismail Sabri Yaakob dengan Pakatan Harapan, ketika Anwar menjadi ketua pembangkang. Memorandum itu merangkumi peruntukan pembangunan kawasan pilihan raya yang sama rata untuk Ahli Parlimen kerajaan dan pembangkang yang diliputi perjanjian tersebut.

Sebagai balasan, Pakatan Harapan bersetuju menyokong atau berkecuali dalam usul undi percaya dan rang undang-undang perbekalan, termasuk Belanjawan 2022. Undi percaya menguji sama ada kerajaan mempunyai sokongan parlimen yang mencukupi untuk terus memerintah. Rang undang-undang perbekalan membenarkan perbelanjaan kerajaan, sekali gus membolehkan kementerian dan perkhidmatan awam beroperasi.

Justeru, aturan itu menukar kerjasama parlimen yang dipersetujui dengan komitmen termasuk pembiayaan kawasan pilihan raya. Anwar kini mencadangkan model terdahulu itu sebagai laluan untuk mencapai persetujuan dengan pihak pembangkang semasa.

Ketika menerangkan betapa pantas kerajaannya boleh bertindak selepas rundingan, Anwar berkata:

Jika mereka menandatangani hari ini, ia boleh diluluskan esok. Jika mereka tidak mahu berunding, itu bukan masalah saya.

Anwar turut mengakui pelaksanaan perjanjian terdahulu tidak sepenuhnya menepati jangkaan dan jumlah peruntukan berbeza daripada yang diandaikan. Cadangannya untuk menggunakan semula kandungan perjanjian itu membawa pengalaman terdahulu tersebut ke dalam rundingan semasa.

Perikatan Nasional sebelum ini menolak draf memorandum kerajaan, dengan membangkitkan kebimbangan tentang perlembagaan, kebebasan bersuara, perbincangan berkaitan kaum, agama dan institusi diraja, pengisytiharan aset, serta jumlah dan tatacara pembiayaan yang tidak jelas. Untuk mencapai persetujuan, kedua-dua pihak perlu menyelesaikan bantahan itu selain menetapkan jumlah serta cara wang tersebut ditadbir.

Tawaran yang mula dibuat pada Mac 2023

Anwar telah pun menerima prinsip peruntukan sama rata pada 7 Mac 2023. Penerbitan Kementerian Kewangan merekodkan pendiriannya bahawa kedua-dua pihak perlu membincangkan kaedahnya dan mencapai persefahaman bersama.

Perdana menteri, yang juga menteri kewangan, memberitahu Parlimen:

Pada prinsipnya, saya tiada bantahan untuk memberikan peruntukan yang sama kepada pembangkang seperti yang diterima Ahli Parlimen kerajaan.

Perkara itu timbul daripada soalan Shahidan Kassim, Ahli Parlimen PN bagi Arau, mengenai bantuan kepada mangsa banjir. Muhyiddin Yassin telah mencadangkan sekurang-kurangnya RM300,000 untuk setiap Ahli Parlimen, termasuk wakil pembangkang, bagi membantu penduduk yang terjejas.

Anwar ketika itu berkata beliau akan menugaskan Ketua Whip dan menteri berkaitan untuk berunding. Beliau turut berkata Ahli Parlimen pembangkang tidak menerima peruntukan seumpamanya semasa pentadbiran Muhyiddin. Isu yang berulang, daripada pertukaran itu hingga perbahasan pada 27 Oktober, ialah bagaimana penerimaan pada prinsipnya dapat diterjemahkan menjadi sistem pembiayaan yang dipersetujui.

Siapa mengawal wang itu?

Aduan Che Mohamad menyentuh peranan wakil pembangkang yang dipilih. Dana bagi kawasan pilihan raya pembangkang ditadbir melalui aturan kerajaan, termasuk pegawai penyelaras yang dilantik, manakala Ahli Parlimen kerajaan berperanan mengurus atau menyelaraskan peruntukan kawasan pilihan raya.

Anwar menghuraikan perbelanjaan pembangunan dari segi kelulusan projek, bukannya wang tunai yang diserahkan kepada ahli politik. Beliau berkata Ahli Parlimen kerajaan juga tidak menerima dana pembangunan secara peribadi; mereka mengesahkan atau memeriksa projek, sementara perbelanjaan diuruskan badan awam berkaitan.

Perdana menteri menjelaskan pendiriannya seperti berikut:

Malah di kawasan pilihan raya yang diwakili parti kerajaan, peruntukan tidak diberikan terus kepada Ahli Parlimen. Ahli Parlimen mengesahkan projek. Dana pembangunan tidak diberikan kepada Ahli Parlimen.

Bagi penduduk, persoalan praktikalnya ialah siapa yang boleh membawa permohonan membaiki jalan, menaik taraf sekolah atau menyediakan kemudahan komuniti melalui proses kelulusan. Peranan Ahli Parlimen dalam menyelaraskan projek boleh memberikan pengundi saluran terus melalui wakil yang dipilih. Jika peruntukan ditadbir pegawai kerajaan, saluran untuk mendapatkan kelulusan adalah berbeza.

Fadillah menyatakan pendirian serupa pada 4 Julai 2024, dengan berkata peruntukan persekutuan bertujuan untuk pembangunan kawasan pilihan raya, bukannya untuk Ahli Parlimen secara peribadi. Beliau menyifatkan peranan Ahli Parlimen sebagai penyelaras peruntukan. Ketika itu, katanya, draf memorandum sedang dimuktamadkan untuk dikemukakan kepada majlis tertinggi parti kerajaan dan pembangkang.

Pengurusan dana juga dilaporkan telah ditarik balik daripada Ahli Parlimen PKR yang tidak mematuhi keperluan parti. Maka, pertikaian mengenai kawalan bukan sekadar soal sama ada sesuatu kawasan pilihan raya diwakili wakil kerajaan atau pembangkang.

Angka Terengganu dipersoalkan

Anwar memetik Terengganu, negeri yang ditadbir pembangkang, untuk mempertahankan rekod pembangunan kerajaan persekutuan. Beliau berkata peruntukan persekutuan kepada negeri itu akan meningkat daripada RM6 bilion pada 2022 kepada RM8.2 bilion pada 2027. Che Mohamad memetik angka berbeza, iaitu RM2.1 bilion untuk Terengganu, ketika perbahasan itu, dan perbezaan tersebut tidak dijelaskan.

Peningkatan dalam perbandingan Anwar ialah RM2.2 bilion, atau kira-kira 36.7 peratus daripada jumlah permulaan RM6 bilion. Beliau berhujah bahawa peruntukan yang lebih besar untuk negeri pembangkang tidak selari dengan tuduhan bahawa kerajaannya melayan penduduk negeri itu dengan kejam.

Angka tersebut meletakkan jumlah pembangunan sebuah negeri yang besar bersebelahan perbahasan tentang peruntukan tahunan kawasan pilihan raya dan kuasa Ahli Parlimen. Perbelanjaan negeri boleh meliputi kemudahan utama dan infrastruktur, manakala peruntukan kawasan pilihan raya merangkumi aliran projek serta bantuan yang lebih setempat. Pembaca perlu memahami kedua-dua skala ini untuk mengetahui mengapa Anwar dan Che Mohamad menumpukan pada ukuran yang berbeza.

Anwar berkata Kabinet telah memutuskan bahawa setiap kawasan parlimen perlu dipertimbangkan untuk menerima peruntukan pembangunan. Beliau menegaskan bahawa tiada kawasan pilihan raya atau negeri diketepikan kerana kecenderungan politik wakil yang dipilih.

Maksud RM123 juta untuk Besut

Besut ialah contoh paling terperinci yang diberikan Anwar. Beliau berkata RM123 juta telah diluluskan untuk 197 projek dan kerja-kerja berskala kecil dalam bidang infrastruktur, penjagaan kesihatan, perumahan, pertanian, pendidikan dan tebatan banjir.

Antara projek yang dinamakan ialah RM8 juta untuk kerja pemulihan dan pemuliharaan di sepanjang Sungai Besut, RM18 juta untuk kerja keselamatan di Pangkalan Udara Gong Kedak, dan RM37 juta untuk sebuah klinik kesihatan di daerah itu. Beliau turut menyenaraikan pembinaan terminal bas dan teksi bersepadu Jertih tanpa menyatakan kosnya.

Projek sungai, pangkalan udara dan klinik itu berjumlah RM63 juta, sedikit melebihi separuh daripada jumlah keseluruhan RM123 juta. Pecahan itu menunjukkan bagaimana beberapa projek besar boleh merangkumi sebahagian besar perbelanjaan pembangunan sesuatu kawasan pilihan raya, di samping pelbagai kerja berskala lebih kecil.

Anwar berkata keutamaan projek ditentukan melalui perbincangan dengan kementerian dan jabatan persekutuan, kerajaan negeri serta pejabat daerah. Keperluan setempat dan kemampuan kewangan kerajaan turut mempengaruhi keputusan. Katanya, kerajaan sentiasa terbuka untuk mempertimbangkan keperluan pembangunan tambahan.

Merentasi kawasan pilihan raya, beliau menyenaraikan pembaikan sekolah daif, sekolah agama, jalan kecil dan masjid sebagai contoh perbelanjaan yang bertujuan memberi manfaat kepada penduduk tanpa mengira kecenderungan parti. Bagi penduduk Besut, projek yang dinamakan itu berkaitan akses kepada penjagaan kesihatan, pengangkutan, keadaan sungai dan kemudahan keselamatan, manakala pertikaian politik menyentuh peranan Ahli Parlimen mereka dalam proses tersebut.

Perkembangan pertikaian pembiayaan

Perselisihan semasa menyusuli beberapa usaha rundingan pembiayaan dan perubahan terdahulu pada jumlah peruntukan yang tersedia untuk Ahli Parlimen. Peringkat utamanya ialah:

• September 2021: Kerajaan Ismail Sabri dan Pakatan Harapan menandatangani memorandum kestabilan politik, termasuk peruntukan kawasan pilihan raya sama rata untuk parti yang diliputi perjanjian itu.
• 7 Mac 2023: Anwar menerima prinsip peruntukan sama rata untuk Ahli Parlimen pembangkang, tertakluk pada perbincangan tentang kaedahnya.
• 4 Julai 2024: Fadillah berkata Ahli Parlimen menyelaraskan peruntukan kawasan pilihan raya dan menjelaskan usaha memuktamadkan draf memorandum untuk kelulusan parti.
• 2 September 2024: Satu ulasan akademik merekodkan akses berterusan yang tidak sama rata kepada dana kawasan pilihan raya dan menggesa penggubalan undang-undang.
• Perbahasan parlimen pada 27 Oktober: Anwar sekali lagi menawarkan format 2021, sementara Che Mohamad mendesak undang-undang peruntukan sama rata sebelum pilihan raya umum akan datang.

Tricia Yeoh, Felo Kanan Pelawat di ISEAS – Yusof Ishak Institute dan Profesor Madya Amali di University of Nottingham Malaysia, menghuraikan perubahan pembiayaan terdahulu dalam ulasan September 2024 beliau.

Yeoh menulis bahawa beberapa parti pembangkang yang diliputi perjanjian 2021 menerima RM600,000 pada 2021 dan RM1.5 juta pada 2022. Beliau turut merekodkan peruntukan terdahulu kerajaan PH sebanyak RM1 juta untuk Ahli Parlimennya pada 2018, meningkat kepada RM3.5 juta pada 2019 dan kekal pada paras itu pada 2020.

Bagi 2024, ulasan beliau menyatakan peruntukan tahunan Ahli Parlimen kerajaan berjumlah RM4.1 juta, termasuk tambahan RM2 juta untuk Projek Mesra Rakyat. Beliau mengaitkan angka tersebut dengan temu bual bersama pegawai seorang Ahli Parlimen. Jumlah bagi tahun-tahun tertentu itu menunjukkan perubahan peruntukan merentasi pentadbiran dan aturan pembiayaan.

Mengapa desakan untuk menggubal undang-undang berterusan

Undang-undang yang dicadangkan Che Mohamad akan menangani isu ini melalui perundangan, bukannya satu lagi perjanjian politik hasil rundingan. Desakan untuk pembiayaan kawasan pilihan raya yang sama rata turut disuarakan Setiausaha Agung DAP Anthony Loke dan Pengerusi parti Gobind Singh Deo, sekali gus memberi tekanan kepada kerajaan dari dalam gabungannya sendiri.

Yeoh mencadangkan Akta Pembangunan Kawasan Pilihan Raya persekutuan serta undang-undang serupa di peringkat negeri. Cadangannya akan menetapkan tanggungjawab pengagihan wang dan menjadikan formula peruntukan telus, dengan syarat yang saksama untuk Ahli Parlimen tanpa mengira kecenderungan politik.

Ahli akademik itu menerangkan kelemahan bergantung pada perjanjian politik sementara:

Tiada jaminan bahawa dana pembangunan kawasan pilihan raya ini akan kekal selama-lamanya.

Perak dan Kelantan sudah menyediakan pembiayaan pembangunan kawasan pilihan raya yang sama rata kepada wakil kerajaan dan pembangkang melalui perintah eksekutif. Undang-undang akan menetapkan peraturan dalam perundangan, manakala aturan eksekutif bergantung pada keputusan pentadbiran yang sedang memerintah.

Yeoh turut mengaitkan akses kepada pembiayaan dengan pilihan politik. Ulasan beliau menyebut enam Ahli Parlimen Bersatu yang menyatakan sokongan kepada Anwar sebagai pertukaran bagi peruntukan kawasan pilihan raya, sebelum dipecat daripada parti mereka. Beliau berhujah bahawa peraturan pembiayaan yang boleh dijangka akan mengurangkan kebergantungan pada tawar-menawar politik.

Cadangan beliau turut merangkumi pembiayaan awam untuk parti politik melalui Akta Pembiayaan Politik. Pembiayaan parti membantu menampung kos operasi organisasi, manakala dana pembangunan kawasan pilihan raya membiayai projek dan bantuan setempat. Bagi pertikaian parlimen semasa, pilihannya kekal antara satu lagi memorandum hasil rundingan dengan penggubalan undang-undang yang menetapkan peraturan bersama.

Perkara Utama

• Anwar bersedia menggunakan format perjanjian September 2021 untuk mencapai persetujuan pembiayaan dengan pembangkang, dengan Fadillah mengendalikan rundingan.
• Che Mohamad menggesa undang-undang peruntukan sama rata digubal sebelum pilihan raya umum akan datang; Anwar tidak memberikan komitmen muktamad untuk menggubal undang-undang.
• Anwar berkata RM123 juta telah diluluskan bagi 197 projek dan kerja-kerja berskala kecil di Besut.
• Perdana menteri memetik angka RM8.2 bilion untuk Terengganu pada 2027, berbanding RM6 bilion pada 2022. Che Mohamad mengemukakan angka berbeza, iaitu RM2.1 bilion, yang tidak dijelaskan.
• Pertikaian utama menyentuh akses sama rata kepada pembiayaan kawasan pilihan raya dan kuasa Ahli Parlimen untuk menyelaraskannya, di samping perbelanjaan kerajaan yang berterusan bagi projek setempat.
• Bantahan Perikatan Nasional terhadap draf memorandum merangkumi kebimbangan perlembagaan, sekatan kebebasan bersuara, pengisytiharan aset dan tatacara pembiayaan yang tidak jelas.