Shopee, TikTok dan Lazada Berjanji Kurangkan Caj Penjual di Thailand Sekurang-kurangnya 10% ketika Pengawasan Diperketat

Tiga platform pasaran berjanji beri kelegaan kepada penjual Thailand

Shopee, TikTok dan Lazada berjanji kepada Kementerian Perdagangan Thailand untuk mengurangkan caj komisen jualan yang dikenali sebagai GP sekurang-kurangnya 10%, ketika pengawal selia menyiasat kenaikan yuran berulang dan aduan daripada perniagaan kecil. Anggaran awal meletakkan pengurangan hasil pada kira-kira 1 bilion baht bagi setiap platform, walaupun tempoh yang diliputi anggaran itu tidak dinyatakan.

Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Perdagangan Suphajee Suthumpun dijadualkan mengumumkan kerjasama itu pada 28 Oktober 2026. Ikrar tersebut dibuat serentak dengan sekatan sementara terhadap kenaikan yuran serta cadangan peraturan yang mewajibkan platform pengangkutan dan penghantaran utama menjelaskan cara mereka mengira caj.

Bagi perusahaan kecil dan sederhana, atau PKS, persoalannya ialah berapa banyak wang yang tinggal selepas jualan dalam talian. Penjual perlu membayar barangan, gaji, sewa dan penghantaran, selain menanggung caj platform. Komisen yang lebih rendah boleh meninggalkan lebih banyak wang untuk membeli stok dan menampung perbelanjaan harian.

Pengumuman awal menyatakan caj semasa secara purata berjumlah 30% hingga 35%. Presiden Gabungan PKS Thailand, Dr Noppong Teeraworn, memberikan gambaran yang lebih khusus tentang beban itu: komisen, GP dan caj pemasaran secara bersama boleh mencecah 30% hingga 35% daripada jualan. Oleh itu, caj sebenar yang diliputi pengurangan yang dijanjikan menjadi penentu utama jumlah penjimatan yang akan diterima peniaga.

Apakah makna pengurangan 10%?

GP ialah istilah yang lazim digunakan di Thailand bagi komisen atau bahagian jualan yang dikutip platform. Caj lain boleh dikenakan bersamanya, termasuk bayaran untuk pemasaran atau perkhidmatan tertentu. Oleh itu, jumlah bil peniaga bergantung pada lebih daripada kadar komisen utama.

Pengurangan 10% daripada kadar sedia ada bermakna kadar itu didarabkan dengan 0.9. Contohnya, caj 30% akan turun kepada 27%, manakala caj 35% akan turun kepada 31.5%. Perubahan itu masing-masing bersamaan tiga dan 3.5 mata peratusan.

Bagi jualan bernilai 1,000 baht, pengiraan ilustrasi itu akan mengurangkan caj 300 baht kepada 270 baht, atau caj 350 baht kepada 315 baht. Penjimatan ialah 30 hingga 35 baht sebelum perbelanjaan lain. Pengurangan 10 mata peratusan akan menghasilkan penjimatan yang jauh lebih besar, maka ungkapan dalam perjanjian akhir amat penting.

Butiran terperinci masih belum diumumkan, termasuk tarikh mula, tempoh, peniaga yang layak dan caj yang akan dikurangkan. Pengumuman pada 28 Oktober ialah peluang seterusnya yang dijadualkan untuk kementerian dan platform menjelaskan bagaimana janji itu akan tertera pada bil penjual.

Pengawal selia mengambil beberapa langkah serentak

Suphajee bekerjasama dengan Pejabat Suruhanjaya Persaingan Perdagangan, atau OTCC, dan Agensi Pembangunan Transaksi Elektronik, atau ETDA, susulan aduan daripada peniaga, restoran dan penunggang penghantaran. Kebimbangan mereka meliputi pasaran dalam talian serta platform yang mengatur perjalanan penumpang, penghantaran bungkusan dan pesanan makanan.

Jawatankuasa Pusat bagi Harga Barangan dan Perkhidmatan, yang dipengerusikan Suphajee, telah menjemput platform untuk menjelaskan kos, komisen dan yuran lain mereka. Semakan itu akan menilai sama ada caj berpatutan dan adil, dengan pengurangan mungkin dibuat jika jawatankuasa menganggapnya tidak wajar.

Pihak berkuasa persaingan turut menggunakan Seksyen 60 Akta Persaingan Perdagangan 2017 untuk melarang platform utama menaikkan GP dan yuran lain bagi tempoh enam bulan yang ditetapkan, dari Ogos 2026 hingga Februari 2027. Platform mesti menyerahkan maklumat tentang struktur yuran mereka untuk diperiksa.

Pengurangan pasaran dalam talian yang dijanjikan, pembekuan sementara dan peraturan pendedahan yang dicadangkan mempunyai kesan praktikal yang berbeza. Pengurangan itu akan menurunkan caj yang diliputi. Pembekuan menghalang kenaikan sepanjang tempoh yang ditetapkan. Peraturan pendedahan pula mewajibkan platform menjelaskan asas penetapan dan perubahan yuran.

Pejabat Majlis Negara turut ditugaskan mempercepatkan undang-undang khusus yang mengawal selia perniagaan platform digital. Suphajee menyifatkan pengawasan semasa sebagai tersebar antara beberapa agensi. Usaha perundangan yang lebih luas itu berjalan seiring dengan tindakan segera suruhanjaya persaingan terhadap yuran.

Kenaikan berulang menyebabkan komisen diteliti

Pemeriksaan pihak berkuasa persaingan mendapati Shopee menaikkan caj berkaitan GP sebanyak 10 kali antara 2022 dan 2026, dengan kenaikan terkumpul dilaporkan sebanyak 433%. Lazada menaikkan caj sebanyak tujuh kali dalam tempoh itu, berjumlah 367%. Perubahan yuran TikTok masih dalam siasatan.

Angka itu menggambarkan kenaikan dari semasa ke semasa. Kos semasa peniaga bergantung pada caj yang dikenakan terhadap produk, perkhidmatan dan aturan jualan mereka. Oleh itu, permintaan pengawal selia untuk mendapatkan struktur yuran terperinci penting bagi memahami beban yang ditanggung setiap perniagaan.

Platform pengangkutan dan penghantaran turut diteliti. Pihak berkuasa mengenal pasti lapan pusingan kenaikan GP dalam kalangan tiga pengendali utama antara April dan Ogos 2026. Grab, LINE MAN dan Bolt antara perniagaan yang dijangka menjelaskan caj mereka.

Siasatan itu menyusuli tindakan pengawalseliaan terdahulu yang turut menjejaskan sektor pasaran dalam talian berkenaan. Pada Oktober 2025, ETDA meletakkan TikTok Shop dalam kategori pasaran berimpak tinggi, sekali gus membawa kewajipan lebih ketat berkaitan pengesahan peniaga, pengurusan risiko dan pelaporan. Langkah terhadap yuran semasa meluaskan perhatian kepada syarat komersial yang dikenakan terhadap perniagaan yang menggunakan platform.

Platform penghantaran perlu menjelaskan kos

Suruhanjaya Persaingan Perdagangan meluluskan draf pengumuman pada 19 Oktober 2026 yang menangani struktur caj bagi pengangkutan awam yang ditempah melalui platform dan perkhidmatan penghantaran atas permintaan. Rundingan awam berlangsung dari 21 Oktober hingga 20 November.

Cadangan itu meliputi lima kategori caj platform. Huraian yang dikeluarkan merangkumi yuran perkhidmatan, manfaat lain yang dikutip platform, bahagian hasil dan caj menunggu. Pengendali yang tertakluk pada peraturan perlu memberikan maklumat dan penjelasan munasabah apabila menetapkan caj atau mengubahnya sama ada naik atau turun.

Kos operasi dan pelaburan teknologi antara faktor yang boleh digunakan platform untuk menjelaskan perubahan. Pihak berkuasa mahukan bukti yang mengaitkan faktor tersebut dengan jumlah caj. Bagi perkhidmatan pengangkutan, kos berkaitan juga boleh berubah mengikut harga bahan api, jenis kenderaan dan waktu perjalanan.

Pesuruhjaya Persaingan Perdagangan Worawan Chitarun berkata tujuan pengumuman yang dicadangkan itu adalah untuk menjadikan sistem pembayaran lebih mudah diteliti dan lebih adil bagi perniagaan serta penyedia perkhidmatan yang terlibat.

"Tujuan pengumuman ini adalah untuk menjadikan caj platform lebih telus dan boleh disahkan, sambil mewujudkan keadilan yang lebih besar kepada perniagaan dan penyedia perkhidmatan yang terlibat," katanya.

Draf itu akan mewajibkan penjelasan dan bukannya menetapkan kadar maksimum GP. Worawan berkata usaha suruhanjaya tertumpu pada hubungan antara perniagaan, dengan mengimbangi keupayaan platform menjana keuntungan dan keupayaan peniaga serta penyedia perkhidmatan untuk terus berdaya maju.

Mengapa peraturan menyasarkan platform besar

Rangka kerja yang dicadangkan menyasarkan pengendali besar yang mempunyai kuasa pasaran ketara. Huraian skopnya merangkumi ambang hasil atau jualan kira-kira 500 juta baht, selain kriteria berkaitan dominasi dan kedudukan pasaran.

Di bawah kriteria bahagian pasaran yang dicadangkan, perniagaan yang menguasai sekurang-kurangnya 10% dan tidak melebihi 33% boleh dikategorikan mempunyai kuasa pasaran. Bahagian melebihi 33% boleh menandakan dominasi, dengan kriteria berkaitan lain turut dipertimbangkan. Kuasa pasaran bermakna perniagaan mempunyai pengaruh yang cukup untuk membentuk syarat perdagangan pihak lain.

Pihak berkuasa mengenal pasti kira-kira 14 hingga 15 pengendali dalam pasaran platform pengangkutan dan penghantaran, dengan dua yang terbesar bersama-sama menguasai kira-kira 90%. Baki kira-kira 10% dibahagikan antara perniagaan lain, menggambarkan sebab pengawal selia menumpukan perhatian pada syarat yang ditetapkan pengendali terbesar.

Pengendali kecil dan sederhana akan mempunyai lebih banyak ruang untuk bersaing di bawah pendekatan bersasar itu. Suruhanjaya juga berhasrat meneliti amalan penetapan harga yang boleh menyingkirkan pesaing daripada pasaran, selain kebimbangan mengenai kenaikan yang kerap.

Pasaran dalam talian seperti Shopee dan Lazada akan menerima rangka kerja pengawalseliaan berasingan kerana model perniagaan mereka berbeza daripada perkhidmatan pengangkutan dan penghantaran. Kedua-dua kumpulan menghubungkan beberapa jenis pengguna, tetapi perkhidmatan yang diberikan, kos yang ditanggung dan bayaran yang dikutip tidak sama.

Penunggang penghantaran dan restoran boleh dikenakan caj bagi pesanan sama

Transaksi penghantaran makanan boleh menjana caj pada kedua-dua pihak bagi satu pesanan: restoran membayar untuk mencapai pelanggan, manakala penunggang penghantaran turut dikenakan potongan platform. Worawan berkata struktur ini menjadikan pengagihan pendapatan satu kebimbangan utama.

Pesanan gabungan menambah satu lagi lapisan. Penunggang mungkin mengambil makanan dari beberapa restoran di sepanjang satu laluan, sementara setiap restoran membayar caj GP masing-masing. Pendapatan penunggang bergantung pada cara platform mengira bayaran perjalanan, hentian tambahan dan masa menunggu.

Aduan termasuk penyertaan wajib dalam penghantaran gabungan dan program promosi. Worawan berkata kira-kira 90% aduan daripada penunggang penghantaran dan restoran berkaitan GP. Kenyataan beliau turut merujuk kepada 37 aduan, sementara statistik terperinci pihak berkuasa mengelaskan jumlah itu merentasi sektor platform yang lebih luas: 25 kes e-dagang dan 12 kes pengangkutan atau penghantaran.

Bagi restoran, isu konkretnya ialah berapa banyak nilai pesanan yang sampai kepada perniagaan selepas potongan dan kos promosi. Bagi penunggang penghantaran pula, isunya ialah jumlah yang diterima bagi masa dan jarak yang dilalui, khususnya apabila beberapa pesanan dihantar dalam satu perjalanan.

Rekod aduan menunjukkan skala dan status pertikaian

Pihak berkuasa persaingan menerima 37 aduan berkaitan platform antara 1 Januari hingga 7 Oktober 2026, daripada 100 aduan merentasi semua sektor. Oleh itu, kes platform mewakili 37% daripada jumlah tersebut. Pada 2025, terdapat 17 aduan platform daripada 77 kes, atau kira-kira 22%.

Jumlah kes platform pada 2026 sudah 20 kes melebihi keseluruhan jumlah 2025, walaupun tempoh yang dibandingkan berbeza panjang. Dari 2023 hingga 2026, pihak berkuasa merekodkan 89 aduan platform: 13 pada 2023, 22 pada 2024, 17 pada 2025 dan 37 pada 2026 sehingga 7 Oktober.

E-dagang merangkumi 25 daripada 37 kes platform pada 2026, kira-kira dua pertiga. Dakwaan termasuk yuran tidak adil, penggunaan kuasa pasaran untuk mewajibkan bayaran perkhidmatan dan sekatan terhadap pilihan penghantaran. Empat kes tidak diterima sebagai aduan, satu ditutup selepas suruhanjaya mendapati tiada asas, dan 20 masih dalam pertimbangan.

Platform pengangkutan dan penghantaran merangkumi 12 kes yang selebihnya. Empat tidak diterima sebagai aduan dan lapan masih dalam pertimbangan. Perkara yang disiasat termasuk kewajipan membayar yuran, penghantaran gabungan dan penyertaan wajib dalam promosi.

Angka itu menunjukkan bahawa tugas suruhanjaya bukan sekadar merundingkan kadar yang lebih rendah. Suruhanjaya juga perlu menilai amalan perniagaan tertentu dan memutuskan kes individu, sambil membangunkan peraturan bagi transaksi akan datang.

Perniagaan kecil mahukan perubahan selain komisen

Dr Noppong, presiden Gabungan PKS Thailand, berkata perniagaan kecil bergantung pada pasaran dalam talian, penghantaran makanan dan perdagangan sosial untuk mencapai pelanggan, sedangkan kuasa tawar-menawar mereka terhad. Meninggalkan platform boleh menyebabkan mereka kehilangan akses kepada kumpulan pelanggan sedia ada.

Gabungan itu mahu peniaga boleh memilih syarikat penghantaran dan sistem pembayaran, dan bukannya diarahkan menggunakan satu perkhidmatan gabungan tertentu. Bagi penjual, pilihan itu boleh mempengaruhi kos penghantaran, kualiti perkhidmatan dan cara pelanggan membuat pembayaran.

Pilihan pembayaran turut mendapat perhatian di luar pasaran dalam talian. Satu lagi kebimbangan melibatkan rangkaian kedai serbaneka utama yang tidak dinamakan, yang mengehadkan pilihan pembayaran elektronik tertentu kepada dompet gabungannya, sementara masih menerima wang tunai. Seruan supaya perkara itu disiasat pengawal selia tertumpu pada kesan sekatan tersebut terhadap pelanggan dan penyedia pembayaran pesaing.

PKS membangkitkan kebimbangan tentang penggunaan data jualan peniaga oleh platform untuk membangunkan produk pesaing dan tentang sistem yang menentukan kedudukan senarai produk. Sistem kedudukan menentukan barangan yang dilihat pembeli terlebih dahulu. Gabungan itu mahukan peraturan lebih jelas mengenai data komersial dan ketelusan lebih tinggi dalam kedudukan tersebut.

Aduan lain melibatkan perubahan kontrak secara unilateral, pemindahan hasil jualan yang lambat dan penggantungan akaun tanpa prosedur rayuan yang jelas. Bayaran tertangguh boleh menyebabkan kedai kecil kekurangan wang untuk membeli stok atau membayar gaji. Akaun yang digantung boleh serta-merta menghapuskan saluran utama untuk mencapai pelanggan.

Langkah seterusnya bagi peraturan pengangkutan dan penghantaran yang dicadangkan suruhanjaya dijadualkan seperti berikut:

• 28 Oktober 2026: Suphajee dijadualkan mengumumkan kerjasama dengan Shopee, TikTok dan Lazada mengenai pengurangan yuran.
• 20 November: Rundingan awam mengenai draf pengangkutan dan penghantaran ditutup.
• 23 November: Suruhanjaya dijadualkan menimbang semula draf itu susulan rundingan.
• 30 November: Semakan undang-undang disasarkan selesai.
• 4 Disember: Pengerusi suruhanjaya dijangka menandatangani pengumuman.
• 18 Disember: Penguatkuasaan disasarkan bermula selepas penerbitan dalam Warta Diraja.

Ikrar pengurangan yuran boleh memberikan penjimatan langsung kepada penjual yang terlibat. Program pengawalseliaan yang lebih luas menangani cara platform mengira caj, menjelaskan perubahan dan melayan perniagaan yang bergantung padanya sebagai sumber pendapatan.

Perkara Utama

• Shopee, TikTok dan Lazada berjanji mengurangkan GP sekurang-kurangnya 10%, dengan butiran terperinci akan diumumkan.
• Anggaran awal meletakkan pengurangan hasil pada kira-kira 1 bilion baht bagi setiap platform, tanpa tempoh yang dinyatakan.
• Pihak berkuasa persaingan mengenakan sekatan sementara terhadap kenaikan yuran di bawah Seksyen 60 Akta Persaingan Perdagangan 2017.
• Peraturan pengangkutan dan penghantaran yang dicadangkan akan mewajibkan penjelasan mengenai caj, bukannya menetapkan had maksimum GP.
• Pihak berkuasa merekodkan 37 aduan berkaitan platform sehingga 7 Oktober 2026, termasuk 25 kes e-dagang dan 12 kes pengangkutan atau penghantaran.
• Cadangan PKS turut merangkumi pilihan penghantaran, sistem pembayaran, data jualan, kedudukan produk dan prosedur rayuan.