Sacha Baron Cohen Memohon Maaf kepada Kazakhstan atas Borat, Dua Dekad Selepas Filem Pertama

Permohonan maaf untuk watak yang tidak pernah diiktiraf Kazakhstan

Sacha Baron Cohen secara terbuka memohon maaf kepada rakyat Kazakhstan atas Borat, wartawan fiksyen yang filem pertamanya pada 2006 mengaitkan nama negara itu dengan dunia rekaan yang sarat dengan adat keterlaluan dan tingkah laku tidak masuk akal. Ketika bercakap dengan wartawan Amerika Josh Horowitz dalam podcast Happy Sad Confused, pelakon British itu berkata watak tersebut tiada kaitan dengan negara sebenar.

Permohonan maaf itu dibuat ketika Borat muncul semula dalam promosi projek baharu Ali G lakonan Cohen, Ali G: Who Iz I? Ia juga menyusuli dua dekad reaksi yang sangat berbeza: bantahan diplomatik, protes terhadap filem-filem itu, kempen pelancongan yang meminjam ungkapan popular Borat dan bantahan berterusan daripada mereka yang menganggap watak itu menghina.

Cohen memperkenalkan kenyataannya sebagai permohonan maaf pertamanya kepada Kazakhstan. Dalam komen yang disiarkan semula dalam bahasa Rusia, beliau berkata:

Saya ingin memohon maaf kepada rakyat Kazakhstan buat kali pertama, kerana Borat tiada kaitan dengan Kazakhstan.

Cohen turut menyatakan rasa hormat terhadap rakyat dan budaya negara itu serta berkata beliau tidak berniat menyakiti sesiapa. Tarikh rakaman podcast itu tidak dinyatakan.

Penjelasannya mengembalikan perhatian kepada pertikaian utama berhubung Borat: Cohen berkata jenaka itu menyasarkan mereka yang sanggup mempercayai cerita keterlaluan tentang sebuah negara yang tidak dikenali. Pengkritik pula membantah kerana Kazakhstan dan rakyatnya yang menanggung penghinaan itu, walaupun sasaran sebenar yang dimaksudkan ialah peserta temu bual Amerika atau prasangka Barat.

Bagaimana watak itu mendapat kewarganegaraan

Identiti Borat terbentuk melalui beberapa versi televisyen dan bukannya usaha untuk menggambarkan Kazakhstan. Cohen menceritakan bagaimana beliau menukar nama dan kewarganegaraan watak itu ketika berpindah antara penyiar dan merundingkan projek.

Sebelum Borat Sagdiyev dikenali penonton wayang, Cohen memainkan watak Moldovan bernama Alexi Krickler dalam FSF di Granada Talk TV. Versi Albania, Kristo Shki ptari, muncul dalam Comedy Nation di BBC Two pada 1998. The Ali G Show mula ditayangkan di Channel 4 pada 2000 dan kemudian ditonton penonton Amerika menerusi HBO.

Cohen mengaitkan pemilihan Kazakhstan dengan perpindahan projek itu ke HBO. Beliau mahukan sebuah negara yang menurutnya kurang dikenali penonton Amerika, supaya watak itu boleh menyampaikan cerita yang semakin tidak masuk akal tanpa terus dicabar.

Sesetengah huraian tentang perkembangan watak itu menyebut Albania sebagai kewarganegaraan pertama yang dirancang untuknya. Namun, sejarah televisyen yang lebih lengkap turut merangkumi versi Moldovan yang lebih awal. Penjelasan Cohen sendiri tertumpu pada perkara praktikal yang sama: identiti watak itu berubah mengikut penyiar, manakala pendekatan komedinya kekal, iaitu seorang penemubual yang kononnya warga asing mengajukan soalan provokatif.

Bagi Kazakhstan, keputusan produksi itu membawa kesan berpanjangan. Kewarganegaraan yang dipilih kerana tidak dikenali ramai akhirnya dikaitkan dengan watak yang dikenali di seluruh dunia, sehingga rakyat sebenar terpaksa menjawab bagi pihak personaliti fiksyen yang tidak pernah mereka bantu cipta.

Aksen dan penampilan itu rekaan

Cohen mengakui beliau tidak tahu bagaimana sebenarnya pertuturan rakyat Kazakhstan. Beliau menyifatkan pengetahuannya tentang aksen Asia Tengah sebagai terhad, walaupun masih menggunakan suara Borat yang dikenali ramai.

Pelakon itu turut mengimbas bantahan kedutaan Kazakhstan terhadap penampilan watak itu, termasuk misainya yang lebat. Menurut Cohen, diplomat memberitahunya bahawa rakyat Kazakhstan tidak kelihatan seperti Borat. Kini beliau menerima bahawa bantahan itu berasas.

Bantahan kedutaan itu sampai kepadanya sekitar tarikh tayangan filem pertama. Beberapa laporan menyatakan pihak kedutaan menghubunginya selepas pengumuman filem atau selepas filem itu ditayangkan, dan menyebut tentang aduan serta sepucuk surat. Cohen berkata beliau tidak mengambil serius kritikan itu pada ketika tersebut.

Babak-babak yang kononnya berlaku di Kazakhstan dalam filem itu menambah satu lagi lapisan kepada pertikaian tersebut. Penduduk Romania digambarkan sebagai rakyat Kazakhstan, dan penduduk yang terlibat dalam penggambaran menyangka mereka menyertai sebuah dokumentari. Bagi penonton yang tidak mengenali rantau itu, nama negara, aksen rekaan dan imej-imej tersebut bergabung menjadi satu gambaran.

Pengakuan Cohen tentang suara Borat menjelaskan mengapa permohonan maaf itu merangkumi lebih daripada persembahan yang keterlaluan. Aksen itu sebahagian daripada watak yang dibina tanpa pengetahuan tentang rakyat yang identiti kebangsaannya digunakan.

Siapakah yang sepatutnya menjadi bahan jenaka?

Filem 2006 itu mengisahkan Borat, wartawan Kazakhstan fiksyen, yang mengembara merentasi Amerika Syarikat untuk menghasilkan sebuah dokumentari. Filem itu menggunakan format dokumentari olok-olok, dengan menyampaikan komedi yang dirancang dan pertemuan dengan orang ramai menerusi gaya pembikinan filem faktual.

Cohen berkata humor itu bergantung pada kesediaan orang yang ditemuinya untuk menerima dakwaan tidak masuk akal tentang tempat yang kurang mereka kenali. Kesanggupan mereka mempercayainya menjadi pokok babak tersebut, sekali gus mendedahkan kejahilan atau prasangka melalui reaksi mereka.

Beliau memberikan pembelaan yang pada asasnya sama ketika filem pertama ditayangkan pada 2006: katanya, gelak tawa ditujukan kepada mereka yang boleh mempercayai Kazakhstan rekaan itu benar-benar wujud. Kenyataan terbaharunya menggabungkan penjelasan yang telah lama diberikan itu dengan permohonan maaf peribadi kepada rakyat negara yang namanya digunakan.

Pengkritik dari Kazakhstan pula menumpukan perhatian pada kesan jenaka itu terhadap mereka. Penonton mungkin lebih mudah mengingati kewarganegaraan Borat yang kononnya berasal dari Kazakhstan berbanding sikap orang Amerika yang cuba didedahkan oleh sesebuah babak. Watak fiksyen boleh menjadi rujukan paling dikenali tentang sebuah negara sebenar, khususnya apabila komedi itu sendiri bergantung pada penonton yang hanya tahu sedikit mengenainya.

Oleh itu, reaksi dalam kalangan rakyat Kazakhstan kekal bercampur-campur. Sesetengah orang menganggapnya sindiran terhadap kejahilan Barat. Yang lain pula melihatnya sebagai gambaran negara dan budaya mereka yang memalukan. Reaksi ini membantu menjelaskan mengapa kempen pelancongan rasmi kemudiannya meminjam ungkapan popular Borat, sementara aktivis terus menuntut permohonan maaf.

Daripada ancaman diplomatik kepada pertikaian filem

Kerajaan Kazakhstan mencabar Cohen sebelum filem cereka pertamanya ditayangkan kepada umum. Pada 2005, Kementerian Luar Negeri mengancam untuk mengambil tindakan undang-undang dan menyatakan bahawa kemunculannya di televisyen sebahagian daripada usaha politik untuk menjejaskan reputasi antarabangsa negara itu.

Sebelum filem itu ditayangkan pada 2006, pihak berkuasa membayar untuk sebuah sisipan empat halaman dalam The New York Times dan International Herald Tribune. Sisipan itu mengetengahkan pencapaian Kazakhstan pada abad ke-21, sekali gus memberikan pengenalan berbeza tentang sebuah negara yang hampir tidak dikenali ramai bakal penonton.

Filem asal itu tidak diharamkan secara rasmi di Kazakhstan, tetapi tidak ditayangkan di pawagam negara tersebut. Sebuah rangkaian pawagam utama enggan menayangkannya. Di Rusia, filem itu tidak memperoleh sijil pengedaran yang diperlukan untuk tayangan di pawagam.

Perkembangan utama berlaku sepanjang lebih dua dekad:

• 1998: Cohen muncul sebagai watak Albania dalam Comedy Nation di BBC Two.
• 2000: The Ali G Show mula ditayangkan di Channel 4, sebelum disiarkan di Amerika menerusi HBO.
• 2005: Kementerian Luar Negeri Kazakhstan mengancam untuk mengambil tindakan undang-undang berhubung gambaran Cohen.
• 2006: Filem Borat pertama ditayangkan di peringkat antarabangsa.
• 2017: Pelancong Czech didenda di Astana selepas muncul dengan pakaian Borat.
• 2020: Sekuel itu mencetuskan protes, sementara Kazakh Tourism menggunakan ungkapan "Very Nice!"
• 2026: Permohonan maaf Cohen dan kemunculan Borat dalam promosi projek baharu Ali G menghidupkan semula perbincangan.

Mengapa kempen pelancongan meminjam ungkapan Very Nice

Kazakh Tourism mengambil pendekatan berbeza pada 2020 dengan menggunakan ungkapan khas Borat, "Very Nice!", dalam kempen rasmi mempromosikan negara itu. Organisasi yang bertanggungjawab mempromosikan pelancongan memilih untuk memanfaatkan pengenalan ramai terhadap watak itu dan bukannya sekadar menolaknya.

Masa kempen itu dilancarkan penting. Sekuel Borat sedang mendapat perhatian antarabangsa, sekali gus mengembalikan nama negara itu dalam liputan hiburan. Slogan tersebut memberikan penggiat promosi pelancongan satu ungkapan yang dikenali ramai untuk mengaitkannya dengan Kazakhstan mengikut cara mereka sendiri.

Satu peristiwa lebih kecil sebelum itu sudah menunjukkan pendekatan yang kurang konfrontasi. Pada 2017, pelancong Czech di Astana dikenakan denda kecil selepas berjalan-jalan dengan berpakaian seperti Borat. Cohen menawarkan diri untuk membayar denda tersebut.

Kempen pelancongan dan denda itu menunjukkan perubahan tindak balas berbanding ancaman undang-undang pada 2005. Tindak balas tersebut juga datang daripada individu dan institusi yang berbeza. Badan pelancongan yang mahu menarik pelawat, pihak berkuasa yang bertindak terhadap kelakuan di tempat awam dan rakyat yang prihatin terhadap imej negara mereka berdepan keputusan yang berlainan.

Dengan meminjam ungkapan itu, sebuah organisasi promosi dapat mengalihkan perhatian kepada negara tersebut. Bagi mereka yang menganggap watak itu sendiri merendahkan martabat, penggunaan komersial tersebut tidak mengubah bantahan mereka.

Sekuel cetuskan protes dan raih anugerah

Filem cereka kedua Borat ditayangkan pada 2020 dan mencetuskan semula bantahan dalam kalangan aktivis Kazakhstan serta anggota diaspora di Amerika Syarikat. Penunjuk perasaan di luar konsulat jeneral AS di Almaty menuntut supaya sekuel itu diharamkan.

Persatuan Amerika-Kazakh menggesa Amazon membatalkan tayangan filem itu dengan alasan ia menggalakkan perkauman dan xenofobia. Xenofobia bermaksud permusuhan terhadap orang yang dianggap warga asing. Pada November 2020, persatuan itu turut menggesa agar sekuel tersebut tidak dipertimbangkan untuk Oscar, Golden Globe dan anugerah lain.

Namun, sekuel itu menerima anugerah Golden Globe. Kejayaannya dalam dunia hiburan dan bantahan daripada aktivis Kazakhstan berlaku serentak, memperlihatkan jurang antara pujian terhadap komedi itu dengan pengalaman mereka yang merasakan imejnya menyasarkan mereka.

Sensitiviti orang ramai berterusan selepas sekuel itu ditayangkan. Pada Julai 2026, jenama pakaian lelaki Kazakhstan, Shoqansuits, berdepan desakan supaya diboikot selepas menerbitkan iklan yang menampilkan Borat. Reaksi itu menunjukkan bahawa penggunaan watak tersebut dalam kempen komersial tempatan masih boleh mencetuskan bantahan, enam tahun selepas slogan pelancongan itu muncul.

Permohonan maaf itu kini menjawab tuntutan yang dikemukakan aktivis ketika protes terdahulu. Kenyataan Cohen tentang rasa hormatnya terhadap budaya Kazakhstan menyentuh secara langsung rungutan tersebut, sementara penjelasannya tentang komedi itu kekal hampir sama seperti pada 2006.

Borat kembali ketika Cohen memohon maaf

Cohen membincangkan watak itu ketika mempromosikan Ali G: Who Iz I?, sebuah projek yang berpusat pada satu lagi identiti komedinya yang sudah dikenali. Borat muncul dalam treler keduanya, bercakap bagi pihak institusi Kazakhstan rekaan dan menyeru supaya karya Cohen diboikot.

Kemunculan promosi itu menjadikan sejarah bantahan rasmi sebagai satu lagi bahan jenaka. Ia juga bermakna permohonan maaf itu hadir bersama penggunaan berterusan kewarganegaraan fiksyen yang sama, bukannya persaraan watak tersebut.

Ketika muncul dalam podcast itu, Cohen menggabungkan permohonan maafnya dengan jenaka yang ditujukan kepada rakyat Kazakhstan dalam kalangan pendengar, sambil bergurau tentang sesiapa yang mungkin hadir atas misi khas. Beliau kemudian berkata bahawa dirinya tidak berniat menyakiti sesiapa dan menghormati rakyat serta budaya mereka.

Perubahan yang berlaku adalah khusus: Cohen telah menyampaikan permohonan maaf secara jelas dan mengakui jurang antara Borat dengan Kazakhstan. Negara itu masih menjadi tanah air watak fiksyen tersebut, sementara rakyatnya terus mempunyai pandangan berbeza tentang sama ada popularitinya membawa manfaat, menyinggung perasaan atau kedua-duanya.

Perkara Utama

• Sacha Baron Cohen memohon maaf kepada Kazakhstan dalam podcast Happy Sad Confused, dengan berkata Borat tiada kaitan dengan negara sebenar.
• Beliau berkata kewarganegaraan watak itu berubah antara projek televisyen dan beliau memilih Kazakhstan kerana menyangka penonton kurang mengenalinya.
• Kazakhstan membantah gambaran tersebut sebelum filem pertama ditayangkan pada 2006; filem itu tidak ditayangkan di pawagam negara tersebut.
• Kazakh Tourism menggunakan ungkapan "Very Nice!" pada 2020, manakala aktivis dan kumpulan diaspora membantah sekuel itu.
• Borat muncul semula dalam promosi Ali G: Who Iz I?, mengekalkan watak itu dalam perhatian umum ketika Cohen mengakui kritikan yang diterimanya.