AQI Lahore Cecah 535, Pengesanan Kebakaran di Punjab Dedahkan Krisis Pencemaran Lebih Meluas

Udara berbahaya kembali selepas Oktober yang lebih bersih

Lahore mencatat Indeks Kualiti Udara (AQI) 535 pada pukul 8 pagi Isnin, 2 November 2026, apabila pencemaran zarah halus mencecah 343 mikrogram bagi setiap meter padu. Bacaan yang direkodkan IQAir dan disahkan Jabatan Perlindungan Alam Sekitar Punjab itu muncul hanya beberapa hari selepas bulan yang disifatkan pegawai wilayah sebagai Oktober paling bersih di bandar itu dalam tempoh lima tahun.

Pencemaran merebak ke seluruh Punjab dan tidak terhenti di sempadan Lahore. Gujranwala mencatat AQI 606 pada waktu pagi, manakala Faisalabad dan Multan masing-masing merekodkan 310, sementara Sialkot mencecah 260. Lahore turut menduduki tempat teratas dalam ranking global IQAir bagi bandar utama antara pukul 9 hingga 10 pagi, ketika Kaherah berada di tempat kedua dengan bacaan 226.

Dua set dapatan membantu menjelaskan kemerosotan mendadak itu. Pemerhatian satelit mengesan 13,241 kebakaran di Punjab, Pakistan, dari 1 hingga 29 Oktober, dengan kira-kira separuh daripadanya tertumpu dalam tujuh hari terakhir. Sementara itu, analisis Pakistan Air Quality Initiative mendapati cuaca yang menggalakkan menyumbang sebahagian besar kepada peningkatan kualiti udara di Lahore sepanjang Oktober.

Bagi penduduk, perubahan itu bermakna satu lagi tempoh terdedah kepada udara berbahaya ketika dalam perjalanan, bekerja di luar atau melakukan rutin harian. PM2.5, iaitu zarah halus yang menjadi punca bacaan itu, boleh menembusi jauh ke dalam paru-paru dan memasuki aliran darah, sekali gus meningkatkan risiko terhadap paru-paru dan jantung.

Maksud bacaan pencemaran

Bacaan IQAir berubah sepanjang pagi apabila kemas kini pemantauan diterima. Lahore mencatat 509 dalam satu bacaan awal sebelum mencecah 535, manakala Gujranwala kemudiannya meningkat kepada 675. Angka yang berubah-ubah itu menggambarkan episod pencemaran yang bergerak, dengan keadaan berbeza mengikut jam dan lokasi.

AQI menukarkan ukuran pencemaran kepada skala yang bertujuan menyampaikan risiko kesihatan. Kepekatan PM2.5 pula mengukur jisim sebenar zarah halus dalam setiap meter padu udara. Oleh itu, AQI 535 dan kepekatan PM2.5 sebanyak 343 mikrogram bagi setiap meter padu menerangkan episod sama menggunakan ukuran yang berlainan.

Had PM2.5 harian Pakistan ialah 35 mikrogram bagi setiap meter padu. Kepekatan di Lahore pada pukul 8 pagi kira-kira 9.8 kali angka itu, walaupun piawaian harian tersebut berdasarkan purata sepanjang sehari. Bacaan pagi itu menunjukkan betapa tinggi pendedahan pada waktu berkenaan.

Kanak-kanak, warga emas dan mereka yang mempunyai masalah pernafasan sedia ada berdepan risiko khusus. Pekerja luar dan mereka yang menempuh perjalanan jauh dengan motosikal juga menghabiskan lebih banyak masa menghirup udara tercemar. Bagi golongan ini, masalahnya bukan sekadar kedudukan sesebuah bandar dalam ranking global, tetapi jumlah pencemaran yang mereka hadapi sepanjang hari.

Oktober bertambah baik, tetapi pencemaran kekal tinggi

PAQI membandingkan 26 lokasi pemantauan di Lahore yang melaporkan bacaan pada hari sepadan pada Oktober 2025 dan Oktober 2026. Purata PM2.5 turun daripada 136.3 kepada 100.1 mikrogram bagi setiap meter padu, iaitu penurunan kira-kira 27 peratus. Sebanyak 24 daripada 26 lokasi mencatat peningkatan.

Purata Oktober 2026 juga kira-kira 18 peratus lebih rendah berbanding purata 122 mikrogram bagi setiap meter padu untuk bulan Oktober sepanjang 2020 hingga 2025. Angka itu menyokong dapatan bahawa Lahore mengalami bulan yang agak lebih bersih, walaupun tahap pencemaran masih tinggi.

Menurut PAQI, paras PM2.5 melebihi had harian Pakistan pada kesemua 31 hari Oktober. Purata bulanan kira-kira 100 mikrogram bagi setiap meter padu hampir tiga kali ganda ambang harian kebangsaan dan kira-kira 6.7 kali ganda garis panduan harian Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), iaitu 15 mikrogram.

Bandar lain di Punjab mengalami keadaan serupa. Purata Oktober Multan ialah 106 mikrogram bagi setiap meter padu dan Gujranwala 105, kedua-duanya lebih tinggi berbanding Lahore. Rawalpindi, dengan bacaan 50, mencatat purata terendah antara enam bandar di Punjab yang mempunyai liputan pemantauan paling menyeluruh, namun angka bulanannya juga melebihi ambang harian kebangsaan.

Mengapa cuaca menyumbang sebahagian besar kepada peningkatan

PAQI menggunakan model komputer yang dilatih berdasarkan keadaan musim luruh sejak 2018 untuk menganggarkan kesan cuaca terhadap perbandingan Oktober. Menurut pengiraannya, cuaca Oktober 2026 mengurangkan PM2.5 kira-kira 19 peratus berbanding kepekatan yang dijangka sekiranya cuaca Oktober tahun sebelumnya berulang.

Apabila kedua-dua bulan dibandingkan dalam keadaan cuaca lazim yang sama, peningkatan yang dianggarkan mengecil kepada kira-kira empat peratus. Angka itu merangkumi perubahan dalam langkah kerajaan, pembakaran pertanian dan sumber pencemaran lain. PAQI tidak memberikan bahagian khusus bagi setiap faktor.

Kesan cuaca paling besar berlaku pada waktu malam. Lapisan campuran atmosfera, iaitu kedalaman udara yang membolehkan bahan pencemar tersebar berhampiran permukaan tanah, mempunyai purata 68 meter pada Oktober 2026, berbanding 43 meter setahun sebelumnya. Ini memberikan ruang menegak kira-kira 58 peratus lebih luas untuk pencemaran tersebar.

Angin lemah boleh menyebabkan pelepasan bahan pencemar terkumpul, manakala penyongsangan suhu atmosfera meletakkan udara lebih panas di atas udara lebih sejuk berhampiran permukaan tanah, sekali gus mengehadkan pergerakan ke atas. Keadaan ini membantu menjelaskan mengapa kualiti udara boleh merosot dengan cepat walaupun jenis sumber pencemaran tidak banyak berubah.

Menteri Kanan Punjab, Marriyum Aurangzeb, mengaitkan keadaan yang semakin buruk dengan angin lemah dan arus udara yang tiba dari India. Dapatan PAQI bagi Oktober juga menunjukkan kepentingan cuaca di peringkat tempatan: lapisan udara yang lebih dalam boleh mencairkan kepekatan pencemaran, manakala lapisan yang lebih cetek dan kurang pengudaraan memekatkannya di tempat orang bernafas.

Kebakaran tanaman tertumpu di sekitar Lahore

Analisis oleh organisasi pemantauan alam sekitar HamariHawa mengesan 13,241 kebakaran satelit di Punjab, Pakistan, dari 1 hingga 29 Oktober, berbanding 3,158 di Punjab, India. Jumlah di Punjab, Pakistan, kira-kira 4.2 kali ganda lebih tinggi. Kira-kira 92 peratus pengesanan berlaku di tanah pertanian dan dipercayai berkemungkinan melibatkan pembakaran sisa tanaman.

Pembakaran meningkat pada penghujung bulan. Tujuh hari terakhir menyumbang 6,655 pengesanan, iaitu lebih separuh daripada jumlah keseluruhan, dan 29 Oktober mencatat jumlah harian tertinggi, sebanyak 1,327. PAQI turut mendapati tempoh utama pembakaran bermula kira-kira seminggu lebih lewat berbanding 2025, sekali gus membuka kemungkinan bahawa sebahagian kegiatan bermusim beralih ke bulan November.

Okara mencatat 2,144 pengesanan, diikuti Gujranwala dengan 1,011 dan Nankana Sahib dengan 1,003. Jumlah tiga daerah itu ialah 4,158 pengesanan, melebihi jumlah di Punjab, India sebanyak 1,000. Daerah lain yang turut mencatat angka tinggi termasuk Pakpattan, Sheikhupura, Hafizabad, Dera Ghazi Khan, Kasur, Khanewal dan Jhang.

Tumpuan kebakaran di kawasan penanaman padi Punjab meletakkan asap pertanian dalam kawasan lebih luas yang turut mempengaruhi Lahore. Lembangan udara ialah kawasan yang udaranya bergerak antara komuniti dan membawa pencemaran merentasi sempadan pentadbiran. Arah angin membantu menentukan pelepasan dari kawasan mana yang sampai ke sesebuah bandar.

Analisis kebakaran itu menggunakan Sistem Maklumat Kebakaran untuk Pengurusan Sumber NASA, berdasarkan instrumen VIIRS pada satelit Suomi NPP, NOAA-20 dan NOAA-21. Setiap pengesanan menandakan lokasi kebakaran yang diperhatikan satelit ketika melintasi kawasan berkenaan. Luas kawasan terbakar dan jumlah asap memerlukan ukuran lain, manakala awan, asap tebal dan kebakaran yang berlaku antara lintasan satelit boleh menyebabkan jurang dalam kiraan.

Keadaan berbalik di sempadan Punjab

Perbandingan yang menggunakan satelit Suomi NPP sahaja, bagi menyediakan asas yang konsisten untuk meneliti perubahan dari semasa ke semasa, merekodkan 4,562 pengesanan di Punjab, Pakistan dan 918 di Punjab, India dari 1 hingga 29 Oktober 2026. Jumlah di Punjab, Pakistan hampir lima kali ganda lebih tinggi.

Kedudukan itu berbalik dalam tempoh sama pada 2019. Punjab, India mencatat 14,002 pengesanan, berbanding 2,908 di Punjab, Pakistan. Analisis sejarah HamariHawa juga mendapati pengesanan di Punjab, India turun 95 peratus antara 2021 hingga 2025, manakala jumlah di Punjab, Pakistan meningkat 33 peratus antara 2019 hingga 2025.

Penilaian Oktober PAQI mendapati kira-kira satu pertiga lebih sedikit pengesanan kebakaran tanaman berbanding setahun sebelumnya di Punjab, Pakistan, Punjab, India dan Haryana. Penurunan tahunan boleh berlaku serentak dengan jumlah mutlak yang besar dan peningkatan mendadak pada hari-hari terakhir bulan, seperti yang ditunjukkan oleh angka Oktober.

HamariHawa menggunakan kaedah sama di kedua-dua belah sempadan dan menyemak dapatan bagi Punjab, India dengan kiraan kebakaran rasmi India, lalu mendapati korelasi yang kukuh. Organisasi itu berkata Pakistan tidak mempunyai siri kiraan kebakaran harian rasmi yang setanding dan tersedia kepada umum. Siri sedemikian dapat memberikan rekod berkala di peringkat daerah kepada penduduk dan pihak berkuasa tentang lokasi pembakaran berlaku.

Pengangkutan dan industri menambah beban

Laporan PAQI, Unveiling Pakistan's Air Pollution: A National Landscape Report on Health Risks, Sources, and Solutions, mengenal pasti pengangkutan sebagai sumber terbesar pelepasan PM2.5 primer di Lahore. Industri menyumbang 28 peratus dan tanur bata 17 peratus. Zarah primer dilepaskan terus ke udara, contohnya melalui ekzos atau pembakaran.

Oleh itu, kenderaan, kilang dan tanur kekal sebagai punca utama masalah pencemaran Lahore, selain pembakaran pertanian bermusim. Habuk pembinaan, penggunaan bahan api industri dan amalan pelupusan sisa turut menambah beban serantau. Kawalan pencemaran perlu menangani kegiatan yang berterusan sepanjang tahun, selain tempoh pembakaran yang tertumpu.

Laporan kebangsaan PAQI menganggarkan purata tahunan PM2.5 di Lahore melebihi 110 mikrogram bagi setiap meter padu, lebih 22 kali ganda garis panduan tahunan WHO, iaitu lima mikrogram. Garis panduan tahunan itu merujuk kepada pendedahan sepanjang setahun, manakala had harian menangani tempoh pencemaran tinggi yang lebih singkat.

Inisiatif itu menganggarkan pencemaran udara mengurangkan jangka hayat penduduk di seluruh Pakistan sebanyak 3.9 tahun dan menyumbang kepada kira-kira 128,000 kematian pramatang setiap tahun. Bagi Lahore, anggarannya menunjukkan pendedahan berpanjangan berpotensi mengurangkan jangka hayat sehingga tujuh tahun. Angka ini ialah anggaran populasi yang menggambarkan beban kesihatan merentas komuniti.

PAQI turut menganggarkan beban ekonomi akibat pencemaran sebanyak 6.5 peratus daripada keluaran dalam negara kasar Pakistan. Penilaiannya merangkumi beberapa bandar dan pelbagai bahan pencemar, mengaitkan kos penyakit serta kematian pramatang dengan keperluan lebih luas untuk mengurangkan pelepasan daripada pengangkutan, industri dan sektor lain.

Maksud angka penguatkuasaan Punjab

Agensi Perlindungan Alam Sekitar Punjab melaporkan pemeriksaan terhadap 11,580 tanur bata antara 28 September hingga 27 Oktober. Agensi itu merobohkan 197 tanur yang melanggar syarat, menutup 163 unit, mendaftarkan 162 kes dan mengenakan denda berjumlah Rs40.7 juta.

Dalam tempoh sama, agensi itu memeriksa 6,650 premis industri, merobohkan 22 dan menutup 191. Sebanyak 333 notis berkaitan kabut jerebu dikeluarkan, 15 kes didaftarkan dan denda Rs28 juta dikenakan. Pemeriksaan yang menyasarkan pembakaran plastik meliputi 6,064 lokasi, dengan 152 daripadanya ditutup dan 45,100 kilogram plastik dirampas.

Satu lagi program pemeriksaan meneliti hud sedutan, iaitu peralatan yang digunakan untuk menangkap udara tercemar di puncanya. Daripada 4,204 premis yang diperiksa, 1,863 telah memasang peralatan yang diwajibkan, kira-kira 44 peratus. Pihak berkuasa menutup 333 lokasi yang gagal mematuhi syarat.

Punjab turut mengerahkan 67 Unit Tindak Balas Pantas untuk mengesan dan mencegah kebakaran pertanian, dengan sokongan dron, skuad malam dan pasukan lapangan. Operasi menangani habuk pembinaan meliputi 397 majlis kesatuan, dengan penyiram kabus dipasang di 49 lokasi. Meriam antikabut jerebu beroperasi di lokasi terpilih di Lahore untuk mengawal habuk terampai.

Dalam satu lagi kenyataan penguatkuasaan, Aurangzeb berkata tiga unit industri telah ditutup dan dikenakan denda keseluruhan Rs1.6 juta. Empat tanur bata dirobohkan, lapan ditutup dan denda Rs1 juta dikenakan. Beliau turut melaporkan pemeriksaan di 178 lokasi pembuatan plastik, penutupan 13 lokasi dan rampasan 613 kilogram plastik.

Menteri itu berkata pihak berkuasa telah mengeluarkan 516,327 notis amaran bagi menghalang pembakaran sisa tanaman. Angka yang dilaporkan kemudian ini dibentangkan secara berasingan daripada jumlah agensi bagi tempoh 28 September hingga 27 Oktober, tanpa tempoh pelaporan sepadan.

Dakwaan kerajaan diuji pada November

Angka Oktober Aurangzeb menunjukkan purata US AQI bagi PM2.5 di Lahore ialah 180.5 pada 2026, berbanding 204.6 pada 2025, 213 pada 2024 dan kira-kira 193 hingga 195 pada 2022 dan 2023. Angka beliau turut menunjukkan bacaan maksimum 262 pada 31 Oktober, menjadikan 2026 satu-satunya Oktober dalam perbandingan lima tahun itu yang tidak mencatat bacaan melebihi 300.

Sajid Bashir, jurucakap rasmi Jabatan Perlindungan Alam Sekitar, mengaitkan peningkatan pada Oktober dengan tindakan kerajaan wilayah dan jabatan, sambil mengakui bahawa usaha mengawal pencemaran masih diteruskan.

"Hasil usaha kerajaan Punjab dan Jabatan Alam Sekitar, tahap kabut jerebu dan pencemaran pada Oktober ini lebih baik berbanding tahun lalu. Kami masih bekerja keras untuk menangani keadaan pencemaran," katanya.

Analisis cuaca PAQI memberikan konteks kepada peningkatan itu: pencemaran yang diukur menurun dengan ketara, manakala pengurangan yang dianggarkan dalam keadaan cuaca setara jauh lebih kecil. Cabaran praktikalnya ialah mengurangkan pelepasan secukupnya agar keadaan lebih bersih berterusan apabila angin menjadi lemah dan pencemaran terperangkap berhampiran permukaan tanah.

Tarikh utama menunjukkan betapa cepat keadaan berubah:

• 1 hingga 29 Oktober: Satelit mengesan 13,241 kebakaran di Punjab, Pakistan, dengan jumlah harian tertinggi dicatat pada 29 Oktober.
• 31 Oktober: Lahore mencatat AQI Oktober tertinggi, iaitu 262, menurut angka yang dikemukakan kerajaan wilayah.
• 1 November: PAQI mengeluarkan ramalan Hawanama yang mengunjurkan PM2.5 sebanyak 149 mikrogram bagi setiap meter padu menjelang 4 November.
• 2 November: PM2.5 di Lahore mencecah 343 mikrogram bagi setiap meter padu pada pukul 8 pagi, dengan AQI 535.
• 4 November: Kepekatan yang diramalkan sebanyak 149 itu kira-kira 49 peratus lebih tinggi daripada purata Oktober.

Unjuran 4 November merujuk kepada keadaan pada penghujung minggu, manakala bacaan 343 pada Isnin menggambarkan lonjakan sejam lebih awal. Bersama peningkatan kebakaran pada penghujung Oktober, keadaan ini menunjukkan tekanan berterusan terhadap penduduk dan penguatkuasaan di daerah pertanian serta perindustrian sekitar Lahore.

Perkara Utama

• Lahore mencatat AQI 535 dan PM2.5 sebanyak 343 mikrogram bagi setiap meter padu pada pukul 8 pagi, 2 November.
• PM2.5 pada Oktober turun 27 peratus berbanding setahun sebelumnya di 26 lokasi pemantauan; PAQI menganggarkan peningkatan sebanyak empat peratus selepas pelarasan cuaca.
• Lahore melebihi had PM2.5 harian Pakistan pada kesemua 31 hari Oktober.
• Punjab, Pakistan mencatat 13,241 pengesanan kebakaran satelit dari 1 hingga 29 Oktober, kira-kira 4.2 kali ganda jumlah di Punjab, India.
• Pengangkutan, industri, tanur bata dan pembakaran pertanian semuanya menyumbang kepada beban pencemaran serantau.
• Punjab melaporkan ribuan pemeriksaan, penutupan, perobohan dan denda ketika udara berbahaya kembali pada November.