Bangladesh Berdepan Tekanan Berganda apabila Konflik Teluk Mengancam Kiriman Wang dan Menaikkan Bil Tenaga

Kiriman wang meningkat, bil import turut melonjak

Bangladesh menerima $2.87 bilion daripada pekerja di luar negara pada Oktober 2026, meningkat 12.1 peratus berbanding setahun sebelumnya. Namun, kebergantungannya pada pendapatan dari Teluk dan tenaga import menyebabkan ekonomi negara itu terdedah kepada konflik berpanjangan di Timur Tengah. Fitch Ratings memberi amaran dalam penilaian bertarikh 29 Oktober bahawa kepulangan pekerja migran boleh mengurangkan kiriman wang, ketika kenaikan harga minyak dan gas meningkatkan keperluan negara terhadap mata wang asing.

Kiriman wang menyumbang 36 peratus daripada penerimaan luaran semasa Bangladesh pada tahun fiskal 2024-25, menurut Fitch. Penerimaan itu ialah wang yang diperoleh dari luar negara melalui kegiatan seperti eksport, perkhidmatan dan pemindahan wang. Negara-negara Teluk membekalkan hampir 46 peratus kiriman wang pada 2025, menjadikan rantau itu penting kepada pendapatan isi rumah dan keupayaan negara membayar bil luar negara.

Tekanan itu sudah kelihatan dalam import. Angka Bank Bangladesh menunjukkan pembayaran import meningkat 12 peratus kepada $12.20 bilion pada Julai dan Ogos, manakala pembayaran bagi produk petroleum meningkat dua kali ganda kepada $2.49 bilion. Oleh itu, petroleum menyumbang kira-kira satu daripada setiap lima dolar yang dibelanjakan untuk import dalam tempoh dua bulan tersebut.

Pertumbuhan kiriman wang pada Oktober memberi Bangladesh penampan kewangan. Masalah ekonomi utamanya ialah dolar yang masuk perlu mengimbangi dolar yang keluar. Keluarga mungkin menerima lebih banyak wang daripada saudara di luar negara, sedangkan negara masih berdepan tekanan jika pembelian bahan api dan pembayaran hutang meningkat lebih pantas.

Maksud amaran Fitch

Fitch menyemak prospek penarafan kegagalan penerbit mata wang asing jangka panjang Bangladesh daripada stabil kepada negatif pada Mei 2026, dengan menyebut kerentanan yang berkaitan dengan konflik dan kemajuan terhad dalam reformasi utama. Prospek menggambarkan hala tuju penarafan yang berkemungkinan. Prospek negatif menandakan risiko penurunan penarafan yang lebih tinggi.

Penilaian Fitch pada Oktober mengenal pasti dua ancaman yang saling berkait: pekerja yang meninggalkan Timur Tengah mungkin mengirim lebih sedikit wang ke tanah air, manakala kejutan tenaga berpanjangan boleh meningkatkan bil import. Kecairan luaran merujuk kepada mata wang asing yang boleh diakses sesebuah negara untuk memenuhi pembayaran apabila tiba masanya.

Bangladesh akan berdepan tekanan lebih besar jika kedua-dua ancaman berlaku serentak. Pekerja yang pulang mungkin kehilangan gaji tetap dari luar negara, sekali gus mengurangkan sokongan kepada saudara di tanah air. Pada peringkat negara, aliran masuk dolar yang lebih rendah bermakna bank mempunyai kurang mata wang asing untuk dibekalkan kepada perniagaan yang membeli bahan api, peralatan dan import lain.

Fitch berkata sokongan berterusan daripada rakan dua hala dan institusi pelbagai hala boleh mengurangkan tekanan kecairan. Agensi itu tidak memberikan anggaran jumlah pekerja yang mungkin pulang atau sejauh mana kiriman wang boleh merosot sepanjang konflik berpanjangan.

Kiriman wang kekal kukuh sepanjang konflik

Angka Bank Bangladesh menunjukkan aliran masuk yang besar sepanjang tahun, termasuk lonjakan sebelum Aidilfitri. Pekerja mengirim $2.20 bilion antara 1 Mac hingga 14 Mac, berbanding $1.62 bilion dalam tempoh sama pada 2025, iaitu peningkatan 36 peratus. Penerimaan pada Februari berjumlah $3.02 bilion.

Pemindahan wang antara Julai hingga 14 Mac mencecah $24.65 bilion, meningkat 22.6 peratus berbanding setahun sebelumnya. Menjelang akhir tahun fiskal 2025-26, kiriman wang tahunan mencapai rekod kira-kira $35.6 bilion.

Perkembangan utama berlaku seperti berikut:

• 1-14 Mac 2026: Kiriman wang mencecah $2.20 bilion ketika keluarga membuat persiapan untuk Aidilfitri.
• Mei 2026: Fitch menukar prospek penarafan Bangladesh kepada negatif.
• Julai-Oktober 2026: Kiriman wang berjumlah $11.47 bilion, meningkat 13 peratus daripada $10.15 bilion setahun sebelumnya.
• 29 Oktober 2026: Fitch mengeluarkan penilaian yang disemak semula, dan Bank Bangladesh mencatatkan rizab sebanyak $31.46 bilion mengikut ukuran BPM6.
• Oktober 2026: Kiriman wang bulanan mencecah $2.87 bilion, berbanding $2.77 bilion pada September dan $2.56 bilion setahun sebelumnya.

Namun, Oktober merupakan bulan kelima berturut-turut penerimaan berada di bawah $3 bilion. Ashikur Rahman, ketua ekonomi di Policy Research Institute, merujuk kepada peningkatan tahunan ketika menilai angka itu. Ukuran daya tahan yang praktikal ialah sama ada pendapatan mata wang asing mampu memenuhi keperluan pembayaran negara yang semakin meningkat.

Pekerja di Arab Saudi berdepan gangguan langsung

Arab Saudi menempatkan lebih 3.5 juta warga Bangladesh dan merupakan sumber kiriman wang terbesar negara itu. Serangan pemberontak Houthi Yaman ke atas Riyadh semasa konflik mengorbankan dua warga Bangladesh dan mencederakan beberapa yang lain. Kebimbangan keselamatan dan penggantungan penerbangan telah mengganggu kehidupan pekerja.

Jurucakap Bank Bangladesh merangkap Pengarah Eksekutif Arief Hossain Khan menjelaskan kebimbangan berhubung pemindahan wang pada Oktober, sambil mengesahkan bahawa penerimaan terus meningkat.

Beberapa serangan berlaku di Arab Saudi pada Oktober. Semua orang berasa takut dan bimbang kiriman wang akan merosot. Namun, aliran masuk tetap mencatatkan pertumbuhan kukuh,

Kebimbangan Fitch melangkaui wang yang dikirim pada mana-mana bulan tertentu. Konflik berpanjangan boleh mengganggu pengambilan pekerja, menghalang pekerja daripada pergi ke tempat kerja atau mendorong mereka yang sudah berada di luar negara untuk pulang. Setiap keadaan itu akan menjejaskan aliran gaji yang boleh dikirim ke tanah air.

Peranan Arab Saudi dalam pengambilan pekerja sudah besar sejak beberapa tahun lalu. Laporan suku tahunan kiriman wang Bank Bangladesh merekodkan 292,935 pekerja meninggalkan Bangladesh untuk bekerja di luar negara pada April-Jun 2022. Daripada jumlah itu, 179,538 orang atau 61.29 peratus pergi ke Arab Saudi. Oman menerima 14.39 peratus dan Emiriah Arab Bersatu 8.71 peratus.

Segelintir negara membekalkan sebahagian besar kiriman wang

Pecahan mengikut negara oleh Bank Bangladesh bagi tahun fiskal 2025-26 menunjukkan betapa tertumpunya pendapatan ini. Arab Saudi membekalkan $5.8488 bilion, diikuti United Kingdom dengan $5.07 bilion, Emiriah Arab Bersatu dengan $4.58 bilion, Malaysia dengan $3.40 bilion dan Amerika Syarikat dengan $3.01 bilion.

Lima negara itu membekalkan 61.61 peratus daripada jumlah kiriman wang. Itali, Kuwait, Oman, Qatar dan Singapura menyumbang lagi $8.9142 bilion, atau kira-kira 25 peratus. Secara keseluruhan, 10 sumber utama menyumbang kira-kira 87 peratus.

Mustafa K. Mujeri, pengarah eksekutif Institute for Inclusive Finance and Development dan bekas ketua ekonomi Bank Bangladesh, mengenal pasti tumpuan ini sebagai risiko kepada keselamatan ekonomi. Perubahan dalam peraturan pekerjaan atau permintaan buruh di beberapa negara boleh menjejaskan isi rumah di seluruh Bangladesh melalui pengurangan pemindahan wang.

Mujeri berkata kiriman wang dari Timur Tengah kurang stabil kerana ramai pekerja Bangladesh di sana mempunyai kemahiran formal yang terhad. Beliau menyifatkan pendapatan dari United Kingdom dan Amerika Syarikat sebagai lebih stabil secara relatif kerana golongan migran di sana secara umumnya mempunyai kedudukan sosial dan ekonomi yang lebih kukuh.

Laporan bank pusat pada 2022 memberikan gambaran sejarah tentang jurang kemahiran itu: 73.57 peratus pekerja yang ke luar negara pada 2021 dikategorikan sebagai tidak mahir, berbanding 20.66 peratus yang dikategorikan sebagai mahir. Mujeri menggesa usaha melatih lebih ramai pekerja mahir dan mencari pasaran pekerjaan baharu.

Minyak dan gas mewujudkan pendedahan kedua

Fitch menganggarkan setiap kenaikan $10 harga setong minyak boleh menambah $1.2 bilion kepada bil import minyak tahunan Bangladesh, bersamaan 0.2 peratus daripada keluaran dalam negara kasar. Minyak mentah menyumbang hampir 15 peratus daripada jumlah import, menurut penilaian agensi itu.

Bekalan elektrik turut terdedah. Hampir 40 peratus elektrik Bangladesh dijana menggunakan gas asli cecair (LNG), dan Qatar membekalkan hampir 70 peratus daripada import LNG negara itu. LNG ialah gas asli yang disejukkan sehingga menjadi cecair supaya boleh diangkut menggunakan kapal.

Oleh itu, harga lebih tinggi boleh menjejaskan ekonomi melalui beberapa saluran serentak. Pengimport memerlukan lebih banyak dolar untuk membeli bahan api. Penjanaan elektrik menjadi lebih mahal. Kilang dan perniagaan lain berdepan kos lebih tinggi atau kekurangan tenaga, yang boleh mengurangkan pengeluaran dan menaikkan harga.

Ketegangan di Teluk turut meningkatkan harga baja dan sulfur. Selat Hormuz ialah laluan utama bagi kira-kira satu perlima eksport minyak global dan hampir satu pertiga penghantaran baja. Gangguan di laluan itu boleh menjejaskan Bangladesh melalui kos pertanian serta pembelian bahan api.

Angka pembayaran terkini Bangladesh menunjukkan besarnya permintaan terhadap mata wang asing. Bank membuka surat kredit bernilai $8.10 bilion pada September dan menyelesaikan pembayaran sebanyak $6.38 bilion. Surat kredit ialah jaminan bank untuk membayar penjual luar negara setelah syarat yang dipersetujui dipenuhi. Pegawai bank pusat menjangkakan pembayaran yang diselesaikan melebihi $7 bilion pada Oktober.

Rizab yang lebih kukuh masih berdepan tekanan terhadap taka

Rizab pertukaran asing Bangladesh meningkat sepanjang 2026. Pada Mac, rizab yang diukur menggunakan kaedah Tabung Kewangan Antarabangsa berjumlah $29.64 bilion, berbanding $19.74 bilion setahun sebelumnya. Pada 29 Oktober, Bank Bangladesh mencatatkan $31.46 bilion mengikut ukuran BPM6 dan $36.33 bilion dalam rizab kasar.

BPM6 ialah piawaian statistik antarabangsa yang digunakan untuk mengira akaun luaran. Kedua-dua ukuran rizab itu merangkumi jumlah yang berbeza, maka angka BPM6 yang lebih rendah menjadi asas pengiraan liputan import yang dinyatakan oleh bank pusat. Berdasarkan bil import Ogos sebanyak $5.76 bilion, rizab itu mencukupi untuk kira-kira lima setengah bulan import.

Namun, taka melemah berbanding dolar sejak awal Mac apabila ketidaktentuan meningkat. Menjelang awal November, angka Bank Bangladesh menunjukkan kadar pertukaran antara bank purata berwajaran pada Tk 124.30 bagi setiap dolar, berbanding Tk 123.99 sebelum ini. Harga dolar yang lebih tinggi dalam taka menjadikan pembelian dari luar negara lebih mahal dalam mata wang tempatan.

Md Deen Islam, profesor ekonomi di University of Dhaka dan pengarah penyelidikan di Research and Policy Integration for Development, memberi amaran bahawa pertumbuhan kiriman wang yang lebih perlahan, pembayaran import yang meningkat dan kewajipan hutang luar boleh menambah tekanan terhadap mata wang itu. Beliau turut memberi amaran bahawa campur tangan berulang bank pusat untuk menyokong kadar pertukaran boleh menghakis rizab.

Zahid Hussain, bekas ketua ekonomi di pejabat Bank Dunia di Dhaka, menyifatkan kiriman wang sebagai petunjuk ekonomi yang paling kukuh. Menurutnya, kemerosotan aliran pendapatan itu boleh menekan rizab dan memburukkan krisis ekonomi.

Isi rumah berdepan harga lebih tinggi dan pendapatan tidak menentu

Inflasi purata ialah 8.8 peratus dalam sembilan bulan pertama 2026, menurut Fitch. Harga dalam kategori perumahan, air, elektrik, gas dan bahan api lain meningkat 9.1 peratus. Kategori itu merangkumi kira-kira 15 peratus daripada indeks harga pengguna, iaitu bakul yang digunakan untuk menjejaki harga barangan isi rumah.

Keluarga yang disokong oleh pekerja migran berdepan gabungan keadaan yang amat sukar jika pendapatan dari luar negara merosot ketika harga domestik meningkat. Wang yang lebih sedikit dari luar negara perlu menampung kos makanan, perumahan, pengangkutan dan tenaga yang lebih mahal. Taka yang lebih lemah boleh menambah tekanan itu dengan meningkatkan kos import dalam mata wang tempatan.

Pertumbuhan ekonomi perlahan kepada 2.2 peratus berbanding setahun sebelumnya pada suku pertama 2026, sebahagiannya disebabkan konflik, sebelum pulih kepada 4.6 peratus pada suku kedua, kata Fitch. Kekurangan tenaga dan kos import yang berterusan boleh menjejaskan pemulihan itu.

Perbelanjaan kerajaan untuk subsidi LNG dan elektrik meningkat antara Julai hingga September 2026. Subsidi boleh mengehadkan kenaikan harga yang ditanggung pengguna dalam jangka pendek, tetapi mengalihkan sebahagian kos kepada belanjawan awam. Kos tenaga tinggi yang berterusan akan menyebabkan kerajaan berdepan bil lebih besar di samping keperluan perbelanjaan lain.

Reformasi dan disiplin pembayaran semakin mendesak

Fitch mengenal pasti reformasi yang belum selesai di samping tekanan luaran. Inisiatif untuk memisahkan tanggungjawab dasar Lembaga Hasil Negara daripada fungsi kutipan cukainya terbantut, manakala semakan menyeluruh terhadap kualiti aset bank masih belum selesai. Semakan sedemikian menilai sama ada pinjaman dan aset lain bernilai seperti yang direkodkan dalam akaun bank.

Pentadbiran yang baru dipilih menerima pakai rangka kerja strategik bagi tempoh Julai 2026 hingga Jun 2031 untuk melaksanakan reformasi menyeluruh. Fitch memberi amaran bahawa pelaksanaannya mungkin sukar. Sistem perbankan, pentadbiran cukai dan pengurusan tenaga yang lebih kukuh akan membantu Bangladesh menangani tekanan tanpa terlalu bergantung pada kiriman wang dan rizab.

Rahman menggesa fleksibiliti kadar pertukaran, penggunaan rizab secara cermat dan supaya kelonggaran dasar monetari dikawal. Beliau turut menggariskan tindakan untuk kerajaan dan bank.

Kerajaan perlu mengamalkan disiplin fiskal, menyelaraskan pembayaran utama dalam mata wang asing dengan lebih baik, serta menjadikan saluran kiriman wang formal lebih murah dan berdaya saing,

Bangladesh pernah menggunakan insentif untuk menggalakkan pemindahan wang melalui bank. Laporan bank pusat pada 2022 merekodkan peningkatan insentif tunai kerajaan daripada 2 peratus kepada 2.5 peratus mulai 1 Januari tahun itu. Laporan itu turut merekodkan kiriman wang sebanyak $5.733 bilion pada April-Jun 2022, dengan negara-negara Teluk membekalkan 52.47 peratus.

Rekod terdahulu itu menunjukkan kepentingan berpanjangan pendapatan dari Teluk dan saluran perbankan yang mampu milik. Tugas segera Bangladesh ialah mengekalkan pemindahan wang itu sambil mengurus pembayaran import yang meningkat. Program reformasi jangka panjangnya perlu menangani kelemahan dalam pekerjaan, perbankan dan tenaga yang menjadikan konflik serantau membebankan isi rumah yang jauh dari medan pertempuran.

Perkara Utama

• Kiriman wang pada Oktober 2026 meningkat 12.1 peratus kepada $2.87 bilion, manakala penerimaan Julai-Oktober mencecah $11.47 bilion.
• Fitch memberi amaran bahawa kepulangan pekerja migran dan kos tenaga yang lebih tinggi boleh menekan sumber mata wang asing Bangladesh.
• Negara-negara Teluk membekalkan hampir 46 peratus kiriman wang pada 2025, menurut Fitch.
• Pembayaran import petroleum meningkat dua kali ganda kepada $2.49 bilion pada Julai-Ogos, manakala jumlah pembayaran import meningkat 12 peratus.
• Rizab berjumlah $31.46 bilion mengikut ukuran BPM6 pada 29 Oktober, cukup untuk kira-kira lima setengah bulan import berdasarkan tahap pembayaran pada Ogos.
• Inflasi, peningkatan subsidi serta reformasi perbankan dan cukai yang belum selesai menambah tekanan terhadap keluarga dan kewangan awam.