Lonjakan Obesiti di Vietnam: Krisis Kesihatan yang Semakin Meruncing dan Tindak Balas Negara

Wabak Obesiti Vietnam: Peningkatan Membimbangkan dan Implikasi terhadap Kesihatan Awam

Vietnam sedang berdepan peningkatan mendadak kadar berat badan berlebihan dan obesiti, dengan kenaikan sebanyak 38% meletakkan negara itu antara negara di Asia Tenggara yang mencatat pertumbuhan terpantas dalam kelaziman obesiti. Trend ini, yang diketengahkan Profesor Madya Nguyen Anh Tuan, pengarah jabatan pembedahan penghadaman di Hospital Tentera Pusat 108, menandakan cabaran kesihatan awam yang serius dan jauh melangkaui soal penampilan. Kesan obesiti amat berat, menyumbang kepada pelbagai penyakit kronik dan mengancam untuk membebankan sistem penjagaan kesihatan Vietnam.

Obesiti kini diiktiraf di seluruh dunia sebagai penyakit kronik yang progresif. Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) mengklasifikasikannya sebagai wabak global, dan Vietnam tidak terkecuali daripada kesannya. Institut Pemakanan Kebangsaan melaporkan bahawa kadar berat badan berlebihan dan obesiti dalam kalangan kanak-kanak berusia sekolah (5 hingga 19 tahun) meningkat lebih dua kali ganda dalam tempoh sedekad, daripada 8.5% pada 2010 kepada 19% pada 2020. Kawasan bandar paling terjejas, dengan kadar kelaziman mencecah 26.8%, berbanding 18.3% di kawasan luar bandar. Angka di bandar-bandar utama lebih membimbangkan: lebih 50% golongan muda di kawasan bandar Ho Chi Minh City mempunyai berat badan berlebihan atau obes, manakala di Hanoi, angkanya melebihi 41%.

Kesan obesiti bukan hanya terbatas pada kesihatan fizikal. Obesiti merupakan faktor risiko utama bagi diabetes, penyakit kardiovaskular, pelbagai jenis kanser, kemurungan, ketidaksuburan, komplikasi semasa kehamilan dan kelahiran, serta gangguan tidur. Peningkatan pesat kadar obesiti turut memberi tekanan besar kepada infrastruktur penjagaan kesihatan Vietnam, yang kini perlu menyesuaikan diri untuk menangani beban penyakit kronik tidak berjangkit yang semakin meningkat.

Mengapa Kadar Obesiti Meningkat Begitu Cepat di Vietnam?

Punca wabak obesiti di Vietnam rumit dan berbilang aspek. Pertumbuhan ekonomi, pembandaran dan perubahan gaya hidup semuanya menyumbang kepada masalah ini. Seiring peningkatan pendapatan dan peluasan bandar, semakin ramai rakyat Vietnam mengamalkan gaya hidup sedentari, mengambil makanan segera tinggi kalori dan mengurangkan masa untuk aktiviti fizikal. Perubahan ini paling ketara dalam kalangan kanak-kanak dan remaja, yang semakin terdedah kepada makanan terproses dan minuman bergula.

Kajian saintifik mengesahkan trend ini. Meta-analisis yang diterbitkan pada 2023 mendapati kadar obesiti dalam kalangan kanak-kanak Vietnam berusia sekolah ialah 13.08%, dengan kanak-kanak lelaki (17.5%) lebih terjejas berbanding kanak-kanak perempuan (8.07%). Kajian itu turut mengenal pasti tahap pendidikan ibu yang rendah sebagai faktor risiko penting, menunjukkan persekitaran keluarga dan pengetahuan ibu bapa memainkan peranan utama dalam membentuk tingkah laku kesihatan anak-anak.

Pembandaran pesat Vietnam turut membawa kepada “beban berganda” malnutrisi: sesetengah kanak-kanak masih mengalami pertumbuhan terbantut dan kekurangan zat makanan, sementara yang lain mengalami berat badan berlebihan atau obesiti. Paradoks ini amat ketara di pusat bandar, apabila akses kepada makanan tinggi kalori mudah didapati tetapi peluang untuk melakukan aktiviti fizikal terhad.

Kesan Obesiti terhadap Kesihatan: Lebih daripada Sekadar Berat Badan

Obesiti bukan sekadar isu penampilan. Ia merupakan penyakit kronik yang membawa kesan kesihatan serius. Menurut WHO, obesiti meningkatkan risiko menghidap diabetes jenis 2, penyakit jantung, strok, kanser tertentu dan gangguan muskuloskeletal dengan ketara. Di Vietnam, kelaziman diabetes hampir berganda dalam tempoh sedekad lalu, dengan seorang daripada setiap 20 orang dewasa kini menghidap penyakit itu. Bilangan individu yang mengalami pradiabetes adalah tiga kali ganda lebih tinggi, manakala komplikasi seperti serangan jantung, kegagalan buah pinggang dan kebutaan lazim berlaku dalam kalangan pesakit diabetes.

Obesiti turut menjejaskan kesihatan mental, menyumbang kepada kemurungan dan stigma sosial. Ramai individu yang hidup dengan obesiti (PwO) mengalami diskriminasi dan rasa malu, yang boleh menghalang mereka daripada mendapatkan bantuan perubatan atau mengamalkan tingkah laku sihat. Stigma ini merupakan penghalang besar kepada pengurusan obesiti yang berkesan dan perlu ditangani sebagai sebahagian daripada strategi kesihatan awam yang menyeluruh.

Tindak Balas Penjagaan Kesihatan: Beralih daripada Penurunan Berat Badan kepada Pengurusan Penyakit Kronik

Sistem penjagaan kesihatan Vietnam mula mengiktiraf obesiti sebagai penyakit kronik progresif yang memerlukan pengurusan jangka panjang secara multidisiplin. Kajian ACTION-Vietnam, yang diterbitkan pada April 2025, meninjau 1,000 orang dewasa yang hidup dengan obesiti dan 200 profesional penjagaan kesihatan (HCP) untuk memahami dengan lebih baik persepsi, sikap dan halangan dalam penjagaan obesiti. Kajian itu mendedahkan beberapa dapatan penting:

• Obesiti semakin diiktiraf sebagai penyakit kronik oleh pesakit dan penyedia penjagaan kesihatan.
• Jurang komunikasi yang ketara masih wujud: 40% doktor keberatan untuk membincangkan soal berat badan, dan hampir 50% pesakit berasa malu apabila ditanya mengenainya.
• Kebanyakan pesakit percaya bahawa penurunan berat badan sepenuhnya menjadi tanggungjawab mereka, tetapi hanya sebilangan kecil berjaya menurunkan berat badan dengan ketara dan mengekalkan penurunan itu.
• Penyedia penjagaan kesihatan sering memilih untuk memberi nasihat tentang gaya hidup berbanding mempreskripsikan ubat antiobesiti, dan hanya 16.6% kerap mempreskripsikan rawatan sedemikian.

Dr. Georgia Rigas, pakar obesiti yang terkenal di peringkat antarabangsa, menegaskan bahawa “pengurusan obesiti tidak sama dengan penurunan berat badan.” Selama beberapa dekad, pendidikan perubatan tertumpu pada rawatan komplikasi obesiti, bukannya pencegahannya. Beliau mengesyorkan pendekatan proaktif yang merangkumi saringan awal, pengenalpastian punca utama dan penggunaan terapi berasaskan bukti. Dr. Rigas menjelaskan:

Obesiti ialah penyakit kronik yang progresif – bukan berpunca daripada kekurangan keazaman seseorang. Seperti penyakit kronik progresif yang lain, pengurusan obesiti paling baik dilaksanakan melalui pendekatan bersepadu dan multidisiplin.

Profesor Madya Tuan, pengarang bersama Kajian ACTION-Vietnam, menekankan keperluan untuk memperbaik komunikasi antara doktor dengan pesakit:

Obesiti ialah penyakit kronik, namun perkara ini belum dibincangkan secara mendalam dalam banyak kajian tempatan. Penyelidikan menunjukkan jurang komunikasi yang besar antara doktor dengan pesakit, dengan 40% doktor keberatan menyebut soal berat badan dan hampir 50% pesakit berasa malu apabila ditanya mengenainya, sekali gus menjejaskan keberkesanan rawatan secara langsung.

Inovasi dan Inisiatif: Meningkatkan Kesedaran dan Memperbaik Penjagaan

Menyedari keperluan mendesak untuk bertindak, Kementerian Kesihatan Vietnam, hospital, universiti dan persatuan profesional bekerjasama dengan peneraju global seperti Novo Nordisk untuk membentuk semula pendekatan negara itu terhadap penjagaan obesiti. Novo Nordisk, yang terkenal dengan kepakarannya dalam pengurusan diabetes dan penyakit kronik, berusaha meningkatkan kesedaran awam, mengurangkan stigma dan memperkukuh keupayaan penyedia penjagaan kesihatan.

Salah satu inisiatif penting ialah pelancaran giamcansongkhoe.vn, sebuah laman web yang dibangunkan oleh Persatuan Perubatan Vietnam dan Novo Nordisk Vietnam. Platform itu menyediakan maklumat yang boleh dipercayai tentang obesiti sebagai penyakit kronik, menawarkan alat digital seperti kalkulator BMI dan menghubungkan individu dengan organisasi penjagaan kesihatan yang mengkhusus dalam pengurusan obesiti. Laman itu turut berkongsi kisah kejayaan dan nasihat praktikal, dengan matlamat memberi inspirasi dan memperkasakan individu yang hidup dengan obesiti supaya mendapatkan bantuan dan membuat perubahan berkekalan.

Profesor Madya Nguyen Thi Xuyen, Presiden Persatuan Perubatan Vietnam, menekankan kepentingan inisiatif sedemikian:

Obesiti ialah penyakit kronik yang kompleks, yang meningkatkan risiko diabetes jenis 2, penyakit jantung, masalah kesihatan tulang, masalah reproduktif dan kanser tertentu. Laman web yang boleh dipercayai seperti ini menyediakan saluran yang baik untuk mendekati individu yang mempunyai berat badan berlebihan dan obesiti serta menghubungkan mereka dengan organisasi penjagaan kesihatan untuk mendapatkan rawatan.

Selain sumber digital, Vietnam melabur dalam program berasaskan komuniti untuk menggalakkan pemakanan sihat dan aktiviti fizikal, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak. Inisiatif Pemakanan "ENOUGH", yang dilancarkan dengan kerjasama Institut Pemakanan Kebangsaan dan World Vision International, bertujuan memastikan setiap kanak-kanak mendapat makanan yang mencukupi dan berkhasiat serta mengurangkan masalah kekurangan zat makanan dan obesiti. Inisiatif itu memberi tumpuan kepada penambahbaikan bekalan makanan, pendidikan kepada penjaga dan penyepaduan program pemakanan di beberapa wilayah.

Rawatan Lanjutan dan Masa Depan Penjagaan Obesiti di Vietnam

Walaupun pengubahsuaian gaya hidup kekal sebagai asas pencegahan dan pengurusan obesiti, rawatan perubatan baharu memberi harapan kepada mereka yang bergelut dengan obesiti teruk. Dr. Nguyen Quang Bay, Ketua Endokrinologi di Hospital Bach Mai, mengetengahkan potensi terapi agonis reseptor GLP-1 (GLP-1 RA), yang diiktiraf di peringkat antarabangsa kerana keberkesanannya dalam membantu penurunan berat badan dan memperbaik faktor risiko kardiovaskular. Vietnam kini mempunyai akses kepada Liraglutide, dan terdapat harapan ubat lebih baharu seperti Semaglutide dan Tirzepatide akan tersedia tidak lama lagi.

GLP-1 RA amat bermanfaat untuk pesakit yang mempunyai berat badan berlebihan atau obesiti serta menghidap diabetes jenis 2, kerana ubat ini menurunkan paras glukosa darah dan mengurangkan risiko penyakit jantung dan buah pinggang. Namun, akses kepada rawatan lanjutan ini masih terhad, dan perlindungan insurans yang lebih meluas serta lebih banyak pusat rawatan obesiti multidisiplin diperlukan.

Pakar bersetuju bahawa pendekatan menyeluruh amat penting. Ini termasuk:

• Memperluas akses kepada ubat yang berkesan dan pilihan pembedahan untuk obesiti teruk.
• Menggalakkan gaya hidup sihat melalui kempen media dan program berasaskan sekolah.
• Memperbaik latihan penyedia penjagaan kesihatan dan sistem sokongan pesakit.
• Mewujudkan pemantauan dan pengawasan sistematik untuk menjejaki kemajuan dan hasil.

Konteks Serantau: Perjuangan Asia Tenggara Menangani Obesiti

Krisis obesiti Vietnam sebahagian daripada trend serantau yang lebih luas. Asia Tenggara mengalami peningkatan pesat obesiti dan penyakit kronik berkaitan, didorong faktor serupa: pembandaran, perubahan pemakanan dan gaya hidup sedentari. Negara-negara di rantau ini telah membangunkan dasar dan pelan tindakan, seperti strategi pemakanan kebangsaan, intervensi komuniti dan langkah fiskal seperti cukai gula. Namun, kemajuan masih perlahan, dan pakar menggesa pendekatan yang lebih menyeluruh serta terselaras untuk menangani punca utama pemakanan tidak sihat dan kurang aktiviti fizikal.

Penambahbaikan persekitaran makanan — seperti mengawal selia pemasaran makanan kepada kanak-kanak, menggalakkan sajian sekolah yang sihat dan menjadikan makanan berkhasiat lebih mudah diakses — dilihat penting untuk membendung wabak obesiti. Pakar serantau menekankan perlunya pendekatan “seluruh kerajaan, seluruh masyarakat”, yang menggabungkan perubahan dasar dengan penglibatan komuniti dan pemantauan sistematik.

Faktor Sosioekonomi dan Trend Pengguna

Pembangunan ekonomi pesat Vietnam membawa peluang dan cabaran. Tinjauan terkini oleh PwC mendapati 63% pengguna Vietnam merancang meningkatkan perbelanjaan untuk barangan keperluan, termasuk produk penjagaan kesihatan, pada tahun akan datang. Pembandaran dan peningkatan pendapatan mendorong penggunaan makanan terproses yang lebih tinggi serta kebergantungan yang semakin besar pada platform digital untuk membeli-belah dan mendapatkan maklumat. Pada masa yang sama, kesedaran tentang kemampanan dan kesihatan semakin meningkat, dengan ramai pengguna sanggup membayar lebih untuk produk yang lebih sihat dan mesra alam.

Namun, trend positif ini diimbangi cabaran berterusan: kadar kurang aktiviti fizikal yang tinggi, pemakanan tidak sihat dan akses terhad kepada perkhidmatan penjagaan kesihatan pencegahan, terutamanya dalam komuniti luar bandar dan berpendapatan rendah. Menangani jurang ini penting untuk memastikan semua rakyat Vietnam berpeluang menjalani kehidupan yang sihat.

Kesimpulan

• Vietnam mengalami peningkatan kadar obesiti yang pesat dan membimbangkan, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak dan penduduk bandar.
• Obesiti ialah penyakit kronik progresif yang membawa kesan kesihatan serius, termasuk diabetes, penyakit jantung dan kanser.
• Stigma, kurang kesedaran dan jurang komunikasi antara penyedia penjagaan kesihatan dengan pesakit menghalang pengurusan obesiti yang berkesan.
• Inisiatif inovatif seperti platform kesihatan digital dan program pemakanan komuniti dilancarkan untuk meningkatkan kesedaran dan memperbaik penjagaan.
• Rawatan perubatan lanjutan, termasuk agonis reseptor GLP-1, menawarkan harapan baharu tetapi memerlukan akses dan perlindungan insurans yang lebih luas.
• Pendekatan menyeluruh dan multidisiplin — yang menggabungkan dasar, pendidikan, penjagaan kesihatan dan penglibatan komuniti — penting untuk membendung wabak obesiti di Vietnam.
• Faktor serantau dan sosioekonomi, termasuk pembandaran dan perubahan tabiat pengguna, memainkan peranan besar dalam membentuk trend obesiti.