Kegilaan terhadap Senapang Karbida di Media Sosial Membutakan Kanak-kanak di Seluruh India Utara

Malam Perayaan Berakhir di Bilik Kecemasan

Malam Diwali biasanya berakhir dengan gambar keluarga dan manisan yang masih berbaki. Tahun ini, hospital di beberapa negeri di utara India melaporkan peningkatan jumlah kanak-kanak yang tiba dengan muka melecur, kelopak mata terkoyak dan kornea keruh. Puncanya ialah trend baharu musim perayaan: alat daripada paip plastik yang dipanggil senapang karbida, yang mencetuskan tindak balas kimia sehingga menghasilkan letupan kuat dan percikan api. Dalam banyak kes, tindak balas itu tertangguh. Kanak-kanak mengintai ke dalam muncung untuk melihat apa yang tidak kena, lalu alat itu meletup di hadapan muka mereka.

Doktor di Bhopal, Gwalior dan Vidisha menyifatkan pesakit muda berusia antara 7 hingga 14 tahun datang tanpa henti. Di Madhya Pradesh, pegawai kesihatan mengira kira-kira 300 orang mengalami kerengsaan mata, melecur atau kehilangan penglihatan akibat letupan senapang karbida. Sekurang-kurangnya dua dozen mengalami kerosakan teruk yang boleh mengehadkan penglihatan secara kekal. Di daerah Bhopal sahaja, hospital merekodkan lebih 100 kecederaan, manakala pakar bedah di kemudahan awam utama melakukan sekurang-kurangnya 15 pembedahan pada hari-hari pertama selepas perayaan. Vidisha yang berhampiran melaporkan berpuluh-puluh lagi kes. Beberapa negeri lain, termasuk Bihar, Chhattisgarh, Jharkhand, Uttar Pradesh dan Delhi, turut mencatatkan kes.

Pasukan oftalmologi berkata ramai kanak-kanak menemui alat itu melalui video pendek yang dilabel sebagai eksperimen sains. Ada yang membeli senapang siap dipasang dengan harga snek. Yang lain belajar memasangnya di rumah menggunakan paip plastik dan pemetik api gas. Harganya yang murah, janji letupan yang mengagumkan dan lambakan tutorial dalam talian menarik minat kanak-kanak usia sekolah yang melihat alat itu sebagai pengganti mercun tradisional.

Pusat rujukan kebangsaan turut merasai kesannya. Pakar di sebuah institut mata terkemuka di Delhi merekodkan 190 kecederaan mata sepanjang tempoh Diwali, meningkat berbanding tahun sebelumnya, dan mengira kira-kira 18 hingga 20 kes yang dikaitkan secara khusus dengan senapang karbida. Kebanyakan pesakit ialah kanak-kanak lelaki dan remaja. Hampir separuh mengalami kecederaan bola mata terbuka yang memerlukan pembedahan kecemasan, manakala sebahagian besar mengalami gangguan penglihatan sederhana hingga teruk.

Apakah Senapang Karbida dan Mengapa Ia Sangat Berbahaya

Alat ini kelihatan ringkas, selalunya berupa paip plastik pendek dengan ruang untuk pelet kimia dan lubang pemetik api. Bahan bakarnya ialah kalsium karbida, pepejal berwarna kelabu yang digunakan dalam industri dan bertindak balas dengan kuat apabila terkena air. Apabila air menyentuh karbida, gas asetilena dilepaskan. Percikan api menyalakan gas itu, tekanan meningkat di dalam paip dan letupan kuat menyusul. Bunyi dan api itu menarik minat pengguna muda yang menyangka ia sekadar helah parti yang selamat.

Bagaimana tindak balas itu berlaku

Kalsium karbida dan air menghasilkan dua bahaya serentak. Gas asetilena ialah bahan api yang sangat mudah terbakar. Tindak balas itu juga menghasilkan kalsium hidroksida, iaitu alkali kaustik. Dalam senapang buatan sendiri ini, letupan tidak dilepaskan dengan selamat. Serpihan plastik boleh tercampak ke muka dan mata. Haba menghanguskan kelopak mata dan kening. Sisanya bersifat alkali, lalu menembusi tisu, melekat pada permukaan mata dan terus merosakkan sel lama selepas letupan. Pakar oftalmologi memberi amaran bahawa lecur akibat alkali cenderung lebih dalam dan merosakkan berbanding lecur asid biasa kerana bahan kimia beralkali menyabunkan lemak dalam membran sel dan meresap melalui lapisan tisu. Kesannya boleh berupa kesakitan berpanjangan, kornea keruh dan parut yang menghalang penglihatan.

Letusan tertangguh yang sukar dijangka dan dorongan untuk mengintai

Pola berulang menyebabkan kecederaan tahun ini menjadi lebih parah. Alat itu gagal meletup pada cubaan pertama, gas terus terkumpul, lalu pengguna yang ingin tahu mengintai ke dalam muncung. Pencucuhan kemudian mencetuskan letupan pada jarak dekat. Doktor berulang kali mendengar kisah pesakit yang sepadan dengan urutan ini. Pesakit tiba dengan kelopak mata terkoyak, kornea pecah dan serpihan asing tertanam jauh di dalam mata. Ada yang tidak dapat mengesan cahaya pada mata yang cedera ketika diperiksa di bilik kecemasan.

Bukan mercun, tetapi bom kimia

Pakar mata menggesa orang ramai supaya menganggap alat ini sebagai bahan letupan kimia, bukannya permainan perayaan. Negara itu mengawal penjualan kalsium karbida kerana penyalahgunaannya berbahaya, namun bahan itu masih beredar secara meluas. Sesetengah peniaga menggunakannya untuk mematangkan buah walaupun peraturan keselamatan makanan melarangnya, manakala petani menggunakannya untuk menakutkan monyet di kebun dan ladang. Apabila bekalan itu bertemu klip tular dan kandungan buat sendiri, alat berisiko untuk kegunaan ladang bertukar menjadi permainan di kawasan bandar.

Bagaimana Media Sosial Menjadikan Alat Ladang sebagai Permainan Diwali

Video pendek di platform popular menggambarkan senapang karbida sebagai murah, dramatik dan mudah dibuat. Hantaran itu sering membingkainya sebagai eksperimen kimia yang bijak atau alat letupan parti baharu. Pasaran dalam talian menyenaraikannya sebagai penghalau monyet PVC, manakala petua ringkas menunjukkan cara menukar komponen atau menambah bahan untuk menghasilkan letupan lebih kuat. Bagi kanak-kanak yang bercuti, panduan visual langkah demi langkah memudahkan mereka mencubanya sendiri.

Pasukan keselamatan dan pihak berkuasa perbandaran di Madhya Pradesh kemudian merampas berpuluh-puluh alat itu dari kedai kecil. Pegawai berkata alat tersebut sukar dikesan melalui saluran biasa. Banyak yang dijual di lorong belakang pada hari-hari menjelang perayaan. Ada juga yang dibuat sendiri di rumah menggunakan barangan dari kedai perkakasan dan isi semula pemetik api. Harganya cukup murah untuk dibeli dengan wang saku, manakala satu paket kalsium karbida boleh digunakan untuk banyak percubaan.

Pegawai kanan di Bhopal menyifatkan usaha memantau trend yang berubah pantas itu seperti permainan kejar-mengejar. Mereka telah memberi amaran kepada penjual berlesen, tetapi gelombang kecederaan menunjukkan peralihan lebih besar kepada penjual tidak rasmi dan kit buat sendiri yang dipacu kandungan dalam talian.

Selepas kes kecemasan meningkat mendadak, Pemungut Daerah Bhopal, Kaushlendra Vikram Singh, menangani cabaran itu. Beliau berkata alat berkenaan tidak masuk melalui rangkaian kedai biasa dan orang ramai belajar membuatnya daripada video, sekali gus menyukarkan penguatkuasaan.

Insiden seperti ini tidak pernah dilaporkan pada Diwali sebelum ini. Pada 9 Oktober, kami telah mengeluarkan arahan dan memeriksa senapang karbida daripada mereka yang mempunyai lesen menjual mercun. Dalam kes ini, orang ramai membuat senapang sendiri selepas belajar daripada YouTube. Penjual kecil yang hanya menjual mercun dua atau tiga hari sebelum Diwali turut menjualnya.

Hospital Dibanjiri Pesakit, Kanak-kanak Berdepan Pemulihan yang Tidak Menentu

Hospital awam dan swasta di sekitar Bhopal melaporkan barisan panjang di kaunter kecemasan pada pagi selepas perayaan. Kanak-kanak tiba dengan kain menutup mata atau tampalan pelindung yang sudah dipasang. Di Hospital Hamidia, pakar bedah membedah beberapa kes, manakala pesakit pediatrik dengan lecur teruk dimasukkan untuk pemantauan. Kemudahan lain di bandar itu, termasuk kolej perubatan serantau dan AIIMS Bhopal, turut mengendalikan sebahagian kecederaan rumit. Di beberapa daerah, doktor memberi amaran bahawa sebilangan pesakit mungkin tidak akan dapat melihat semula dengan mata yang cedera.

Di Vidisha yang berjiran dan bandar-bandar yang lebih jauh, kejadian serupa berlaku. Pakar bedah menangani bola mata yang pecah, kornea yang terkoyak dan objek asing yang tersangkut di ruang anterior mata. Dalam beberapa kes, kecederaan serpihan disertai lecur kimia yang menyebabkan kornea menjadi putih dan legap dalam beberapa jam. Sesetengah kanak-kanak memerlukan cantuman kornea untuk menutup lubang besar, manakala yang lain memerlukan beberapa prosedur untuk membina semula kelopak mata dan mengeluarkan serpihan yang tertanam.

Pakar yang berpangkalan di Delhi turut melaporkan peningkatan jelas kes sepanjang tempoh perayaan. Kebanyakannya ialah lelaki muda, dan hampir satu perlima mengalami kecederaan pada kedua-dua mata. Kira-kira separuh daripada pesakit yang mengalami kerosakan teruk memerlukan pembedahan segera untuk menyelamatkan struktur mata. Sebilangan pesakit mengalami gangguan penglihatan berpanjangan walaupun menerima rawatan tepat pada masanya.

Badan utama pakar mata India berkata pola merentas negeri menunjukkan krisis yang boleh dicegah dan menggesa tindakan tegas.

Dr Partha Biswas, presiden Persatuan Oftalmologi Seluruh India, berkata alat itu perlu diharamkan dan hospital serta polis mesti bersedia untuk bertindak.

Peningkatan kecederaan yang boleh dicegah dan menyebabkan kebutaan ini membimbangkan serta tidak boleh diterima. Kami menggesa kerajaan supaya bertindak tegas dan segera demi menyelamatkan penglihatan dan nyawa.

Larangan, Serbuan dan Undang-undang: Tindakan Pihak Berkuasa

Pemimpin negeri bertindak menghentikan penyebaran alat itu selepas jumlah kecederaan meningkat. Di Madhya Pradesh, pentadbiran daerah di Bhopal dan Gwalior mengeluarkan perintah melarang penjualan, pembelian dan penyimpanan senapang paip karbida. Pegawai mengarahkan majistret subbahagian memeriksa kedai mercun, merampas stok dan membuat Laporan Maklumat Pertama bagi pelanggaran. Polis merampas berpuluh-puluh alat dan paket kalsium karbida serta menahan penjual di beberapa daerah. Serbuan terdahulu di Bhopal juga telah menemukan stok di kedai kecil yang kurang dikenali di kawasan kejiranan.

Pihak berkuasa negeri memberi isyarat bahawa undang-undang tegas akan digunakan untuk mendakwa pesalah. Nota dalaman kepada pegawai daerah merujuk kepada penguatkuasaan di bawah Akta Senjata 1959, Akta Bahan Letupan 1884 dan Akta Bahan Letupan 1908. Pentadbir turut mengeluarkan perintah larangan sepanjang musim perayaan untuk menghentikan penjualan ketika acara tempatan dan majlis perkahwinan. Usaha itu turut melibatkan saluran dalam talian, dengan pegawai menandakan senarai yang menjual alat tersebut sebagai penghalau haiwan di ladang atau permainan perayaan.

Ketua Menteri, Mohan Yadav, menyifatkan keadaan itu sebagai perkara yang amat membimbangkan dan mengarahkan larangan serta-merta terhadap pembuatan, penjualan dan penggunaan alat itu secara haram. Pemungut daerah dan unit polis diarahkan meneruskan pemeriksaan, mengeluarkan barangan itu dari pasaran dan membuka kes terhadap pesalah berulang.

Kes-kes ini amat membimbangkan. Larangan serta-merta mesti dikenakan terhadap pembuatan, penjualan dan penggunaan alat ini secara haram di negeri ini.

Negeri-negeri lain juga mula mengenakan larangan selepas kecederaan dilaporkan di kawasan masing-masing. Di Bihar, hospital merekodkan berpuluh-puluh kes dan pakar bedah menjalankan banyak pembedahan untuk menangani kerosakan mata. Pentadbir berkata pasukan akan menjejaki penjual dan merampas stok menjelang siri perayaan seterusnya.

Mengapa Kecederaan Ini Begitu Parah dan Apa yang Dilihat Doktor

Kecederaan letupan daripada senapang karbida menggabungkan beberapa ancaman. Gelombang tekanan menghentam pada jarak dekat. Serpihan plastik bertindak seperti serpihan peluru. Api menghanguskan kulit halus di sekitar kelopak mata. Sisa beralkali kemudian terus merosakkan tisu selama berjam-jam jika tidak dibersihkan. Gabungan mekanisme ini menghasilkan trauma mata yang rumit dan sukar dirawat dengan segera serta menyeluruh.

Pakar oftalmologi menyatakan beberapa kecederaan lazim. Kecederaan bola mata terbuka ialah koyakan pada dinding bebola mata, biasanya pada kornea atau sklera. Kecederaan ini memerlukan penutupan segera untuk mengekalkan bentuk mata dan mencegah jangkitan. Objek asing di ruang anterior ialah serpihan yang tertolak ke bahagian hadapan mata, dan boleh mencetuskan keradangan serta parut. Lecur alkali akibat kalsium hidroksida menghasilkan kabus putih pada kornea, memusnahkan sel stem limbus yang membantu kornea pulih dan boleh menyebabkan parut jangka panjang serta pembentukan salur darah baharu. Beberapa minggu kemudian, komplikasi boleh termasuk katarak, glaukoma akibat tekanan mata tinggi dan kerosakan retina.

Nasihat daripada pemungut daerah turut memberi amaran bahawa gas dan hasil sampingan kimia boleh membahayakan lebih daripada mata. Asetilena ialah gas mudah terbakar yang menyesarkan oksigen, dan pendedahan berpanjangan di ruang yang kurang pengudaraan boleh mencederakan otak serta sistem saraf. Ibu bapa melaporkan kanak-kanak mengalami sakit kepala, loya dan pening sejurus selepas letupan di dalam bilik tertutup. Pakar klinikal kanan menggesa keluarga supaya mengelakkan penggunaan di dalam rumah bagi sebarang alat yang menyalakan bahan api kimia dan mendapatkan rawatan segera jika mata terdedah kepadanya.

Amaran Sudah Diberikan, Namun Pencegahan Ketinggalan

Penyelidik di India tengah telah pun menandakan risiko senapang karbida. Kajian terhadap pesakit pada 2023 mendokumentasikan kecederaan yang mengancam penglihatan, mencatatkan kurangnya kesedaran tentang risiko dan mengesyorkan pendidikan awam serta kawalan lebih ketat terhadap bahan mentah. Pegawai tempatan kini berkata mereka memandang rendah kepantasan klip media sosial boleh menukar alat penghalau haiwan yang jarang digunakan di ladang menjadi permainan selepas makan malam untuk kanak-kanak.

Di pejabat daerah, kakitangan dibebani acara menjelang perayaan dan tugas rutin. Pemeriksaan terhadap penjual bunga api berlesen dilakukan beberapa minggu sebelum Diwali, tetapi sebahagian besar jual beli nampaknya beralih kepada penjual sementara yang beroperasi beberapa hari sahaja atau pemasangan di rumah menggunakan bekalan asas. Pasukan penguat kuasa sukar menjejaki saluran itu, dan tiada kempen awam berskala besar yang memberi amaran kepada ibu bapa serta kanak-kanak tentang risiko khusus alat karbida.

Ketika gelombang pertama kes hospital muncul, pentadbir sudah pun bertindak balas terhadap keadaan. Mereka mengeluarkan larangan menyeluruh dan menggerakkan serbuan, tetapi video dan reel dalam talian terus tersebar, memaparkan remaja menyediakan paip, menunggu letupan tertangguh dan merakam letupan itu. Menurut pegawai, keadaan tersebut menjadikan Diwali kali ini antara yang paling sukar dikawal sejak sekian lama.

Langkah Seterusnya untuk Ibu Bapa dan Masyarakat

Doktor dan persatuan kesihatan mata berpendapat dasar dan pendidikan awam mesti bergerak seiring. Saranan mereka jelas: haramkan pembuatan, penjualan dan penggunaan senapang karbida, kenakan pertuduhan jenayah bagi pelanggaran dan persiapkan unit kecemasan hospital menjelang musim perayaan. Pada masa sama, ibu bapa, sekolah dan pemimpin masyarakat boleh mengurangkan risiko dengan bertindak awal dan bercakap secara terus dengan kanak-kanak tentang kesan alat ini terhadap mata dan muka.

Bagi keluarga, panduan daripada doktor kecemasan mudah diikuti. Jika berlaku pendedahan kepada bahan kimia atau letupan, alirkan air bersih ke mata secepat mungkin dan teruskan membilas sambil mengatur pengangkutan ke hospital terdekat. Jangan gosok mata atau sapukan rawatan tradisional. Tutup mata secara longgar dengan kain bersih atau pelindung sehingga doktor dapat memeriksa kecederaan. Kanak-kanak yang berada berhampiran letupan, walaupun tiada kecederaan jelas, perlu diperiksa jika mereka berasa sakit, sensitif terhadap cahaya atau melihat bentuk yang kabur.

Bagi sekolah, beberapa minggu akan datang amat penting. Perhimpunan dan ceramah di bilik darjah boleh menerangkan bagaimana pencucuhan tertangguh menyebabkan letupan pada jarak dekat. Video pendek yang boleh dipercayai dapat menangkis kandungan tular yang menggambarkan alat itu sebagai eksperimen yang tidak berbahaya. Persatuan penduduk dan peniaga tempatan boleh melaporkan penjualan serta memaklumkan pihak berkuasa apabila melihat alat itu dilabel sebagai peralatan ladang atau barangan baharu. Platform dalam talian boleh membantu dengan memadamkan tutorial yang menunjukkan cara memasang atau menggunakan alat tersebut.

Pakar mata berkata dengan penyampaian maklumat yang disasarkan dan penguatkuasaan yang konsisten, negara itu dapat mengelakkan kejadian berulang pada hari-hari perayaan dan majlis perkahwinan akan datang, apabila senapang ini sering muncul semula untuk memeriahkan sambutan.

Ringkasan

• Beratus-ratus orang, kebanyakannya kanak-kanak, mengalami kecederaan mata akibat senapang karbida semasa Diwali di beberapa negeri di utara India
• Madhya Pradesh merekodkan kira-kira 300 kecederaan, dengan sekurang-kurangnya dua dozen mengalami kerosakan teruk dan banyak pembedahan dilakukan di Bhopal serta daerah berhampiran
• Hospital di Bihar melaporkan 170 kes dan berpuluh-puluh pembedahan; pakar di Delhi merekodkan 190 kecederaan mata sepanjang tempoh Diwali, dengan 18 hingga 20 kes dikaitkan dengan senapang karbida
• Senapang karbida mencampurkan kalsium karbida dan air untuk melepaskan gas asetilena; letupan mencampakkan serpihan dan meninggalkan lecur alkali yang boleh menyebabkan kehilangan penglihatan berpanjangan
• Pihak berkuasa di Bhopal dan Gwalior mengharamkan alat itu, merampas stok dan membuat FIR; penguatkuasaan merujuk kepada Akta Senjata dan undang-undang bahan letupan
• Pakar daripada persatuan mata kebangsaan menggesa larangan di seluruh negara, pendidikan awam dan kesiapsiagaan hospital bagi mencegah lebih banyak kes
• Pegawai mengakui penguatkuasaan sukar mengekang pemasangan sendiri dan video tular yang menggambarkan alat itu sebagai eksperimen murah
• Doktor menasihatkan supaya mata segera dibilas selepas terdedah, tidak menggunakan rawatan sendiri dan mendapatkan rawatan hospital segera bagi mengehadkan kerosakan jangka panjang