Pengarah Hong Kong Kiwi Chow Berdepan Usaha Menghancurkan Kerjaya Kerana Filem 'Deadline' yang Menentang Arus

Pengarah Hong Kong Disasarkan Kerana Filem yang Menentang Arus

Di Hong Kong, kritikan terbuka terhadap kerajaan sebahagian besarnya sudah lenyap, namun seorang pembikin filem terus bersuara meskipun berdepan kesan profesional yang semakin meningkat. Kiwi Chow, pengarah berusia 46 tahun yang dikenali menerusi karya-karya sarat politik, baru-baru ini mendapat tahu bahawa filem terbaharu syarikat produksinya, "Deadline", tidak akan mendapat kelulusan untuk tayangan awam di bandar asalnya. Pihak berkuasa penapisan filem menyebut kebimbangan keselamatan negara sebagai alasan penolakan itu, menandakan satu lagi contoh bagaimana industri filem berdepan sekatan yang semakin ketat di bawah Undang-Undang Keselamatan Negara yang dikenakan Beijing pada 2020. Filem itu dibintangi pelakon veteran Hong Kong Anthony Wong dan mengupas tekanan akademik hebat yang dihadapi pelajar sekolah menengah serta krisis kesihatan mental yang menyusul. Walaupun penggambarannya dilakukan di Taiwan dan latarnya sebuah bandar Asia yang tidak dinamakan, Chow percaya pihak berkuasa menyasarkannya secara peribadi, bukannya kandungan filem itu. "Mereka tidak mahu menangkap saya, tetapi mereka mahu memusnahkan kerjaya kreatif saya," kata Chow dari rumahnya di Hong Kong.

Chow mengumumkan bahawa beliau tidak akan merayu keputusan itu, kerana menganggap proses tersebut sia-sia dalam iklim politik semasa. Dalam satu kenyataan, beliau meluahkan kekecewaannya terhadap keadaan itu. "Filem ini terhasil daripada kerja keras dan dedikasi begitu ramai orang. Perkara ini menyedihkan kami semua. Apabila berdepan ketidakadilan dan kemustahilan, kami berasa tidak berdaya, dan kemarahan seolah-olah tidak dapat dielakkan."

Sebagai tindak balas terhadap penghakiman yang tidak adil ini, reaksi saya ialah: Saya akan terus menempuh jalan saya dalam pembikinan filem.

Shelly Kraicer, kurator pawagam bebas yang mengkhusus dalam filem Cina, berkata Chow menonjol kerana kesediaannya membicarakan secara langsung batasan politik yang dihadapinya. "Amat ketara bahawa beliau tidak mengelak daripada membicarakan secara terus terang batasan politik yang dirasakannya dikenakan terhadap dirinya," kata Kraicer. Keadaan ini menyerlahkan ruang yang semakin mengecil untuk ekspresi seni di rantau itu. Suasana ketakutan ini telah meresap dalam industri sejak undang-undang keselamatan itu dikuatkuasakan.

Perluasan Kuasa Penapisan

Penapisan filem di Hong Kong berubah dengan ketara sejak Beijing mengenakan Undang-Undang Keselamatan Negara pada Jun 2020. Pada Oktober 2021, penggubal undang-undang meluluskan pindaan kepada Ordinan Penapisan Filem, yang memberi kuasa kepada ketua setiausaha bandar itu untuk mengharamkan penerbitan yang dianggap menjejaskan keselamatan negara. Undang-undang itu turut meningkatkan hukuman bagi tayangan tanpa kebenaran kepada maksimum tiga tahun penjara dan denda HK$1 juta. Di bawah peraturan baharu, penapis filem mesti menilai secara aktif sama ada sesebuah penerbitan boleh membahayakan keselamatan negara semasa proses kelulusan.

Garis panduan itu mengarahkan pemeriksa supaya berwaspada terhadap kandungan yang boleh dianggap menyokong, memihak, mempromosikan, mengagungkan, menggalakkan atau menghasut tindakan pemisahan, subversif, keganasan, atau pakatan sulit dengan kuasa asing. Pengkritik berhujah bahawa kriteria yang samar ini menimbulkan ketidakpastian dan menggalakkan penapisan kendiri secara meluas. Undang-undang itu menghendaki penapis mempertimbangkan tanggapan yang "objektif dan munasabah" terhadap kandungan, satu piawaian yang sukar diramal.

Statistik Penindasan

Menurut data rasmi, kesannya dapat diukur. Antara November 2021 hingga Julai 2025, pihak berkuasa meneliti lebih 39,000 filem. Dalam tempoh itu, 50 penerbitan dikehendaki membuat suntingan atas pertimbangan keselamatan negara, manakala 13 judul langsung tidak diberikan kelulusan. Walaupun jumlah ini hanya mewakili peratusan kecil daripada keseluruhan permohonan, perubahannya berbanding era sebelumnya amat ketara. Dalam tempoh lima tahun sebelum undang-undang itu dipinda, tiada filem yang dihalang daripada ditayangkan.

Pegawai enggan mendedahkan senarai filem yang diharamkan atau menjelaskan alasan khusus bagi setiap keputusan. Pejabat Pentadbiran Filem, Akhbar dan Artikel menyatakan pendedahan maklumat sedemikian akan menjejaskan ketenteraman awam dan kelancaran operasi jabatan. Kekaburan ini menyebabkan pembikin filem tidak pasti tentang batas yang ditetapkan. Kekurangan ketelusan bermakna pengarah terpaksa meneka perkara yang mungkin mencetuskan larangan, lalu mendorong pendekatan penceritaan yang lebih berhati-hati.

Kesan Ekonomi dan Ketakutan Industri

Perubahan politik menimbulkan cabaran ekonomi besar kepada pembikin filem di Hong Kong. Pelabur semakin mengelak risiko kerana bimbang kaitan dengan pengarah kontroversi atau topik sensitif politik boleh menjejaskan kepentingan perniagaan mereka di tanah besar China. Chow mengalaminya sendiri ketika mengerjakan drama romantiknya, "Say I Do To Me". Pelabur menarik diri daripada 80% pembiayaan projek bernilai HK$8 juta itu, manakala pelakon utama menarik diri kerana bimbang akan risiko politik.

"Pelakon di bawah syarikat filem Hong Kong sangat takut, dan ketakutan ini membayangi segala-galanya," jelas Chow. "Inilah yang menakutkan; mereka tidak perlu menindas anda secara langsung, tetapi mereka sudah membuat semua orang ini takut." Beberapa pelakon memberitahu Chow bahawa kontrak mereka kini mengandungi peruntukan yang melarang mereka menyampaikan ucapan yang melanggar Undang-Undang Keselamatan Negara atau bekerjasama dengan individu yang dianggap berisiko politik. Sekatan kontrak ini menggunakan tekanan ekonomi untuk membungkam kritikan sebelum ia dapat disuarakan secara terbuka.

Pembiayaan kerajaan juga semakin terbatas. Sejak 2005, Hong Kong telah menyalurkan HK$1.54 bilion kepada Dana Pembangunan Filem. Namun, Setiausaha Kebudayaan Kevin Yeung memberi amaran pada 2021 bahawa dana tidak akan diberikan kepada projek yang mungkin melanggar Undang-Undang Keselamatan Negara. Bagi ramai pembikin filem bebas, akses kepada pembiayaan awam kini kelihatan hampir mustahil. Berdepan kekangan ini, sesetengah pembikin filem menyesuaikan diri dengan memindahkan produksi ke luar negara atau memberi tumpuan kepada kandungan bukan politik. Chow menjalani penggambaran "Deadline" di Taiwan dengan sebahagian pembiayaan daripada kerajaan di sana. Filem itu ditayangkan di Taiwan pada 7 November, membolehkannya menemui penonton tanpa sekatan penapisan.

Tekanan Sosial dan Kebisuan Akademik

Tema dalam "Deadline" berkait dengan perubahan lebih luas dalam masyarakat Hong Kong, khususnya dalam bidang pendidikan. Filem itu mengupas kes bunuh diri pelajar akibat tekanan akademik, namun Chow percaya keadaan bertambah buruk kerana keselamatan negara kini menjadi sebahagian daripada kurikulum sekolah. "Apa yang berlaku apabila sejarah, masyarakat dan kebenaran perlu diputarbelitkan di sekolah? Guru tidak boleh membicarakannya, pelajar juga tidak boleh membicarakannya," jelas Chow. "Mereka merasakan bahawa meskipun apa yang berlaku dalam masyarakat, kebenaran telah diputarbelitkan."

Semasa membuat kajian untuk filem itu, Chow bercakap dengan seorang guru pendidikan jasmani yang bergelut untuk memasukkan unsur keselamatan negara dalam pelajaran sukan. Tekanan terhadap para pendidik ini mencerminkan trend kawalan ideologi yang lebih luas di seluruh institusi Hong Kong sejak Undang-Undang Keselamatan Negara berkuat kuasa. Sektor pendidikan menyaksikan perubahan besar, dengan perpustakaan mengeluarkan buku daripada koleksi dan guru diberi amaran kerana membincangkan topik sensitif.

Kebakaran dan Akauntabiliti Kerajaan

Kebakaran di Wang Fuk Court baru-baru ini, yang meragut sekurang-kurangnya 160 nyawa pada November, menjadi satu lagi ujian tentang cara pihak berkuasa menangani perbezaan pendapat dalam era baharu ini. Kurang dua minggu selepas kebakaran itu, Hong Kong mengadakan pilihan raya Majlis Perundangan yang hanya membenarkan calon yang ditapis kerajaan bertanding. Ketika persoalan tentang akauntabiliti kerajaan berhubung kebakaran itu berlegar, peratusan keluar mengundi mencecah paras terendah hampir rekod, iaitu 31.9%. Chow antara mereka yang memilih untuk tidak mengundi, kerana menganggapnya satu-satunya cara selamat untuk menyatakan rasa tidak puas hati.

Beliau turut bersuara secara terbuka tentang isu sistemik yang menyumbang kepada bencana itu, dengan mengkritik pakatan sulit antara pegawai dan syarikat, piawaian pembinaan yang rendah serta pengawasan yang longgar. "Berapa lama lagi Hong Kong perlu menanggung semua ini?" soalnya secara terbuka. Selepas kejadian itu, beberapa orang ditangkap atas dakwaan kesalahan keselamatan negara, termasuk seorang pelajar yang memulakan petisyen dalam talian menuntut akauntabiliti kerajaan. Syarikat pembinaan yang bertanggungjawab terhadap kerja pengubahsuaian di lokasi itu belum memberikan komen secara terbuka, manakala firma perunding yang dilaporkan menutup operasi. Pengarah daripada kedua-dua syarikat telah ditangkap.

Sejarah Penentangan

Keadaan yang dihadapi Chow sekarang berpunca daripada penglibatannya dalam pembikinan filem berunsur politik selama bertahun-tahun. Beliau mula mendapat pengiktirafan antarabangsa sebagai pengarah bersama antologi distopia 2015, "Ten Years", yang membayangkan masa depan Hong Kong di bawah pengaruh Parti Komunis China (PKC) yang semakin meningkat. Walaupun memenangi anugerah Filem Terbaik di Anugerah Filem Hong Kong, beberapa pawagam enggan menayangkan filem itu kerana kandungannya yang kontroversial. Segmen arahan Chow, "Self-immolator", mempersoalkan sejauh mana penduduk Hong Kong sanggup berkorban demi kebebasan dan keadilan, tema yang menurutnya terjawab semasa protes prodemokrasi 2019.

Semasa protes itu, Chow merakamkan pergolakan tersebut secara meluas, dan rakaman itu akhirnya menjadi "Revolution of Our Times", sebuah dokumentari berdurasi dua setengah jam yang dirakam dari barisan hadapan. Dokumentari itu ditayangkan buat kali pertama di Festival Filem Cannes pada 2021 dan mengambil namanya daripada slogan protes yang diharamkan, "Liberate Hong Kong, revolution of our times". Walaupun filem itu membawa pengiktirafan antarabangsa kepada Chow, ia tidak pernah ditayangkan secara terbuka di Hong Kong. Dokumentari itu menyebabkan pelabur menjauhkan diri dan hampir menggagalkan "Deadline", memaksa Chow mencari pembiayaan serta sokongan produksi di luar bandar asalnya.

Harga Peribadi Penentangan

Chow mengakui beliau bernasib baik kerana tidak dipenjarakan atas karyanya, khususnya dalam masyarakat yang menyaksikan orang dipenjarakan kerana memakai kemeja-T "menghasut". "Tidak masuk akal saya masih boleh tinggal di Hong Kong tanpa dipenjarakan," katanya, sambil menyatakan bahawa rasa terkejutnya itu dapat difahami memandangkan suasana semasa. Kesan psikologinya tetap besar. Chow telah membincangkan kemungkinan ditangkap bersama isterinya dan memutuskan untuk menggunakan kebebasannya untuk bersuara selagi masih berpeluang.

"Walaupun kami meninggalkan Hong Kong, ketakutan itu tetap menghantui," katanya, merujuk kepada amalan Beijing menyasarkan pengkritik di luar negara. "Saya mahu terus tinggal di Hong Kong dan membiasakan diri hidup dalam ketakutan." Keazaman peribadi ini melangkaui pembikinan filemnya. Walaupun berdepan risiko, beliau terus mengkritik cara kerajaan menangani bencana dan hakisan kebebasan, menjadikannya antara segelintir suara penentangan terbuka yang masih tinggal di bandar itu.

Masa Depan Pawagam Hong Kong

Hong Kong pernah dikenali sebagai "Hollywood Timur Jauh" dengan reputasi kebebasan kreatif dan penceritaan yang berani. Identiti itu kini berdepan masa depan yang tidak menentu. Industri filem menggaji ribuan orang dan menyumbang dengan ketara kepada ekonomi tempatan, namun kekangan politik mengubah jenis cerita yang boleh disampaikan. Sementara sesetengah pengarah seperti Ho Cheuk-Tin memilih untuk memberi tumpuan kepada topik komersial seperti pasaran hartanah demi kelangsungan, yang lain memilih untuk berpindah. Penghijrahan bakat dan modal mengancam daya maju jangka panjang industri itu sebagai hab pawagam Asia.

Kes "Deadline" menunjukkan bahawa kebimbangan keselamatan negara kini turut meliputi kandungan yang sebelum ini tidak akan dianggap bersifat politik. Filem itu mengupas tekanan akademik dan kesihatan mental pelajar, isu yang lazim di seluruh Asia Timur. Namun, dalam suasana semasa di Hong Kong, tema-tema ini juga terjerat dengan persoalan lebih luas tentang penapisan dan kawalan. Bagi Chow, pilihannya jelas. Beliau kekal di bandar itu dan terus membuat filem meskipun berdepan halangan, bertekad merakamkan realiti kehidupan di Hong Kong selagi mampu.

Perkara Utama

• Pengarah filem Hong Kong Kiwi Chow dan filem terbaharu syarikat produksinya, "Deadline", diharamkan pihak berkuasa atas alasan kebimbangan keselamatan negara.
• Filem itu mengupas bunuh diri pelajar dan tekanan akademik, tetapi penggambarannya dilakukan di Taiwan dan latarnya sebuah bandar yang tidak dinamakan.
• Sejak 2021, Hong Kong mengharamkan 13 filem dan mengarahkan 50 filem lain disunting atas alasan keselamatan negara.
• Pelabur dan pelakon semakin mengelak risiko disebabkan kriteria penapisan yang samar.
• Chow sebelum ini mengarahkan "Ten Years" (2015) dan "Revolution of Our Times" (2021), yang kedua-duanya mencetuskan kontroversi politik.
• Undang-Undang Keselamatan Negara digunakan untuk menyekat kebebasan bersuara dalam bidang seni, pendidikan dan media.
• Industri filem Hong Kong berdepan cabaran termasuk sekatan pembiayaan, pemindahan produksi ke luar negara dan penapisan kendiri.