Perubahan Dasar Menggegarkan Pasaran
Honda sekian lama menguasai jalan-jalan sibuk di Vietnam, dengan bahagian pasaran melebihi 80% di negara yang menjadikan motosikal sebagai pengangkutan utama jutaan penduduk. Namun, dominasi gergasi Jepun itu kini berdepan cabaran yang belum pernah berlaku sebelum ini. Kerajaan Vietnam, didorong kebimbangan alam sekitar yang mendesak, telah melaksanakan dasar mendadak dan ketat untuk menghentikan penggunaan motosikal berkuasa bahan api fosil secara berperingkat. Perubahan kawal selia yang mengejut itu menyebabkan pengeluar tradisional tidak bersedia, sekali gus memaksa peralihan pantas kepada mobiliti elektrik.
Kandungan
Pencetus pergolakan pasaran ini ialah arahan yang dikeluarkan Perdana Menteri Pham Minh Chinh pada Julai. Arahan itu menetapkan garis masa ketat untuk menghapuskan motosikal petrol dari Hanoi, ibu negara. Mulai pertengahan 2026, kenderaan ini dilarang beroperasi di dalam Jalan Lingkaran 1, kawasan pusat bandar. Sekatan akan diperluas dengan ketara menjelang 2028, meliputi kawasan yang lebih luas dan akhirnya merangkumi kereta persendirian menjelang 2030. Bandar Ho Chi Minh, hab ekonomi di selatan negara itu, sedang membuat persiapan untuk melaksanakan langkah serupa, menandakan perubahan di seluruh negara yang mentakrifkan semula masa depan pengangkutan di Asia Tenggara.
Cabaran Segera Honda
Bagi Honda, yang menjual 2.6 juta kenderaan di Vietnam tahun lalu, perubahan dasar itu berlaku tanpa banyak amaran. Syarikat tersebut sudah selesa memenuhi permintaan besar terhadap motosikal enjin pembakaran dalaman, tetapi landskap pasaran berubah dalam sekelip mata. Data industri menunjukkan kesan kewangan segera daripada pengumuman kerajaan itu. Pada Ogos, jualan Honda di Vietnam merosot hampir 22% berbanding Julai, iaitu penurunan 13% berbanding tahun sebelumnya. Kemerosotan ini mencerminkan keraguan mendadak dalam kalangan pengguna, yang mempertimbangkan risiko membeli motosikal petrol yang mungkin tidak lama lagi dikenakan sekatan di kawasan bandar.
Syarikat itu terpaksa bertindak pantas sebagai tindak balas. Minggu lalu, Honda memperkenalkan model motosikal elektrik ketiganya untuk pasaran Vietnam, satu isyarat jelas bahawa syarikat itu mempercepat pelan elektrifikasinya jauh lebih pantas daripada jangkaan asal. Model baharu ini sebahagian daripada strategi lebih luas untuk mempertahankan bahagian pasarannya daripada pesaing tempatan yang lebih bersedia memanfaatkan peraturan baharu tersebut. Perubahan ini memerlukan Honda mengubah hala barisan pengeluaran dan rantaian bekalannya, satu cabaran logistik yang kompleks bagi pengeluar yang begitu bergantung pada teknologi enjin petrol tradisional.
Sikap Pengguna dan Pendekatan Tunggu dan Lihat
Kekeliruan dalam pasaran jelas dirasai dalam kalangan pengguna. Pengedar di bandar-bandar utama melaporkan bahawa bakal pembeli mengambil pendekatan tunggu dan lihat, kerana keberatan melabur dalam kenderaan yang mungkin kehilangan nilai atau kegunaannya dalam masa terdekat. Seorang pengedar utama menjelaskan bahawa orang ramai tertanya-tanya sama ada pembelian motosikal petrol sekarang boleh mengehadkan pergerakan mereka kemudian atau lebih baik menunggu sehingga pilihan elektrik menjadi lebih mampu milik. Keraguan ini pada dasarnya telah membekukan pasaran, sekali gus menyumbang kepada kelembapan jualan keseluruhan.
Walaupun wujud ketidaktentuan, sikap pengguna sedang berubah. Tinjauan yang dijalankan pada September oleh firma penyelidikan pasaran Asia Plus Inc. mendapati 54% responden di Hanoi dan Bandar Ho Chi Minh merancang memilih model elektrik untuk pembelian motosikal seterusnya. Hanya 24% bercadang untuk terus memilih model petrol. Di Hanoi khususnya, tempat larangan akan mula dikuatkuasakan, keutamaan terhadap motosikal elektrik meningkat kepada 60%. Pendorong utama perubahan ini ialah sokongan kerajaan terhadap kenderaan elektrik, menunjukkan bahawa dasar merupakan alat berpengaruh dalam membentuk tingkah laku orang ramai.
Kebangkitan Pesaing Tempatan
Ketika Honda bergelut menghadapi peralihan ini, pengeluar kenderaan elektrik tempatan Vietnam, VinFast, sedang menikmati peningkatan momentum. Syarikat itu bakal meraih manfaat besar daripada pendirian kerajaan yang menyokong kenderaan elektrik. Menurut laporan industri, jualan motosikal elektrik VinFast meningkat empat kali ganda dan syarikat itu menghantar 71,000 motosikal elektrik tahun lalu. Pada suku kedua tahun ini sahaja, VinFast menjual 70,000 motosikal dan basikal elektrik, meningkat 55% berbanding suku sebelumnya.
VinFast bertindak agresif untuk menawan pasaran dengan memperkenalkan model baharu seperti Vero X, Feliz dan Feliz Lite, yang menyokong dua bateri serta dilengkapi rangkaian pertukaran bateri yang diperluas. Pemain tempatan lain seperti Yadea, Dat Bike dan Pega turut mengukuhkan kedudukan, menghakis bahagian pasaran yang secara tradisinya dikuasai firma Jepun. Tinjauan Asia Plus menunjukkan bahawa walaupun 50% responden masih mempertimbangkan untuk membeli Honda, 32% kini cenderung memilih VinFast. Angka ini amat membimbangkan Honda memandangkan lebih 80% responden tinjauan kini memiliki kenderaan Honda, sekali gus menunjukkan kemungkinan kesetiaan terhadap jenama itu semakin terhakis akibat perubahan kawal selia.
Bantahan Industri dan Kebimbangan Ekonomi
Kelajuan peralihan ini mencetuskan kebimbangan dalam kalangan pengeluar Jepun dan kumpulan industri. Honda, Yamaha dan Suzuki bersama-sama memberi amaran bahawa larangan mendadak itu boleh memaksa pembekal gulung tikar dan menyebabkan gangguan pengeluaran. Kedutaan Jepun di Hanoi menghantar surat kepada kerajaan Vietnam pada September, menggesa pihak berkuasa menangguhkan pelaksanaan dan menyediakan tempoh peralihan. Gabungan itu berhujah bahawa industri memerlukan sekurang-kurangnya dua hingga tiga tahun untuk menyusun semula barisan pengeluaran, memperluas rangkaian pengecasan dan mengemas kini piawaian keselamatan.
Sayaka Arai, Pengerusi Persatuan Pengeluar Motosikal Vietnam (VAMM) dan Pengarah Honda Vietnam, membangkitkan kebimbangan mengenai kesan peralihan itu terhadap jutaan penduduk. Beliau memberi amaran bahawa perubahan ini boleh menjejaskan 2,000 pengedar, 200 pembekal dan ratusan ribu pekerja yang bergantung pada ekosistem enjin pembakaran dalaman.
Rantaian Bekalan Berisiko
Impak ekonominya melangkaui pengeluar utama. Kumpulan industri menganggarkan hampir 2,000 pengedar dan 200 pembekal komponen boleh terjejas teruk akibat larangan itu. Perniagaan ini telah melaburkan ratusan ribu dolar dalam teknologi dan peralatan baharu untuk mematuhi peraturan akan datang seperti piawaian pelepasan EURO4, yang berkuat kuasa mulai 2027. Peralihan mendadak kepada kenderaan elektrik boleh menyebabkan pelaburan terkini itu menjadi sia-sia. VAMM telah mengemukakan petisyen kepada kerajaan, dengan memberi amaran bahawa perubahan mendadak berisiko mengganggu keseluruhan ekosistem motosikal, daripada pengeluaran dan pengedaran hingga perkhidmatan selepas jualan.
Cabaran Sosioekonomi dan Hala Tuju
Peralihan kepada mobiliti elektrik membawa cabaran besar kepada golongan berpendapatan rendah. Pemandu perkhidmatan e-panggilan, misalnya, sangat bergantung pada motosikal mampu milik untuk mencari rezeki. Data Grab Vietnam menunjukkan lebih 70% pemandu e-panggilan ialah pekerja bebas yang mempunyai pendapatan tidak menentu. Kos permulaan yang tinggi kekal sebagai halangan utama untuk menukar kenderaan, dengan lebih 53% pemandu Grab berkata mereka hanya mampu membayar ansuran bulanan tidak lebih daripada $80 bagi motosikal elektrik. Selain itu, kira-kira 56% tidak mempunyai akses kepada kemudahan pengecasan di rumah, satu keperluan penting untuk kegunaan harian.
Bagi menangani jurang ini, Grab mencadangkan agar bandar menyediakan bantuan sekurang-kurangnya $400 bagi setiap pemandu untuk menukar kenderaan. Bagi isi rumah miskin dan hampir miskin, syarikat itu mengesyorkan subsidi sehingga 100%, dengan had $800. Kerajaan Vietnam mengakui keperluan untuk memberikan sokongan. Jabatan Pembinaan Hanoi mencadangkan subsidi tunai secara langsung kepada penduduk yang kini menggunakan motosikal berkuasa petrol atau diesel. Selain itu, bandar tersebut menyasarkan untuk melengkapkan sekurang-kurangnya 10% ruang parkir di bangunan sedia ada dan 30% di pembangunan baharu dengan pengecas kenderaan elektrik menjelang akhir 2026.
Tindak Balas Strategik Honda
Walaupun berdepan cabaran, Honda sedang menyesuaikan strateginya. Syarikat itu baru-baru ini melancarkan Honda UC3, motosikal komuter elektrik dengan bateri tetap yang diposisikan sebagai setara elektrik kepada motosikal enjin pembakaran dalaman 110cc. UC3 dilengkapi motor pada bahagian roda yang dibangunkan sendiri dan menawarkan jarak perjalanan sehingga 122 km bagi setiap cas. Honda turut memperluas infrastruktur pengecasannya dengan memasang stesen pengecas CHAdeMO di pengedar di bandar-bandar utama seperti Hanoi, Bandar Ho Chi Minh dan Da Nang.
Taklimat perniagaan global Honda pada Mei 2025 menekankan komitmen untuk mengelektrikkan produk motosikalnya sambil meningkatkan kecekapan bahan api bagi model enjin pembakaran dalaman yang masih ditawarkan. Syarikat itu merancang untuk membangunkan model secara modular yang khusus sebagai versi elektrik dan memulakan pengeluaran di kilang motosikal elektrik khusus berkecekapan tinggi di India menjelang 2028. Buat masa ini, tumpuan segera kekal di Vietnam, tempat Honda perlu meyakinkan pelanggan setianya bahawa tawaran elektriknya mampu menandingi kebolehpercayaan dan kemampuan harga motosikal petrol yang telah mendominasi jalan raya selama berdekad-dekad.
Perkara Utama
- Honda menjual 2.6 juta motosikal di Vietnam pada 2024, dengan bahagian pasaran melebihi 80%.
- Arahan baharu kerajaan melarang motosikal petrol di pusat bandar Hanoi menjelang pertengahan 2026, sebelum diperluas ke seluruh bandar menjelang 2028.
- Jualan Honda di Vietnam merosot hampir 22% pada Ogos 2025 selepas pengumuman dasar itu.
- Tinjauan Asia Plus mendapati 60% penduduk Hanoi merancang membeli motosikal elektrik sebagai pembelian seterusnya.
- VinFast, pengeluar kenderaan elektrik tempatan, menyaksikan jualan motosikal elektrik meningkat empat kali ganda ketika peraturan berubah.
- Kumpulan industri memberi amaran larangan itu boleh menjejaskan 2,000 pengedar dan 200 pembekal, sekali gus berisiko menyebabkan kehilangan pekerjaan.
- Honda memperkenalkan model e-basikal ketiganya dan motosikal komuter elektrik UC3 untuk mempercepat strategi elektrifikasi tempatan.
