New Zealand Tolak Memorial 'Wanita Penghibur' Susulan Amaran Diplomatik Jepun

Pelan Memorial Kontroversi Dibatalkan di Auckland

Rancangan untuk memasang patung gangsa bagi memperingati mangsa sistem perhambaan seksual ketenteraan Jepun semasa Perang Dunia Kedua telah ditolak secara rasmi oleh pihak berkuasa tempatan di New Zealand, susulan tekanan diplomatik hebat dari Tokyo dan pandangan masyarakat yang berbelah bahagi. Memorial yang dicadangkan itu sepatutnya didirikan di kawasan simpanan Barry's Point, dalam sebuah taman budaya Korea di Devonport-Takapuna. Lembaga tempatan menolak cadangan itu selepas kakitangan Majlis Auckland mengesyorkan agar kelulusan tidak diberikan.

Patung yang menggambarkan seorang gadis muda duduk di sisi kerusi kosong itu bertujuan menghormati kira-kira 200,000 wanita dan gadis dari seluruh Asia yang dipaksa menjadi hamba seks oleh Tentera Diraja Jepun antara 1932 hingga 1945. Mangsa-mangsa ini, yang secara eufemistik disebut "wanita penghibur" oleh pihak berkuasa tentera Jepun, kebanyakannya berasal dari Korea, selain China, Filipina, Indonesia, Taiwan dan wilayah lain yang diduduki Jepun.

Cadangan itu telah dipertimbangkan selama beberapa bulan sebelum keputusan muktamad dibuat oleh Lembaga Tempatan Devonport-Takapuna. Korean Garden Trust bekerjasama rapat dengan jawatankuasa Patung Keamanan Aotearoa New Zealand untuk mengenal pasti lokasi sesuai di dalam taman budaya sedia ada, dengan harapan dapat mewujudkan ruang untuk renungan dan pendidikan mengenai keganasan seksual semasa perang. Penyokong tempatan pada mulanya menyambut baik hadiah itu sebagai peluang mengukuhkan hubungan budaya dengan masyarakat Korea, sambil mengiktiraf ketidakadilan sejarah besar yang menimpa wanita di seluruh rantau Asia-Pasifik.

Latar Sejarah: Sistem Wanita Penghibur

Istilah "wanita penghibur" merujuk kepada antara bab paling dipertikaikan dan menyakitkan dalam sejarah Perang Dunia Kedua di rantau Asia-Pasifik. Antara 1932 hingga 1945, tentera Jepun mengendalikan rangkaian rumah pelacuran yang luas di kawasan barisan hadapan, dengan memaksa wanita dan gadis menjadi hamba seks melalui penculikan, penipuan dan pembelian terus daripada pemerdagang manusia. Ahli sejarah menganggarkan kira-kira 200,000 wanita mengalami keganasan seksual yang sistematik ini, meskipun sebilangan sarjana berpendapat jumlahnya mungkin lebih tinggi.

Kebanyakan mangsa ialah wanita Korea, mencerminkan pemerintahan kolonial Jepun ke atas Semenanjung Korea dari 1910 hingga 1945. Namun, mangsa terdiri daripada pelbagai kewarganegaraan, termasuk wanita China, Filipina, Indonesia dan Taiwan, serta sebilangan kecil dari Jepun dan negara-negara Eropah yang terperangkap dalam zon perang. Testimoni mangsa yang terselamat menggambarkan keadaan yang mengerikan: mereka dipaksa melayani 10 hingga 30 anggota tentera sehari di kemudahan sementara, didera secara fizikal, tidak diberikan rawatan perubatan yang mencukupi dan kerap dipaksa menggugurkan kandungan. Kondom dilaporkan dibasuh dan digunakan semula, sekali gus memberikan perlindungan minimum daripada penyakit.

Sifat sistematik jenayah ini telah didokumentasikan menerusi penyelidikan sejarah yang meluas dan testimoni mangsa yang dikumpulkan oleh organisasi seperti Korean Council. Ramai mangsa masih remaja ketika diculik, dibawa ke kemudahan tentera di seluruh Asia dan berulang kali diserang secara seksual dalam keadaan kejam. Mereka yang cuba melarikan diri berdepan hukuman berat atau hukuman mati. Trauma psikologi yang dialami mangsa yang terselamat berlarutan merentasi generasi, menjejaskan keluarga dan masyarakat lama selepas perang berakhir. Dalam beberapa dekad selepas Perang Dunia Kedua, isu wanita penghibur sebahagian besarnya terus dipendam, dengan ramai mangsa menyembunyikan pengalaman mereka akibat stigma sosial. Keberanian Kim Hak-sun memecah kesunyian pada 1991 menjadi titik perubahan, mendorong ratusan mangsa lain tampil menuntut pertanggungjawaban kerajaan Jepun.

Campur Tangan Diplomatik Tokyo

Kedutaan Jepun di Wellington mengambil langkah luar biasa dengan mengemukakan bantahan diplomatik rasmi berhubung urusan perancangan majlis tempatan, sambil memberi amaran kepada pihak berkuasa Auckland bahawa pemasangan patung itu "boleh memberi kesan besar" terhadap hubungan dua hala antara Jepun dengan New Zealand. Duta Makoto Osawa menyampaikan surat terperinci kepada majlis itu bagi menyuarakan kebimbangan bahawa memorial tersebut akan "menyebabkan perpecahan dan konflik dalam masyarakat New Zealand yang berbilang kaum dan budaya, serta antara masyarakat Jepun dan Korea yang hidup bersama secara aman di New Zealand."

Dalam suratnya, Osawa mengakui bahawa Jepun "sama sekali tidak berniat untuk menafikan atau memperkecil kewujudan isu tersebut," namun menegaskan pihak berkuasa telah "bersungguh-sungguh menangani" hal ehwal diplomatik dengan Korea selama bertahun-tahun. Duta itu turut menyatakan bahawa pembiayaan kerajaan New Zealand untuk prasarana air dan elektrik di taman budaya Korea pada 2015 boleh menimbulkan tanggapan bahawa pemasangan patung itu mendapat sokongan rasmi kerajaan.

Membangkitkan minat terhadap isu ini secara tidak perlu boleh menjadi beban bukan sahaja kepada kerjasama Jepun-Korea Selatan, malah kepada hubungan Jepun-New Zealand.

Jurucakap Kedutaan Jepun yang tidak dinamakan menghuraikan kebimbangan itu kepada media antarabangsa, dengan menyatakan bahawa patung tersebut boleh mencetuskan kesan diplomatik yang melangkaui hubungan Wellington-Tokyo. Jurucakap itu berkata bandar-bandar Jepun mungkin memutuskan hubungan bandar bersaudara dengan pihak berkuasa tempatan New Zealand, seperti perpecahan antara Osaka dan San Francisco pada 2018 berhubung memorial serupa.

Keputusan Tempatan dan Perpecahan Masyarakat

Penolakan itu menyusuli proses rundingan berstruktur yang mendedahkan perbezaan pendapat ketara dalam masyarakat Auckland yang berbilang budaya. Menurut data Majlis Auckland, cadangan itu menerima 672 maklum balas daripada orang ramai. Dalam kalangan responden individu, 51 peratus menyatakan bantahan keras terhadap patung itu, manakala 13 daripada 21 kumpulan organisasi menentang pemasangannya. Latar demografi pemberi maklum balas juga ketara: 36 peratus mengenal pasti diri sebagai warga New Zealand berketurunan Jepun, manakala 34 peratus mengenal pasti diri sebagai warga New Zealand berketurunan Korea.

Penyokong memorial berhujah bahawa ia akan menjadi peringatan penting tentang keganasan seksual semasa perang dan menghormati ketabahan mangsa yang terselamat, yang telah berjuang selama beberapa dekad untuk mendapatkan pengiktirafan. Jawatankuasa Patung Keamanan Aotearoa New Zealand, organisasi akar umbi yang mencadangkan pemasangan itu bersama Korean Garden Trust, menyuarakan kekecewaan terhadap keputusan tersebut. Rebekah Jaung, pengerusi jawatankuasa itu, menyifatkan campur tangan Jepun sebagai usaha untuk "mendiamkan sebuah monumen yang menghormati wanita di seberang dunia."

Sebaliknya, pihak yang menentang menganggap patung itu sebagai kemasukan pertikaian politik asing yang tidak sesuai ke ruang awam New Zealand. Beberapa pemberi maklum balas dilaporkan bimbang memorial itu akan menjadikan taman tempatan sebagai tempat pertikaian sejarah antarabangsa, bukannya ruang rekreasi masyarakat. Kim O'Neill, ketua Penasihat Tanah dan Harta di Majlis Auckland, menjelaskan bahawa kakitangan mencadangkan cadangan itu ditolak berdasarkan hasil rundingan awam yang menunjukkan sokongan masyarakat terhadap pemasangan tersebut adalah terhad. Penilaian majlis itu menjadi alasan rasmi bagi kakitangan mengesyorkan penolakan, meskipun jumlah maklum balas yang tinggi daripada responden Jepun menunjukkan adanya penentangan tersusun terhadap cadangan itu.

Pertikaian Memorial di Peringkat Antarabangsa

Kontroversi di Auckland ini mencerminkan pola global yang lebih luas, apabila patung wanita penghibur menjadi pencetus ketegangan diplomatik dan pertikaian mengenai ingatan sejarah. Memorial pertama seumpamanya didirikan di luar Kedutaan Jepun di Seoul pada Disember 2011, sempena bantahan mingguan ke-1,000 yang dianjurkan mangsa yang terselamat dan aktivis sejak 1992. Sejak itu, sekurang-kurangnya 37 lagi patung didirikan di seluruh Korea Selatan, manakala yang lain muncul di Amerika Syarikat, Kanada, Australia, China, Taiwan dan Jerman.

Pemasangan-pemasangan ini secara konsisten mencetuskan reaksi keras daripada pihak berkuasa Jepun. Pada 2018, Datuk Bandar Osaka Hirofumi Yoshimura menamatkan hubungan bandar bersaudara selama 60 tahun antara bandarnya dengan San Francisco selepas bandar California itu menerima patung wanita penghibur yang dibiayai pihak swasta sebagai harta awam. Daerah Mitte di Berlin menyingkirkan patung serupa pada 2025 selepas pertikaian bertahun-tahun, meskipun bandar-bandar lain di Jerman mengekalkan memorial mereka. Pada 2020, Tokyo bertindak dengan kemarahan khusus terhadap patung di Korea Selatan yang menggambarkan bekas Perdana Menteri Shinzo Abe bersujud di hadapan patung wanita penghibur, dan menganggapnya sebagai penghinaan diplomatik yang disengajakan.

Jepun berpendirian bahawa isu wanita penghibur telah diselesaikan "secara muktamad dan tidak boleh ditarik balik" melalui perjanjian 2015 antara Abe dengan Presiden Korea Selatan ketika itu, Park Geun-hye. Di bawah aturan itu, Jepun memberikan 1 bilion yen (kira-kira AS$9 juta) kepada sebuah yayasan yang menyokong mangsa yang terselamat, manakala kerajaan Park bersetuju untuk tidak membangkitkan perkara itu dalam forum antarabangsa. Namun, pengganti Park, Moon Jae-in, pada hakikatnya membubarkan dana itu pada 2018, dengan alasan ia tidak mengambil kira perasaan mangsa yang terselamat atau pandangan awam di Korea Selatan. Pembalikan keputusan itu membuka semula luka diplomatik dan menyemarakkan aktivisme berterusan untuk mendirikan lebih banyak memorial di seluruh dunia.

Kerangka Undang-undang dan Kebebasan Bersuara

Pertikaian mengenai patung-patung ini menimbulkan persoalan rumit berkaitan undang-undang antarabangsa, protokol diplomatik dan kebebasan bersuara. Jepun secara konsisten berhujah bahawa memorial wanita penghibur melanggar kewajipan di bawah Konvensyen Vienna mengenai Hubungan Diplomatik 1961 dan Konvensyen Vienna mengenai Hubungan Konsular 1963, yang menghendaki negara tuan rumah mencegah "sebarang gangguan terhadap ketenteraman" atau "pencabulan maruah" misi diplomatik.

Namun, sarjana undang-undang dan pejuang hak asasi manusia mencabar tafsiran itu. Mahkamah Perlembagaan Korea Selatan pada 2003 membatalkan larangan menyeluruh terhadap demonstrasi berhampiran premis diplomatik, dengan mengimbangi kebebasan bersuara dan kepentingan keselamatan diplomatik. Di Amerika Syarikat, Mahkamah Agung memutuskan pada 1988 bahawa undang-undang Washington DC yang melarang papan tanda menghina berhampiran pejabat perwakilan asing adalah tidak berperlembagaan kerana melanggar perlindungan Pindaan Pertama. Mahkamah British juga memutuskan bahawa maruah diplomatik hanya tercemar akibat tingkah laku kesat atau keganasan sebenar, bukan paparan simbolik.

Pakar undang-undang menyatakan bahawa tafsiran Jepun terhadap Konvensyen Vienna lebih menumpukan keselesaan diplomatik yang subjektif berbanding ancaman keselamatan yang objektif. Konvensyen itu dirangka untuk melindungi kakitangan diplomatik daripada keganasan dan ugutan, bukannya melindungi kerajaan daripada kritikan sejarah atau peringatan yang tidak menyenangkan tentang kekejaman lampau. Mahkamah Korea Selatan khususnya menegaskan bahawa memorial aman merupakan ucapan yang dilindungi di bawah undang-undang hak asasi manusia antarabangsa, termasuk Kovenan Antarabangsa mengenai Hak Sivil dan Politik. Keputusan New Zealand untuk mengutamakan hubungan diplomatik berbanding pemasangan memorial tempatan mencerminkan pertimbangan kepentingan yang berbeza, dengan menimbang perkongsian perdagangan dan kerjasama keselamatan serantau berbanding pertanggungjawaban sejarah serta usaha membela mangsa yang terselamat.

Advokasi dan Legasi Mangsa yang Terselamat

Walaupun berdepan kemunduran di Auckland, kumpulan advokasi kekal komited untuk memelihara ingatan terhadap wanita penghibur dan menyokong mangsa keganasan seksual berkaitan konflik yang terselamat. Korean Council for Justice and Remembrance meneruskan kempen antarabangsa untuk pemasangan memorial, dengan melihat patung-patung ini sebagai alat pendidikan yang menghormati maruah mangsa serta mencegah kekejaman pada masa depan. Jawatankuasa Patung Keamanan Aotearoa New Zealand menyatakan bahawa mereka akan meneruskan usaha mencari lokasi atau kaedah alternatif untuk memperingati mangsa.

Ini merupakan kehilangan buat masyarakat tempatan kami dan usaha mempertahankan suara mangsa yang terselamat. Kami teguh beriltizam untuk bersama-sama mangsa keganasan berasaskan gender dan berkaitan konflik, serta meneruskan legasi para nenek.

Kenyataan jawatankuasa itu, yang disiarkan di media sosial selepas undian penolakan, mencerminkan aktivisme berterusan yang mencirikan gerakan wanita penghibur selama lebih tiga dekad. Memandangkan hanya segelintir mangsa yang terselamat masih hidup dan kebanyakannya kini berusia 90-an atau lebih, para pejuang hak berpendapat memorial fizikal semakin penting untuk memelihara kebenaran sejarah. Kerusi kosong yang digambarkan di sisi gadis dalam reka bentuk patung itu melambangkan ketiadaan mangsa yang hilang, selain menjadi jemputan kepada pengunjung untuk duduk sebagai tanda solidariti terhadap ingatan mereka.

Kesimpulannya

• Majlis Auckland menolak rancangan mendirikan patung wanita penghibur di Devonport-Takapuna susulan bantahan diplomatik Jepun dan hasil rundingan masyarakat yang berbelah bahagi.
• Memorial gangsa itu sepatutnya memperingati kira-kira 200,000 wanita yang dipaksa menjadi hamba seks oleh Tentera Diraja Jepun semasa Perang Dunia Kedua.
• Duta Jepun Makoto Osawa memberi amaran bahawa pemasangan itu boleh menjejaskan hubungan diplomatik Jepun-New Zealand dan mencetuskan perpecahan dalam masyarakat.
• Rundingan awam menunjukkan 51% pemberi maklum balas individu menentang patung itu, dengan 36% daripada keseluruhan maklum balas datang daripada warga New Zealand berketurunan Jepun dan 34% daripada warga New Zealand berketurunan Korea.
• Penolakan itu menyusuli pola pertikaian antarabangsa mengenai memorial wanita penghibur, termasuk Osaka memutuskan hubungan dengan San Francisco pada 2018 dan Berlin menyingkirkan sebuah patung pada 2025.
• Kumpulan advokasi menyuarakan kekecewaan dan berikrar meneruskan usaha menghormati mangsa yang terselamat serta memelihara ingatan sejarah tentang keganasan seksual semasa perang.