Ratu Suthida Thailand Selesaikan Penerbangan Solo Gripen Selama 41 Minit Selepas Empat Bulan Latihan

Penerbangan solo pertama dari Surat Thani

Ratu Suthida dari Thailand menerbangkan jet pejuang Saab JAS 39C Gripen secara solo selama 41 minit pada 8 Oktober 2026, berlepas pada pukul 10:06 pagi dari Landasan 22 di pangkalan Wing 7 Tentera Udara Diraja Thailand di Surat Thani. Biro Istana Diraja mengenal pasti beliau sebagai juruterbang wanita Gripen pertama Thailand, selepas menjalani kursus yang merangkumi 45 mata pelajaran akademik dan prosedur kecemasan, 20 sesi simulator serta latihan penerbangan dengan pengawasan menggunakan pesawat versi dua tempat duduk.

Raja Maha Vajiralongkorn menyaksikan penerbangan itu di pangkalan berkenaan di daerah Phun Phin, bersama Panglima Tentera Udara Diraja Thailand, Marsyal Udara Seksan Kantha dan komander Wing 7, Kapten Kumpulan Phasin Sombatthawee. Selepas Ratu mendarat, Raja menghadiahkan bunga kepadanya dan menyematkan Lencana Order Gripen Emas pada lengan kirinya.

Penerbangan itu menghimpunkan dua perkembangan: kemajuan Ratu daripada pesawat ringan dan penerbangan penumpang diraja ke kokpit jet pejuang, serta pelaburan berterusan Thailand dalam pesawat tempur Sweden. Beliau menerbangkan Gripen C milik Skuadron 701, sementara Thailand sedang bersiap menerima empat pesawat Gripen E/F yang lebih baharu di bawah perjanjian yang ditandatangani pada Ogos 2025.

Suthida berusia 48 tahun ketika penerbangan itu, setelah dilahirkan pada 3 Jun 1978. Angka 41 merujuk kepada tempoh penerbangan dalam minit, bukan usianya. Laporan yang membuat dakwaan lebih luas tentang pencapaian pertama di dunia memerlukan penelitian lebih teliti berbanding keterangan khusus istana tentang pencapaiannya di Thailand.

Perkara sebelum berlepas

Raja tiba di Wing 7 kira-kira pukul 10 pagi, menurut laporan lawatan itu. Taklimat meliputi pelan penerbangan Ratu sebelum pasangan diraja itu menuju ke ruang parkir pesawat. Suthida memeriksa Gripen itu sendiri, kemudian bergerak ke Landasan 22 untuk berlepas.

Pesawat itu mempunyai satu tempat duduk, bermakna tiada pengajar berada di sisinya semasa penerbangan. Satu laporan menyebut dua lagi Gripen mengiringi penerbangan itu. Perkara ini tidak bercanggah dengan penerangan bahawa penerbangan itu dilakukan secara solo: dalam penerbangan, solo bermaksud juruterbang ialah satu-satunya orang di dalam pesawat, bukan semestinya tiada pesawat lain berhampiran.

Jet pejuang itu membawa hiasan khas pada bahagian ekor bagi menandakan 15 tahun perkhidmatan Gripen dalam Tentera Udara Diraja Thailand. Wing 7 meraikan ulang tahun itu pada 20 Julai 2026, menjadikan penerbangan Ratu itu berlaku pada tahun yang sama dengan pencapaian penting bagi skuadron yang melatihnya.

Tiada laporan terperinci tentang laluan, altitud atau gerakan penerbangan itu yang dapat dipastikan di sini. Urutan yang dilaporkan merangkumi taklimat, pemeriksaan, berlepas dan mendarat, bukannya latihan penggunaan senjata atau misi tempur.

Empat bulan dari bilik darjah ke kokpit

Ratu mengikuti kursus peralihan Gripen atas jemputan tentera udara. Kursus peralihan mengajar juruterbang terlatih untuk mengendalikan jenis pesawat yang berbeza, termasuk sistem, kawalan dan tindak balas kecemasannya. Pengalaman penerbangannya sebelum ini tidak menghapuskan keperluan menjalani latihan khusus untuk jet pejuang tersebut.

Menurut laporan istana, pengajaran akademik bermula pada Jun dan Julai 2026, dengan 45 mata pelajaran meliputi pengendalian pesawat dan prosedur kecemasan. Dua puluh sesi simulator menyusul, dengan sebahagian latihan simulator dilaporkan berlangsung di Don Mueang, Bangkok. Latihan penerbangan di Wing 7 bermula pada 20 Ogos, bukan menandakan permulaan keseluruhan kursus.

Urutan latihan yang dilaporkan ialah:

• Jun dan Julai 2026: pengajian akademik dan latihan prosedur kecemasan meliputi 45 mata pelajaran.
• Sebelum beralih kepada latihan dalam pesawat: 20 sesi simulator, termasuk sesi yang dilaporkan di Don Mueang.
• 20 Ogos hingga 4 September: blok latihan pertama di Wing 7.
• 25 September hingga 8 Oktober: blok latihan kedua di Wing 7.
• 8 Oktober: penerbangan solo selama 41 minit dengan JAS 39C.

Antara latihan simulator dengan penerbangan solo, Suthida terbang bersama pengajar tentera udara menggunakan JAS 39D yang mempunyai dua tempat duduk. Satu laporan terperinci menyatakan tempoh latihan dengan pengawasan itu ialah 10 jam 13 minit. Laporan lain mengulangi angka 10.13 jam, satu catatan yang tidak seharusnya dianggap secara automatik setara dengan 10 jam 13 minit.

Makna pengiktirafan Gripen

Selepas mendarat, Ratu menerima Lencana Order Gripen Emas yang dianugerahkan oleh Order Gripen, sebuah persatuan penerbangan kehormat Sweden. Laporan istana menyatakan persatuan itu menerimanya sebagai ahli penuh, sebagai pengiktirafan bahawa beliau telah menerbangkan dan mengawal Gripen itu sendiri.

Pengiktirafan itu menandakan pencapaian penerbangan yang khusus. Dengan sendirinya, ia tidak membuktikan bahawa beliau telah melengkapkan setiap fasa yang diperlukan untuk tugas tempur operasi. Laporan menyifatkan penerbangan solo itu sebagai kemuncak latihan peralihannya, tetapi tidak memastikan sama ada beliau akan meneruskan latihan lanjutan dalam penggunaan senjata pesawat dan pelaksanaan misi tempur.

Perbezaan itu penting kerana mengendalikan jet pejuang secara solo dan menggunakannya dalam pertempuran ialah dua peringkat latihan yang berbeza. Peringkat pertama memerlukan kawalan pesawat dan sistemnya dengan selamat. Latihan tempur pula merangkumi penggunaan sensor, senjata dan taktik bersama pesawat lain.

Keterangan istana bahawa beliau ialah juruterbang wanita Gripen pertama Thailand lebih khusus berbanding dakwaan bahawa beliau ialah kerabat diraja atau ratu pertama di dunia yang menerbangkan jet pejuang secara solo. Dakwaan lebih luas itu belum disahkan. Suthida ialah permaisuri, iaitu isteri raja, bukannya ratu pemerintah yang memegang takhta atas haknya sendiri. Oleh itu, menyifatkannya sebagai ratu yang memerintah juga tidak tepat.

Kerjaya penerbangan sejak 2010

Penerbangan pertama Suthida berlangsung pada 13 Mei 2010 dengan Cessna T-41D bersama Skuadron 604 di Wing 6, Bangkok. Pengalamannya selepas itu merangkumi pesawat ringan, pesawat latihan tentera, jet penumpang dan kini Gripen. Istana melaporkan jumlah 1,188.48 jam penerbangan sebelum penerbangan solo itu.

Kerjaya penerbangannya menyusuli pekerjaan sebagai pramugari, termasuk berkhidmat dengan Thai Airways. Beliau mempelajari seni komunikasi di Universiti Assumption, menyertai perkhidmatan tentera pada 2010 dan menjadi timbalan komander Batalion Pengawal Raja pada 2012. Beliau berkahwin dengan Raja Vajiralongkorn pada Mei 2019, tidak lama sebelum pertabalan baginda.

Laporan menyebut kelayakan juruterbang persendirian dan komersial Jerman, kelayakan jenis Boeing 737 serta lesen juruterbang pengangkutan udara Thailand. Kelayakan jenis ialah kelayakan untuk menerbangkan jenis pesawat tertentu atau kumpulan model berkaitan yang diluluskan. Pihak berkuasa penerbangan Thailand dilaporkan memperbaharui kelayakannya yang meliputi model Boeing 737 daripada 737-300 hingga 737-900 pada September 2026.

Beliau pernah bertugas sebagai pembantu juruterbang bersama Raja dalam penerbangan diraja domestik dan antarabangsa menggunakan pesawat Boeing 737-400 dan 737-800. Tugas itu termasuk lawatan diraja ke Bhutan pada April 2025, ketika pasangan itu terbang ke Paro, sebuah lapangan terbang yang dikenali dengan bentuk muka bumi dan laluan pendaratannya yang mencabar.

Jurang jumlah jam penerbangan belum terungkai

Pecahan terperinci mengikut pesawat memberikan gambaran pengalamannya yang lebih tepat berbanding keterangan bulat hampir 1,190 jam. Butiran yang diterbitkan ialah:

• Cessna T-41: 315.33 jam.
• CT-4E Airtrainer: 38.35 jam.
• Pilatus PC-9: 105.59 jam.
• Mooney M20M: 98.40 jam.
• Piper PA-34 Seneca: 137.50 jam.
• Boeing 737-400: 27.09 jam.
• Boeing 737-800: 453.11 jam.
• JAS 39D Gripen: 10.13 jam.

Jika dibaca sebagai jam perpuluhan, lapan butiran ini berjumlah 1,185.50 jam, iaitu 2.98 jam kurang daripada jumlah dinyatakan sebanyak 1,188.48 jam. Sebab perbezaan itu belum dijelaskan. Keterangan berasingan bahawa latihan Gripen berlangsung selama 10 jam 13 minit juga menimbulkan ketidakpastian tentang cara butiran itu direkodkan.

Jika dibaca sebagai angka perpuluhan, kedua-dua butiran Boeing berjumlah 480.20 jam, kira-kira 40.4% daripada jumlah dinyatakan sebanyak 1,188.48 jam. Perbandingan itu menunjukkan betapa besarnya bahagian pengalaman direkodkan beliau yang datang daripada jet penumpang, meskipun penerbangannya bermula dengan pesawat yang lebih kecil.

Sesetengah laporan turut menyebut bahawa beliau berlatih menggunakan pesawat latihan jet L-39. Pesawat itu tidak terdapat dalam pecahan jam yang diterbitkan istana dan dakwaan tersebut belum disahkan. Oleh itu, maklumat itu wajar dipisahkan daripada lapan jenis pesawat yang mempunyai jumlah jam disenaraikan.

Penerbangan diraja menggunakan armada skuadron biasa

Satu laporan berasingan tentang persiapan menyebut bahawa Ratu meminta tentera udara supaya tidak mengkhaskan Gripen tertentu untuk kegunaan eksklusifnya. Beliau dilaporkan berlatih dengan tiga pesawat daripada varian C dan D serta bersedia menerbangkan mana-mana pesawat yang ditugaskan kepadanya.

Alasan yang dilaporkan ialah untuk memastikan pesawat itu tersedia bagi tugas biasa Skuadron 701. Menurut laporan tersebut, menetapkan satu pesawat sebagai pesawat diraja tetap mungkin menyebabkan juruterbang lain berasa segan untuk menggunakannya. Butiran ini menggambarkan permintaan beliau yang dilaporkan, bukannya perubahan dasar armada yang didokumenkan secara terbuka.

Wing 7 menempatkan 11 jet pejuang Gripen C/D milik Skuadron 701 dan dua pesawat amaran awal dan kawalan udara Saab 340 milik Skuadron 702. Pesawat Saab 340 itu membawa peralatan radar yang membantu kru mengesan dan menjejak aktiviti di kawasan lebih luas, kemudian berkongsi maklumat dengan pesawat lain.

Gripen C ialah varian satu tempat duduk, manakala D mempunyai dua tempat duduk. Oleh itu, peralihan daripada penerbangan bersama pengajar menggunakan D kepada penerbangan solo dengan C membawa perubahan tanggungjawab yang nyata: Ratu perlu mengendalikan jet pejuang itu tanpa juruterbang lain di dalam kokpit.

15 tahun operasi Gripen Thailand

Armada Gripen Thailand mula berkhidmat pada 2011. Sejarah perolehan yang lebih terperinci menyebut pesanan awal sebanyak enam pesawat pada 2008, diikuti enam lagi pada 2010. Enam pesawat pertama tiba pada Februari 2011 dan baki enam pada 2013.

Laporan berbeza tentang sejarah itu. Satu menyebut Thailand menerima kesemua 12 pesawat pada 2011, manakala satu lagi menyatakan 12 pesawat itu dipesan pada 2008. Laporan yang membezakan dua pesanan dan kelompok penghantaran itu menjelaskan perbezaan antara permulaan perkhidmatan dengan penyiapan pembentukan armada. Satu laporan Thailand turut menyebut projek perolehan yang diluluskan pada 2010 untuk menggantikan pesawat F-5 yang semakin usang.

Armada asal terdiri daripada lapan pesawat Gripen C dan empat Gripen D. Sebuah Gripen C terhempas pada Januari 2017, mengorbankan juruterbangnya dan meninggalkan 11 pesawat. Jumlah itu kurang satu daripada 12 pesawat yang dihantar, iaitu pengurangan kira-kira 8.3% daripada armada asal.

Pesawat itu juga merupakan aset operasi, bukannya kelengkapan istiadat. Gripen terlibat dalam pertempuran sempadan pada 2025 dengan Kemboja. Satu laporan menyebut pesawat itu ditempatkan di Pangkalan Udara Korat, kira-kira 130 kilometer dari sempadan, dan melancarkan serangan terhadap sasaran Kemboja. Penerbangan Ratu berlangsung dalam latar ketenteraan yang lebih luas itu, tetapi dilaporkan sebagai penerbangan latihan.

Empat jet pejuang lebih baharu dijangka tiba menjelang 2030

Thailand menandatangani perjanjian pada penghujung Ogos 2025 untuk memperoleh tiga pesawat Gripen E dan satu Gripen F dengan dua tempat duduk. Ini ialah varian yang lebih baharu berbanding armada Gripen C/D di Wing 7. Saab menyatakan penghantaran di bawah perjanjian itu akan dibuat menjelang 2030.

Pada Mei 2026, delegasi tentera udara yang diketuai Marsyal Udara Seksan meninjau permulaan pemasangan Gripen E pertama Thailand di kemudahan Saab di Linköping, Sweden. Ini memberikan perolehan tersebut satu pencapaian pengeluaran yang dilaporkan, selain pemeteraian kontrak.

Laporan berbeza tentang nilai perjanjian itu, dengan anggaran sama ada kira-kira US$500 juta atau kira-kira US$556 juta. Perbezaannya ialah US$56 juta, tetapi tiada penjelasan yang dapat dipastikan mengenainya. Marsyal Udara Napadet Dhupatemiya secara berasingan menganggarkan kos setiap pesawat sebanyak US$86 juta, tidak termasuk sokongan logistik dan perbelanjaan berkaitan. Anggaran itu tidak boleh dibandingkan secara langsung dengan harga keseluruhan kontrak.

Pesawat lebih baharu itu dirancang untuk Skuadron 102 bagi menggantikan F-16 yang lebih lama. Laporan juga berbeza tentang jumlah keseluruhan perolehan tersebut: satu menyebut rancangan mendapatkan 12 pesawat Gripen E/F, manakala satu lagi menyatakan lebih daripada 12. Kedua-dua keterangan itu tidak mengubah pesanan awal empat pesawat yang telah disahkan.

Saab mengucapkan tahniah kepada Ratu dan mengetengahkan hubungan pertahanan yang telah lama terjalin antara Sweden dengan Thailand. Penerbangan solo itu menjadi detik yang ketara dalam hubungan tersebut, sementara tarikh akhir perolehan yang dinyatakan seterusnya ialah penghantaran menjelang 2030. Tiada tarikh diumumkan bagi latihan Gripen lanjut oleh Ratu atau keputusan tentang penyertaannya dalam latihan tempur lanjutan.

Perkara Utama

• Ratu Suthida, 48, menyelesaikan penerbangan solo Gripen C selama 41 minit di Wing 7 pada 8 Oktober 2026.
• Istana mengenal pasti beliau sebagai juruterbang wanita Gripen pertama Thailand; dakwaan lebih luas tentang pencapaian pertama di dunia belum disahkan.
• Kursusnya merangkumi 45 mata pelajaran, 20 sesi simulator dan kira-kira 10 jam penerbangan Gripen D dengan pengawasan.
• Raja menghadiahkan bunga dan Lencana Order Gripen Emas selepas beliau mendarat.
• Jumlah jam penerbangan mengikut pesawat yang diterbitkan tidak sepadan sepenuhnya dengan jumlah dinyatakan, iaitu 1,188.48 jam.
• Thailand mengendalikan 11 jet pejuang Gripen C/D dan telah memesan tiga pesawat Gripen E serta satu Gripen F untuk dihantar menjelang 2030.
• Laporan berbeza tentang nilai kontrak baharu dan saiz armada yang dirancang pada masa hadapan.