Belanjawan Kesihatan Malaysia RM47.7 Bilion Perlahan Pertumbuhan Peruntukan Ketika Kekurangan Kakitangan Berterusan

Hampir semua peningkatan disalurkan kepada kos operasi

Kementerian Kesihatan Malaysia akan menerima RM47.704 bilion di bawah Belanjawan 2027, tetapi hanya RM5 juta daripada peningkatan RM1.184 bilion diperuntukkan kepada pembangunan. Peruntukan yang dibentangkan Perdana Menteri merangkap Menteri Kewangan Anwar Ibrahim pada 9 Oktober 2026 itu menggabungkan janji pelantikan tetap untuk lebih 9,000 doktor kontrak dengan kenaikan peruntukan tahunan terkecil dalam tempoh lima tahun.

Anggaran perbelanjaan Persekutuan 2027 Kementerian Kewangan menetapkan perbelanjaan mengurus kesihatan sebanyak RM40,954,794,000 dan perbelanjaan pembangunan sebanyak RM6,749,504,800. Jumlah itu mewakili peningkatan kira-kira 2.55 peratus berbanding RM46,520,215,600 pada 2026, yang lazimnya dibundarkan kepada 2.5 peratus.

Kira-kira 99.6 peratus daripada peruntukan tambahan disalurkan kepada perbelanjaan mengurus, yang menampung kos berulang seperti gaji, ubat-ubatan, bekalan serta operasi hospital dan klinik. Peruntukan pembangunan meningkat kira-kira 0.07 peratus berbanding anggaran asal 2026.

Menteri Kesihatan Dzulkefly Ahmad menyambut baik peruntukan itu, dengan menyebut pelantikan tetap doktor, pembelian peralatan, bantuan pesakit dan kerja pembaikan. Pertubuhan perubatan turut mengalu-alukan langkah tertentu, sambil memberi amaran bahawa jaminan pekerjaan sahaja tidak akan mengatasi pengunduran kakitangan, penempatan yang tidak seimbang atau kekurangan pakar.

Perbezaan utama ialah antara membiayai jawatan dengan mengekalkan kakitangan dalam jawatan itu. Belanjawan mengurus menyenaraikan 333,000 jawatan bagi 2027, tidak berubah daripada 2026. Angka itu tidak menunjukkan berapa banyak jawatan yang telah diisi, dan dokumen belanjawan tidak menjelaskan bagaimana pelantikan tetap yang dijanjikan akan menambah bilangan kakitangan yang merawat pesakit.

Pertumbuhan perlahan selepas kenaikan lebih besar

Peruntukan kesihatan meningkat setiap tahun di bawah pentadbiran Anwar, tetapi kadar pertumbuhannya merosot sejak Belanjawan 2024. Belanjawan Madani pertama yang dibentangkan pada Februari 2023 menaikkan peruntukan kira-kira 12 peratus kepada RM36.3 bilion. Pertumbuhan mencecah 13.5 peratus dalam Belanjawan 2024, kemudian perlahan kepada 9.8 peratus pada 2025 dan 2.8 peratus pada 2026.

Belanjawan 2027 meneruskan kelembapan itu. Kenaikan kira-kira 2.55 peratus ialah yang terkecil sejak Belanjawan 2022, apabila kementerian menerima RM32.4 bilion, meningkat RM468 juta atau 1.5 peratus. Perbandingan itu perlu dilihat dalam konteks: kerajaan turut memperuntukkan RM4 bilion secara berasingan untuk pengurusan pandemik dalam Belanjawan 2022, yang dibentangkan pada Oktober 2021.

Perbandingan peruntukan pembangunan juga bergantung pada garis dasar. Anggaran rasmi menunjukkan RM6.7445 bilion pada asalnya diperuntukkan bagi 2026, menjadikan kenaikan 2027 kira-kira RM5 juta. Namun, berbanding anggaran 2026 yang disemak semula, iaitu RM6.6148 bilion, kenaikannya kira-kira RM134.7 juta atau 2 peratus. Hampir tiada pertumbuhan itu merujuk kepada perbandingan antara peruntukan tahunan asal, bukan anggaran perbelanjaan yang disemak semula.

Ke mana peruntukan tambahan disalurkan

Beberapa peruntukan terperinci menunjukkan bagaimana kementerian merancang untuk menyokong perkhidmatan sedia ada dan baharu. Peruntukan bagi mengoperasikan kemudahan baharu meningkat daripada RM50 juta kepada RM753.59 juta, iaitu kenaikan RM703.59 juta. Kira-kira RM703.6 juta daripada peruntukan 2027 dikenal pasti untuk emolumen, iaitu gaji kakitangan dan bayaran berkaitan.

Bekalan perubatan untuk kemudahan kesihatan meningkat RM350 juta, daripada RM4.403 bilion kepada RM4.753 bilion. Dalam keseluruhan belanjawan mengurus kementerian, emolumen meningkat daripada RM24.842 bilion kepada RM25.290 bilion, iaitu kenaikan RM448.84 juta atau kira-kira 1.8 peratus. Emolumen merangkumi kira-kira 53 peratus daripada jumlah peruntukan kementerian.

Angka-angka ini menjawab soalan yang berbeza dan tidak sepatutnya dijumlahkan sebagai komitmen baharu yang berasingan. Peruntukan kemudahan baharu menggambarkan perbelanjaan bagi tujuan tertentu, manakala jumlah emolumen mengelompokkan perbelanjaan mengikut jenis. Bayaran gaji boleh termasuk dalam kedua-dua keterangan itu.

Dokumen berkenaan tidak menyatakan berapa banyak peningkatan emolumen akan menambah baik imbuhan kakitangan sedia ada, berbanding membiayai pelantikan atau operasi kemudahan. Oleh itu, jumlah peruntukan gaji yang lebih besar sahaja tidak cukup untuk membuat kesimpulan tentang usaha mengekalkan kakitangan.

Pelantikan tetap tidak menjamin kakitangan kekal

Anwar mengumumkan bahawa lebih 9,000 doktor kontrak akan ditawarkan jawatan tetap pada 2027, termasuk doktor yang berjaya menamatkan latihan siswazah perubatan, iaitu latihan klinikal di bawah penyeliaan yang perlu dilalui sebelum bertugas sebagai pegawai perubatan.

Semasa membentangkan belanjawan, Anwar menyifatkan pengumuman itu sebagai penyelesaian isu doktor kontrak:

Bagi 2027, lebih 9,000 doktor kontrak akan ditawarkan jawatan tetap. Ini bermakna selepas ini, doktor yang berjaya menamatkan latihan siswazah perubatan akan ditawarkan pelantikan tetap sebagai pegawai perubatan.

Kerajaan berkata ia telah melantik lebih 15,000 doktor kontrak secara tetap sejak 2023, termasuk 4,000 orang pada 2026. Sistem kontrak bermula pada 2016, ketika kerajaan berdepan lebihan doktor. Cabaran semasa termasuk doktor yang menolak jawatan tetap.

Peratusan yang tidak melapor diri untuk pelantikan tetap meningkat daripada 2 peratus, atau 78 doktor, pada 2022 kepada 20 peratus, atau 1,118 doktor, pada 2023, dan kira-kira 40 peratus pada 2025. Angka itu menunjukkan mengapa tawaran jawatan tidak boleh disamakan dengan pengisian kakitangan sebenar.

Presiden Persatuan Perubatan Malaysia (MMA), Dr Sivanaesan Letchumanan, menyambut baik pengumuman itu kerana memberikan jaminan pekerjaan dan kepastian kerjaya yang lebih baik. Namun, persatuan itu meminta butiran pelaksanaan yang lebih jelas, penempatan serta laluan latihan yang lebih adil, termasuk penjelasan sama ada bekas doktor kontrak yang meninggalkan perkhidmatan awam boleh kembali.

Kekurangan kakitangan melangkaui kontrak doktor

Pusat Galen bagi Dasar Kesihatan dan Sosial menganggarkan sektor kesihatan awam mempunyai lebih 50,000 kekosongan jawatan petugas kesihatan. Ketua Pegawai Eksekutifnya, Azrul Mohd Khalib, berkata hanya kira-kira 500 graduan perubatan memohon 5,000 jawatan doktor pelatih pada awal 2026, iaitu lebih kurang seorang pemohon bagi setiap 10 jawatan yang diiklankan.

Angka pengambilan itu merujuk kepada kemasukan ke latihan, bukan janji berasingan untuk jawatan tetap bagi doktor kontrak sedia ada. Namun, angka itu menunjukkan masalah yang tidak dapat ditangani dengan menukar status pekerjaan semata-mata: memastikan aliran tenaga kerja ke perkhidmatan awam berterusan.

MMA secara berasingan menyebut kekurangan hampir 11,000 pakar dan menggesa pelaburan dalam latihan kepakaran, perkembangan kerjaya, imbuhan serta keadaan kerja. Anggaran ini menggambarkan jurang kakitangan yang berbeza dan tidak sepatutnya dijumlahkan seolah-olah semuanya angka berasingan tanpa pertindihan.

Pengambilan kakitangan di wilayah turut menjadi kebimbangan. Pada 8 Oktober, Dzulkefly memberitahu Parlimen bahawa 382 daripada 1,055 pegawai perubatan yang ditawarkan jawatan tetap di Sabah dan Sarawak pada 2026 tidak melapor diri, iaitu kira-kira 36 peratus. MMA menggesa insentif dan peluang kerjaya yang lebih baik di kedua-dua negeri, pemulihan Bayaran Insentif Wilayah terdahulu yang dikira berdasarkan peratusan, serta papan pemuka nasional yang menunjukkan keperluan kakitangan di setiap kemudahan.

Azrul menggesa supaya diwujudkan program pengambilan dan pengekalan kakitangan yang dibiayai untuk beberapa tahun serta Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan bebas bagi mengurus pengambilan, penempatan, gaji, kebajikan dan perkembangan kerjaya. Beliau turut berkata Hospital Pasir Gudang masih belum dapat beroperasi sepenuhnya kerana kekurangan kakitangan.

Kenaikan elaun beri bantuan bersasar

Belanjawan 2027 menggandakan insentif bulanan bagi jururawat dan paramedik dengan kelayakan pasca asas daripada RM100 kepada RM200. Langkah itu melibatkan 47,000 pekerja. Dengan tambahan RM100 bagi setiap orang sebulan, kenaikan itu berjumlah RM56.4 juta setahun jika kesemua 47,000 orang menerimanya selama setahun penuh.

Bayaran Insentif Perkhidmatan Udara Kesihatan turut meningkat daripada RM30 kepada RM100. Pengumuman itu dibuat selepas nahas helikopter pada 8 September di Long Lellang, Miri, Sarawak, yang mengorbankan kelima-lima penumpang dalam penerbangan Perkhidmatan Doktor Udara, termasuk empat pekerja Kementerian Kesihatan.

Tiada pakej imbuhan baharu yang menyeluruh untuk mengekalkan petugas kesihatan diumumkan ketika pembentangan belanjawan, dan tiada langkah gaji baharu yang setara untuk doktor dikenal pasti. Oleh itu, kenaikan elaun bersasar ini melengkapi, bukannya menggantikan, tuntutan yang belum selesai untuk imbuhan dan keadaan kerja lebih baik merentas kumpulan profesional.

Peruntukan peralatan meningkat, beberapa peruntukan pembinaan menurun

Kerajaan mengumumkan RM1.2 bilion untuk penyelenggaraan dan pembaikan hospital serta klinik, termasuk klinik dan kuarters kakitangan yang usang. MMA berkata peruntukan itu tidak berubah daripada 2026. Sembilan kemudahan kesihatan baharu turut diumumkan, termasuk kompleks klinik pakar dan pusat jagaan harian di Hospital Sultanah Aminah, Johor Bahru, klinik pergigian pakar di Kuching serta kompleks kesihatan bersekutu di Gerik dan Rembau.

Dalam anggaran pembangunan terperinci, peruntukan peralatan dan kenderaan meningkat daripada RM717.5 juta dalam angka 2026 yang disemak semula kepada RM968.7 juta. Peruntukan naik taraf dan pembaikan meningkat daripada RM367 juta kepada RM429.5 juta. Namun, peruntukan kemudahan hospital menurun daripada RM878.1 juta kepada RM823.7 juta, manakala peruntukan hospital baharu jatuh daripada RM624.1 juta kepada RM462 juta.

Pelaporan tentang pengumuman peralatan menunjukkan angka yang berbeza. Ucapan belanjawan dilaporkan memperuntukkan lebih RM770 juta, manakala Dzulkefly kemudian menyebut RM968 juta dan peruntukan terperinci bagi peralatan serta kenderaan berjumlah RM968.7 juta. Angka-angka itu tidak sepatutnya dianggap sama; penjelasan tentang perbezaan skopnya belum diberikan.

Pembelian yang diumumkan termasuk 400 ambulans dan naik taraf peralatan hemodialisis, yang digunakan untuk menapis darah apabila buah pinggang tidak dapat melakukannya dengan baik. Peralatan lain termasuk teknologi robotik untuk hospital pakar Universiti Sains Malaysia serta peralatan makmal dan simulasi klinikal di 18 institut latihan kementerian.

Khidmat penyumberan luar diperluas, peruntukan skim klinik pula tiada

Belanjawan 2027 menaikkan peruntukan bagi rawatan pesakit awam secara penyumberan luar kepada RM200 juta. ProtectHealth berkata peruntukan itu menyokong Program Penyumberan Luar Perkhidmatan Hospitalnya, yang merujuk pesakit awam ke hospital swasta yang mengambil bahagian untuk rawatan dan perkhidmatan terpilih bagi mengurangkan masa menunggu.

Pengaturan yang diperluas itu merangkumi kemudahan swasta, rawatan khusus dan sesi yang dikendalikan pakar swasta. Presiden Persatuan Hospital Swasta Malaysia, Dr Kuljit Singh, menyambut baik peruntukan itu serta lanjutan tempoh maksimum penglibatan pakar swasta.

Satu perkhidmatan berasingan menerima nasib yang berbeza. Tiada peruntukan untuk Skim Perubatan Madani disenaraikan dalam anggaran kementerian bagi 2027, selepas pembiayaannya jatuh daripada RM100 juta kepada RM50 juta pada 2026. Skim yang diperkenalkan sebagai projek rintis pada Jun 2023 di bawah bekas Menteri Kesihatan Dr Zaliha Mustafa itu memberi subsidi rawatan bagi penyakit ringan akut di klinik pengamal perubatan am swasta kepada golongan berpendapatan rendah yang layak. Skim itu tidak meliputi rawatan susulan rutin bagi penyakit kronik.

Ketiadaan pembiayaan itu disifatkan sebagai pemansuhan skim berkenaan. Namun, Pengarah Hospital Kuala Lumpur Dr Harikrishna K R Nair merujuk pada 10 Oktober kepada penyumberan luar kes lebih ringan di bawah Skim Perubatan MADANI dan berkata peruntukannya telah meningkat. Kenyataan itu bercanggah dengan ketiadaan peruntukan dalam belanjawan dan mungkin merujuk kepada aturan penyumberan luar yang berbeza. Status skim serta perbezaan antara kedua-dua program perlu diperjelas.

Peruntukan kekal RM80 juta bagi PeKa B40, RM20 juta bagi Majlis Pelancongan Kesihatan Malaysia dan RM21.6 juta bagi Pusat Kecemerlangan Kesihatan Mental Kebangsaan. Tabung Bantuan Perubatan meningkat kepada RM60 juta, manakala saringan talasemia percuma akan diperluas kepada pasangan dan anak pembawa gen.

Rekod digital bergerak ke arah pelaksanaan di hospital

Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia akan melabur RM1 bilion dalam rekod perubatan elektronik di kemudahan kesihatan. Ini merupakan komitmen institusi yang berasingan daripada peruntukan RM47.7 bilion yang dinyatakan kementerian dan tidak sepatutnya dianggap sebagai sebahagian daripada jumlah itu tanpa pengesahan.

Di Hospital Kuala Lumpur, Harikrishna berkata kerja infrastruktur merangkumi penggantian lif dan pemodenan sistem elektrik, ketika hospital berusia 156 tahun itu menuju ke arah Sistem Maklumat Kesihatan berkomputer sepenuhnya. Beliau berkata HKL ialah antara 16 hospital yang dijadualkan melaksanakan sistem itu pada 2027, dengan RM200 juta diperuntukkan bagi inisiatif tersebut. Hubungan antara peruntukan itu dengan komitmen RM1 bilion yang lebih luas tidak diperincikan.

Harikrishna menjelaskan bahawa pakar daripada pelbagai disiplin boleh mengakses maklumat elektronik, sekali gus mengurangkan keperluan pesakit mengulangi butiran perubatan yang sama dalam setiap konsultasi. Beliau turut berkata peruntukan tambahan akan menyokong penggunaan ubat yang lebih baharu dan lebih banyak prosedur.

Pentadbiran kemudahan swasta pula bakal mengalami perubahan digital yang berasingan. Kuljit berkata portal e-CKAPS dijangka membolehkan pelesenan sepenuhnya dalam talian mulai 2027, dengan sasaran memendekkan masa pemprosesan sehingga 65 peratus. Itu ialah sasaran, bukannya hasil yang telah diukur.

MediAsas cetus persoalan kemampuan membayar

Kerajaan mengumumkan MediAsas sebagai pelan perlindungan kesihatan mampu milik yang dijadualkan diperkenalkan pada Januari 2027. Bayaran hospital yang dicadangkan berdasarkan diagnosis dan jenis rawatan, pendekatan yang bertujuan menjadikan kos lebih mudah dijangka berbanding bil berasingan bagi setiap perkhidmatan.

Pusat Galen menentang cadangan membenarkan mereka yang berumur bawah 55 tahun menggunakan simpanan dalam Akaun Sejahtera Kumpulan Wang Simpanan Pekerja untuk membayar premium, dengan alasan langkah itu akan melemahkan jaminan kewangan ketika persaraan. Pusat itu turut mempersoalkan cadangan subsidi RM200 pada tahun pertama bagi pekerja perusahaan kecil dan sederhana yang layak.

Azrul berkata subsidi itu mungkin menggalakkan penyertaan tanpa menyelesaikan isu kemampuan membayar selepas tempohnya tamat. Persoalan tentang pengecualian, kenaikan premium, sumbangan pesakit terhadap bil dan perbelanjaan yang tidak dilindungi insurans juga masih belum terjawab. Pengumuman itu tidak menyelesaikan kebimbangan berkenaan atau menetapkan kos berterusan pelan itu bagi setiap isi rumah.

Langkah lain termasuk peluasan pelepasan cukai pendapatan kepada penjagaan selepas bersalin dan pengurangan cukai perkhidmatan bagi penjagaan warga emas daripada 8 peratus kepada 6 peratus, dengan pengecualian penuh bagi yuran penjagaan tahunan sehingga RM96,000. Pusat Galen menyambut baik pelepasan itu tetapi berkata bantuan tersebut terhad untuk isi rumah yang tidak mampu membayar perkhidmatan berbayar atau tidak mendapat manfaat daripada potongan cukai pendapatan.

Azrul menggesa rangka kerja nasional yang meliputi penjagaan di rumah, kejururawatan komuniti, pemulihan, bantuan sementara untuk penjaga keluarga, perkhidmatan kediaman dan penjagaan paliatif, dengan pembiayaan mampan. Perbezaannya ialah antara mengurangkan kos perkhidmatan berbayar sedia ada dengan memastikan keluarga yang tidak mampu membelinya turut mendapat akses kepada penjagaan.

Cadangan pencegahan tidak dimasukkan dalam belanjawan

Pusat Galen mengkritik ketiadaan kenaikan lanjut duti eksais rokok dan komitmen untuk memansuhkan subsidi gula. Pusat itu mencadangkan kenaikan duti rokok daripada 42 sen kepada 65 sen sebatang pada 2027, diikuti kenaikan tahunan sehingga 95 sen menjelang 2031.

Pusat itu menganggarkan jadual cukai tembakau yang dicadangkan boleh menjana hasil tambahan lebih RM2 bilion menjelang 2031. Pusat itu juga menganggarkan subsidi pengilang gula berjumlah RM400 juta hingga RM500 juta setahun. Angka-angka ini ialah anggaran dan saranan pusat tersebut, bukannya langkah hasil yang diterima pakai atau penjimatan yang disahkan dalam Belanjawan 2027.

MMA menggesa agar pengamal perubatan am swasta memainkan peranan lebih besar dalam pencegahan, pengesanan awal dan pengurusan berterusan penyakit kronik. Saranan itu penting susulan ketiadaan peruntukan bagi Skim Perubatan Madani, walaupun skim itu sendiri meliputi penyakit ringan akut dan bukannya penjagaan rutin penyakit kronik.

Langkah seterusnya melibatkan beberapa tarikh:

• 8 September 2026: Nahas helikopter Perkhidmatan Doktor Udara mengorbankan lima orang di Sarawak.
• 8 Oktober 2026: Dzulkefly mendedahkan bilangan doktor yang tidak melapor diri untuk jawatan tetap di Sabah dan Sarawak.
• 9 Oktober 2026: Anwar membentangkan Belanjawan 2027 dan mengumumkan pelantikan tetap bagi lebih 9,000 doktor kontrak.
• 10 Oktober 2026: HKL memperincikan rancangan infrastruktur dan sistem digitalnya.
• Januari 2027: MediAsas dijadualkan diperkenalkan.
• Sepanjang 2027: Pelantikan tetap doktor, pelaksanaan sistem maklumat hospital di 16 hospital dan pelesenan kemudahan swasta dalam talian dijangka diteruskan.

Butiran pelaksanaan yang masih diperlukan termasuk jumlah sebenar yang menerima pelantikan, peluang untuk bekas doktor kontrak kembali berkhidmat, premium dan perlindungan MediAsas serta status Skim Perubatan Madani. Masa menunggu pesakit dan kapasiti perkhidmatan dengan kakitangan mencukupi akan menunjukkan sama ada langkah yang diumumkan itu benar-benar menambah perkhidmatan rawatan.

Perkara Utama

• Kementerian menerima RM47.704 bilion, kira-kira 2.55 peratus lebih tinggi berbanding 2026.
• Hampir semua pembiayaan tambahan disalurkan kepada perbelanjaan mengurus; peruntukan pembangunan meningkat kira-kira RM5 juta berbanding peruntukan asal 2026.
• Lebih 9,000 doktor kontrak akan ditawarkan jawatan tetap, namun kekurangan kakitangan dan masalah pengekalan masih berterusan.
• Belanjawan memperuntukkan dana untuk 400 ambulans, pembaikan kemudahan dan RM200 juta bagi rawatan pesakit secara penyumberan luar.
• Tiada peruntukan 2027 bagi Skim Perubatan Madani disenaraikan, manakala kenyataan hospital tentang penggunaannya yang berterusan perlu diperjelas.
• MediAsas dijadualkan bermula pada Januari 2027, namun kebimbangan mengenai kemampuan membayar dan simpanan persaraan masih belum terjawab.