MMA Malaysia Tuntut Penjelasan Mengenai Pengecualian Nikotin Ketika Larangan Vape dan Pertikaian Cukai RM354 Juta Bertembung

Cadangan pengecualian baharu menyorot dasar vape

Persatuan Perubatan Malaysia (MMA) menuntut penjelasan daripada Menteri Kesihatan Dzulkefly Ahmad berhubung cadangan untuk sekali lagi mengecualikan nikotin cecair daripada Senarai Racun, beberapa bulan selepas Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur membatalkan pengecualian terdahulu pada Mei 2026.

Pertikaian itu kini melangkaui soal sama ada cecair vape boleh dijual di kedai biasa. Kerajaan menarik balik rayuannya terhadap keputusan itu pada 18 Ogos, ahli Parlimen menuntut bayaran balik duti vape berjumlah lebih RM354 juta, manakala pentadbiran sebelum ini menyasarkan larangan vape di seluruh negara pada 2026.

Presiden MMA Dr L Sivanaesan, yang nama penuhnya ialah Dr Sivanaesan Letchumanan, berkata cadangan pengecualian itu kelihatan bercanggah dengan hala tuju yang dijanjikan. Beliau mahu menteri menjelaskan rasional kesihatan awamnya dan memberikan jadual masa yang jelas untuk mengharamkan produk vape.

Persatuan Farmasi Malaysia mengesahkan bahawa Lembaga Racun menyokong cadangan baharu itu. Perbincangannya adalah sulit. Pengecualian baharu memerlukan menteri mengeluarkan perintah dan menyiarkannya dalam Warta, rekod rasmi yang digunakan untuk memberikan kesan undang-undang kepada keputusan sedemikian.

Sivanaesan, yang berucap sebagai presiden MMA, menggesa penjelasan segera:

Kami menggesa menteri kesihatan supaya segera menjelaskan perkara ini dan menerangkan rasional kesihatan awam bagi cadangan pengecualian tersebut.

Mengapa keputusan 2023 dibatalkan

Bekas menteri kesihatan Dr Zaliha Mustafa mengecualikan nikotin cecair dan gel yang digunakan dalam produk vape daripada Senarai Racun pada 2023. Kerajaan berhujah bahawa membawa industri itu keluar daripada pasaran gelap akan membolehkannya memantau perniagaan dan mengutip cukai.

Menurut Sivanaesan, Lembaga Racun menentang pengecualian tersebut. Kumpulan kesihatan awam turut mencabar keputusan itu, lalu pertikaian berkenaan dibawa ke Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur.

Pada Mei 2026, mahkamah memutuskan pengecualian itu menyalahi undang-undang, antaranya kerana rundingan dengan Lembaga Racun tidak mencukupi. Mahkamah menyifatkan keputusan itu sebagai tidak rasional dan mendapati pertimbangan ekonomi, khususnya rancangan mengenakan cukai ke atas cecair yang mengandungi nikotin, menjadi pendorong utamanya.

Mahkamah turut mengenal pasti kelompangan kawal selia antara pengecualian 2023 dengan permulaan kuat kuasa Akta Kawalan Produk Merokok Demi Kesihatan Awam 2024 pada 1 Oktober 2024. Nikotin telah dikeluarkan daripada kerangka racun sebelum kerangka pengganti bagi produk merokok berkuat kuasa.

Kerajaan menarik balik rayuannya menyebabkan keputusan itu kekal berkuat kuasa. Oleh itu, nikotin cecair dan gel yang digunakan dalam produk vape kembali tertakluk pada kawalan di bawah Akta Racun 1952, termasuk kerangka racun Kumpulan C, yang secara umumnya mengehadkan pembekalan kepada saluran perubatan atau farmasi yang ditetapkan undang-undang.

Bagaimana pertikaian ini sampai ke tahap sekarang

Pertikaian semasa di Malaysia menggabungkan keputusan yang dibuat dalam tempoh lebih tiga tahun. Kronologi ini menjelaskan mengapa cadangan baharu itu mencetuskan penelitian terhadap tatacara undang-undang dan niat kerajaan.

• 2023: Zaliha mengecualikan nikotin cecair dan gel yang digunakan dalam produk vape daripada Senarai Racun. Kutipan duti eksais vape bernikotin bermula pada April tahun itu.
• 1 Oktober 2024: Akta Kawalan Produk Merokok Demi Kesihatan Awam 2024 serta peraturan pelaksanaannya mula berkuat kuasa.
• Mei 2026: Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur membatalkan pengecualian 2023.
• Jun 2026: Dzulkefly mengakui bahawa penemuan dadah sintetik berbahaya dalam produk vape memberikan asas kukuh untuk larangan di seluruh negara.
• Julai 2026: Kementerian Dalam Negeri mendedahkan rampasan dan penahanan berkaitan produk vape yang disyaki mengandungi bahan terlarang.
• 18 Ogos 2026: Kerajaan menarik balik rayuannya terhadap keputusan Mahkamah Tinggi.
• 26 Ogos 2026: Dzulkefly berkata Kementerian Kesihatan akan menjelaskan penarikan balik rayuan itu.
• 2 September 2026: Dua Ahli Parlimen menggesa penjualan runcit vape bernikotin dan kutipan duti eksais dihentikan.

Cadangan untuk mengembalikan pengecualian itu dibuat susulan perkembangan tersebut. Bagi MMA, isu utamanya ialah sama ada kerajaan bersedia mengekalkan pasaran komersial vape bernikotin atau masih berhasrat menutupnya melalui larangan di seluruh negara.

Dua undang-undang kini membentuk pasaran

Akta Racun mengawal nikotin sebagai suatu bahan. Akta Kawalan Produk Merokok Demi Kesihatan Awam 2024, yang dikenali sebagai Akta 852, mengawal produk merokok termasuk produk vape. Perniagaan perlu memahami bagaimana kedua-dua set kewajipan itu terpakai kepada produk mereka.

Akta 852 mentakrifkan bahan merokok secara meluas. Takrifnya merangkumi nikotin, propilena glikol, gliserol dan trietilena glikol. Ini menjadikan skop kerangka produk merokok lebih luas daripada nikotin sahaja.

Direktori Undang-undang Kawalan Tembakau menyenaraikan Akta 852 sebagai undang-undang utama kawalan tembakau Malaysia. Direktori itu menyenaraikan peraturan yang mengawal penjualan, pendaftaran produk, pembungkusan dan pelabelan, serta peraturan bagi kawasan larangan merokok.

Oleh itu, akses runcit biasa kepada nikotin cecair bergantung pada statusnya di bawah kerangka racun, di samping keperluan yang mengawal produk vape siap. Cadangan pengecualian baharu itu bertujuan mengubah kedudukan nikotin dalam aturan tersebut.

Setakat 4 September, kerajaan belum mengeluarkan penjelasan awam yang muktamad tentang bagaimana kedua-dua undang-undang itu perlu beroperasi bersama selepas penarikan balik rayuan. Sokongan Lembaga Racun yang dilaporkan itu juga bermakna perintah pengecualian baharu perlu disiarkan sebelum penjualan komersial biasa boleh disambung melalui saluran tersebut.

Undang-undang sedia ada memperuntukkan kuasa untuk mengehadkan produk

Seksyen 21 dalam Akta Kawalan Produk Merokok memberikan laluan kepada menteri kesihatan untuk melarang atau mengehadkan produk ketika berlaku situasi akut atau kritikal yang serius mengancam nyawa, kesihatan atau keselamatan.

Prosedur itu bermula dengan nasihat daripada Ketua Pengarah. Menteri kemudian boleh menubuhkan jawatankuasa untuk menyelaras tindakan dan menasihati mengenai situasi tersebut. Jika berpuas hati bahawa bahaya itu memenuhi ambang undang-undang, menteri boleh bertindak berdasarkan syor jawatankuasa melalui perintah yang disiarkan dalam Warta.

Perintah sedemikian boleh melarang atau mengehadkan pengimportan, pembuatan, pengedaran atau penjualan, dengan syarat yang ditetapkan oleh menteri. Peruntukan itu mengaitkan kuasa tersebut dengan penilaian kecemasan kesihatan dan proses membuat keputusan yang ditetapkan.

Akta 852 turut memperincikan kewajipan perniagaan yang telah beroperasi ketika peruntukan pendaftaran berkaitan mula berkuat kuasa. Seksyen 54 mewajibkan pengimport, pengilang dan pengedar sedia ada yang tertakluk pada peralihan itu memohon pendaftaran dalam tempoh enam bulan dari tarikh permulaan kuat kuasa.

Jika Ketua Pengarah menolak permohonan, Seksyen 54 mewajibkan perniagaan berkenaan menarik balik produknya dan menghentikan penjualannya atas perbelanjaan sendiri. Oleh itu, keputusan pendaftaran boleh menyebabkan kos langsung bagi stok yang telah dihasilkan atau diedarkan.

Rampasan dadah menambah tekanan untuk mengharamkan vape

Kementerian Dalam Negeri mendedahkan pada Julai bahawa pihak berkuasa merampas 718.43 kilogram produk vape yang disyaki mengandungi bahan terlarang antara 2023 hingga Jun 2026. Kes-kes itu melibatkan 585 penahanan daripada 400 siasatan.

Angka tersebut menjadi asas utama tuntutan MMA supaya tindakan lebih tegas diambil. Persatuan itu berkata peranti vape semakin digunakan untuk mengambil bahan terlarang berbahaya, sekali gus meluaskan kebimbangannya melangkaui kebergantungan kepada nikotin.

Sivanaesan memberi amaran tentang kemungkinan kebergantungan dadah, komplikasi perubatan serius, tekanan terhadap perkhidmatan kesihatan dan masalah keselamatan awam. Hujah beliau ialah pengawalseliaan penjualan nikotin sahaja tidak dapat menangani keseluruhan jenis bahan yang diambil melalui peranti vape.

Dzulkefly sendiri mengakui pada Jun bahawa penemuan dadah sintetik berbahaya dalam produk vape memberikan asas kukuh untuk larangan di seluruh negara. Kini MMA bertanya bagaimana pendirian itu selaras dengan cadangan yang akan membuka semula pengecualian bagi cecair nikotin.

Kanak-kanak dan golongan muda kekal menjadi kebimbangan utama persatuan itu. Nikotin amat ketagihan, dan MMA berkata usaha mencegah satu lagi generasi daripada bergantung kepadanya perlu diutamakan berbanding mengekalkan penjualan komersial.

Duti RM354 juta menjadi satu lagi pertikaian

Ahli Parlimen Petaling Jaya Lee Chean Chung dan Ahli Parlimen Kuala Langat Dr Ahmad Yunus Hairi pada 2 September menggesa penjualan runcit biasa vape bernikotin dan kutipan duti eksais dihentikan susulan keputusan mahkamah dan penarikan balik rayuan.

Lee turut menuntut bayaran balik duti berjumlah lebih RM354 juta yang dikutip sejak April 2023. Katanya, jumlah itu terus meningkat kira-kira RM8 juta sebulan.

Pada kadar bulanan itu, kutipan setahun lagi akan menambah kira-kira RM96 juta. Pengiraan tersebut menunjukkan mengapa masa sesuatu keputusan kerajaan penting dari segi kewangan, selain persoalan segera berhubung penjualan.

Lee memetik afidavit yang dikemukakan Setiausaha Agung Perbendaharaan Johan Mahmood Merican dalam prosiding mahkamah. Menurut Lee, afidavit itu menyatakan bahawa pembatalan pengecualian nikotin akan menjejaskan asas kutipan duti eksais bagi bahan tersebut. Duti eksais ialah cukai yang dikenakan ke atas barangan tertentu.

Bayaran balik itu masih merupakan tuntutan ahli Parlimen. Dalam laporan pertikaian setakat 4 September, keputusan kerajaan mengenai pembayaran balik dan jumlah muktamad masih belum dibuat.

Perniagaan mahukan kejelasan mengenai stok dan pematuhan

Dewan Perniagaan Vape Malaysia berhujah bahawa perniagaan telah melabur untuk memenuhi keperluan Akta 852 dan memerlukan kerangka kawal selia yang stabil. Persatuan Pengguna Vape Malaysia turut menggesa peraturan yang jelas serta penguatkuasaan berterusan undang-undang itu demi pengguna dewasa.

Bagi perniagaan, ketidakpastian ini melibatkan produk berdaftar, import, nikotin cecair mentah serta stok yang dutinya telah dibayar. Perubahan kedudukan undang-undang boleh menjejaskan sama ada barangan tersebut boleh diedarkan atau dijual serta cara perniagaan mengurus komitmen sedia ada.

Persatuan Pengeluar Vapor Elektronik dan Alternatif Tembakau Malaysia sebelum ini memohon tempoh peralihan sekurang-kurangnya enam bulan jika kerajaan memperkenalkan larangan vape. Menurutnya, perniagaan memerlukan masa untuk mengurus inventori, import, bahan mentah dan urusan komersial.

MMA mengambil pendirian berbeza mengenai matlamat yang diingini. Persatuan itu mahu pasaran dihapuskan melalui larangan di seluruh negara, bukannya dikekalkan melalui pengawalseliaan. Tuntutan yang berbeza ini mendesak kerajaan supaya segera menjelaskan peraturan yang berkuat kuasa sekarang serta dasar yang ingin dilaksanakan.

Menteri berdepan keputusan mengenai kebenaran dan larangan

Dzulkefly berkata kerajaan sedang mengkaji larangan vape secara berperingkat di seluruh negara. MMA berkata pentadbiran menyasarkan pelaksanaannya pada 2026 dan mahu komitmen itu ditegaskan semula dengan jadual pelaksanaan.

Pengecualian nikotin baharu dan larangan pada masa hadapan memerlukan keputusan yang berbeza. Pengecualian itu akan mengubah kedudukan nikotin cecair di bawah kerangka racun. Larangan pula memerlukan kerajaan menetapkan produk dan kegiatan yang hendak dilarang, kuasa undang-undang yang akan digunakan serta tarikh pelaksanaannya.

Sokongan Lembaga Racun yang dilaporkan itu berbeza daripada tentangan lembaga tersebut pada 2023. Perbincangan sulitnya menyebabkan orang ramai tidak mendapat penjelasan tentang sebab ia menyokong cadangan baharu itu. MMA meminta menteri kesihatan mengemukakan rasional kesihatan di sebalik keputusan tersebut.

Tugas segera Malaysia ialah menjelaskan hubungan antara keputusan mahkamah, kawalan nikotin dan Akta 852. Pilihan dasar yang lebih luas ialah sama ada penjualan terkawal merupakan aturan sementara sebelum larangan atau model yang ingin dikekalkan oleh kerajaan. Peruncit, pengguna dan perkhidmatan kesihatan memerlukan arahan yang konkrit sementara keputusan itu dimuktamadkan.

Perkara Utama

• MMA mahu Dzulkefly Ahmad menjelaskan cadangan pengecualian nikotin cecair dan memberikan jadual masa bagi larangan vape di seluruh negara.
• Lembaga Racun dilaporkan menyokong cadangan baharu itu, dan sokongannya disahkan oleh Persatuan Farmasi Malaysia.
• Mahkamah Tinggi membatalkan pengecualian 2023 pada Mei 2026. Kerajaan menarik balik rayuannya pada 18 Ogos.
• Akta 852 mengawal produk vape dan memberikan kuasa untuk mengehadkan atau melarang produk ketika situasi kesihatan akut atau kritikal.
• Kementerian Dalam Negeri merekodkan rampasan 718.43 kilogram produk vape yang disyaki mengandungi bahan terlarang, dengan 585 penahanan dalam 400 kes, dari 2023 hingga Jun 2026.
• Ahli Parlimen menuntut kutipan duti eksais vape bernikotin dihentikan, manakala Lee Chean Chung menuntut bayaran balik melebihi RM354 juta.
• Pengecualian baharu memerlukan perintah menteri yang disiarkan dalam Warta. MMA turut menuntut tarikh yang jelas bagi larangan yang dijanjikan.