Dewan Filipina Luluskan Belanjawan 2027 Sebanyak P7.2 Trilion Ketika Peningkatan Bantuan dan Pemotongan Projek Diteliti

Peralihan perbelanjaan hampir P199 bilion diteliti

Dewan Perwakilan Filipina meluluskan cadangan belanjawan negara 2027 sebanyak P7.2 trilion pada bacaan ketiga dan terakhir pada Isnin, 12 Oktober 2026, lalu menghantar pelan perbelanjaan itu ke Senat di tengah-tengah pertikaian mengenai peningkatan dana bantuan, pemotongan projek pengangkutan utama dan pendedahan pindaan kongres.

Rang Undang-Undang Dewan No. 10858 diluluskan dengan 13 anggota parlimen mengundi menentang dan seorang berkecuali. Laporan berbeza mengenai jumlah undi menyokong: dua laporan menyatakan 281 undi menyokong, manakala satu lagi menyatakan 282. Percanggahan itu tidak mengubah keputusan, tetapi jumlah tepat perlu disahkan melalui rekod pengundian rasmi.

Pertikaian lebih besar berkisar pada jumlah wang yang dipindahkan oleh Dewan. Pindaan yang dibentangkan kepada umum berjumlah kira-kira P116.3 bilion, manakala penilaian teknikal oleh pencetus bersama Gabungan Belanjawan Rakyat, Adolfo Jose "AJ" Montesa, mengenal pasti peningkatan P198.9 bilion merentas 123 butiran belanjawan, yang diimbangi oleh pengurangan merentas 87 butiran lain.

Penilaian itu menunjukkan perubahan keutamaan perbelanjaan, bukannya peningkatan had P7.2 trilion. Dana dialihkan kepada infrastruktur tempatan dan program bantuan, manakala peruntukan bagi projek yang dibantu asing, tindak balas bencana dan beberapa perkhidmatan kesihatan dikurangkan. Pengkritik berhujah bahawa peruntukan yang terhasil boleh mengukuhkan naungan politik menjelang pilihan raya kebangsaan 2028. Pemimpin Dewan menolak dakwaan bahawa pindaan itu merupakan perbelanjaan tong babi.

Antara anggota parlimen yang menentang rang undang-undang itu ialah Wakil ACT Teachers Antonio Tinio, Wakil Mamamayang Liberal Leila de Lima, Wakil Navotas Toby Tiangco dan Wakil Kamanggagawa Elijah San Fernando. De Lima mengaitkan bantahannya dengan masa dan hala tuju peningkatan bantuan tersebut.

"Belanjawan ini tidak berteraskan rakyat. Ia berteraskan pilihan raya," kata De Lima.

Cadangan eksekutif sebelum pindaan

Kenyataan penyerahan belanjawan Jabatan Belanjawan dan Pengurusan menyifatkan cadangan eksekutif itu bersamaan 21.7% daripada keluaran dalam negara kasar dan 6% lebih besar berbanding belanjawan 2026. Kenyataan itu merekodkan permulaan pertimbangan kongres, bukan kelulusan akhir Dewan.

Perkhidmatan sosial menerima P2.456 trilion dalam cadangan itu, manakala perkhidmatan ekonomi menerima P1.833 trilion. Program infrastruktur Build Better More diperuntukkan P1.467 trilion, atau 4.4% daripada KDNK. Pendidikan asas, melalui Jabatan Pendidikan, menerima peruntukan jabatan terbesar sebanyak P976 bilion.

DBM turut melaporkan belanjawan sektor kesihatan terkonsolidasi sebanyak P1.06 trilion, bersamaan 3.19% daripada KDNK, berbanding 2.68% pada tahun semasa. Angka sektor yang luas itu tidak sepatutnya dikelirukan dengan peruntukan lebih kecil sebanyak P353.8 bilion yang disenaraikan bagi Jabatan Kesihatan, hospital khusus dan PhilHealth.

Sebahagian besar peningkatan belanjawan sudah diperuntukkan kepada obligasi termasuk Peruntukan Cukai Negara untuk kerajaan tempatan dan pelarasan gaji di bawah Perintah Eksekutif No. 64. Perbezaan ini penting: pertumbuhan jumlah belanjawan tidak bermakna Kongres mempunyai jumlah yang sama untuk program baharu sepenuhnya.

Rangka kerja fiskal yang dicadangkan kerajaan mengandaikan defisit sebanyak 5.1% daripada KDNK dan nisbah hutang kepada KDNK sebanyak 64.6%. Defisit bermaksud perbelanjaan melebihi hasil, sekali gus memerlukan pembiayaan. Angka-angka ini ialah unjuran perancangan yang dibentangkan semasa perbahasan, bukan hasil yang diukur bagi 2027.

Bagaimana rang undang-undang itu sampai ke undian akhir

Dewan menyelesaikan kelulusan akhir 62 hari selepas menerima pelan perbelanjaan eksekutif, menurut laporan mengenai kelulusannya. Pertikaian utama mengenai ketelusan timbul semasa peringkat pindaan, selepas perbahasan umum dan sebelum undian akhir.

• 11 Ogos 2026: DBM menetapkan tarikh penerbitan Belanjawan Perbelanjaan dan Sumber Pembiayaan 2027.
• 15 September: Dewan membahaskan prinsip dan peruntukan umum belanjawan.
• 1 Oktober: Jawatankuasa Kecil Semakan Pindaan Belanjawan membentangkan cadangan perubahan perbelanjaan melalui siaran langsung.
• 7 Oktober: Dewan menerima pindaan secara aklamasi dan, menurut beberapa laporan, meluluskan rang undang-undang itu pada bacaan kedua.
• 9 Oktober: Penemuan lanjut badan pemantau tersebar menjelang undian akhir.
• 12 Oktober: Dewan meluluskan rang undang-undang itu pada bacaan ketiga dan terakhir.

Satu laporan menyatakan bacaan kedua berlangsung pada Khamis dan bukannya Rabu, 7 Oktober. Kebanyakan laporan menyebut hari Rabu sebagai tarikhnya. Kenyataan rasmi DBM bertarikh 15 September berkaitan perbahasan terdahulu dan tidak menjelaskan percanggahan itu.

Mengapa P116 bilion dan P199 bilion berbeza

Penilaian Montesa mendapati perubahan pada 210 daripada 8,835 butiran dalam lembaran kerja belanjawan. Peningkatan P198.9 bilion itu melebihi angka P116.32 bilion yang dibentangkan kepada umum sebanyak kira-kira P82.58 bilion. Pengkritik menyifatkannya sebagai pelarasan kira-kira P80 bilion melebihi jumlah yang didedahkan.

Jabatan Kerja Raya dan Lebuhraya menyumbang sebahagian besar perbezaan itu. Jawatankuasa kecil membentangkan peningkatan kira-kira P11.49 bilion bagi jabatan berkenaan. Sebaliknya, penilaian badan pemantau itu mengira kira-kira P98 bilion ditambah kepada beberapa butiran Jabatan Kerja Raya dan Lebuhraya dan kira-kira P86 bilion dikeluarkan daripada butiran lain.

Angka-angka ini mengukur perkara yang berbeza. Tambahan kasar mengira peningkatan sebelum pengurangan di bahagian lain dalam agensi yang sama ditolak. Peningkatan bersih menolak pengurangan tersebut. Oleh itu, perubahan dalaman yang besar boleh berlaku walaupun jumlah peruntukan jabatan itu hanya meningkat secara sederhana.

Penilaian itu meletakkan belanjawan Jabatan Kerja Raya dan Lebuhraya yang disemak pada P654.1 bilion, berbanding P643.95 bilion dalam cadangan eksekutif. Angka-angka itu menghasilkan peningkatan kira-kira 1.58%, hampir dengan satu anggaran yang dilaporkan iaitu 1.57%; satu lagi laporan menyebut 1.7%. Perubahan kecil dalam jumlah keseluruhan tidak menggambarkan skala pengagihan semula di dalamnya.

Empat peningkatan mendominasi penemuan badan pemantau itu: P42.7 bilion untuk bangunan serbaguna, P29.2 bilion untuk jalan akses, P24.8 bilion untuk bantuan krisis dan P24 bilion untuk bantuan perubatan. Jumlahnya P120.7 bilion, kira-kira 61% daripada tambahan P198.9 bilion.

Bantuan meningkat, tetapi kategorinya berbeza

Laporan kelulusan akhir menyenaraikan tambahan P25 bilion untuk Bantuan kepada Individu dalam Situasi Krisis, atau AICS, Jabatan Kebajikan Sosial dan Pembangunan, serta P24.96 bilion untuk Bantuan Perubatan bagi Pesakit Miskin dan Tidak Berkemampuan dari Segi Kewangan, atau MAIFIP, Jabatan Kesihatan.

Penilaian badan pemantau itu memberikan angka peningkatan yang sedikit berbeza: P24.8 bilion untuk AICS dan P24 bilion untuk MAIFIP. Analisis berasingan meletakkan peruntukan yang disemak masing-masing pada P58.1 bilion dan P48.2 bilion. Perbezaan ini tidak sepatutnya dianggap saling boleh ditukar tanpa penyelarasan butiran belanjawan.

Gabungan itu mengenal pasti tambahan P69.5 bilion bagi program yang dianggapnya terdedah kepada naungan politik, termasuk P10 bilion untuk Bantuan Presiden kepada Petani dan Nelayan serta P4.7 bilion untuk program pekerjaan Tulong Panghanapbuhay sa Ating Disadvantaged Workers oleh jabatan buruh.

Anggaran P69.5 bilion itu berbeza daripada pengelasan awal gabungan tersebut sebanyak P99.41 bilion, atau kira-kira 85% daripada pindaan P116 bilion yang dibentangkan kepada umum, sebagai tanda amaran. Kategori terdahulu itu turut merangkumi sisipan infrastruktur. Kedua-dua anggaran itu tidak membuktikan bahawa keseluruhan jumlah tersebut merupakan perbelanjaan rasuah.

Kebimbangan tertumpu pada akses dan budi bicara. Bantuan boleh memenuhi keperluan mendesak, tetapi pengkritik berhujah bahawa program menjadi alat naungan politik apabila penerima bergantung pada rujukan politik dan bukannya syarat kelayakan yang telus. Yayasan Ibon turut mengkritik cadangan itu sebagai belanjawan jimat cermat, dengan alasan peningkatan bantuan tidak mengimbangi pemotongan perkhidmatan awam penting.

Tambahan lain termasuk P8.12 bilion untuk pendidikan, P20.86 bilion untuk pertanian, P2.35 bilion untuk kontrak perkhidmatan transit awam dan laluan bas EDSA, serta P500 juta untuk keselamatan sekolah. Barangan berkaitan transit itu dilaporkan tidak menerima pembiayaan dalam cadangan awal. Satu penilaian mengenal pasti 38 butiran yang sebelum ini tidak dibiayai, tetapi kini menerima jumlah keseluruhan P18.2 bilion.

Kereta api dan projek bantuan asing kehilangan pembiayaan

Gabungan itu mengenal pasti pengurangan P130 bilion dalam peruntukan untuk projek bantuan asing, daripada P414.8 bilion kepada P284.8 bilion. Ini merupakan pengurangan kira-kira 31.3%, merangkumi sekitar 65% daripada P198.9 bilion yang dikeluarkan daripada butiran belanjawan lain.

Dalam Jabatan Kerja Raya dan Lebuhraya, peruntukan bantuan asing dilaporkan susut daripada P117.7 bilion kepada P44.7 bilion, penurunan P73 bilion atau kira-kira 62%. Pemotongan yang dilaporkan termasuk P53.5 bilion untuk jalan pintas, selain pengurangan yang menjejaskan projek kereta api dan mitigasi banjir.

Laporan berbeza mengenai pecahan pengurangan kereta api. Satu penilaian menyatakan P34.7 bilion sebagai jumlah pengurangan bagi Kereta Api Bawah Tanah Metro Manila dan Kereta Api Komuter Utara Selatan. Satu lagi menyenaraikan P19.7 bilion untuk kereta api bawah tanah dan P34.7 bilion untuk kereta api komuter secara berasingan. Satu lagi laporan menyebut pengurangan P42.8 bilion bagi pinjaman kereta api dan pengangkutan. Angka-angka ini tidak mungkin semuanya merujuk kepada skop yang sama dan perlu dijelaskan.

Gabungan itu memberi amaran bahawa pengurangan peruntukan tidak membatalkan perjanjian pinjaman yang telah ditandatangani. Sebaliknya, ia boleh melambatkan pembinaan atau pengeluaran hasil pinjaman, sementara kerajaan masih tertakluk kepada fi komitmen ke atas baki yang belum dikeluarkan dan kemungkinan penalti. Kesan kewangan bergantung pada kontrak, jadual dan keperluan pembiayaan masing-masing; tiada anggaran kuantitatif bagi kos tersebut ditetapkan di sini.

Jadual perbelanjaan dan pembiayaan DBM menyenaraikan projek bantuan asing mengikut agensi dan pemiutang, perbelanjaan infrastruktur mengikut wilayah, khidmat hutang serta penyelarasan peruntukan yang dicadangkan. Kategori belanjawan eksekutif ini boleh digunakan untuk menyemak perubahan kongres.

Peruntukan daerah cetus bantahan politik

Tinio berkata pejabatnya mengenal pasti 6,212 projek infrastruktur baharu bernilai kira-kira P180 bilion, menjadikan jumlah butiran Jabatan Kerja Raya dan Lebuhraya sebanyak 16,720. Angka ini mengukur projek yang baharu dimasukkan dan tidak sepatutnya disamakan secara automatik dengan anggaran peningkatan P198.9 bilion oleh Montesa merentas lembaran kerja belanjawan.

Gabungan itu mendapati pejabat pusat Jabatan Kerja Raya dan Lebuhraya kehilangan P42 bilion, manakala 158 pejabat kejuruteraan daerah menerima tambahan sejumlah P54 bilion. Ia turut mengenal pasti P54.6 bilion dikeluarkan daripada program pembangunan rangkaian dan P7.4 bilion daripada infrastruktur banjir, di samping P74.1 bilion ditambah kepada program penumpuan jabatan itu.

Angka Tinio meletakkan peruntukan Pejabat Kejuruteraan Daerah Ilocos Norte Kawasan Pilihan Raya Pertama pada P4.79 bilion selepas peningkatan P4.38 bilion. Pejabat itu berkhidmat untuk kawasan pilihan raya kongres Ketua Dewan Ferdinand Alexander "Sandro" Marcos. Jumlah peruntukan besar lain termasuk Nueva Ecija Kawasan Pilihan Raya Pertama sebanyak P3.91 bilion, Bulacan Kawasan Pilihan Raya Kedua P3.5 bilion, Isabela Kawasan Pilihan Raya Keempat P3.1 bilion dan Metro Manila Kawasan Pilihan Raya Ketiga P2.99 bilion.

Kedudukan berasingan bagi peningkatan meletakkan Davao de Oro Kawasan Pilihan Raya Pertama pada P1.68 bilion, Misamis Occidental Kawasan Pilihan Raya Kedua P1.65 bilion, South Cotabato Kawasan Pilihan Raya Kedua P1.58 bilion dan Isabela Kawasan Pilihan Raya Keempat P1.52 bilion. Tinio membandingkannya dengan peruntukan yang dilaporkan berjumlah kira-kira P40 juta setiap satu untuk pejabat kejuruteraan di Bandar Davao.

Satu laporan memberikan P53.7 bilion kepada pejabat Ilocos Norte. Angka itu bercanggah dengan jumlah P4.79 bilion dan laporan lain yang menyatakan P53.7 bilion sebagai peningkatan merentas pejabat kejuruteraan daerah. Angka lebih besar itu tidak boleh dikaitkan dengan Ilocos Norte sahaja secara yakin.

Tinio menggesa penerbitan senarai penuh projek baharu, lokasinya dan pihak yang diketahui mencadangkannya. Perbezaan peruntukan daerah wajar diteliti, tetapi perbezaan itu sahaja tidak membuktikan pilih kasih politik tanpa maklumat mengenai kos, keperluan dan tahap kesediaan projek.

Pemimpin Dewan menyebut tahap kesediaan, pengkritik tuntut pendedahan

Timbalan Speaker Dewan Janette Garin menafikan dakwaan perbelanjaan tong babi dan berkata pindaan infrastruktur mengambil kira tahap kesediaan pelaksanaan, penggunaan perbelanjaan, masalah akses tanah dan keperluan reka bentuk. Katanya, beberapa projek utama banjir lembangan sungai masih menunggu reka bentuk dan kerja persediaan lain yang mungkin mengambil masa antara satu setengah hingga dua tahun.

Penjelasan beliau memberikan gambaran berbeza mengenai pemotongan itu: wang dialihkan daripada projek yang tidak dapat dilaksanakan segera kepada projek mendesak yang menunggu pembiayaan. Sama ada penjelasan itu merangkumi setiap pindaan yang dipertikaikan perlu ditentukan melalui butiran projek, bukan jumlah keseluruhan agensi sahaja.

Pertikaian berasingan berkaitan Peraturan Dewan 9, Seksyen 28-D, yang mewajibkan laporan terperinci mengenal pasti pengalihan peruntukan, pengubahsuaian dan anggota parlimen yang mencadangkannya. Pengerusi Peruntukan Mikaela Angela Suansing berkata pindaan akan dimasukkan terus ke dalam rang undang-undang dan bukannya diterbitkan dalam laporan berasingan.

Wakil Sorsogon Manuel "Wowo" Fortes Jr. mempertahankan proses itu dengan berkata jawatankuasa telah mematuhi keperluan pelaporan dan memberikan rang undang-undang yang disemak kepada anggota parlimen.

"Pindaan yang diluluskan oleh BARSc dimasukkan ke dalam teks gantian Rang Undang-Undang Dewan No. 10858 di bawah Laporan Jawatankuasa No. 638, seperti yang dikemukakan kepada sidang pleno," kata Fortes.

Tinio mempertikaikan sama ada rang undang-undang yang disemak boleh menggantikan laporan yang diwajibkan. San Fernando berkata rang undang-undang kira-kira 4,000 halaman itu tiba di pejabat anggota parlimen pada pukul 2 pagi, sekali gus tidak memberikan masa semakan yang mencukupi. Beliau turut mempersoalkan mesyuarat 1 Oktober, yang siaran langsungnya dilaporkan bermula pada 5:07 petang dan bukannya 1 tengah hari seperti diumumkan. Tiangco meminta pendedahan program yang dipotong untuk membiayai peningkatan.

Kenyataan belanjawan September DBM menyatakan laporan pindaan akan merangkumi peruntukan mengikut agensi kerajaan dan daerah perundangan. Kenyataan itu turut menyebut Dana Sokongan Kerajaan Tempatan sebanyak P58.53 bilion, yang membolehkan kerajaan tempatan memohon bantuan secara langsung, bukan melalui ahli politik atau orang tengah.

Perkara yang perlu diteliti Senat

Rang undang-undang itu kini akan disemak oleh Senat. Perbezaan antara versi kedua-dua dewan kemudiannya perlu diselaraskan melalui panel bersama kongres sebelum rang undang-undang akhir diserahkan kepada Presiden Ferdinand Marcos Jr. Tiada undian Senat, tarikh akhir penyelarasan atau tarikh tandatangan tertentu diumumkan dalam laporan-laporan ini.

Pakar kewangan awam Zy-za Nadine Suzara menyebut anggaran lebih luas sebanyak P541.4 bilion bagi peruntukan yang didakwa sebagai perbelanjaan tong babi, melebihi peningkatan jumlah belanjawan yang dilaporkan sebanyak P407 bilion, dengan perbezaan P134.4 bilion. Angka itu merupakan pengelasan perbelanjaan merentas belanjawan yang dicadangkan, bukannya dapatan bahawa Dewan menambah P541.4 bilion melalui pindaan. Skopnya berbeza daripada anggaran pengalihan P198.9 bilion dan angka bantuan.

Beberapa pemotongan perkhidmatan juga wajar diteliti: pengurangan yang dilaporkan termasuk P10 bilion daripada Dana Pencen dan Ganjaran, P9.5 bilion daripada dana bencana, P4.9 bilion daripada bekalan kesihatan keluarga dan imunisasi, serta P4.5 bilion daripada kemudahan kesihatan. Peningkatan bantuan perubatan tidak menggantikan vaksin atau infrastruktur hospital kerana program-program itu memenuhi keperluan yang berbeza.

Profesor pentadbiran awam Universiti Makati, Ederson Tapia, mengingatkan bahawa Kongres boleh menyemak perbelanjaan secara sah tanpa perubahan itu secara automatik dianggap sebagai rasuah. Beliau membezakan kuasa tersebut daripada mutu keputusan yang mendasarinya.

"Perbezaan penting ialah antara kesahan pengalihan peruntukan dengan integriti proses di sebaliknya," kata Tapia.

Peruntukan tidak berprogram kekal sebagai satu lagi perkara yang perlu diperjelas. DBM mencadangkan P111.984 bilion, kira-kira 1.6% daripada program perbelanjaan, sebagai kuasa perbelanjaan bersyarat dan bukannya wang yang tersedia secara automatik. Kenyataan penyerahannya merangkumi pembiayaan projek bantuan asing antara tujuan peruntukan itu. Analisis berasingan berhujah bahawa projek terjejas tidak mempunyai perlindungan dana sedia ada. Peruntukan akhir dan syarat pengeluaran akan menentukan sama ada perlindungan sedemikian wujud.

Tugas segera Senat dengan itu lebih khusus daripada menentukan sama ada bantuan atau infrastruktur patut dibiayai. Senat perlu meneliti projek dan perkhidmatan yang kehilangan dana, sebab peruntukan gantian dipilih, sama ada pihak yang mencadangkan dan penerima manfaat didedahkan, serta sama ada projek yang dikontrak masih mempunyai pembiayaan mencukupi untuk diteruskan.

Perkara Utama

• Dewan meluluskan belanjawan 2027 sebanyak P7.2 trilion pada 12 Oktober, dengan 13 undi menentang dan seorang berkecuali; jumlah undi menyokong berbeza antara 281 dan 282.
• Penilaian gabungan mengenal pasti tambahan P198.9 bilion dan pengurangan yang sepadan, berbanding kira-kira P116.3 bilion yang dibentangkan kepada umum.
• Program bantuan dan infrastruktur tempatan menerima tambahan dana, manakala peruntukan bantuan asing dilaporkan berkurang sebanyak P130 bilion.
• Pemotongan kereta api dan beberapa angka peruntukan daerah masih tidak konsisten antara laporan.
• Pemimpin Dewan menyebut tahap kesediaan projek dan pematuhan kepada peraturan pelaporan; pengkritik menuntut butiran pindaan dan senarai projek.
• Senat perlu menyemak rang undang-undang itu sebelum penyelarasan kongres dan pertimbangan presiden.