Pemimpin Wilayah Nepal Tuntut Kuasa Polis, Kawalan Kakitangan dan Pembiayaan Lebih Adil di Sidang Kemuncak Biratnagar

Enam Ketua Menteri Berhimpun, Kuasa Masih Dikuasai Kerajaan Pusat

Enam daripada tujuh ketua menteri Nepal berhimpun di Biratnagar untuk menuntut kawalan terhadap kepolisan, kakitangan awam dan sumber kewangan. Ketua Menteri Gandaki Surendra Raj Pandey berkata, 16 daripada 17 tuntutan daripada mesyuarat wilayah terdahulu masih belum diselesaikan. Malah, tuntutan yang sebahagiannya dipenuhi, iaitu kebenaran mencetak kad lesen memandu, masih menyebabkan wilayah bergantung pada jabatan percetakan pusat, katanya.

Persidangan di Koshi itu menghimpunkan ketua menteri Koshi, Madhesh, Bagmati, Gandaki, Lumbini dan Karnali. Ketua Menteri Sudurpashchim Khagaraj Bhatta tidak hadir kerana pertikaian belanjawan wilayah, namun wilayahnya diwakili oleh ketua setiausaha wilayah. Wakil kerajaan persekutuan tidak menghadiri persidangan itu.

Persidangan itu dijangka berakhir pada Rabu dengan Deklarasi Biratnagar yang merangkumi halangan perundangan, kuasa kewangan dan kerjasama antara wilayah. Ketua Menteri Bagmati Kiran Thapa Magar berkata deklarasi itu akan menubuhkan forum perkongsian untuk ketua-ketua menteri. Dana bantuan bencana bersama dan laluan pelancongan keagamaan turut dicadangkan, sekali gus memperluas agenda melangkaui tuntutan terhadap Kathmandu.

Aduan utama ialah jurang antara tanggungjawab dengan kawalan. Kerajaan wilayah mengendalikan kementerian, meluluskan belanjawan, menggubal undang-undang dan melaksanakan projek pembangunan, namun pemimpin mereka berkata keputusan penting mengenai penempatan polis, jawatan kanan, tanah dan hasil masih berada di bawah kuasa kerajaan persekutuan.

Ketua-ketua menteri itu tidak mengemukakan tuntutan yang serupa. Madhesh mahukan sumber yang sepadan dengan jumlah penduduk dan keperluan perkhidmatannya. Karnali dan Sudurpashchim pula mahu faktor muka bumi yang sukar, kemiskinan dan jurang pembangunan diberi lebih perhatian. Cabaran bersama mereka ialah menterjemahkan keutamaan berbeza itu kepada persetujuan yang boleh dilaksanakan, sambil menjelaskan bagaimana wilayah akan meningkatkan prestasi masing-masing.

Maksud Pertikaian Perlembagaan

Perlembagaan Nepal membahagikan kerajaan kepada peringkat persekutuan, wilayah dan tempatan. Perkara 232 menetapkan bahawa hubungan antara ketiga-tiga peringkat itu hendaklah berasaskan kerjasama, kewujudan bersama dan penyelarasan. Ketua-ketua menteri berhujah bahawa aturan ini tidak dapat berfungsi dengan baik selagi undang-undang dan struktur pentadbiran menjadikan tanggungjawab wilayah bergantung pada kelulusan pusat.

Ketua Menteri Koshi Hikmat Kumar Karki mahu undang-undang memperincikan dengan lebih jelas kuasa yang dimiliki setiap peringkat. Kebimbangannya bersifat praktikal: kerajaan wilayah yang dipilih boleh dipertanggungjawabkan terhadap sesuatu perkhidmatan tanpa mempunyai kuasa jelas terhadap kakitangan, aset atau institusi yang diperlukan untuk menyediakannya.

Karki, ketua menteri wilayah tuan rumah, menyifatkan perhimpunan itu sebagai forum untuk memperkukuh federalisme dan bukannya bantahan terhadap kerajaan tertentu. Dalam kenyataan yang diterjemahkan daripada bahasa Nepali, beliau menggesa sempadan perundangan diperjelas:

Kini undang-undang mesti menetapkan dengan jelas kuasa yang dimiliki kerajaan persekutuan, kuasa wilayah dan kuasa peringkat tempatan.

Thapa Magar dari Bagmati turut berhujah bahawa memindahkan kuasa dari Kathmandu ke ibu kota wilayah sahaja tidak memenuhi tujuan federalisme. Rakyat perlu mendapat akses kepada kerajaan, dasar yang dibentuk mengikut keperluan tempatan dan institusi awam yang bertanggungjawab atas keputusan mereka. Beliau mengenal pasti pertindihan tanggungjawab dan penyelarasan yang lemah sebagai halangan, sambil menolak sikap saling menyalahkan sebagai penyelesaian.

Persetujuan Terdahulu Tinggalkan Senarai Panjang yang Belum Selesai

Mesyuarat Biratnagar menyusuli persidangan wilayah dan penyerahan tuntutan kepada pemimpin persekutuan selama bertahun-tahun. Karki berkata banyak isu yang dibangkitkan sejak 2075 dalam kalendar Nepali masih belum diselesaikan. Pandey mahu persidangan baharu itu meneliti pelaksanaan persetujuan terdahulu dan bukannya sekadar menghasilkan satu lagi senarai tuntutan.

Rangkaian mesyuarat dan langkah yang dirancang termasuk:

• 2075: Ketua-ketua menteri bertemu di Pokhara, antara usaha awal untuk menyelaraskan tuntutan wilayah.
• 15 Asar 2080: Mesyuarat di Pokhara menyediakan 17 perkara dalam penyerahan bersama kepada kerajaan persekutuan.
• 16 Asar 2080: Pemimpin wilayah mengemukakan kebimbangan mereka dalam mesyuarat Majlis Penyelarasan Kebangsaan yang dihadiri Perdana Menteri ketika itu, Pushpa Kamal Dahal.
• 13 Poush 2080: Mesyuarat di Hetauda menyediakan penyerahan bersama berasingan yang mengandungi sembilan perkara.
• 27 Asoj 2083: Persidangan Biratnagar bermula, menurut tarikh yang diterbitkan.
• Rabu selepas pembukaan: Peserta dijangka mengeluarkan Deklarasi Biratnagar.

Menurut Pandey, 16 daripada 17 tuntutan masih belum ditangani, bermakna kira-kira 94 peratus daripada senarai itu masih belum diselesaikan. Angka itu mengukur jumlah tuntutan, bukannya kepentingan relatif atau kosnya. Contoh percetakan lesen yang diberikannya turut menunjukkan bahawa pemindahan kuasa secara rasmi mungkin masih tidak lengkap jika wilayah tidak mempunyai kemampuan untuk melaksanakannya secara bebas.

Kronologi itu mengandungi percanggahan. Laporan menyifatkan pengalaman wilayah itu berlangsung selama sembilan tahun atau hampir sedekad, sedangkan satu laporan meletakkan tarikh persidangan pada 2083 dan menyatakan perlembagaan berkuat kuasa pada 2072. Keterangan itu tidak selaras sepenuhnya, maka tempoh yang berlalu tidak wajar dianggap sebagai ukuran pelaksanaan yang telah disahkan.

Tanggungjawab Polis Tanpa Kuasa Wilayah

Pelarasan polis, iaitu proses penempatan kakitangan dan pembahagian tanggungjawab arahan dalam struktur persekutuan, merupakan antara tuntutan paling lama. Ketua-ketua menteri berkata polis wilayah masih belum diletakkan di bawah kawalan mereka, menyebabkan mereka tidak dapat mengarahkan sebuah institusi keselamatan meskipun dijangka bertanggungjawab terhadap keselamatan awam.

Ketua Menteri Madhesh Krishna Prasad Yadav mengaitkan masalah ini dengan sempadan terbuka wilayah itu dengan India. Katanya, ketiadaan pelarasan polis menyukarkan usaha membanteras penyeludupan dan jenayah. Beliau turut menggesa pemindahan aset, kelengkapan dan rekod, dengan alasan bahawa tanggungjawab tanpa struktur operasi tidak dapat menghasilkan pengurusan keselamatan yang berkesan.

Pandey mengaitkan isu sama dengan tindak balas bencana. Katanya, orang ramai meminta bantuan kerajaan wilayah ketika banjir dan tanah runtuh, namun pemimpin wilayah tidak mempunyai kuasa arahan terhadap polis, yang sering menjadi pasukan pertama diperlukan untuk operasi menyelamat. Tuntutannya berkaitan perlindungan rakyat dan bukannya pengiring tambahan atau kawalan keselamatan peribadi untuk ketua-ketua menteri.

Arjun Bik, yang mengkaji federalisme di Nepal, menyebut ketegangan agama di Kaptangunj, Sunsari, sebagai contoh keadaan yang mungkin mendapat manfaat daripada pengetahuan wilayah. Beliau berhujah bahawa kerajaan yang berpusat di Biratnagar berdekatan mungkin bertindak lebih pantas kerana memahami keadaan sosial setempat. Itu ialah penilaiannya tentang cara kuasa wilayah boleh dilaksanakan, bukannya bukti bahawa struktur arahan yang berbeza semestinya dapat mencegah atau menyelesaikan kejadian itu.

Ketua menteri Bagmati mahu persidangan itu mempertimbangkan tekanan undang-undang rasmi terhadap kerajaan persekutuan berhubung pelarasan polis. Tiada pemfailan mahkamah, perbicaraan atau tarikh akhir pelaksanaan yang mengikat diumumkan dalam laporan mengenai mesyuarat itu.

Kelewatan Pengambilan Kakitangan Menjejaskan Kementerian Wilayah

Ketua Menteri Lumbini Chet Narayan Acharya berkata Akta Perkhidmatan Awam Persekutuan masih tertangguh di parlimen. Beliau berhujah bahawa kelewatan itu menimbulkan ketidakpastian dan menjejaskan semangat kakitangan, manakala pemindahan kuasa pentadbiran yang belum lengkap melemahkan operasi wilayah.

Undang-undang perkhidmatan awam menentukan cara kakitangan awam diambil bekerja, ditempatkan, dinaikkan pangkat dan diuruskan. Bagi wilayah, pertikaian itu memberi kesan langsung kepada pentadbiran harian: sesebuah kementerian mungkin mempunyai program yang diluluskan tetapi tidak mempunyai kepimpinan yang stabil atau kakitangan mencukupi untuk melaksanakannya.

Yadav mempersoalkan amalan berterusan kerajaan persekutuan menghantar setiausaha ke kementerian wilayah. Katanya, sempadan yang lebih jelas perlu diwujudkan antara autonomi wilayah dengan penglibatan persekutuan dalam pentadbiran.

Gandaki telah mencuba penyelesaian sementara. Pandey berkata wilayah itu mewujudkan sekurang-kurangnya satu jawatan pada gred kakitangan ke-11 di setiap kementerian melalui tinjauan organisasi dan pengurusan. Tujuannya adalah untuk membolehkan kakitangan kanan wilayah memastikan urusan berjalan apabila setiausaha persekutuan belum tiba. Beliau turut mengadu bahawa pertukaran yang kerap menjejaskan kesinambungan kerja walaupun setiausaha telah ditempatkan.

Tindakan ini menunjukkan inisiatif wilayah serta batasannya. Gandaki boleh memperkukuh keanggotaan kakitangan di bawah jawatan setiausaha, tetapi Pandey berkata wilayah itu tidak boleh melantik setiausaha kementerian secara bebas mengikut aturan semasa. Laporan persidangan itu tidak menyatakan tarikh undang-undang perkhidmatan awam persekutuan akan diluluskan.

Undang-undang Wilayah Berdepan Sekatan Persekutuan

Pandey mengenal pasti Akta Polis 2012, Akta Pendidikan 2028 dan Akta Hutan 2049, semuanya tarikh dalam kalendar Nepali, sebagai undang-undang lama yang digunakan untuk menyekat tindakan wilayah. Beliau turut menyenaraikan undang-undang pengambilan tanah sebagai halangan. Ini ialah huraian beliau tentang halangan perundangan, bukannya dapatan daripada keputusan mahkamah yang diterbitkan.

Gandaki telah menggubal langkah dalam bidang yang dianggap berada di bawah kuasanya. Pandey berkata undang-undang hutannya dihentikan di mahkamah kerana bercanggah dengan undang-undang persekutuan. Laporan itu tidak mengenal pasti kes, perintah mahkamah atau tarikh pendengaran seterusnya, maka asas perundangan dan jadual waktunya masih belum jelas.

Inisiatif wilayah lain turut menghadapi kesukaran serupa. Aturan Gandaki bagi penjenamaan dan pemasaran minuman keras tempatan terkesan oleh peruntukan eksais persekutuan. Undang-undangnya mengenai penanaman ganja untuk tujuan perubatan dan perindustrian juga berdepan sekatan undang-undang persekutuan, kata Pandey. Oleh itu, kelulusan undang-undang di peringkat wilayah tidak bermakna aktiviti berkenaan boleh diteruskan tanpa perubahan undang-undang lanjut.

Pertikaian mengenai hak terhadap batu, batu kerikil, pasir dan perlombongan turut membawa kesan kewangan. Pandey berkata pertindihan kuasa antara ketiga-tiga peringkat kerajaan mengehadkan kemampuan wilayah mengutip hasil. Sesebuah wilayah mungkin mahu membiayai lebih banyak tugasnya sendiri, tetapi masih bergantung pada penjelasan tentang pihak yang boleh membenarkan kegiatan pengeluaran dan menerima hasilnya.

Pandey berkata Gandaki tidak lagi boleh menunggu undang-undang persekutuan tanpa had dan akan terus menggubal undang-undangnya sendiri. Pendirian beliau menonjolkan isu yang belum selesai: inisiatif wilayah boleh menguji batas kuasa, tetapi campur tangan mahkamah mungkin menggantung pelaksanaan dan bukannya menyelesaikan pembahagian kuasa secara lebih luas.

Pertikaian Tanah Melengahkan Projek Tertentu

Pengambilan tanah memberikan antara contoh paling jelas tentang kesan kawalan pentadbiran terhadap projek yang sudah mempunyai pembiayaan atau tujuan tertentu. Pandey berkata Gandaki tidak mempunyai tanah sendiri walaupun untuk bangunan dewan perhimpunan wilayah dan kementerian. Katanya, tapak dewan perhimpunan itu milik sebuah bekas institusi latihan pembangunan tempatan dan hanya disediakan untuk digunakan, bukannya dipindahkan kepada pemilikan wilayah.

Di lintasan sempadan Korala, wilayah itu memperuntukkan wang untuk membina struktur bagi melindungi pelancong dan pengembara daripada angin dan hujan. Menurut Pandey, kebenaran pada mulanya ditolak kerana tanah itu didaftarkan atas nama pejabat kastam persekutuan. Wilayah itu akhirnya bekerjasama dengan kerajaan tempatan untuk membinanya sebagai pusat penyelamatan kecemasan.

Beliau turut berkata projek zon epal di Manang dan Mustang, yang disokong pinjaman Bank Pembangunan Asia, tidak dapat dilaksanakan kerana tanah yang diperlukan belum diperoleh. Laporan itu tidak menyatakan jumlah pinjaman, belanjawan projek atau tarikh siap baharu.

Contoh-contoh ini membezakan kekurangan wang daripada kekurangan kuasa. Di Korala, wilayah itu telah memperuntukkan dana tetapi tidak dapat segera menggunakan tapak berkenaan. Bagi projek epal pula, sokongan pembiayaan tidak menyelesaikan isu akses kepada tanah. Memindahkan tanggungjawab perbelanjaan tanpa menyelesaikan isu pemilikan dan prosedur kelulusan boleh menyebabkan program terbantut sebelum pembinaan atau pengeluaran bermula.

Tuntutan Pembiayaan Berbeza Mengikut Wilayah

Karki menganggarkan hasil dalaman tahunan Koshi sekitar 4 bilion hingga 5 bilion rupee Nepal, berbanding kurang daripada 1 bilion rupee di Karnali. Berdasarkan angka itu, hasil dalaman Koshi melebihi empat kali ganda hasil Karnali. Angka tersebut ialah anggaran yang diberikan oleh ketua menteri, dan tiada tahun fiskal bersama atau pecahan hasil terperinci dinyatakan.

Ketua Menteri Karnali Mangal Bahadur Shahi berhujah bahawa jumlah penduduk sahaja bukan asas yang memadai untuk mengagihkan wang. Wilayah yang luas dengan penempatan berselerak, muka bumi sukar dan prasarana terhad boleh menanggung kos yang tinggi meskipun jumlah penduduknya lebih kecil. Pembinaan jalan atau penyediaan perkhidmatan merentasi kawasan terpencil memerlukan perbelanjaan yang mungkin tidak diambil kira melalui kiraan penduduk semata-mata.

Bhatta dari Sudurpashchim turut mahu kesukaran geografi, kemiskinan dan tahap pembangunan wilayah itu dijadikan petunjuk utama dalam pemindahan kewangan. Walaupun tidak hadir di Biratnagar, beliau menyuarakan kebimbangan yang sama bahawa peruntukan perlu mengambil kira kos untuk mencapai masyarakat yang kurang mendapat perkhidmatan.

Madhesh berdepan tekanan yang berbeza. Yadav berkata jumlah penduduknya yang besar tidak disertai sumber dan prasarana kesihatan yang sepadan. Beliau menyebut bahawa bilangan katil unit rawatan rapi dengan alat bantuan pernafasan di wilayah itu lebih rendah daripada Bagmati, tetapi tidak memberikan angka yang membolehkan perbandingan berangka dibuat. Tuntutannya ialah pemindahan dana yang mengambil kira jumlah penduduk dan keperluan perkhidmatan awam, di samping pengagihan sumber alam secara adil.

Pendirian ini tidak semestinya bercanggah. Jumlah penduduk mengukur bilangan orang yang memerlukan perkhidmatan; geografi mempengaruhi kos untuk menyediakannya; kemiskinan dan prasarana sedia ada menunjukkan keperluan yang belum dipenuhi. Rundingan yang sukar ialah menentukan wajaran bagi setiap faktor. Tiada formula yang dipersetujui atau peruntukan baharu diumumkan pada hari pembukaan persidangan.

Bantuan Bencana dan Pelancongan Tawarkan Projek Bersama

Thapa Magar mencadangkan dana pengurusan bencana dan bantuan yang melibatkan ketujuh-tujuh wilayah. Beliau merujuk banjir dan tanah runtuh baru-baru ini di Bagmati dan kawasan sekitarnya yang merosakkan lebuh raya, jambatan dan penempatan, serta berkata operasi menyelamat dan pemulihan melibatkan pasukan keselamatan, penjawat awam dan sukarelawan.

Cadangan itu mencerminkan masalah yang tidak terhenti di sempadan wilayah. Kerosakan lebuh raya atau jambatan di sebuah wilayah boleh mengganggu perjalanan dan bekalan di tempat lain. Dana bersama boleh menyediakan mekanisme untuk menyumbang kepada tindak balas bersama, walaupun laporan itu tidak menyatakan jumlah sumbangan yang dicadangkan, peraturan pengurusan atau tarikh penubuhannya.

Karki turut mengenal pasti perubahan iklim dan bencana berkaitan cuaca sebagai cabaran utama. Beliau menggesa wilayah-wilayah melaksanakan pelaburan bersama dan berkongsi hasil di samping usaha menyelesaikan pertikaian undang-undang. Shahi menyeru hubungan lebih erat antara kerajaan dan dewan perhimpunan wilayah, serta perkongsian pengalaman antara wilayah.

Yadav mengemukakan dua dokumen draf dan mencadangkan laluan pelancongan yang menghubungkan Janakpurdham, perayaan Vivah Panchami dan seni Mithila dengan Barahakshetra dan Ramdhuni di Koshi serta Lumbini. Idea itu akan menghubungkan destinasi merentasi beberapa wilayah dan bukannya mempromosikannya secara berasingan. Beliau turut menggesa kerajaan persekutuan menghentikan pembukaan pejabat baharu dan memindahkan pejabat sedia ada kepada wilayah.

Laluan pelancongan, forum perkongsian dan dana bantuan itu masih berupa cadangan atau rancangan yang diumumkan. Tiada satu pun wajar disalah anggap sebagai program yang sudah dibiayai dan beroperasi. Nilai praktikalnya bergantung pada persetujuan mengenai tanggungjawab, komitmen kewangan dan aturan pelaksanaan.

Prestasi Wilayah Turut Menjadi Ujian

Ketua-ketua menteri turut mengakui bahawa sekatan persekutuan bukan satu-satunya punca kelemahan wilayah. Karki menyeru agar pengurusan belanjawan, projek tertangguh dan keberkesanan perbelanjaan pentadbiran diteliti. Acharya mengakui wilayah mempunyai kelemahan sendiri yang perlu diperbaiki.

Pandey berkata wilayah menyumbang kurang daripada lima peratus daripada keseluruhan perbelanjaan pentadbiran ketiga-tiga peringkat kerajaan. Dakwaan itu merujuk kepada perbelanjaan pentadbiran, bukannya bahagian mereka daripada keseluruhan perbelanjaan awam. Tiada akaun asas atau tempoh fiskal dikenal pasti, maka dakwaan itu tidak dapat membuktikan perbandingan kos kerajaan yang telah disahkan.

Shahi berhujah bahawa pembangunan dan penyampaian perkhidmatan bertambah baik di bawah federalisme, manakala jangkaan awam yang belum dipenuhi menimbulkan keraguan terhadap sistem itu. Beliau menyeru agar usaha dan fakta dikemukakan untuk membuktikan hasil. Laporan persidangan itu tidak memberikan jumlah projek atau petunjuk perkhidmatan yang boleh digunakan untuk mengukur dakwaan tersebut.

Pandey turut meletakkan tanggungjawab pada parti politik. Katanya, pemimpin pusat masih menentukan aturan gabungan wilayah, sekali gus menyumbang kepada ketidakstabilan dan mengehadkan kebebasan wilayah dalam struktur parti. Kritikannya ditujukan kepada semua parti dan bukannya hanya pentadbiran persekutuan semasa.

Beliau berkata ketua-ketua menteri telah mengemukakan tuntutan bertulis kepada Perdana Menteri Balendra Shah lima hingga enam bulan lalu, namun tiada kemajuan ketara dalam penyelarasan kakitangan atau pemindahan kuasa. Beliau bercadang meminta satu lagi mesyuarat bersama selepas persidangan. Langkah segera yang diumumkan ialah deklarasi pada Rabu; tiada tarikh maklum balas persekutuan atau jadual perundangan diberikan. Ujiannya ialah sama ada deklarasi itu menetapkan tugasan khusus dan membawa kepada tindakan, sambil wilayah menjelaskan penggunaan kuasa dan wang yang sudah dimiliki.

Perkara Utama

• Enam ketua menteri menghadiri persidangan Biratnagar; Sudurpashchim diwakili oleh ketua setiausahanya.
• Pelarasan polis, undang-undang perkhidmatan awam, kawalan tanah dan pemindahan kewangan merupakan tuntutan utama.
• Pandey berkata 16 daripada 17 tuntutan bersama terdahulu masih belum diselesaikan.
• Madhesh mahukan pembiayaan yang dikaitkan dengan jumlah penduduk dan perkhidmatan; Karnali dan Sudurpashchim mahu faktor muka bumi, kemiskinan dan keperluan pembangunan diberi lebih perhatian.
• Forum perkongsian ketua menteri, dana bantuan bencana bersama dan laluan pelancongan dicadangkan.
• Deklarasi Biratnagar dijangka diumumkan pada Rabu, namun tiada jadual pelaksanaan persekutuan yang mengikat diumumkan.
• Pemimpin wilayah turut mengakui keperluan untuk memperbaik belanjawan, pelaksanaan projek dan prestasi pentadbiran.