Malaysia Berkata 10% Pekerjaan Berdepan Perubahan ketika AI Menguji Kemahiran dan Rancangan Guna Tenaga

Satu daripada 10 pekerjaan berdepan automasi atau perubahan fungsi

Kira-kira 10% pekerjaan sedia ada di Malaysia berdepan automasi atau perubahan fungsi apabila kecerdasan buatan, pendigitalan dan ekonomi hijau membentuk semula pekerjaan, menurut Menteri Ekonomi Akmal Nasrullah Mohd Nasir. Amaran itu hadir seiring sasaran meningkatkan pekerjaan berkemahiran daripada 30.1% tenaga kerja pada 2025 kepada 35% menjelang 2030.

Dalam jawapan bertulis di Dewan Rakyat kepada Jimmy Puah Wee Tse, Ahli Parlimen Tebrau, Akmal memetik kajian Talent Corporation Malaysia pada November 2024. Beliau berkata baki 90% pekerjaan boleh kekal relevan melalui penyesuaian kemahiran. Perbezaan itu penting: kementerian merujuk kepada pendedahan terhadap automasi dan penstrukturan semula, bukannya meramalkan satu daripada 10 pekerja akan kehilangan pekerjaan.

Kerajaan melihat perubahan itu sebagai peluang untuk beralih kepada industri yang menjana nilai ekonomi lebih tinggi dan lebih banyak pekerjaan berkemahiran. Cabarannya ialah memastikan latihan dan pewujudan pekerjaan baharu bergerak cukup pantas untuk pekerja yang tugas sedia ada mereka menjadi kurang bernilai atau hilang.

Beberapa angka membantu menjelaskan skala cabaran itu, tetapi angka berkenaan mengukur perkara yang berbeza. TalentCorp mengenal pasti 620,000 pekerja yang berkemungkinan terjejas dalam 10 sektor. Analisis akademik berasingan menganggarkan 320,000 pekerjaan berisiko dalam senario AI generatif, meningkat kepada kira-kira 680,000 jika penggunaan sistem yang mampu melaksanakan keseluruhan aliran kerja diperluas.

Angka-angka itu tidak boleh dianggap sebagai anggaran yang setara bagi kehilangan pekerjaan di peringkat negara. Skop sektor, andaian teknologi dan perkara yang dikira berbeza-beza, sama ada perubahan tugas, peranan yang lapuk atau kemungkinan pekerja kehilangan pekerjaan. Jika dibaca bersama, angka itu menunjukkan mengapa Malaysia memerlukan strategi untuk mewujudkan pekerjaan baharu serta laluan praktikal bagi mereka yang sudah bekerja.

Perkara yang sebenarnya diukur TalentCorp

Kajian impak tenaga kerja TalentCorp meneliti 949 peranan pekerjaan merentas 10 sektor yang menyumbang kira-kira 60% daripada keluaran dalam negara kasar Malaysia. Kajian itu mengunjurkan kira-kira 18% pekerja dalam sektor berkenaan, iaitu kira-kira 620,000 orang, akan terjejas dengan ketara oleh perubahan teknologi dan ekonomi.

Sektor berkenaan termasuk aeroangkasa, kimia, elektrik dan elektronik, tenaga dan kuasa, pembuatan serta perkhidmatan makanan, perkhidmatan perniagaan global, teknologi maklumat dan komunikasi, peranti perubatan, pembuatan farmaseutikal, serta perdagangan borong dan runcit. Sumbangan ekonominya berjumlah RM933 bilion pada 2023.

Angka 18% merujuk kepada tenaga kerja dalam sektor berkenaan, manakala kenyataan Akmal mengenai 10% merangkumi pekerjaan sedia ada secara lebih meluas. Halaman rasmi kajian itu tidak memberikan pengiraan yang menyelaraskan kedua-dua peratusan tersebut. Kedua-duanya, secara berasingan, tidak menunjukkan jumlah orang yang akan menganggur.

Terdapat juga perbezaan dalam cara angka 620,000 itu dihuraikan. Dalam artikel institusi pada Jun 2025, Steven Sim menyifatkan pekerjaan tersebut berisiko tinggi digantikan atau menjadi lapuk. Halaman kajian TalentCorp menggunakan huraian lebih umum, iaitu pekerja yang dijangka terjejas dengan ketara. Penstrukturan semula sesuatu peranan dan penghapusannya ialah hasil yang berbeza.

Kajian itu bukan sekadar mengira pekerja yang terdedah. Ia memetakan peralihan kerjaya bagi 84 peranan yang sangat terjejas dan mengenal pasti 864 kemahiran asas serta khusus pekerjaan. Butiran itu boleh membantu majikan menghubungkan tugas yang bakal hilang dengan peranan seterusnya yang realistik, dan bukannya menghantar pekerja mengikuti latihan tanpa hala tuju.

Mengapa sektor perkhidmatan dan kerja perkeranian berdepan tekanan khusus

Makalah ISEAS Perspective bertarikh 2 Jun 2026 oleh pengamal ekonomi kewangan Lim Kok-Tiong meletakkan sektor perkhidmatan Malaysia sebagai tumpuan pendedahan kepada AI. Sektor itu menggaji kira-kira 10 juta orang, atau 65% daripada jumlah guna tenaga, dan menyumbang kira-kira 60% daripada KDNK.

Dengan menggunakan anggaran pendedahan AI generatif Asia Pasifik sebanyak 22% terhadap tenaga kerja itu, makalah tersebut mengira sehingga 2.2 juta pekerjaan perkhidmatan mungkin mengalami tahap bantuan AI atau perubahan tugas tertentu. Ini ialah ekstrapolasi luas, bukannya jumlah pekerjaan yang telah diautomasikan.

AI generatif menghasilkan bahan seperti teks, imej dan kod perisian. Di tempat kerja, teknologi itu boleh menggubal surat-menyurat, meringkaskan dokumen dan memproses maklumat. Sesuatu pekerjaan terdedah apabila sebahagian tugasnya bertindih dengan keupayaan tersebut; pendedahan tidak bermakna sistem itu boleh melaksanakan keseluruhan pekerjaan dengan andal.

Penyelidikan Institut Kajian Strategik dan Antarabangsa Malaysia dan Bank Dunia menganggarkan 92% peranan sokongan perkeranian mempunyai pendedahan yang tinggi. Ia juga menghuraikan pertindihan tugas yang melibatkan kira-kira 4.2 juta pekerja Malaysia. Angka lebih besar itu tidak seharusnya ditafsirkan sebagai 4.2 juta pekerjaan perkeranian yang pasti dihapuskan.

Ahli ekonomi Bank Dunia Alyssa Farha Jasmin, pengarang bersama penyelidikan itu, menjelaskan bahawa dapatan tersebut mengenal pasti tugas yang boleh diautomasikan bergantung pada keputusan majikan, bukannya pemberhentian kerja yang pasti berlaku. Perisian yang sama boleh membantu pekerja mengendalikan lebih banyak kerja atau membolehkan syarikat mengurangkan bilangan kakitangan. Cara teknologi itu digunakan menentukan hasilnya.

Wanita dan kelompok pertengahan pasaran buruh

Dapatan mengenai kerja perkeranian menunjukkan beban yang tidak seimbang: wanita membentuk 84% kakitangan perkeranian. Oleh itu, perubahan dalam kerja pentadbiran boleh menjejaskan wanita secara tidak seimbang, walaupun jumlah guna tenaga negara kelihatan agak stabil.

Pola mengikut umur lebih rumit daripada amaran mudah bahawa golongan pekerja paling muda berdepan pendedahan tertinggi. Penyelidikan ISIS Malaysia dan Bank Dunia mendapati pekerja berumur 15 hingga 24 tahun paling ramai dalam kategori pendedahan paling rendah, manakala mereka yang berumur 25 hingga 64 tahun paling ramai dalam kategori pendedahan paling tinggi.

Pendedahan yang lebih rendah tidak semestinya satu kelebihan. Pekerja muda mungkin tertumpu dalam pekerjaan manual yang memerlukan sedikit kelayakan, sementara automasi mengurangkan jawatan pentadbiran dan kognitif yang sebaliknya boleh menjadi laluan kepada pekerjaan bergaji lebih baik.

Analisis teknologi dan tenaga kerja Khazanah Research Institute, yang diterbitkan pada 18 September 2024 oleh Dr Mohd Amirul Rafiq Abu Rahim dan Goh Hao Yi, mengenal pasti kerja rutin, khususnya dalam kategori kemahiran pertengahan, sebagai bidang yang paling terdedah. Warganegara Malaysia memegang 90% pekerjaan dalam kategori itu.

Institut itu memetik anggaran bahawa 11% hingga 54% pekerjaan di Malaysia boleh terjejas dengan ketara oleh automasi dalam tempoh dua dekad. Julat luas itu merangkumi automasi secara lebih umum dan tempoh yang jauh lebih panjang berbanding perbincangan dasar semasa. Institut itu turut menyatakan hampir separuh graduan mempunyai kelayakan melebihi keperluan pekerjaan pertama mereka, dengan memetik Kajian Pengesanan Graduan Kementerian Pendidikan Tinggi. Lebih banyak kelayakan semata-mata tidak akan menyelesaikan kekurangan pekerjaan yang sesuai.

Apabila bantuan AI bertukar menjadi penggantian pekerjaan

Analisis ISEAS oleh Lim membezakan dua kemungkinan peringkat penggunaan. Pada peringkat pertama, AI generatif membantu pekerja dan mengautomasikan tugas yang sangat terdedah. Pada peringkat kedua, AI beragen memperluas automasi kepada aliran kerja yang lebih kompleks. Sistem beragen boleh melaksanakan urutan tindakan, bukan sekadar menjawab satu arahan.

Makalah itu menganggarkan kira-kira 320,000 pekerjaan berisiko dalam senario yang hanya melibatkan AI generatif dan kira-kira 680,000 jika penggunaan AI beragen diperluas. Berbanding tenaga kerja sektor perkhidmatan seramai 10 juta orang, angka itu masing-masing bersamaan kira-kira 3.2% dan 6.8%. Angka tersebut ialah senario berdasarkan andaian tahap penggunaan, bukannya ramalan.

Pengiraan tekanan dalam makalah itu menunjukkan kadar pengangguran boleh meningkat daripada kadar asas 3.5% kepada kira-kira 5.5%, atau menghampiri 6.3% jika diandaikan kadar penyertaan tenaga kerja turun daripada 70% kepada 60%. Ini ialah hasil pemodelan bersyarat, bukannya unjuran rasmi pengangguran.

Makalah itu turut memetik kenyataan Kementerian Sumber Manusia pada Oktober 2024 bahawa kira-kira 300,000 pekerjaan telah hilang akibat automasi dan AI sejak 2020. Makalah itu menyatakan tiada pecahan tahunan diberikan, sekali gus menyukarkan usaha membezakan kesan AI terkini daripada automasi terdahulu dan gangguan semasa pandemik.

Akmal secara berasingan memetik kajian Universiti Stanford bertarikh September 2026, bertajuk How Does AI Change Labor Demand? Evidence from 41 Countries. Menurut jawapan parlimennya, kajian itu mendapati AI generatif mengalihkan permintaan kepada pekerja berpengalaman, manakala automasi tugas asas mengancam peluang bagi pekerja baharu. Kebimbangan itu menghubungkan kehilangan pekerjaan dengan satu lagi risiko: semakin berkurangnya peranan peringkat permulaan yang membolehkan bakal pekerja berkemahiran mengumpul pengalaman.

Peruntukan latihan besar, tetapi hasilnya lebih penting

Malaysia telah memperuntukkan beberapa sumber pembiayaan untuk pembangunan kemahiran. Pengumuman TalentCorp pada November 2024 menyatakan Menteri Sumber Manusia Steven Sim Chee Keong mengumumkan sokongan melalui dana kementerian berjumlah RM3 bilion, menggunakan levi, kredit, biasiswa dan geran padanan.

Dalam artikelnya pada Jun 2025 untuk Forum Ekonomi Dunia, Sim, yang menulis tentang tugasnya sebagai menteri sumber manusia, menyatakan perbelanjaan tahunan bagi pendidikan dan latihan berkaitan kemahiran berjumlah RM10 bilion. Kira-kira 30% daripadanya datang daripada levi berkanun terhadap syarikat swasta, bersamaan kira-kira RM3 bilion.

TalentCorp juga dilaporkan memperuntukkan RM1.6 bilion untuk latihan kemahiran digital dan AI, dengan kursus percuma untuk pekerja Malaysia. Jumlah itu merujuk kepada aturan pembiayaan dan tempoh yang berbeza. Ia tidak seharusnya dijumlahkan seolah-olah semuanya bahagian daripada satu belanjawan AI baharu.

Akmal berkata 17 Majlis Bakat Kemahiran Masa Depan MyMahir, setiap satunya dipengerusikan wakil industri, telah ditubuhkan. MyMahir menyediakan maklumat mengenai trend pekerjaan, kemahiran yang diperlukan, laluan kerjaya dan peluang latihan, sekali gus membolehkan reka bentuk kursus disesuaikan dengan keperluan sebenar majikan.

Sim berkata pekerja yang dilatih melalui program kemahiran majlis itu menerima purata gaji 12% melebihi purata nasional pada tahun pertama. Perbandingan itu berguna, tetapi tidak menunjukkan kenaikan gaji 12% yang disebabkan oleh latihan. Untuk membuktikannya, maklumat tentang gaji peserta sebelum latihan dan pekerja setara yang tidak menyertainya diperlukan.

Perkara yang ditunjukkan oleh angka penyertaan terkini

Timbalan Menteri Sumber Manusia Khairul Firdaus Akbar Khan memberitahu Dewan Rakyat bahawa 74,332 orang telah menyertai program peningkatan dan latihan semula kemahiran Jabatan Tenaga Manusia setakat 31 Ogos. HRD Corp telah meluluskan 19,084 tempat latihan dengan bantuan kewangan berjumlah RM47.67 juta setakat Ogos 2026.

Program itu menyasarkan pekerja dalam kategori kemahiran rendah dan pertengahan. Bidang yang ditawarkan termasuk AI, Internet Benda, automasi, dron, teknologi hijau, kenderaan elektrik, teknologi hidrogen dan keusahawanan. Internet Benda menghubungkan peranti dan penderia supaya peralatan boleh bertukar data dan dipantau.

Khairul Firdaus turut mengumumkan had maksimum pembiayaan yuran latihan di bawah Skim LINDUNG Kerjaya PERKESO akan meningkat daripada RM3,000 kepada RM7,000 berkuat kuasa 1 Oktober 2026. Ini merupakan peningkatan RM4,000, iaitu lebih daripada dua kali ganda had sebelumnya.

Program MyMahir AI Tour dan JAMx TalentCorp telah memanfaatkan lebih 7,971 peserta. Angka penyertaan dan kelulusan ini tidak boleh dijumlahkan begitu sahaja untuk mendapatkan jumlah pekerja unik kerana pertindihan tidak dinyatakan. Angka itu juga tidak menunjukkan jumlah peserta yang memperoleh pekerjaan baharu.

Khairul Firdaus memetik anggaran pelaburan RM14 juta oleh Farm Fresh Berhad dalam pemantauan AI terhadap tarikh luput produk, yang mengurangkan aduan pelanggan sebanyak 30%. Contoh itu menunjukkan manfaat operasi yang boleh diukur, tetapi tiada angka guna tenaga diberikan untuk menunjukkan sama ada bilangan kakitangan bertambah, berkurang atau kekal sama.

Bolehkah majikan menterjemahkan latihan kepada pekerjaan yang bermanfaat?

Persediaan majikan masih tidak sekata. Tinjauan Alibaba Cloud mendapati 68% responden berpendapat syarikat ketinggalan dalam penggunaan pengkomputeran awan dan AI. Tinjauan Pengarah Korporat Malaysia PwC 2024 mendapati 23% CEO Malaysia merancang untuk mengintegrasikan AI dalam strategi tenaga kerja dan kemahiran.

Dapatan tinjauan lain menunjukkan persediaan latihan yang terhad. Tinjauan Work Reimagined EY 2023 mendapati 22% syarikat Malaysia sedang membuat persediaan untuk melatih pekerja bagi penggunaan AI. Tinjauan PwC mendapati 12% mengutamakan latihan AI generatif dan 4% menyuarakan kebimbangan mengenai kehilangan pekerjaan berkaitan. Tinjauan tersebut meliputi kumpulan dan tempoh yang berbeza, maka ia menjadi petunjuk tahap persediaan dan bukannya satu trend yang boleh dibandingkan secara langsung.

Farid Basir, ketua pegawai sumber manusia MBSB Bank dan anggota majlis Persekutuan Majikan-Majikan Malaysia, menyarankan supaya manusia kekal menjadi tumpuan dalam keputusan automasi. Saranan utamanya ialah:

AI sepatutnya membantu, bukan menggantikan manusia.

Farid berhujah bahawa manusia kekal penting dalam aspek empati, mentafsir situasi kompleks, inovasi dan nilai. Penyelidikan ISIS Malaysia dan Bank Dunia mengesyorkan perlindungan insurans pengangguran yang lebih kukuh, pendidikan dan etika AI pada peringkat lebih awal, kemahiran seperti pemikiran kritis dan pertimbangan kompleks, serta insentif untuk majikan melatih semula kakitangan.

Kontrak sosial AI yang dicadangkan Lim turut menyeru penempatan semula dalaman, laluan peralihan, jaringan keselamatan yang boleh disesuaikan dan ketelusan lebih tinggi apabila AI menggantikan tugas manusia. Semua ini ialah cadangan, bukannya komitmen yang telah diumumkan. Persamaan antara cadangan itu ialah kursus latihan hanyalah satu bahagian dalam peralihan pekerjaan yang berjaya.

Peranan baharu, rancangan universiti dan sasaran 2030

TalentCorp mengenal pasti kira-kira 60 peranan baharu yang dijangka semakin penting dalam tempoh tiga hingga lima tahun, termasuk jurutera AI, pakar kelestarian dan jurutera yang bekerja dengan proses pengeluaran biologi. Sim berkata 70% daripada peranan itu dalam bidang AI dan teknologi digital, bersamaan kira-kira 42 jenis peranan, bukannya 42 pekerjaan individu.

Malaysia turut menyasarkan 500,000 peluang pekerjaan melalui perancangan berkaitan AI. Akmal menyebut pendidikan dan latihan teknikal serta vokasional sebagai cara membantu pekerja menyesuaikan diri, dengan Kementerian Sumber Manusia bertanggungjawab terhadap pelaksanaan dan Kementerian Ekonomi menetapkan hala tuju dasar.

Kementerian Pendidikan Tinggi menyasarkan untuk melahirkan 30,000 graduan berkemahiran AI antara 2025 hingga 2030 melalui 30 program khusus di 11 universiti awam. Menteri Zambry Abdul Kadir berkata 455 program akademik telah dikaji semula setakat 30 September dan kursus khusus AI mengikuti Standard Program: Kecerdasan Buatan Agensi Kelayakan Malaysia.

Fakulti khusus termasuk AI di Universiti Teknologi Malaysia, AI dan keselamatan siber di Universiti Teknikal Malaysia Melaka, serta pengkomputeran pintar di Universiti Malaysia Perlis. Kementerian itu turut merancang untuk memasukkan elemen AI dalam 80% kursus ijazah sarjana muda di universiti awam.

Di bawah Rancangan Malaysia Ke-13, peningkatan bahagian pekerjaan berkemahiran daripada 30.1% kepada 35% memerlukan kenaikan sebanyak 4.9 mata peratusan. Pekerjaan dalam kategori kemahiran pertengahan merangkumi 57% guna tenaga pada 2025, manakala kategori paling rendah merangkumi 12.9%. Oleh itu, sasaran tersebut melibatkan perubahan komposisi pekerjaan, bukan sekadar melahirkan lebih ramai pakar AI.

Turutan komitmen dan perkara yang masih belum terjawab

Dasar tenaga kerja merangkumi Rancangan Malaysia Ke-13, Pelan Induk Perindustrian Baharu 2030, Hala Tuju Peralihan Tenaga Negara, Strategi Semikonduktor Nasional dan Pelan Tindakan Digital Malaysia 2030. Akmal berkata pelan digital itu, yang dilancarkan Perdana Menteri Anwar Ibrahim pada 29 Jun, menyokong tenaga kerja yang mudah menyesuaikan diri dan inklusif ketika Malaysia mengejar cita-citanya untuk menjadi negara AI.

Peristiwa penting berikut menunjukkan perkembangan usaha tersebut:

• 18 September 2024: Khazanah Research Institute menerbitkan analisis mengenai teknologi, ketidakpadanan kemahiran dan pendedahan kepada automasi.
• 18 November 2024: TalentCorp melancarkan kajian pertamanya yang merangkumi 10 sektor dan mengumumkan sokongan melalui dana kementerian berjumlah RM3 bilion.
• 10 Jun 2025: Sim menghuraikan perbelanjaan tahunan untuk kemahiran, peranan baharu dan rancangan menawarkan 65,000 kursus Minggu Latihan Kebangsaan kepada warga ASEAN pada Jun itu.
• 2 Jun 2026: ISEAS menerbitkan senario Lim mengenai penggunaan AI generatif dan AI beragen.
• Ogos 2026: Kelulusan latihan HRD Corp mencapai 19,084 tempat dengan bantuan RM47.67 juta.
• 1 Oktober 2026: Had pembiayaan yuran latihan PERKESO yang diumumkan meningkat kepada RM7,000.
• 2030: Malaysia menyasarkan bahagian pekerjaan berkemahiran sebanyak 35% dan 30,000 graduan berkemahiran AI sepanjang tempoh 2025 hingga 2030.

TalentCorp pada awalnya merancang untuk meluaskan penyelidikannya kepada 12 sektor tambahan pada 2025. Halaman kajiannya kini menyatakan Fasa 2 sedang berlangsung, tanpa tarikh penerbitan yang pasti. Dapatan daripada peluasan itu boleh membantu menjelaskan pendedahan di luar sektor asal.

Jurang lain masih penting: tiada pecahan tahunan bagi kehilangan pekerjaan yang dilaporkan sebelum ini, tiada penyelarasan yang ditunjukkan antara peratusan nasional dan sektor, serta tiada bukti bahawa peluang baharu akan sepadan dengan pekerja yang kehilangan pekerjaan dari segi lokasi, gaji atau kelayakan. Ujian praktikalnya ialah sama ada pekerja boleh beralih kepada pekerjaan yang sesuai sebelum perubahan terhadap peranan sedia ada menyebabkan mereka kehilangan pendapatan.

Perkara Utama

• Kementerian Ekonomi berkata kira-kira 10% pekerjaan berdepan automasi atau perubahan fungsi, bukan semestinya penghapusan.
• TalentCorp mengunjurkan 620,000 pekerja akan terjejas dengan ketara, atau 18% pekerja dalam 10 sektor yang dikaji.
• ISEAS menganggarkan 320,000 hingga 680,000 pekerjaan berisiko dalam senario penggunaan AI yang berbeza, bukan sebagai ramalan.
• Kerja perkeranian sangat terdedah, dengan wanita merangkumi 84% kakitangan perkeranian.
• Malaysia menyasarkan peningkatan pekerjaan berkemahiran daripada 30.1% pada 2025 kepada 35% menjelang 2030.
• Penyertaan latihan semakin berkembang, tetapi angka yang ada belum menunjukkan jumlah pekerja yang memperoleh pekerjaan baharu.
• Fasa penyelidikan TalentCorp seterusnya masih berlangsung tanpa tarikh penerbitan yang pasti.