Kerugian Akibat Jerebu di Malaysia Boleh Mencecah RM1.5 Bilion Sebulan, Kos Kesihatan dan Perniagaan Meningkat

Kerugian harian jauh melangkaui bil perubatan

Malaysia boleh kerugian antara RM20 juta hingga RM50 juta sehari ketika jerebu berpanjangan, bersamaan RM600 juta hingga RM1.5 bilion dalam tempoh 30 hari, menurut profesor ekonomi Universiti Sunway, Dr Yeah Kim Leng. Anggaran itu merangkumi gangguan terhadap kegiatan ekonomi, peningkatan kos penjagaan kesihatan dan kemerosotan produktiviti pekerja, dengan sektor pelancongan, penerbangan dan pertanian antara yang paling terdedah.

Beban kesihatan akibat jerebu mempunyai rekod sejarah yang ketara. Tinjauan yang diterbitkan dalam Malaysian Journal of Public Health Medicine mendapati kos tambahan akibat penyakit semasa jerebu meningkat daripada RM21 juta pada 1997 kepada RM410 juta pada 2013. Penyelidikan berasingan yang menggunakan data empat hospital di Kuala Lumpur dan Selangor mengaitkan jerebu dengan peningkatan 31% dalam kes pesakit dalam.

Angka-angka itu mengukur bahagian kerugian yang berbeza. Kos rawatan hospital, kehilangan pendapatan, kelewatan penghantaran, gangguan penerbangan dan kemerosotan hasil tuaian tidak boleh dijumlahkan begitu sahaja tanpa memastikan tiada pertindihan kos. Anggaran bulanan itu ialah amaran tentang kos yang mungkin ditanggung jika pendedahan berterusan, bukannya pengiraan menyeluruh bagi seluruh negara untuk episod semasa.

Yeah menyifatkan anggaran hariannya sebagai konservatif. Julat bulanan yang diberikannya selaras dengan pendaraban angka harian dengan 30, bermakna tempoh jerebu menjadi faktor utama dalam menentukan jumlah potensi kerugian. Episod yang lebih singkat tidak semestinya mengakibatkan kerugian bulanan yang sama.

Kebimbangan ekonomi juga berlanjutan selepas jerebu tidak lagi kelihatan. Yeah berkata pengeluaran minyak sawit mungkin terjejas selepas kelewatan enam hingga 12 bulan, manakala pakar kesihatan awam Dr Mohd Hafiz Bin Jaafar memberi amaran bahawa kos berkaitan kerosakan jantung dan salur darah masih belum dikira sepenuhnya.

Perkara yang didedahkan rekod hospital

Kajian akademik Pencemaran jerebu asap rentas sempadan meneliti rekod harian pesakit dalam bagi 14 jenis penyakit di empat hospital di Kuala Lumpur dan Selangor yang berdekatan pada 2005, 2006, 2008 dan 2009. Kajian itu merekodkan purata 19 hari berjerebu setahun, berdasarkan ambang Indeks Pencemaran Udara (API) sekurang-kurangnya 76.

Jerebu dikaitkan dengan tambahan 2.4 kes pesakit dalam bagi setiap 10,000 penduduk setahun, iaitu peningkatan 31% berbanding hari biasa. Purata kerugian ekonomi tahunan yang dianggarkan berkaitan kemasukan tambahan itu ialah RM273,000.

Jumlah itu tidak sepatutnya dianggap sebagai keseluruhan bil kesihatan tahunan Malaysia akibat jerebu. Angka itu diperoleh daripada sampel hospital yang ditetapkan, penyakit terpilih dan empat tahun kajian. Ia tidak merangkumi sebahagian besar gangguan lebih luas yang dimasukkan dalam anggaran ekonomi negara.

Perbezaan antara rawatan pesakit dalam dengan pesakit luar penting. Pesakit dalam dimasukkan ke hospital, manakala pesakit luar menerima rawatan tanpa perlu dimasukkan. Pengiraan kemasukan hospital sahaja tidak merangkumi mereka yang mendapatkan rawatan di klinik, merawat gejala di rumah atau terus bekerja walaupun berasa tidak sihat.

Perkembangan kos kesihatan antara episod jerebu

Norfazillah Ab Manan, Mohd Rizal Abdul Manaf dan Rozita Hod meneliti penyelidikan yang diterbitkan antara 1999 hingga 2016 dalam tinjauan ekonomi kesihatan mereka, yang diterbitkan pada 13 April 2018. Tinjauan itu diterbitkan dalam jilid 18 Malaysian Journal of Public Health Medicine, halaman 38 hingga 45, dan turut disenaraikan di Portal Jerebu ASEAN.

Tinjauan itu melaporkan kos kemasukan hospital sebanyak RM1.8 juta pada 2005 dan RM118.9 juta pada 2013. Angka kos tambahan akibat penyakit yang lebih luas, iaitu RM21 juta pada 1997 dan RM410 juta pada 2013, menunjukkan peningkatan kira-kira 19.5 kali ganda. Anggaran sejarah ini tidak diselaraskan di sini berdasarkan inflasi atau perbezaan tahap keterukan dan kaedah pengukuran episod.

Hafiz, profesor madya dan pakar perubatan kesihatan awam di Universiti Sains Islam Malaysia, berkata kajiannya di Selangor mendapati lawatan tambahan ke hospital dan klinik semasa bulan berjerebu menelan kos kira-kira RM14.6 juta dari 2012 hingga 2015.

Beliau menjelaskan mengapa kos rawatan penyakit pernafasan sahaja tidak menggambarkan keseluruhan beban:

Itu hanya bil perubatan bagi penyakit pernafasan. Jerebu juga menjejaskan jantung dan salur darah, yang belum kita kira sepenuhnya.

Tinjauan itu turut mengaitkan jerebu dengan cuti sakit dan kehilangan peluang pendapatan. Dapatan tersebut menyokong perbezaan antara wang yang dibelanjakan untuk merawat penyakit dengan pendapatan atau pengeluaran yang hilang sementara orang ramai pulih.

Penyelidikan di Johor menunjukkan beban setempat

Penyelidik Universiti Teknologi Malaysia mengkaji Pasir Gudang dan Larkin dalam kajian Kerugian ekonomi akibat jerebu, yang menggunakan data klinik kesihatan dan kualiti udara dari 2014 hingga 2016. Kajian itu memberi tumpuan kepada konjunktivitis, jangkitan saluran pernafasan atas dan asma.

Purata kerugian tahunan yang dianggarkan berkaitan kesan kesihatan pesakit luar ialah RM83,233 di Pasir Gudang dan RM107,486 di Larkin. Jumlah kedua-dua anggaran itu ialah RM190,719 setahun, dengan angka Larkin kira-kira 29% lebih tinggi daripada Pasir Gudang.

Kajian itu mendapati risiko kesihatan meningkat semasa tempoh jerebu bagi kumpulan umur yang diteliti. Anggaran dos bahan pencemar lebih tinggi bagi kanak-kanak berbanding orang dewasa. Anggaran dos mengaitkan jumlah pencemaran yang disedut dengan faktor seperti kadar pernafasan, berat badan dan tempoh pendedahan, bukan bergantung pada bacaan pencemaran udara sahaja.

Bagi Pasir Gudang pada 2015, makalah itu melaporkan purata API 66.2 dengan sisihan piawai 104.9, di samping angka morbiditi 13,245.3 dengan sisihan piawai 1,419.9. Variasi besar dalam bacaan API bermakna purata itu tidak sepatutnya dianggap sebagai gambaran keadaan sepanjang episod berkenaan.

Penulis turut mengenal pasti sumber pencemaran lain, termasuk asap rokok, bahan pencemar dalam bangunan, kenderaan, pembakaran setempat dan pelepasan industri. Hal itu menjadi peringatan supaya tidak mengaitkan setiap kes penyakit yang direkodkan dengan asap yang datang dari Indonesia. Penyelidikan itu menggunakan data klinik pesakit luar dan menyenaraikan kemasukan ke hospital sebagai bidang untuk kajian lanjut.

Pelancongan, pengangkutan dan tanaman berdepan kerugian berbeza

Yeah berkata pencemaran udara boleh mengurangkan ketibaan pelancong sehingga 8%, dengan kerugian keluaran dalam negara kasar mencecah RM1.5 bilion. Ini ialah anggaran kemungkinan kerugian, bukannya jumlah perjalanan yang disahkan dibatalkan atau kerugian yang diukur semasa episod semasa. Angka pelancongan itu juga tidak sepatutnya ditambah secara automatik kepada anggaran ekonomi bulanan kerana kategori berkenaan mungkin bertindih.

Penerbangan berdepan gangguan operasi apabila jarak penglihatan merosot, manakala perniagaan pelancongan turut berdepan kemerosotan permintaan. Kelewatan pengangkutan kargo boleh mengganggu penghantaran, kerja pembinaan boleh menjadi perlahan atau terhenti, dan peruncit kecil boleh kehilangan pelanggan apabila orang ramai mengurangkan kegiatan di luar rumah.

Dalam sektor pertanian, Yeah memetik laporan petani Johor mengenai pengeluaran sayur-sayuran yang lebih rendah dan hasil buah-buahan yang merosot separuh. Beliau turut memberi amaran bahawa kesan terhadap pengeluaran minyak sawit mungkin hanya kelihatan selepas kelewatan enam hingga 12 bulan. Tiada anggaran kerugian khusus tanaman di peringkat negara diberikan bersama pemerhatian itu.

Pengurangan cahaya matahari juga dilaporkan menjejaskan pengeluaran elektrik solar. Tiada angka penjanaan atau anggaran kewangan diberikan, maka kesan itu tidak dapat diberikan bahagian yang boleh dipercayai daripada unjuran kerugian negara.

Penutupan sekolah dan pembatalan penerbangan menjadikan gangguan lebih nyata

Laporan yang menggambarkan episod pada Oktober menyatakan jerebu sederhana hingga tebal meliputi Semenanjung Malaysia, Singapura, bahagian tengah dan selatan Sumatera, beberapa kawasan di Borneo serta selatan Filipina. Laporan itu mengaitkan penilaian serantau berkenaan dengan pemantauan Pusat Meteorologi Khusus ASEAN yang disampaikan pada 12 Oktober.

Penutupan sekolah di Johor dilaporkan dilanjutkan sehingga 16 Oktober, dengan bacaan API mencecah 170 hingga 180. Sekolah di empat daerah pendidikan yang meliputi Kuala Lumpur dan Selangor juga dilaporkan ditutup pada 12 Oktober. Berdasarkan kategori API yang dihuraikan dalam kajian akademik, bacaan antara 101 hingga 200 berada pada tahap tidak sihat.

Firefly dilaporkan membatalkan enam penerbangan pergi balik harian antara Lapangan Terbang Seletar di Singapura dengan Subang sehingga 12 Oktober. Penumpang ditawarkan bayaran balik atau pemindahan ke penerbangan Malaysia Airlines antara Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur dengan Changi, tertakluk pada ketersediaan tempat duduk. Lion Air memberi amaran tentang kemungkinan kelewatan dan pembatalan, manakala jarak penglihatan di sekitar Batam dilaporkan merosot kepada dua hingga tiga kilometer.

Laporan itu menggambarkan episod pada 2026, termasuk anggaran 800,000 hektar kawasan terbakar di Indonesia dan 175,000 kes penyakit pernafasan yang dikaitkan dengannya. Angka tersebut ialah angka yang dilaporkan, bukannya ukuran yang ditetapkan oleh kajian akademik Malaysia, dan tarikh akhir pada Oktober tidak mengesahkan sama ada penutupan atau pembatalan itu masih berkuat kuasa.

Penutupan sekolah menambah satu lagi saluran yang menyebabkan jerebu menjejaskan pekerjaan. Selain cuti sakit, penutupan itu boleh mengganggu rutin isi rumah dan mengurangkan masa bekerja ibu bapa. Hafiz turut mengenal pasti pekerja yang hadir bekerja tetapi tidak dapat menjalankan tugas seperti biasa sebagai kos tersembunyi.

Garis masa kerugian berulang

Rekod sejarah menunjukkan episod berulang, meskipun anggaran kewangan merangkumi lokasi dan kategori yang berbeza. Yeah menganggarkan kerugian Malaysia pada 1997 sekitar RM800 juta; Hafiz pula memberikan anggaran berasingan kira-kira RM1 bilion dan berkata jumlah itu berkemungkinan lebih rendah daripada kerugian sebenar. Tiada satu pun anggaran itu patut dikemukakan sebagai jumlah yang dipersetujui.

• 1997: Penyelidikan akademik menggambarkan jerebu meluas yang berlarutan hampir enam bulan. Tinjauan kesihatan kemudian merekodkan RM21 juta kos tambahan akibat penyakit.
• 2005 dan 2006: Episod teruk pada Ogos didokumenkan dalam kajian pesakit dalam. Tinjauan kesihatan menyatakan kos kemasukan hospital pada 2005 berjumlah RM1.8 juta.
• 2013: Yeah memetik RM1.57 bilion bagi kos penjagaan kesihatan dan kehilangan pendapatan. Makalah Johor secara berasingan memetik kajian yang menganggarkan kerugian RM1.5 bilion akibat jerebu bulan Jun di Semenanjung Malaysia.
• 2015: Hafiz memetik anggaran Bank Dunia sebanyak AS$16 bilion bagi kebakaran di Indonesia, hampir 2% daripada KDNK negara itu.
• 2019: Yeah memetik kerugian jerebu serantau sebanyak AS$5.2 bilion di kawasan terjejas, bukan Malaysia sahaja.
• 2026: Laporan menggambarkan jerebu kembali melanda, dengan penutupan sekolah dan gangguan penerbangan serta beberapa tarikh operasi pada Oktober.

Makalah Johor menyatakan anggaran bagi Jun 2013 itu bersamaan 0.48% daripada KDNK 2013. Peratusan tersebut ialah dakwaan dalam penyelidikan yang dipetik, bukannya pengiraan yang disahkan secara bebas di sini. Perbezaan dari segi geografi, mata wang, tempoh dan kategori kos menghalang perbandingan langsung antara semua jumlah tersebut.

Malaysia mahu tindak balas serantau lebih kukuh

Menteri Luar Datuk Seri Mohamad Hasan berkata Malaysia akan membangkitkan isu jerebu rentas sempadan dalam mesyuarat menteri luar ASEAN menjelang Sidang Kemuncak ke-49 blok itu di Manila. Beliau berkata mekanisme serantau sedia ada bagi bencana alam tidak mengklasifikasikan jerebu sebagai bencana alam.

Mohamad menjelaskan isu yang ingin dibawanya kepada rakan sejawat:

Kita sudah mempunyai mekanisme ASEAN bagi bencana alam, tetapi jerebu tidak termasuk atau diklasifikasikan sebagai bencana alam.

Beliau berkata rakan sejawatnya dari Indonesia, yang dikenal pasti dalam laporan itu sebagai Arrmanatha Nasir, menjelaskan bahawa jarak penglihatan yang rendah menghalang usaha pemadaman kebakaran dari udara. Menurut Mohamad, Indonesia mempunyai tiga hingga empat kapal terbang, 34 helikopter dan 60,000 anggota yang dikerahkan di darat.

Kekangan operasi bukan sekadar melibatkan ketersediaan pesawat. Kebakaran berlaku jauh di pedalaman, bekalan air terhad dan tanah gambut terus membara. Gambut ialah bahan organik terkumpul yang boleh terbakar di bawah permukaan, menyebabkan api yang kelihatan tidak menggambarkan sepenuhnya sama ada kebakaran sudah dipadamkan. Mohamad turut berkata awan kumulonimbus yang sesuai tiada, sekali gus menghalang pembenihan awan pada masa itu.

Menurut kenyataan beliau, sidang kemuncak itu akan berlangsung pada bulan berikutnya, tetapi tarikh mesyuarat yang khusus tidak diberikan. Tiada pengumuman dibuat mengenai keputusan untuk mengubah klasifikasi jerebu, komitmen pembiayaan atau jadual masa tindak balas serantau yang dipersetujui.

Pencegahan dan perlindungan kekal sebagai usaha berasingan

Hafiz menggesa supaya amaran dikeluarkan lebih awal, nasihat kesihatan awam diberikan dengan jelas dan kanak-kanak, warga emas serta mereka yang menghidap asma atau penyakit jantung dilindungi. Peningkatan kemasukan yang dianggarkan dalam kajian pesakit dalam paling tinggi melibatkan kanak-kanak, diikuti dewasa muda, warga emas dan bayi, sekali gus menyediakan asas penyelidikan khusus bagi kebimbangan terhadap pesakit lebih muda.

Laporan mengenai persiapan Singapura menyatakan Menteri Kelestarian dan Alam Sekitar Grace Fu mengesahkan pada 10 Oktober bahawa bekalan topeng N95 sudah tersedia. Langkah yang dirancang termasuk pengagihan topeng kepada penduduk yang layak dan pembukaan pusat perlindungan komuniti berhawa dingin serta dilengkapi penulen udara sekiranya Indeks Piawaian Pencemar 24 jam melebihi 200. Indeks dan ambang itu milik Singapura dan berbeza daripada bacaan API Malaysia.

Hafiz turut mencadangkan pembiayaan, sokongan teknikal dan pemantauan oleh Malaysia bagi membantu mencegah kebakaran di Indonesia, selain penganjuran sidang kemuncak untuk mendapatkan komitmen serantau. Semua itu ialah cadangan, bukannya program perbelanjaan yang telah diumumkan.

Beliau menggambarkan pencegahan sebagai pilihan ekonomi dan juga langkah kesihatan awam:

Pencegahan lebih murah daripada membayar kos krisis yang sama setiap beberapa tahun. Kosnya terlalu tinggi untuk diabaikan.

Ketidakpastian utama ialah skala akhir kerugian. Anggaran kerugian harian, kajian kesihatan sejarah dan gangguan yang dilaporkan menunjukkan beberapa cara jerebu menimbulkan kos, tetapi semuanya tidak menetapkan jumlah semasa yang menyeluruh bagi seluruh negara. Tempoh jerebu, kawalan kebakaran dan tahap gangguan perniagaan akan menentukan sejauh mana kerugian menghampiri julat bulanan yang diunjurkan.

Perkara Utama

• Yeah Kim Leng menganggarkan jerebu berpanjangan boleh merugikan Malaysia RM20 juta hingga RM50 juta sehari, atau RM600 juta hingga RM1.5 bilion dalam tempoh 30 hari.
• Kajian melibatkan empat hospital mengaitkan jerebu dengan peningkatan 31% dalam kes pesakit dalam.
• Tinjauan pada 2018 merekodkan peningkatan kos tambahan akibat penyakit daripada RM21 juta pada 1997 kepada RM410 juta pada 2013.
• Penyelidikan di Johor menganggarkan gabungan kerugian kesihatan pesakit luar tahunan bagi Pasir Gudang dan Larkin berjumlah RM190,719.
• Sektor pelancongan, penerbangan, pertanian, pembinaan dan peruncitan berdepan gangguan, dengan kemungkinan kesan tertangguh terhadap pengeluaran minyak sawit.
• Malaysia mencadangkan perbincangan mengenai mekanisme bencana ASEAN yang lebih kukuh, namun tiada perubahan klasifikasi atau jadual masa keputusan bertarikh diumumkan.