Populasi Saiga Mongolia Mencecah 28,857 Ketika Kawanan Kembali ke Habitat Bersejarah

Pemulihan diukur melalui angka dan kepulangan kawanan

Populasi saiga Mongolia dianggarkan mencecah 28,857 ekor pada Oktober 2025, meningkat daripada 23,215 ekor setahun sebelumnya, menurut WWF-Mongolia. Pertambahan sebanyak 5,642 ekor, atau kira-kira 24%, berlaku seiring perkembangan penting lain: saiga kembali menduduki sebahagian kawasan taburan sejarahnya, termasuk lembangan Tasik Khyargas, melalui pergerakan semula jadi dan bukannya pemindahan secara sengaja.

Pemulihan ini menyusuli usaha pemuliharaan selama berdekad-dekad dan beberapa kemerosotan mendadak populasi. Hanya 750 ekor saiga Mongolia masih ada pada 2003 selepas kemarau dan musim sejuk yang teruk. Wabak penyakit berjangkit kemudian menyebabkan kemerosotan sekali lagi, dengan kira-kira 3,000 ekor dikira pada musim luruh 2017.

Dapatan tinjauan 2025 WWF-Mongolia menganggarkan 1,659 ekor kembali ke habitat sejarah. Kepulangan ke lembangan Tasik Khyargas menunjukkan bahawa perlindungan terhadap haiwan dan habitatnya boleh membolehkan kawanan tersebar ke tempat yang pernah didiaminya, tanpa pasukan pemuliharaan memindahkan haiwan ke sana.

Pertambahan terkini juga meneruskan peningkatan ketara pada tahun sebelumnya. Populasi meningkat daripada 15,540 ekor pada 2023 kepada 23,215 ekor pada 2024, sebelum mencecah 28,857 ekor pada 2025. Dalam tempoh dua tahun itu, anggaran populasi bertambah sebanyak 13,317 ekor, atau kira-kira 86%.

WWF-Mongolia mengaitkan pemulihan itu dengan perlindungan berterusan, kerjasama bersama masyarakat dan organisasi rakan kongsi, serta keadaan semula jadi dan cuaca yang baik. Pengurus pemuliharaannya turut memberi amaran bahawa penyakit berjangkit, padang ragut yang rosak, pemburuan haram, prasarana dan perubahan iklim terus mengancam haiwan berkenaan. Kini, usaha tertumpu pada perlindungan populasi yang lebih besar sambil memastikan tempat yang diperlukan haiwan itu kekal mudah diakses dan sihat.

Bagaimana populasi diukur

Pakar WWF-Mongolia dan anggota Rangkaian Pemuliharaan Saiga menjalankan tinjauan lapangan terkini pada Oktober 2025. Mereka meliputi Sharga Gobi, Khuisiin Gobi, padang rumput Khuren di Durgun, lembangan Tasik Khyargas, Lembah Altan Teel dan Khomyn Tal.

Pasukan tinjauan menggunakan kaedah transek garis yang diiktiraf di peringkat antarabangsa. Secara ringkas, penyelidik mengikuti laluan tinjauan dan merekodkan haiwan yang dilihat di sepanjang laluan itu, kemudian menggunakan pemerhatian tersebut untuk menganggarkan populasi di kawasan kajian. Angka yang dihasilkan ialah anggaran populasi, bukannya kiraan setiap haiwan.

Kerja lapangan turut merekodkan lokasi saiga hidup, keadaan habitatnya dan maklumat tentang penyakit. Pakar berkata mereka tidak menemui saiga yang sakit atau mati semasa tinjauan pada Oktober 2025. Pemantauan kesihatan kekal sebagai sebahagian daripada usaha pemuliharaan kerana penyakit pernah menyebabkan kehilangan besar.

Tinjauan sebelumnya, yang dijalankan pada penghujung Oktober 2024, meliputi kira-kira 40,006 kilometer persegi di 18 soum, atau daerah, dalam empat aimag, atau wilayah. Laporan tinjauan 2024 oleh Perikatan Pemuliharaan Saiga, yang diterbitkan pada 23 Januari 2025, merekodkan 23,215 ekor, meningkat kira-kira 49% berbanding 15,540 ekor pada tahun sebelumnya.

Kepentingan kepulangan ke habitat asal

Lembangan Tasik Khyargas merupakan sebahagian daripada kawasan taburan sejarah saiga. Haiwan itu kembali mendudukinya, sekali gus memberikan dimensi geografi kepada pemulihan tersebut: lebih banyak haiwan berjaya hidup dan kawanan menggunakan wilayah yang telah lama ditinggalkan.

WWF-Mongolia menyifatkan kepulangan itu sebagai hasil perlindungan dan pengurusan yang lebih baik, yang membolehkan saiga berhijrah dan tersebar secara semula jadi. Pengembalian semula secara sengaja biasanya melibatkan manusia memindahkan haiwan ke lokasi yang dipilih. Dalam keadaan ini, haiwan itu sendiri bergerak ke habitat asal apabila keadaan mengizinkan.

Laporan 2025 menyatakan terdapat 1,659 ekor dalam populasi yang kembali ke habitat sejarah, dengan lembangan Tasik Khyargas dikenal pasti sebagai kawasan pemulihan. Laporan 2024 merekodkan 1,660 ekor dalam tiga kumpulan terpencil di habitat sejarah, berbanding 405 ekor pada 2021. Laporan berkenaan tidak memberikan pecahan setara bagi setiap lokasi, menyebabkan perubahan tahunan sebenar dalam lembangan Khyargas tidak dapat dipastikan.

Perbandingan jangka panjang itu ketara: jumlah pada 2024 dalam kumpulan sejarah tersebut melebihi empat kali ganda angka 2021. Oleh itu, memastikan laluan antara habitat yang boleh didiami kekal terbuka ialah langkah praktikal untuk melindungi pemulihan, selain mencegah haiwan daripada dibunuh.

Sejarah peningkatan dan kemerosotan mendadak

Saiga Mongolia pernah pulih sebelum ini, namun kemudian mengalami kemerosotan mendadak. Sejarahnya menjelaskan sebab organisasi pemuliharaan terus menyeru agar perlindungan berterusan dilaksanakan meskipun angka terkini meningkat.

Bencana alam dan penyakit pernah mengurangkan populasi kepada sebahagian kecil daripada jumlah semasanya. Dzud ialah bencana musim sejuk yang teruk apabila salji, ais atau cuaca terlalu sejuk menghalang haiwan ragut daripada mendapatkan makanan yang mencukupi. Kemarau boleh memburukkan keadaan kerana haiwan mempunyai kurang makanan sebelum musim sejuk bermula.

• 1981: Hanya sedikit melebihi 1,000 ekor saiga masih ada di Sharga Gobi selepas kemerosotan berpanjangan dan penyusutan kawasan taburannya.
• 1997: WWF-Mongolia memulakan program pemuliharaan berterusannya bersama organisasi rakan kongsi dan masyarakat.
• 1998: Tinjauan merekodkan kira-kira 3,000 ekor saiga.
• 2003: Kemarau dan dzud menyumbang kepada kemerosotan populasi kepada 750 ekor.
• 2014: Populasi mencecah 14,000 ekor, manakala kawasan taburannya berkembang sebanyak 13%, menurut ketua Jabatan Alam Sekitar Gobi-Altai, D. Batmagnai.
• Penghujung 2016 hingga 2017: Wabak peste des petits ruminants menyebabkan kehilangan besar; kira-kira 3,000 ekor dikira pada musim luruh 2017.
• 2023 hingga 2025: Anggaran tahunan meningkat daripada 15,540 kepada 23,215, kemudian 28,857 ekor.

Batmagnai berkata 53% populasi hilang semasa wabak yang bermula pada penghujung 2016. Laporan pemuliharaan yang diterbitkan pada Januari 2025 menyifatkan bencana penyakit itu berlaku pada 2017. Secara keseluruhan, tarikh-tarikh tersebut meletakkan krisis itu dalam tempoh berkenaan.

Peste des petits ruminants, yang sering disingkatkan sebagai PPR, ialah penyakit virus berjangkit yang lazimnya diketahui menyerang biri-biri dan kambing. Kesannya terhadap saiga menjadikan pencegahan penyakit sebahagian penting daripada perlindungan hidupan liar, di samping rondaan dan pengurusan habitat.

Perubahan hasil usaha pemuliharaan

Program WWF-Mongolia menggabungkan perlindungan undang-undang, tindakan membanteras pemburuan haram dan penambahbaikan habitat. Langkah yang diambil termasuk meletakkan kawasan taburan saiga di bawah perlindungan tempatan dan nasional, menambah baik rangka kerja undang-undang serta menubuhkan rangkaian individu yang bertanggungjawab melindungi haiwan tersebut.

Akses kepada air turut menjadi tumpuan. Pasukan pemuliharaan dan masyarakat melindungi sumber mata air yang digunakan saiga, termasuk dengan memasang pagar untuk mengelakkan kerosakan. Perlindungan bekalan air itu membantu mengekalkan sumber penting di kawasan kering yang menjadi habitat haiwan berkenaan.

WWF-Mongolia turut mengenal pasti penguatkuasaan undang-undang, pencegahan penyakit dan penglibatan masyarakat sebagai faktor yang menyumbang kepada pemulihan. Usaha-usaha ini memenuhi keperluan yang berbeza: mencegah kematian, mengekalkan bekalan makanan dan air, serta membantu penduduk yang tinggal di habitat saiga mengambil bahagian dalam usaha melindunginya.

B. Chimeddorj, pengarah pemuliharaan WWF-Mongolia, menjelaskan sumbangan langkah-langkah tersebut dalam kenyataan yang mengiringi dapatan tinjauan 2024:

Inisiatif pemuliharaan terkini yang menumpukan pada pengukuhan penguatkuasaan undang-undang, penambahbaikan pengurusan habitat dan penglibatan masyarakat setempat memainkan peranan penting dalam menyokong pemulihan populasi saiga Mongolia.

Organisasi itu turut mengiktiraf cuaca yang baik serta kerjasama dengan penderma dan rakan kongsi lain. Usaha pemuliharaan telah diteruskan selama hampir tiga dekad, merangkumi tahun-tahun pertumbuhan populasi dan tempoh kehilangan yang besar.

Masyarakat setempat melindungi sumber air dan padang ragut

Kira-kira 70% hingga 80% kawasan taburan saiga Mongolia terletak di wilayah Gobi-Altai, menurut Jabatan Alam Sekitar wilayah itu. Haiwan tersebut terdapat di wilayah Gobi-Altai, Khovd dan Uvs, menjadikan keputusan berkaitan padang ragut, air dan perlindungan di Mongolia barat amat penting.

Di Gobi-Altai, kawasan teras termasuk daerah Sharga, Darvi, Khukhmorit, Bayan-Uul, Tonkhil, Tugrug dan Khaliun, serta Bigeriin Khooloi. Perlindungan populasi memerlukan usaha di seluruh kawasan luas ini, bukannya di satu kawasan perlindungan sahaja.

23 April disambut setiap tahun sebagai Hari Pemuliharaan Saiga Mongolia. Aktiviti yang dilaporkan sempena sambutan pada April 2026 termasuk bekerjasama dengan Kelab Eko pelajar untuk melindungi sumber mata air, memasang kamera automatik bagi memantau pergerakan haiwan dan menerangkan undang-undang berkaitan kepada penduduk.

Jabatan Alam Sekitar turut memberi nasihat kepada penggembala tentang penggunaan padang ragut secara bergilir. Ini bermaksud mengubah kawasan ragutan ternakan dari semasa ke semasa supaya kawasan yang pernah digunakan berpeluang pulih. Bagi penggembala dan hidupan liar yang berkongsi landskap sama, keadaan padang ragut mempengaruhi bekalan makanan untuk kedua-duanya.

Penglibatan pelajar menghubungkan pendidikan awam dengan kerja praktikal. Perlindungan mata air mengekalkan bekalan air, manakala kamera memberikan maklumat tentang pergerakan saiga. Aktiviti setempat ini menyokong tinjauan yang lebih luas bagi merancang pemuliharaan.

Mengapa populasi yang lebih besar masih perlu dilindungi

B. Gantulga, seorang pengurus WWF-Mongolia yang memiliki ijazah kedoktoran, menyambut baik pertumbuhan populasi terkini sambil memberi amaran bahawa ancaman utama masih wujud. Beliau mengenal pasti penyakit berjangkit, prasarana yang tidak mesra hidupan liar, kemerosotan padang ragut, pemburuan haram dan perubahan iklim.

Prasarana linear bermaksud pembangunan yang merentasi landskap, seperti jalan raya, landasan kereta api dan pagar. Jika menghalang pergerakan, prasarana itu boleh menyukarkan haiwan untuk sampai ke kawasan ragutan, sumber air atau habitat lain. Kebimbangan ini amat relevan apabila saiga kembali tersebar ke wilayah asalnya.

Kerosakan padang ragut turut menimbulkan cabaran. Populasi yang semakin besar memerlukan kawasan mencari makanan yang boleh digunakan, sementara kemarau dan musim sejuk yang teruk boleh menambah tekanan terhadap bekalan makanan. Kejatuhan populasi kepada 750 ekor pada 2003 menunjukkan betapa besar kesan keadaan alam yang buruk terhadap saiga pada masa lalu.

Saiga Mongolia disenaraikan dalam Buku Merah Mongolia dan diklasifikasikan sebagai amat jarang di bawah Undang-undang Fauna 1995. Pemulihan populasinya menjadikan pemantauan berterusan penting: tinjauan menjejaki jumlah dan taburan, sementara pemerhatian lapangan membantu pasukan pemuliharaan mengenal pasti masalah yang mula timbul.

Kenyataan Chimeddorj mengiringi peningkatan populasi itu dengan seruan jelas agar tindakan diteruskan:

Tindakan pemuliharaan yang segera dan berterusan amat penting untuk menjamin masa depan spesies terancam ini serta mencegah kepupusannya.

Haiwan yang membantu membentuk padang rumput Gobi

Saiga Mongolia memakan kira-kira 30 spesies tumbuhan, termasuk rumput bulu, bawang liar, pokok renek dan wormwood. Aktiviti ragutnya merupakan sebahagian daripada peredaran nutrien di padang rumput Gobi, landskap padang rumput kering yang didiaminya.

Haiwan itu juga menggemburkan tanah dengan memijaknya dan mengembalikan nutrien ke tanah melalui najisnya. Proses ini menyumbang kepada kitaran tumbuh-tumbuhan dan produktiviti tanaman, sekali gus menghubungkan nasib kawanan dengan keadaan habitatnya.

Hidung saiga yang menonjol dan berbentuk gelembung membantu memanaskan serta menapis udara sejuk sebelum udara itu sampai ke paru-paru ketika haiwan tersebut berlari. Ciri luar biasa ini merupakan salah satu penyesuaian haiwan yang telah hidup di Mongolia sejak Zaman Ais.

Pemulihan semasa merangkumi beberapa perubahan yang boleh diukur: populasi nasional yang lebih besar, kepulangan ke habitat sejarah dan penglibatan masyarakat yang berterusan dalam melindungi sumber air serta padang ragut. Mengekalkan pencapaian itu memerlukan usaha berterusan untuk membantu haiwan menghadapi risiko penyakit dan cuaca sukar, selain memanfaatkan tahun-tahun yang baik.

Perkara Utama

• Tinjauan Mongolia pada Oktober 2025 menganggarkan terdapat 28,857 ekor saiga, meningkat kira-kira 24% daripada 23,215 ekor pada 2024.
• Populasi meningkat kira-kira 86% antara 2023 dengan 2025.
• Saiga kembali secara semula jadi ke habitat sejarah, termasuk lembangan Tasik Khyargas.
• Usaha perlindungan menggabungkan tindakan membanteras pemburuan haram, pengurusan habitat, akses kepada air, pencegahan penyakit dan penglibatan masyarakat.
• Kira-kira 70% hingga 80% kawasan taburan haiwan itu di Mongolia terletak di Gobi-Altai.
• Penyakit, padang ragut yang rosak, pergerakan yang terhalang, pemburuan haram dan perubahan iklim kekal sebagai keutamaan pemuliharaan.