Diisytiharkan Meninggal Dunia Selama Tujuh Tahun, Doktor Tentera Vietnam Habiskan Berdekad-dekad Membawa Pulang Rakan Seperjuangan

Kepulangan yang menjadi pencarian sepanjang hayat

Doktor tentera Tran Van Ban pulang ke pangkuan keluarganya pada penghujung 1976 dan mendapati sebuah altar didirikan untuk memperingati dirinya. Ibunya menerima berita kematiannya dan berkabung selama tujuh tahun. Hampir setengah abad kemudian, veteran berusia 82 tahun itu membantu mencari anggota tentera yang keluarganya masih menanti kepulangan mereka.

Ban menceritakan kepulangannya yang luar biasa di program memperingati Khuc tri an di Taman Budaya Le Thi Rieng, Bandar Ho Chi Minh, pada 13 Oktober 2026. Di bawah taman itu, pasukan pencarian menemukan jasad 731 orang yang dikenal pasti pihak berkuasa sebagai anggota tentera yang gugur, kebanyakannya masih belum dikenal pasti nama atau kampung halaman.

Program itu berlangsung menjelang upacara peringatan dan pengebumian yang dijadualkan pada 14 Oktober. Bagi Ban, majlis itu menyatukan dua bahagian kehidupannya: anak yang pulang secara tidak disangka-sangka kepada ibunya, dan insan yang terselamat serta menghabiskan lebih 40 tahun berusaha membawa pulang anak orang lain kepada ibu mereka.

Sejak 1979, tugasnya termasuk mengesahkan lebih 2,300 lokasi pengebumian, membantu membawa pulang 134 set jasad ke kampung halaman dan menyemak maklumat bagi lebih 200 keluarga. Pengalamannya kini menyokong operasi yang jauh lebih besar, melibatkan foto sejarah, rekod ketenteraan, ingatan saksi dan ujian DNA.

Setiap kaedah menjawab soalan yang berbeza. Foto boleh memberi petunjuk tentang lokasi penggalian. Saksi mungkin mengingati siapa yang dikebumikan di situ. Dokumen yang masih tersimpan atau padanan genetik akhirnya mungkin memberikan nama kepada sesebuah keluarga. Ban menghabiskan puluhan tahun berusaha menghubungkan semua petunjuk itu.

Ibu yang terus memeriksa dengan cahaya lampu minyak

Ban menyertai tentera pada 1967 selepas meninggalkan Vinh Bao di Hai Phong. Komunikasi dengan keluarganya terputus semasa perang ketika beliau berkhidmat di selatan Vietnam. Di rumah, keluarganya menerima notis yang menyatakan beliau telah meninggal dunia lalu mendirikan altar untuk memperingatinya.

Apabila akhirnya pulang pada penghujung 1976, jiran tetangga berkumpul dengan penuh kehairanan. Dua adik perempuannya memeluknya sambil menangis. Beliau hanya memahami reaksi mereka selepas masuk ke rumah dan melihat altarnya sendiri.

Keluarganya membawa ibunya pulang untuk bertemu dengannya. Walaupun anak lelakinya berdiri di hadapannya, ibunya sukar menerima bahawa beliau masih hidup selepas hampir sedekad berpisah.

Malam itu, ibunya membawa lampu minyak ke tempat beliau berehat. Ibunya memeriksanya dari kepala hingga kaki dan menyentuh tubuhnya, kemudian pergi sebelum kembali untuk memeriksanya sekali lagi. Pada kunjungan ketiga, Ban memeluk ibunya dan memberitahu bahawa anaknya telah pulang dengan selamat. Barulah ibunya menangis teresak-esak.

Kepulangan Ban segera menjadi sumber harapan kepada ibu-ibu lain di kampung itu. Jika seorang anak lelaki yang secara rasmi diisytiharkan meninggal dunia boleh pulang ke rumah, mereka berharap anak lelaki mereka yang hilang juga mungkin kembali.

Daripada askar cedera kepada doktor tentera

Khidmat tentera Ban membawanya ke Cu Chi, Ben Cat dan Trang Bang, kawasan yang dikenali sebagai Segi Tiga Besi, serta medan perang Saigon dan Gia Dinh yang lebih luas. Kerjaya perubatannya berkembang mengikut keperluan anggota tentera yang cedera di sekelilingnya.

Selepas cedera parah pada 1970, beliau dibawa ke Unit Perubatan Tentera C10. Sebelum meninggalkan Vietnam utara, beliau telah menerima latihan pertolongan cemas asas. Beliau menawarkan diri untuk membalut luka, memberikan suntikan dan menjaga anggota tentera yang mengalami kecederaan lebih parah daripadanya.

Beliau kemudian menghabiskan dua tahun mempelajari perubatan tentera di Kemboja sebelum kembali ke medan perang sebagai petugas perubatan tempur. Selepas perang, beliau melanjutkan pengajian perubatan dan menjadi doktor.

Ban, ketika menggambarkan tanggungjawabnya sebagai petugas perubatan semasa perang, mengimbas bahaya yang mengiringi rawatan:

Doktor tentera juga seorang askar. Hospital lapangan kami berada di tengah-tengah bedilan bom dan artileri. Tiada suasana aman dan selamat seperti di bilik bedah pada waktu aman.

Kenangannya menggambarkan kehilangan yang dahsyat: sebuah unit yang berkembang daripada lebih 600 anggota kepada hampir 1,000 selepas menerima anggota tambahan hanya mempunyai lebih 100 orang yang terselamat ketika penyatuan semula. Satu lagi catatan tentang khidmatnya menyebut kurang daripada 50 orang terselamat daripada 653 anggota tentera yang berangkat ke selatan bersamanya.

Ibu-ibu lain memerlukan kepulangan yang berbeza

Seramai 29 lelaki dari kampung halaman Ban menyertai tentera bersama-sama pada 25 Mac 1967. Menurut Ban, hanya dua orang daripada kumpulan itu pulang dalam keadaan hidup selepas perang, kira-kira tujuh peratus. Tiga belas set jasad daripada kumpulan itu telah dibawa pulang sejak itu.

Antara rakan seperjuangan terdekatnya ialah Nguyen Ba Hoa dan Nguyen Trung Kien. Mereka berkongsi pengalaman zaman kanak-kanak, persekolahan, pendaftaran tentera dan khidmat di selatan. Kedua-duanya terkorban dalam pertempuran.

Keluarga Ban menerima notis kematian ketika beliau masih hidup. Keluarga Hoa dan Kien pada mulanya tidak menerima pengesahan rasmi tentang kematian mereka. Apabila Ban pulang, ibu mereka memeluknya dengan harapan yang kembali menyala. Kemudian, setelah membawa pengesahan bahawa anak-anak mereka telah meninggal dunia, mereka bertanya kepadanya di mana lelaki itu dikebumikan.

Catatan meletakkan kunjungan itu pada waktu yang berbeza selepas kepulangannya, antara beberapa hari hingga satu kunjungan susulan kira-kira setahun kemudian. Ban mengingati permintaan utama mereka: mereka mahu mencari anak-anak mereka dan membawa mereka pulang.

Beliau memulakan pencarian berterusan pada 1979, kembali ke bekas medan perang, menemu bual saksi dan membandingkan ingatan mereka dengan maklumat pengebumian. Perjalanan awal dilakukan dengan basikal tua, kadangkala bermula seawal pukul tiga pagi. Beliau menggunakan cuti dan hari tidak bekerja untuk meneruskan pencarian.

Lima buku nota dan perjalanan dengan kereta api

Ban menyimpan maklumat pengebumian dalam lima buku nota usang yang dipenuhi nama, rajah dan peta lukisan tangan. Semasa perang, beliau turut menulis nama rakan seperjuangan pada kertas, memasukkan kertas itu ke dalam vial kaca yang ditutup rapat dan meletakkan vial tersebut di dalam mulut mereka sebelum dikebumikan, dengan harapan dapat mengenal pasti mereka apabila beliau kembali.

Buku notanya kemudian menjadi alat praktikal untuk mencari jasad yang terkorban. Beliau membandingkannya dengan fail kes yang disimpan oleh Veterans of Foreign Wars? Tidak, oleh Veterans Initiative milik Vietnam Veterans of America, yang bertukar-tukar maklumat mengenai mereka yang hilang semasa perang.

Ban turut membantu pasukan pencarian Amerika mencari anggota tentera Amerika Syarikat yang hilang. Oleh itu, pencariannya merangkumi rakan seperjuangan lama selain keluarganya sendiri, dengan menggunakan maklumat medan perang yang dikongsi untuk membantu keluarga di kedua-dua pihak.

Pengalaman perang dan kerja pencariannya menjadi subjek sebuah karya sastera yang mendapat pengiktirafan menerusi anugerah sastera utama Vietnam pada 1997.

Satu pencarian akhirnya membawanya kepada jasad Hoa. Membawa pulang rakannya ke utara memerlukan satu lagi perjalanan yang sukar. Ban mengimbas kembali apabila mendapati tiket kereta apinya melarang penumpang membawa jasad manusia, namun beliau tetap menaiki kereta api dengan bungkusan kecil itu dirapatkan ke tubuhnya.

Selama tiga hari tiga malam, beliau membawa Hoa dalam perjalanan pulang melalui landasan kereta api. Setibanya di sana, beliau meletakkan jasad itu di altar keluarga. Ibu Hoa pulang dari sawah dan menghulurkan tangan ke arah bungkusan yang berisi anak lelakinya, yang sekian lama dinanti-nantikannya.

Bagaimana foto lama membantu menemukan kubur

Taman Le Thi Rieng terletak di tapak bekas tanah perkuburan Do Thanh. Kajian sejarah dan keterangan saksi meletakkan kubur beramai-ramai di situ selepas pertempuran semasa Serangan Tet 1968, apabila pasukan komunis menyerang bandar dan kedudukan tentera di seluruh Vietnam Selatan.

Arkitek Nguyen Xuan Thang dan kumpulan penyelidiknya menghabiskan hampir lapan tahun meneliti foto sejarah dan membandingkan struktur lama dengan taman masa kini. Menara air yang kelihatan dalam foto dari 1968 memberikan petunjuk lokasi yang berguna.

Kajian itu turut menggunakan foto udara ketenteraan Amerika dari 1972, rajah operasi dan ingatan saksi daripada kedua-dua pihak. Penyelidik menganggarkan bahawa tiga lubang pengebumian beramai-ramai mungkin mengandungi kira-kira 900 orang.

Nguyen Thanh Phuoc, yang berusia 12 tahun ketika menyaksikan pengebumian pada 1968, mengingati mayat yang disusun berlapis-lapis dengan papan kayu dan serbuk pembasmi kuman berwarna putih. Kerja pengubahsuaian taman selepas itu mendedahkan tulang, sandal getah dan kelopak peluru.

Dalam bengkel pada 8 Jun yang dipengerusikan Timbalan Perdana Menteri Pham Thi Thanh Tra, pegawai menghimpunkan bukti sejarah, keterangan saksi dan hasil tinjauan. Timbalan Menteri Pertahanan Nguyen Van Gau berkata dapatan itu menyokong penilaian bahawa kawasan tersebut mengandungi kubur beramai-ramai anggota tentera, kader dan orang awam yang terbunuh semasa pertempuran Tet.

Radar yang menghantar isyarat ke dalam tanah membantu mengenal pasti kawasan yang telah diganggu di bawah permukaan. Jentera pengorek memindahkan sejumlah besar tanah, manakala anggota tentera beralih kepada kerja manual yang teliti apabila jasad yang mungkin dapat dikenal pasti muncul.

Tarikh penting dalam usaha pencarian

Operasi di taman itu berkembang selama beberapa bulan, daripada perbandingan petunjuk sejarah kepada pencarian jasad dan persediaan untuk upacara perpisahan umum. Pencapaian utamanya termasuk:

• 8 Jun 2026: Bengkel menghimpunkan bukti berkaitan pengebumian di bekas tanah perkuburan itu.
• 23 Jun: Pasukan menemukan lima set jasad pertama dan barangan berkaitan di Kawasan A. Ban mula menjadi sukarelawan di tapak itu.
• 6 Julai: Maklumat tentang dokumen yang tertera nama Huynh Van Quen diumumkan kepada umum.
• 26 Julai: Markas Tentera Bandar Ho Chi Minh mengesahkan pengenalpastian jasad Quen.
• 8 dan 9 September: Pasukan mengenal pasti satu lagi parit pengebumian di Kawasan A.
• 13 Oktober: Program Khuc tri an memperingati anggota yang gugur sebelum pengebumian 731 individu yang telah ditemui, seperti yang dirancang.
• 14 Oktober: Upacara peringatan dan pengebumian dijadualkan berlangsung, dengan pengebumian di Tanah Perkuburan Syuhada Bandar Ho Chi Minh.

Kronologi kempen turut menyebut pelancaran pada 6 Julai, diikuti penemuan parit pengebumian awal selepas dua hari penggalian tinjauan, manakala kronologi pencarian terperinci mencatatkan penemuan pertama pada 23 Jun. Parit yang disebut dalam catatan kempen itu berukuran 25 meter panjang dan tiga meter lebar.

Satu nama yang dikenal pasti memperlihatkan usaha di sebaliknya

Pengenalpastian Huynh Van Quen bermula dengan secebis kertas yang dibalut plastik dan ditemui di sisi jasad pada 23 Jun. Teks yang masih boleh dibaca mengandungi namanya, Tentera Pembebasan Selatan dan nombor unit 962.

Huynh Van Muoi dan Huynh Van Nho, di komune Vam Co dalam wilayah Tay Ninh, percaya nama itu mungkin milik saudara lelaki mereka. Keluarga itu telah mencarinya selama berdekad-dekad.

Satu huruf menimbulkan kerumitan dalam rekod. Notis kematian lama menyatakan namanya sebagai Huynh Van Quyen, manakala sijil kebangsaan keluarga yang mengiktiraf pengorbanannya menggunakan nama Huynh Van Quen, sepadan dengan dokumen yang ditemui. Pihak berkuasa menyemak rekod sebelum mengesahkan identitinya pada 26 Julai.

Nguyen Thi Le, yang telah berjanji untuk berkahwin dengannya sebelum beliau pergi berperang dan kekal tidak berkahwin selama 58 tahun, diiktiraf sebagai isterinya oleh Jabatan Hal Ehwal Dalam Negeri Tay Ninh pada 18 Julai. Pada 23 Julai, beliau menerima potret yang dibina semula di taman itu.

Selepas pengenalpastian, pen, sikat, dompet dan botol minyak ubatnya dipulangkan kepada keluarga. Notis kematian yang diperbetulkan mengembalikan nama sebenarnya. Kes ini menunjukkan bagaimana barangan peribadi, keterangan keluarga dan rekod pentadbiran boleh digabungkan untuk merungkai kehilangan seseorang.

Mencari jasad dan mengembalikan identiti

Ban menjadi sukarelawan di taman itu tanpa menjadi anggota pasukan pencarian rasmi yang ditugaskan. Beliau membantu mengasingkan jasad, mengenali ciri anatomi serta menyimpan cebisan dan gigi untuk ujian.

Rekod peribadinya merangkumi lebih 2,300 lokasi pengebumian yang diperiksa dan 134 set jasad yang dibantu untuk dibawa pulang. Anggaran keseluruhan yang lebih luas menyebut Ban dan rakan veteran telah menemukan lebih 2,400 set jasad menerusi usaha bersama mereka.

Pemeriksa forensik Vuong Gia Bao dari Pusat Forensik Bandar Ho Chi Minh menjelaskan bahawa gigi dan tulang boleh kekal keras secara fizikal walaupun DNA di dalamnya telah terurai menjadi cebisan. Haba, kelembapan, air bawah tanah dan mikroorganisma boleh merosakkan bahan genetik itu selama berdekad-dekad.

DNA membawa maklumat biologi yang diwarisi. Penyiasat boleh membandingkan bahan genetik yang masih ada daripada jasad dengan sampel saudara-mara, bersama rekod dan bukti lain. Sampel perlu dilabel, dimeterai dan disimpan secara berasingan untuk mengelakkan tertukar atau tercemar.

Ban menggambarkan betapa beratnya perasaan ketika menemukan seseorang tanpa dapat mencatatkan nama:

Paling sukar ialah memegang pen tanpa mengetahui nama rakan seperjuangan saya.

Di program memperingati itu, beliau turut mengimbas jasad yang dipercayainya milik seorang wanita, yang ditemukan bersama paku dan bahan yang menyerupai pengikat. Beliau mencadangkan wanita itu mungkin anggota gerakan bawah tanah atau kurier yang diseksa. Identiti, peranan dan keadaan kematiannya masih belum disahkan.

Kempen kebangsaan, sementara keluarga terus menanti

Angka yang dikemas kini sehingga 13 Oktober merekodkan 3,611 jasad ditemui menerusi kempen kebangsaan selama 500 hari dan malam: 2,374 di Vietnam, 217 di Laos dan 1,020 di Kemboja. Jumlah 731 di taman itu merangkumi kira-kira satu perlima daripada keseluruhan angka tersebut. Kempen itu menyasarkan penemuan kira-kira 7,000 jasad.

Seramai 1,588 anggota dalam 32 pasukan sedang menjalankan pencarian. Usaha itu turut merangkumi pemusnahan bahan letupan yang belum meletup, pengumpulan sampel DNA keluarga dan pembinaan pangkalan data untuk tujuan pengenalpastian.

Daripada 211,301 kubur yang ditinjau, 147,640 sesuai untuk pensampelan manakala 63,661 tidak sesuai. Pihak berkuasa telah mengumpulkan 265,761 sampel biologi daripada saudara-mara, menganalisis 71,102 dan memasukkan 66,909 ke dalam pangkalan data. Matlamat kempen itu termasuk pemeriksaan DNA terhadap kira-kira 18,000 sampel daripada jasad.

Pham Thi Thanh Tra meminta supaya sampel daripada saudara-mara melalui garis keturunan sebelah bapa terus dikumpulkan, selaras dengan panduan Kementerian Keselamatan Awam, dengan tambahan sebulan kerja intensif dan sasaran menyelesaikan tugas itu pada 2026.

Upacara perpisahan pada 14 Oktober dirancang bermula dengan persembahan bunga dan pembakaran colok pada 7:30 pagi, diikuti upacara lawatan dan peringatan pada 8 pagi. Konvoi pertama dijangka bertolak sekitar 8:45 pagi menuju ke tanah perkuburan, kira-kira 26 kilometer jauhnya. Seramai 731 individu yang ditemui itu terdiri daripada 698 orang yang direkodkan secara berasingan dan satu kumpulan beramai-ramai seramai 33 orang.

Ban muncul dalam program pada malam sebelumnya di sisi potret hasil karya pelukis Le Sa Long yang menggambarkan kerja pencariannya. Acara yang dianjurkan Jabatan Kebudayaan dan Sukan bandar itu dihadiri pegawai kanan politik tentera Nguyen Trong Nghia dan Timbalan Perdana Menteri Pham Thi Thanh Tra.

Pengebumian itu akan menyediakan tempat persemadian yang terurus, sementara usaha mengenal pasti identiti diteruskan melalui sampel, barangan peribadi dan rekod yang disimpan. Bagi Ban, usia saksi yang semakin lanjut menjadikan usaha itu semakin mendesak: setiap ingatan yang hilang boleh menghapuskan petunjuk yang masih diperlukan sebuah keluarga.

Perkara Utama

• Tran Van Ban pulang ke rumah pada penghujung 1976 selepas keluarganya berkabung untuknya selama tujuh tahun.
• Sejak 1979, beliau telah memeriksa lebih 2,300 lokasi pengebumian dan membantu membawa pulang 134 set jasad ke kampung halaman.
• Pasukan pencarian menemukan 731 anggota tentera yang gugur di Taman Budaya Le Thi Rieng, kebanyakannya masih belum dikenal pasti.
• Foto sejarah, ingatan saksi, barangan peribadi, rekod ketenteraan dan ujian DNA membantu usaha pengenalpastian.
• Upacara peringatan dan pengebumian dijadualkan pada 14 Oktober 2026, sementara usaha pengenalpastian diteruskan selepas itu.