Uzbekistan dan China Perhebat Rancangan Kereta Api dan Perdagangan, Portfolio Projek Hampiri $60 Bilion

Rundingan di Tashkent Utamakan Pengangkutan dan Pelaburan

Uzbekistan dan China berusaha mengubah portfolio projek bernilai hampir $60 bilion menjadi perniagaan yang beroperasi, hubungan pengangkutan yang lebih kukuh dan perdagangan yang lebih luas, dengan landasan kereta api melalui Kyrgyzstan menjadi tumpuan rancangan mereka. Presiden Shavkat Mirziyoyev menerima kunjungan Perdana Menteri China Li Qiang di Tashkent pada 17 Oktober 2026, bagi rundingan yang merangkumi pelaburan, tenaga, teknologi dan kerjasama politik.

Pertemuan itu menghimpunkan beberapa petunjuk hubungan yang semakin berkembang: lebih 6,000 usaha sama dengan penyertaan China, perdagangan dua hala bernilai $16.1 bilion pada 2025, serta bahagian China sebanyak 23% daripada perdagangan luar Uzbekistan dalam lapan bulan pertama 2026. Angka hampir $60 bilion itu merujuk kepada projek yang disokong perjanjian kukuh, dengan kegiatan pembinaan dan perniagaan berkembang merentasi pelbagai sektor.

Li turut mengadakan rundingan dengan Perdana Menteri Uzbekistan Abdulla Aripov, selepas itu para pemimpin menyaksikan pemeteraian dokumen kerjasama yang meliputi perdagangan, pendidikan, kastam, kesihatan dan pengurangan kemiskinan. Dokumen lain yang ditandatangani semasa lawatan itu menyentuh perdagangan elektronik, iklim dan media.

Mirziyoyev dan Li memberi tumpuan kepada pelaksanaan perjanjian yang dicapai oleh presiden Uzbekistan dan Presiden China Xi Jinping di Bishkek pada Ogos. Li menyampaikan salam daripada Xi dan menyeru penyelarasan lebih rapat antara kedua-dua kerajaan.

Pertemuan presiden dan rundingan dengan Aripov bertarikh 17 Oktober, meskipun permulaan lawatan Li turut dinyatakan sebagai 18 Oktober. Lawatan itu digambarkan berlangsung selama dua hari. Kedua-dua pertemuan mengetengahkan kerjasama ekonomi praktikal di samping sokongan baharu Uzbekistan terhadap pendirian China mengenai Taiwan dan keselamatan.

Landasan Kereta Api Disasarkan Beroperasi pada 2030

Landasan kereta api China–Kyrgyzstan–Uzbekistan ialah projek infrastruktur serantau paling konkrit yang dibincangkan. Laluan yang dirancang itu sepanjang kira-kira 532 kilometer, dengan anggaran kos $4.7 bilion, dan dijangka mula beroperasi menjelang 2030.

Pembinaannya dilancarkan secara rasmi pada Disember 2024. Menjelang September 2026, kerja telah dimulakan pada 27 daripada 29 terowong yang dirancang di bahagian Kyrgyzstan, atau kira-kira 93% daripada jumlah keseluruhan. Angka itu merujuk kepada terowong yang kerja pembinaannya telah bermula; penggalian, pembinaan jambatan dan penyediaan tapak landasan masih menjadi sebahagian daripada program pembinaan.

Mirziyoyev berkata Uzbekistan bersedia mempercepat pembinaan. Li menyatakan kesediaan China untuk memastikan landasan itu dibina mengikut piawaian tinggi. Aripov turut memberi komitmen bahawa Uzbekistan akan memajukan laluan itu dan projek lain di bawah kerangka Jalur dan Jalan, program China bagi kerjasama infrastruktur dan ekonomi antarabangsa.

Laluan itu akan menghubungkan China dengan Uzbekistan melalui Kyrgyzstan, sekali gus mewujudkan rangkaian pengangkutan terus merentasi ketiga-tiga negara. Para pemimpin menjangkakan pembukaannya akan menyokong perdagangan dan pengangkutan serantau. Perniagaan di sepanjang laluan itu berpeluang berkembang dalam pengendalian kargo, pergudangan dan perkhidmatan lain yang diperlukan untuk mengangkut barangan.

Eldor Tulyakov, pengarah eksekutif Pusat Strategi Pembangunan Uzbekistan, menghuraikan tujuan ekonomi bersama projek landasan itu:

Landasan kereta api itu “menghubungkan kepentingan beberapa negara menerusi satu projek bersama,” katanya.

Pertumbuhan Perdagangan Diiringi Usaha Meningkatkan Eksport Uzbekistan

Angka rasmi China meletakkan perdagangan dua hala pada $16.1 bilion pada 2025, meningkat 17.9% berbanding tahun sebelumnya. Kadar pertumbuhan itu menunjukkan jumlah perdagangan pada 2024 kira-kira $13.7 bilion, bermakna perdagangan tahunan meningkat sekitar $2.4 bilion.

Angka rasmi Uzbekistan menunjukkan China merangkumi 23% daripada jumlah pusing ganti perdagangan luar Uzbekistan dalam lapan bulan pertama 2026, iaitu bahagian terbesar antara semua rakan dagangnya. Secara mudah, hampir satu daripada setiap empat dolar perdagangan barangan Uzbekistan melibatkan China dalam tempoh itu.

Li berkata China bersedia mengimport lebih banyak produk Uzbekistan, khususnya barangan yang dihargai kerana kualiti atau ciri tersendiri. Beliau menggalakkan Uzbekistan menyertai Ekspo Import Antarabangsa China, pameran utama yang membolehkan pembekal asing memperkenalkan produk kepada pembeli China.

China sudah menjadi sumber utama import Uzbekistan. Pasaran yang lebih besar untuk produk Uzbekistan akan memberikan satu lagi cara kepada pengeluar untuk meraih manfaat daripada hubungan itu, selain pelaburan dalam kilang dan infrastruktur. Rundingan tersebut merangkumi pertanian moden, kerjasama kastam dan perdagangan elektronik, yang semuanya berkaitan dengan penjualan dan pergerakan barangan merentasi sempadan.

Rancangan Pelaburan Melangkaui Sektor Pengangkutan

Portfolio projek Uzbekistan yang disokong perjanjian kukuh kini mencecah hampir $60 bilion. Lebih 6,000 usaha sama dengan penyertaan China menyediakan asas perniagaan sedia ada bagi rancangan pelaburan yang lebih luas.

Li berkata Beijing menyokong lebih banyak syarikat China yang berkeupayaan melabur dan menjalankan perniagaan di Uzbekistan. Beliau turut menggesa pewujudan keadaan yang menggalakkan untuk syarikat tersebut. Mirziyoyev mengalu-alukan pelaburan China selanjutnya, manakala Aripov menyatakan penghargaan atas sokongan China terhadap pembaharuan dan pembangunan Uzbekistan.

Agenda pelaburan itu merangkumi bahan kimia, geologi, perlombongan, metalurgi, pembuatan kenderaan, pengeluaran peralatan dan pemodenan infrastruktur. Pembiayaan turut dibincangkan, bersama hubungan fizikal yang diperlukan untuk mengangkut barangan dan menyokong kegiatan perniagaan.

Para pemimpin mencadangkan agar strategi pembangunan masing-masing diselaraskan dengan lebih rapat. Dari segi praktikal, ini bermakna usaha memadankan keutamaan Uzbekistan dalam industri, tenaga dan infrastruktur dengan pembiayaan, peralatan dan keupayaan perniagaan yang boleh dibawa oleh rakan China.

Projek Angin Menjadi Contoh Tempatan Agenda Tenaga

Projek tenaga angin yang disokong China siap pada Ogos di daerah Bostanlyk, wilayah Tashkent. Apabila beroperasi sepenuhnya, projek itu dijangka menjimatkan kira-kira 12 juta meter padu gas asli dan mengurangkan pelepasan karbon dioksida sekitar 24,000 tan setiap tahun.

Unjuran penjimatan itu menunjukkan manfaat tempatan daripada perkongsian tenaga yang lebih luas. Elektrik yang dijana daripada angin boleh mengurangkan jumlah gas yang diperlukan untuk pengeluaran kuasa. Angka Bostanlyk itu ialah jangkaan apabila projek beroperasi sepenuhnya.

Loji solar dan ladang angin yang dibina syarikat China sudah membekalkan elektrik kepada grid di beberapa wilayah Uzbekistan. Rundingan itu bertujuan memperluas kerjasama tersebut, di samping membincangkan penggunaan tenaga nuklear secara aman, satu bahagian berasingan dalam agenda tenaga yang dicadangkan.

Tulyakov menyebut pembuatan kenderaan elektrik dan tenaga hijau sebagai bidang kerjasama yang menyumbang kepada matlamat pembangunan Uzbekistan. Beliau menghuraikan hubungan antara perjanjian politik dengan kegiatan ekonomi:

“Kepercayaan politik mewujudkan keadaan yang menggalakkan, manakala usaha praktikal memberikan makna kepadanya,” katanya.

Teknologi dan Perkhidmatan Awam Turut Menjadi Agenda

Kecerdasan buatan, teknologi digital, robotik, aeroangkasa dan penyelidikan saintifik merupakan antara bidang yang dicadangkan untuk kerjasama lebih erat. Kecerdasan buatan menggunakan sistem komputer untuk melaksanakan tugas seperti mengenal pasti corak dan menganalisis maklumat, manakala robotik menggunakan mesin untuk melakukan tugas fizikal.

Para pemimpin membincangkan bidang ini bersama pembuatan peralatan dan pertanian moden. Oleh itu, agenda mereka merentasi kegiatan industri yang sudah lama bertapak seperti perlombongan dan bahan kimia, hingga teknologi yang boleh digunakan dalam kilang, pertanian dan pengangkutan.

Dokumen kerjasama yang ditandatangani turut melangkaui pelaburan komersial. Kesihatan, pendidikan dan pengurangan kemiskinan termasuk dalam pakej yang disaksikan oleh Li dan Aripov, manakala kerjasama iklim menjadi sebahagian daripada lawatan yang lebih luas.

Uzbekistan dan China telah bertukar pengalaman dalam mengurangkan kemiskinan. Tiada jadual pelaksanaan terperinci, pecahan pembiayaan atau sasaran yang boleh diukur diumumkan bagi inisiatif teknologi dan perkhidmatan awam secara individu, menjadikan butiran tersebut perkara yang perlu ditangani oleh badan-badan berkaitan kemudian.

Sokongan Politik Mengiringi Rancangan Ekonomi

Mirziyoyev menegaskan semula komitmen Uzbekistan terhadap dasar Satu China dan sokongan kepada Beijing dalam mempertahankan kepentingan teras yang dinyatakan China. Taiwan menjadi tumpuan utama pendirian itu: Beijing menganggap pulau tersebut sebahagian daripada China dan menentang kemerdekaannya.

Komitmen Uzbekistan itu menyusuli kenyataan bersama yang dikeluarkan pada 2024, apabila Tashkent berkata ia tidak akan menjalin hubungan rasmi atau mengadakan pertukaran rasmi dengan Taiwan. Rundingan Oktober mengukuhkan semula keselarasan politik itu ketika kedua-dua kerajaan membincangkan peluasan hubungan ekonomi.

Mirziyoyev turut menyatakan kesediaan meneruskan kerjasama menentang keganasan, pemisah dan ekstremisme, tiga kategori yang dikelompokkan pihak berkuasa China sebagai “tiga kuasa jahat”. Li menggesa komunikasi strategik yang lebih kukuh serta sokongan berterusan terhadap kepentingan teras setiap negara.

Kedua-dua kerajaan turut membincangkan penyelarasan menerusi Pertubuhan Kerjasama Shanghai, kerangka China–Asia Tengah dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. China dan Uzbekistan merupakan anggota pengasas SCO pada 2001. Pertubuhan itu kini mempunyai 10 anggota, selepas India dan Pakistan diterima pada 2017, Iran pada 2023 dan Belarus pada 2024.

Penerbangan, Pengecualian Visa dan Pusat Kebudayaan

Li menggesa kedua-dua negara memanfaatkan aturan pengecualian visa bersama dengan lebih meluas bagi meningkatkan perjalanan. Para pemimpin turut membincangkan penambahan penerbangan antara bandar-bandar China dan Uzbekistan, sekali gus menggabungkan kapasiti pengangkutan dalam perbincangan tentang prosedur kemasukan yang lebih mudah.

Ketibaan pelancong China di Uzbekistan semakin meningkat. Lebih banyak penerbangan akan menyokong perjalanan itu dan pada masa sama memenuhi keperluan pengunjung perniagaan, pelajar serta peserta pertukaran kebudayaan. Pertukaran belia dan kerjasama antara wilayah serta bandar merupakan antara bidang yang dicadangkan Li untuk diperluas.

Hari Kebudayaan Uzbekistan dijadual berlangsung di China beberapa hari selepas pertemuan itu. Kedua-dua kerajaan turut merancang membuka pusat kebudayaan di negara masing-masing, dan Li menggesa agar pusat tersebut ditubuhkan segera.

Pertukaran itu merupakan sebahagian daripada persiapan menyambut ulang tahun ke-35 hubungan diplomatik pada 2027. Li berkata China mahu menggunakan ulang tahun itu untuk memperdalam kepercayaan politik dan kerjasama praktikal. Semasa lawatan tersebut, beliau turut meletakkan kalungan bunga di Monumen Kemerdekaan Uzbekistan.

Daripada Komitmen Terdahulu kepada Pencapaian Seterusnya

Pertemuan Oktober menghubungkan perjanjian yang dimeterai sejak beberapa tahun lalu dengan pembinaan yang sudah berjalan. Pencapaian masa depan paling khusus ialah ulang tahun diplomatik pada 2027 dan pembukaan landasan kereta api yang dirancang menjelang 2030.

• 2024: Uzbekistan menegaskan semula dalam kenyataan bersama bahawa ia tidak akan menjalin hubungan rasmi atau mengadakan pertukaran rasmi dengan Taiwan.
• Disember 2024: Projek landasan kereta api China–Kyrgyzstan–Uzbekistan dilancarkan secara rasmi.
• 2025: Perdagangan dua hala mencecah $16.1 bilion, meningkat 17.9% berbanding tahun sebelumnya.
• Ogos 2026: Xi dan Mirziyoyev bertemu di Bishkek. Projek tenaga angin yang disokong China turut siap di daerah Bostanlyk, Uzbekistan, pada bulan itu.
• September 2026: Kerja pembinaan telah dimulakan pada 27 daripada 29 terowong yang dirancang di bahagian Kyrgyzstan bagi landasan kereta api itu.
• 17 Oktober 2026: Li mengadakan rundingan di Tashkent dengan Mirziyoyev dan Aripov, dan dokumen kerjasama ditandatangani semasa lawatan itu.
• 2027: China dan Uzbekistan akan menyambut ulang tahun ke-35 hubungan diplomatik.
• 2030: Landasan kereta api itu dirancang mula beroperasi.

Bagi pengeluar Uzbekistan, peluang komersial segera ialah kesediaan China yang dinyatakan untuk membeli lebih banyak produk tempatan. Bagi syarikat pembinaan dan komuniti di sepanjang landasan kereta api, tumpuan kini beralih kepada kerja pembinaan yang berterusan. Projek tenaga menawarkan satu lagi ukuran kemajuan yang praktikal: bekalan elektrik, gas yang dijimatkan dan peralatan yang mula beroperasi.

Perkara Utama

• Mirziyoyev dan Li membincangkan portfolio projek bernilai hampir $60 bilion serta lebih 6,000 usaha sama dengan penyertaan China.
• Perdagangan dua hala mencecah $16.1 bilion pada 2025, manakala China merangkumi 23% perdagangan luar Uzbekistan dalam lapan bulan pertama 2026.
• Landasan kereta api melalui Kyrgyzstan itu dijangka menelan kos $4.7 bilion, sepanjang kira-kira 532 kilometer dan dibuka menjelang 2030.
• Dokumen kerjasama meliputi perdagangan, pendidikan, kastam, kesihatan, pengurangan kemiskinan, perdagangan elektronik, iklim dan media.
• Apabila beroperasi sepenuhnya, projek angin di Bostanlyk dijangka menjimatkan kira-kira 12 juta meter padu gas dan mengurangkan pelepasan karbon dioksida sekitar 24,000 tan setahun.
• Uzbekistan memperbaharui komitmennya terhadap dasar Satu China, sementara kedua-dua kerajaan berusaha memperluas perjalanan, pertukaran kebudayaan dan penyelarasan melalui pertubuhan antarabangsa.