Aflatoksin Dikesan dalam 58.7% Sampel Susu Bangladesh, Kajian Sorot Risiko kepada Kanak-kanak Kecil

605 sampel mendedahkan masalah yang bermula daripada makanan ternakan

Ulasan terhadap 605 sampel susu dari Bangladesh menganggarkan 58.7% mengandungi aflatoksin M1, bahan toksik yang memasuki susu selepas haiwan tenusu memakan makanan ternakan tercemar. Pengiraannya mengenal pasti bayi dan kanak-kanak kecil sebagai kumpulan keutamaan untuk disiasat dengan lebih teliti, manakala kepekatan luar biasa tinggi dalam satu set data Dhaka menunjukkan betapa ketara pencemaran boleh berbeza-beza.

Ulasan sistematik itu, yang diterbitkan dalam Veterinary Medicine and Science pada 2026, menggabungkan 20 set data daripada 12 laporan yang diterbitkan antara Januari 2000 hingga Januari 2026. Anggaran purata kepekatan ialah 143 nanogram seliter. Apabila set data Dhaka yang luar biasa tinggi dikeluarkan, angka itu turun kepada 93 nanogram seliter, iaitu penurunan kira-kira 35%.

Aflatoksin M1, yang lazimnya disingkatkan sebagai AFM1, boleh kekal dalam susu selepas pempasteuran dan rawatan pada suhu ultra tinggi, yang dikenali sebagai pemprosesan UHT. Oleh itu, kawalannya memerlukan perhatian terhadap apa yang dimakan lembu, cara makanan ternakan disimpan dan cara susu diuji sebelum sampai kepada pengguna.

Ulasan itu menghimpunkan bukti yang dikumpulkan selama bertahun-tahun, bukannya hasil pemeriksaan baharu di seluruh negara. Dapatan utamanya ialah isu keselamatan makanan yang berulang dalam beberapa tinjauan, di samping ketidakpastian yang besar tentang tahap pencemaran di tempat dan rantaian bekalan tertentu.

Anggaran prevalens itu mempunyai selang keyakinan 95% antara 51.6% hingga 65.5%, yang menggambarkan ketidakpastian di sekitar angka gabungan tersebut. Selang ramalan yang lebih luas, iaitu 32.1% hingga 81.1%, menggambarkan variasi yang mungkin ditemui penyelidik dalam tinjauan lain yang setanding. Bagi keluarga, penternak dan pengawal selia, variasi itu menjadikan ujian setempat penting: purata nasional boleh menyembunyikan bacaan yang agak rendah dan kepekatan yang jauh lebih tinggi.

Pengesanan dan kepekatan menceritakan kisah yang berbeza

Ujian positif menjawab sama ada makmal mengesan AFM1. Kepekatan pula menunjukkan jumlah yang terkandung. Kedua-duanya penting kerana pengesanan kerap pada paras rendah dan pengesanan yang kurang kerap pada paras tinggi boleh menghasilkan corak pendedahan yang berbeza.

Ulasan itu menggambarkan perkara ini melalui dua set data yang semua sampelnya diuji positif, tetapi purata kepekatannya antara yang terendah direkodkan. Set data dengan kepekatan tertinggi mencatatkan kadar pengesanan yang hampir dengan anggaran gabungan.

Min aritmetik berwajaran sampel ialah 143 nanogram seliter, manakala min geometri ialah 92 nanogram seliter. Min aritmetik lebih mudah dipengaruhi bacaan yang sangat tinggi. Min geometri mengurangkan pengaruhnya dan membantu menggambarkan taburan yang kebanyakan ukurannya lebih rendah, tetapi segelintir jauh lebih tinggi.

Ulasan itu turut melaporkan bahawa kira-kira 83% melebihi paras perbandingan Kesatuan Eropah, iaitu 50 nanogram seliter, dan 8% melebihi nilai 500 nanogram seliter yang dikaitkan dengan Codex Alimentarius dan piawaian Bangladesh. Penyebut bagi angka 83% itu perlu diperjelas kerana nilainya lebih tinggi daripada prevalens pengesanan yang dilaporkan, iaitu 58.7%. Pembaca memerlukan penjelasan itu untuk memahami sampel yang dimasukkan dalam pengiraan kepekatan.

Kedua-dua paras perbandingan itu berbeza dengan faktor 10. Kajian primer menyatakan had peraturan mengikut jisim susu, iaitu 50 dan 500 nanogram sekilogram, manakala banyak ukuran dilaporkan mengikut isipadu, dalam nanogram seliter. Unit-unit ini hampir setara bagi susu, tetapi perlu digunakan secara konsisten dalam penilaian pematuhan rasmi.

Kajian terdahulu menunjukkan sebab purata berbeza-beza

Satu kajian susu pada 2020 meneliti 100 sampel dari ladang dan kedai runcit: 50 sampel susu mentah, 25 dipasteur dan 25 UHT. AFM1 dikesan dalam 53% sampel, termasuk 70% susu mentah, 52% susu dipasteur dan 20% susu UHT.

Kajian itu melaporkan purata kepekatan susu mentah sebanyak 699.07 nanogram sekilogram, dengan bacaan antara 22.79 hingga 1,489.28. Ulasan itu menyatakan kepekatan dalam set data Dhaka yang ekstrem kira-kira 699.1 nanogram seliter. Dalam kalangan sampel positif kajian 2020, 75% melebihi had perbandingan Eropah dan 43% melebihi had Codex yang lebih tinggi.

Satu kajian berbeza, yang diterbitkan pada 25 Jun 2021, menemui AFM1 dalam 78.6% daripada 145 sampel susu dan produk tenusu yang dikumpulkan di empat bahagian. Ukurannya antara 5.0 hingga 198.7 nanogram seliter. Abu Hasan Sumon dan rakan-rakannya menjalankan kajian itu di Shahjalal University of Science and Technology di Sylhet.

Kajian tenusu 2021 mereka melaporkan purata 51.5 nanogram seliter dalam kalangan sampel positif. Penulis mengira purata menggunakan sampel pada atau melebihi had pengesanan makmal, satu perincian penting ketika membandingkan purata antara kajian.

Perkembangan bukti

Bangladesh memperkenalkan peraturan yang meliputi mikotoksin dalam makanan utama, termasuk had AFM1 dalam susu, pada 2017, menurut kajian 2021. Mikotoksin ialah bahan toksik yang dihasilkan oleh kulat tertentu. Kajian-kajian selepas itu meneliti produk, lokasi dan tempoh yang berbeza.

• Disember 2018 hingga November 2019: penyelidik mengumpulkan 145 sampel susu dan produk tenusu dari Sylhet, Dhaka, Chittagong dan Rajshahi.
• 2020: kajian terhadap 100 sampel susu mentah dan susu diproses melaporkan pencemaran sebanyak 53% serta purata yang amat tinggi dalam susu mentah.
• 25 Jun 2021: kajian terhadap 145 sampel diterbitkan dalam Toxins.
• 2023: tinjauan terhadap 90 sampel susu mentah dari 30 ladang komersial di Chattogram melaporkan 39 sampel positif.
• 2026: ulasan sistematik menggabungkan 20 set data dan memodelkan pendedahan pemakanan mengikut kumpulan umur.

Garis masa itu menunjukkan pengesanan berulang dalam beberapa kajian. Perbezaan lokasi pensampelan, produk dan kaedah pengiraan hasil menjadikan dapatan itu lebih berguna sebagai panduan keutamaan pemantauan berbanding rekod tahunan berterusan.

Perbezaan serantau wajar diuji dengan lebih teliti

Anggaran pengesanan gabungan di Chattogram ialah 43.7%, berbanding 55.3% di Dhaka dan 66.8% di bahagian lain serta sampel nasional. Wilayah merupakan satu-satunya perbandingan subkumpulan yang dirancang dan kekal signifikan secara statistik selepas pelarasan bagi perbandingan berbilang, dengan nilai p terlaras 0.004.

Penyelidik menyifatkan dapatan serantau itu sebagai penerokaan awal. Perbezaan musim, kit makmal, ambang pengesanan dan tempat susu dikumpulkan ialah antara faktor yang perlu diteliti dalam tinjauan akan datang bersama-sama faktor geografi.

Satu tinjauan ladang Chattogram pada 2023 memberikan gambaran lebih dekat tentang variasi setempat. Kajian itu menguji 90 sampel dari 30 ladang tenusu komersial di Bakalia, Khulshi dan Pahartali. AFM1 dikesan dalam 39 sampel, atau kira-kira 43%.

Daripada 39 sampel positif itu, 27 melebihi 50 nanogram seliter dan dua melebihi 500 nanogram seliter. Jika dikira daripada keseluruhan 90 sampel, jumlah itu bersamaan 30% dan kira-kira 2.2%. Menyatakan bilangan dan penyebut kedua-duanya menjadikan skalanya lebih mudah difahami.

Ladang-ladang itu menghasilkan purata kira-kira 71.7 liter sehari, kebanyakannya untuk kilang pemprosesan tenusu, dan semuanya menggunakan makanan konsentrat serta makanan ternakan hijau. Purata kepekatan AFM1 yang dilaporkan bagi tiga kawasan kejiranan itu antara 108.44 hingga 190 nanogram seliter, menunjukkan pentingnya ujian di peringkat pengumpulan bagi susu yang memasuki rangkaian pemprosesan.

Rawatan haba tidak menyelesaikan masalah makanan ternakan

Ulasan itu menganggarkan prevalens pengesanan sebanyak 60.4% bagi susu mentah, 59.0% bagi susu dipasteur dan 69.5% bagi susu UHT. Perbezaan antara ketiga-tiga kategori itu tidak signifikan secara statistik. Anggaran UHT berasaskan hanya dua set data, dengan kadar pengesanan masing-masing 20% dan 100%.

Kajian 2021 menemui AFM1 dalam kesemua 15 sampel susu dipasteur dan kesemua 15 sampel UHT yang diperiksa. Purata kepekatannya masing-masing 106 dan 73 nanogram seliter. Sebelas sampel dalam setiap kumpulan melebihi paras perbandingan Eropah.

AFM1 tahan terhadap haba yang digunakan dalam pemprosesan susu biasa. Pempasteuran bertujuan berbeza, iaitu mengawal mikrob berbahaya; kawalan aflatoksin memerlukan makanan ternakan tercemar dicegah daripada memasuki pengeluaran tenusu dan susu yang terjejas dikenal pasti melalui ujian.

Kajian yang sama hanya memeriksa lima sampel yogurt dan lima sampel susu tepung. Kepekatan yang dilaporkan lebih rendah, tetapi kumpulan kecil itu hanya memberikan asas terhad untuk membuat keputusan tentang produk tenusu tertentu.

Makanan ternakan tercemar menjadi laluan bahan itu memasuki susu

Haiwan tenusu mengambil aflatoksin B1, atau AFB1, apabila kulat mencemari makanan ternakan mereka. Hati menukarkan sebahagian bahan itu kepada AFM1, yang kemudiannya dilepaskan ke dalam susu. Keadaan monsun Bangladesh yang panas dan lembap boleh menyokong pertumbuhan kulat semasa tanaman diusahakan, dituai dan disimpan.

Jagung, bahan tenaga penting dalam makanan ternakan campuran, amat mudah terjejas. Kajian yang dibincangkan dalam ulasan itu mengukur AFB1 pada paras 1 hingga 103 mikrogram sekilogram dalam jagung dan sifar hingga 160 mikrogram sekilogram dalam makanan ayam. Hampas biji minyak, dedak, jerami padi dan tepung kacang soya juga mengandungi pencemaran.

Kepekatan yang dilaporkan dalam makanan lembu melebihi had perbandingan Kesatuan Eropah sebanyak 5 mikrogram sekilogram bagi makanan lembu tenusu, walaupun puratanya di bawah paras perbandingan umum makanan ternakan sebanyak 20 mikrogram sekilogram. Makanan untuk haiwan pengeluar susu memerlukan perhatian khusus.

Ulasan itu turut menggunakan model terbitan tentang pemindahan toksin daripada makanan ternakan kepada susu. Model itu meramalkan kepekatan susu antara 24 hingga 282 nanogram seliter, dengan anggaran tengah 80. Julat itu merangkumi purata 18 daripada 20 set data. Model tersebut berasal daripada ujian terkawal yang melibatkan 12 ekor lembu Holstein Israel; ukuran berpasangan bagi makanan ternakan dan susu daripada kumpulan ternakan Bangladesh yang sama akan memberikan penilaian setempat yang lebih langsung.

Mengapa bayi dan kanak-kanak kecil diberi keutamaan

Bayi berusia enam hingga 12 bulan mempunyai anggaran pendedahan tengah sebanyak 4.22 nanogram bagi setiap kilogram berat badan sehari. Bagi kanak-kanak berusia satu hingga tiga tahun, anggarannya 2.29. Tubuh yang lebih kecil menerima dos lebih besar bagi setiap kilogram daripada kuantiti susu tercemar yang sama.

Penyelidik mengira margin pendedahan, iaitu ukuran saringan yang membandingkan anggaran pengambilan dengan nilai rujukan toksikologi. Margin yang lebih rendah menandakan keperluan lebih besar untuk perhatian kesihatan awam. Bagi bahan yang boleh merosakkan bahan genetik dan menyebabkan kanser, penilaian itu menggunakan 10,000 sebagai penanda aras bagi kemungkinan risiko.

Margin tengah ialah 95 bagi bayi dan 175 bagi kanak-kanak kecil, manakala anggaran bagi setiap kumpulan umur berada di bawah 10,000. Simulasi yang melibatkan 100,000 iterasi juga menghasilkan margin di bawah penanda aras dalam setiap iterasi bagi bayi dan kanak-kanak kecil, serta dalam 90.4% iterasi bagi orang dewasa.

Pengiraan ini menggabungkan anggaran penggunaan susu yang diterbitkan, berat badan dan kepekatan. Ia menggambarkan potensi pendedahan dalam keadaan yang dimodelkan, bukannya dos yang diukur pada kanak-kanak secara individu atau ramalan penyakit tertentu. Penilaian itu meliputi susu; pendedahan melalui beras dan makanan lain tidak termasuk dalam pengiraannya.

Keperluan pemantauan yang lebih baik

Setiap ukuran susu dalam ulasan itu menggunakan ELISA kompetitif, ujian berdasarkan tindak balas antibodi. Pengesahan kromatografi akan menambah kaedah makmal yang lebih khusus, yang memisahkan bahan sebelum mengenal pasti dan mengukur toksin.

Ulasan itu mengelaskan sembilan set data sebagai berisiko bias rendah, lima sederhana dan enam tinggi. Banyak kajian memilih sampel berdasarkan ketersediaan, bukannya reka bentuk yang mewakili seluruh negara. Penyelidik mengesyorkan pengumpulan sampel makanan ternakan dan susu dari ladang yang sama pada musim monsun dan musim kering, pengesahan keputusan menggunakan kaedah yang lebih khusus serta penyiasatan terhadap bacaan ekstrem di Dhaka.

Dapatan bermusim juga memerlukan penyiasatan setempat yang lebih teliti. Kajian berasingan tentang makanan ternakan dan susu menunjukkan bacaan maksimum antara Jun hingga Ogos, manakala kajian 2021 tidak menemui perbezaan kepekatan yang signifikan secara statistik antara musim sejuk dan musim panas. Pensampelan berulang di ladang yang sama akan membantu pihak berkuasa memahami bila kawalan paling diperlukan.

Sumon dan rakan-rakannya, penulis kajian 2021, mengemukakan saranan mereka dalam kesimpulan kajian:

Pemantauan dan pengawasan berkala diperlukan untuk mencegah dan mengawal pencemaran aflatoksin dalam susu dan produk susu di Bangladesh.

Bagi penternak, keutamaan praktikal ialah penyimpanan makanan ternakan yang lebih baik dan ujian rutin terhadap bahan yang mudah tercemar. Bagi perniagaan tenusu dan pihak berkuasa keselamatan makanan, ujian susu mentah semasa pengumpulan dan pemprosesan dapat membantu mengenal pasti pencemaran sebelum produk sampai ke isi rumah. Ulasan itu menyarankan langkah-langkah ini bersama-sama usaha mengukuhkan bukti tentang kawasan yang paling terdedah.

Perkara Utama

• Ulasan itu menganggarkan AFM1 dikesan dalam 58.7% daripada 605 sampel susu merentas 20 set data.
• Satu set data Dhaka yang ekstrem menaikkan purata kepekatan berwajaran daripada 93 kepada 143 nanogram seliter.
• AFM1 boleh kekal selepas pempasteuran dan pemprosesan UHT, menjadikan kawalan makanan ternakan penting.
• Pengiraan pendedahan mengenal pasti bayi dan kanak-kanak kecil sebagai kumpulan keutamaan untuk penyiasatan lanjut.
• Penyelidik mengesyorkan ujian makanan ternakan dan susu dari ladang yang sama, penambahbaikan penyimpanan serta pengesahan keputusan makmal.