Pakistan dan Maldives Meterai 20 Perjanjian, Tetapkan Sasaran Dagangan AS$200 Juta

Usaha dua tahun untuk mengubah hubungan diplomatik menjadi perdagangan

Pakistan dan Maldives bersetuju meningkatkan perdagangan dua hala tahunan daripada AS$13.9 juta kepada AS$200 juta dalam tempoh dua tahun, dengan menetapkan sasaran komersial yang tinggi bersama 20 perjanjian meliputi bidang daripada bekalan makanan dan penjagaan kesihatan hingga keselamatan maritim dan kecerdasan buatan.

Perdana Menteri Shehbaz Sharif dan Presiden Maldives Mohamed Muizzu menyaksikan pertukaran perjanjian itu di Islamabad pada 21 Oktober 2026. Lawatan Muizzu, yang berlangsung dari 20 hingga 22 Oktober, merupakan lawatan pertama presiden Maldives ke Pakistan sejak Abdulla Yameen Abdul Gayoom berkunjung ke negara itu pada Mei 2015.

Sasaran itu memerlukan perdagangan meningkat kira-kira 14.4 kali ganda daripada nilai semasanya, iaitu kenaikan sebanyak AS$186.1 juta. Sharif menyatakan angka permulaan sebanyak AS$13.9 juta, walaupun pengumumannya turut direkodkan sebagai AS$130 juta. Pengiraan di sini menggunakan angka AS$13.9 juta yang lebih banyak dilaporkan.

Lawatan itu menandakan 60 tahun hubungan diplomatik yang terjalin pada Julai 1966. Kedua-dua pemimpin berkata hubungan ekonomi perlu berkembang dengan lebih besar, dengan perniagaan, universiti, hospital dan institusi awam memainkan peranan yang lebih besar.

Ketika menjelaskan harapannya terhadap perjanjian itu, Muizzu menekankan nilai praktikalnya:

Langkah seterusnya, sudah tentu, adalah menterjemahkan persefahaman ini kepada peluang nyata dan manfaat bermakna untuk rakyat kedua-dua negara.

Pakej itu mengandungi memorandum persefahaman, yang lazim disebut MoU. Dokumen ini menetapkan bidang kerjasama yang dirancang oleh institusi. Kesan praktikalnya bergantung pada projek, kakitangan, pembiayaan dan aturan komersial yang menyusul. Sharif berikrar akan bekerjasama secara peribadi dengan Muizzu untuk melaksanakan komitmen itu melalui keputusan dan pelaksanaan yang lebih pantas.

Perdagangan makanan memberikan titik permulaan yang konkrit kepada rancangan ekonomi

Maldives State Trading Organisation dan Trading Corporation of Pakistan menandatangani perjanjian meliputi komoditi pertanian, makanan dan produk lain. Perjanjian ini menyediakan saluran institusi yang jelas untuk mengembangkan perdagangan, termasuk pembelian pukal makanan keperluan.

Kedua-dua negara turut memeterai perjanjian berasingan mengenai pertanian dan perikanan. Secara keseluruhan, perjanjian ini mengaitkan cita-cita perdagangan dengan sektor tertentu, bukan sekadar angka utama dalam pengumuman. Perniagaan masih perlu mencapai persetujuan mengenai produk, harga, kuantiti dan aturan pengangkutan sebelum perdagangan tambahan dapat dijalankan.

Forum Perniagaan Maldives-Pakistan dijadualkan berlangsung pada Khamis, 22 Oktober, dengan menghimpunkan pemimpin perniagaan, pelabur, pencipta dan inovator. Tujuannya adalah menterjemahkan komitmen pemimpin kepada cadangan pelaburan dan perkongsian perniagaan.

Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Luar Ishaq Dar turut bertemu Muizzu di Islamabad. Beliau menyenaraikan perdagangan, pelaburan, pendidikan, perubahan iklim dan pelancongan sebagai keutamaan serta mengalu-alukan penyertaan delegasi perniagaan Maldives dalam forum itu. Dar berkata penglibatan langsung antara syarikat boleh mewujudkan peluang konkrit.

Sasaran AS$200 juta itu mencabar kerana nilai asasnya kecil. Perjanjian perdagangan negara dan forum perniagaan menawarkan dua laluan untuk mencapainya: pembelian melalui badan perdagangan awam sedia ada dan perjanjian baharu antara syarikat swasta.

Penerbangan terus boleh menghubungkan pelancongan dan perniagaan

Muizzu menyambut baik perbincangan mengenai pembukaan penerbangan terus antara Pakistan dan Maldives. Kedua-dua negara bertukar perjanjian mengenai hubungan udara dan komited memperkukuh kerjasama pelancongan.

Perkhidmatan penerbangan terus boleh memudahkan perjalanan pelancong, pelawat perniagaan, pelajar dan profesional penjagaan kesihatan. Syarikat penerbangan, laluan, kekerapan penerbangan dan tarikh mula belum diumumkan.

Muizzu menyifatkan pelancongan halal dan mesra Muslim sebagai bidang yang berpotensi. Dari segi praktikal, ini boleh merangkumi akses kepada makanan halal, kemudahan solat dan perkhidmatan penginapan yang sesuai untuk pengembara Muslim. Beliau berkata nilai dan pengalaman bersama menjadi asas kepada kerjasama.

Pelancongan turut berkait dengan agenda pendidikan yang lebih luas. Maldives National University mengenal pasti bidang hospitaliti dan pelancongan sebagai bidang yang pengalaman universiti itu boleh menyokong perkongsian akademik dengan Pakistan. Ini memberikan unsur timbal balik kepada kerjasama tersebut, di samping tawaran latihan dan bantuan teknikal Pakistan.

Perjanjian penjagaan kesihatan memanfaatkan tenaga kerja sedia ada

Kira-kira 250 doktor dan profesional paramedik Pakistan berkhidmat di Maldives, menurut Sharif. Pakistan menawarkan untuk menghantar lebih ramai profesional berdasarkan keperluan Maldives, dengan memperkukuh hubungan sedia ada dan bukannya memulakan program penempatan kakitangan baharu dari awal.

Perjanjian itu merangkumi pengambilan profesional kesihatan dan kerjasama kesihatan yang lebih luas. Satu lagi perjanjian menghubungkan Maldives Food and Drug Authority dengan Drug Regulatory Authority of Pakistan, sekali gus membawa institusi yang bertanggungjawab mengawal selia ubat-ubatan ke dalam kerjasama itu.

Pelajar Maldives juga pernah melanjutkan pengajian di universiti dan kolej Pakistan, khususnya dalam bidang penjagaan kesihatan. Para pemimpin membincangkan peningkatan penempatan perubatan di bawah Program Bantuan Teknikal Pakistan serta meneroka peluang latihan amali di Pakistan untuk graduan perubatan Maldives.

Bagi pelajar dan graduan, cadangan itu melibatkan peringkat kerjaya perubatan yang berbeza. Penempatan pengajian menyediakan pendidikan, manakala latihan amali menawarkan pengalaman praktikal di bawah penyeliaan. Bagi perkhidmatan kesihatan Maldives, perjanjian pengambilan pekerja pula melibatkan profesional yang tersedia untuk merawat pesakit.

Oleh itu, tawaran Pakistan menggabungkan sokongan tenaga kerja segera dengan pendidikan yang boleh membantu melatih kakitangan pada masa hadapan. Jumlah pekerja tambahan, penempatan dan latihan amali akan bergantung pada aturan susulan antara institusi yang bertanggungjawab.

Lima perkongsian universiti meluaskan agenda pendidikan

Suruhanjaya Pendidikan Tinggi Pakistan memudah cara lima perjanjian antara Maldives National University dengan universiti Pakistan sepanjang lawatan itu. Rakan institusi berkenaan ialah National University of Sciences and Technology, Pir Mehr Ali Shah Arid Agriculture University Rawalpindi, University of Wah, Government College University Lahore dan Foundation University Islamabad.

Naib Canselor Maldives National University, Dr. Aishath Shehenaz Adam, mengenal pasti sains marin, pelancongan dan hospitaliti, kelestarian alam sekitar serta perubahan iklim sebagai bidang kerjasama yang menjanjikan. Beliau turut menyentuh perkongsian sedia ada dengan Pakistan dalam pendidikan perubatan, sistem pengurusan universiti, pertanian dan sains makanan, serta undang-undang.

Pengerusi HEC, Dr. Niaz Ahmad Akhtar, menggalakkan penyelidikan bersama, pertukaran kakitangan dan program ijazah bersama atau dwiijazah. Beliau berkata bilangan institusi Pakistan yang tersenarai dalam kedudukan antarabangsa meningkat daripada dua pada 2015 kepada 56 pada 2026, walaupun beliau tidak menyatakan kedudukan tertentu dalam kenyataan itu.

Pakej kerajaan yang lebih luas merangkumi pendidikan teknikal dan vokasional, pendidikan tinggi, belia dan sukan. Para pemimpin turut membincangkan peluang di Pakistan untuk pelajar, atlet, jurulatih dan profesional muda Maldives, termasuk latihan dalam bidang keusahawanan, inovasi dan kepimpinan.

Kerjasama digital meliputi kemahiran hingga pusat data

Kerjasama teknologi maklumat merangkumi keselamatan siber, kecerdasan buatan, kemahiran digital, teknologi dan inovasi. Sharif menawarkan kepakaran teknikal Pakistan untuk menyokong Maldives dalam membangunkan pusat data.

Pusat data menempatkan komputer dan peralatan yang digunakan untuk menyimpan dan memproses maklumat digital. Kerajaan dan perniagaan menggunakannya untuk menjalankan perkhidmatan dan aplikasi. Sharif berkata Pakistan telah membangunkan keupayaan profesional yang berkaitan melalui penubuhan kemudahan sedemikian di beberapa lokasi.

Keselamatan siber merangkumi usaha melindungi sistem komputer dan maklumat daripada pencerobohan, kecurian dan gangguan. Menggabungkannya dengan kemahiran digital dan kecerdasan buatan menghubungkan agenda latihan dengan perlindungan serta pengendalian perkhidmatan digital.

Muizzu turut mengetengahkan pendigitalan dan teknologi baharu sebagai bidang yang boleh membuka peluang profesional baharu kepada golongan muda Maldives. Cadangan itu menggabungkan sokongan teknikal institusi dengan pendidikan dan pembangunan kemahiran.

Kerjasama keselamatan merangkumi institusi polis dan perkhidmatan awam

Pertahanan dan keselamatan maritim termasuk dalam 20 perjanjian itu. Pakistan dan Maldives sudah mempunyai hubungan latihan, termasuk persefahaman pada 2016 untuk memperluas peluang bagi anggota tentera Maldives.

Pakej baharu itu turut merangkumi usaha memerangi penyeludupan haram dan penyalahgunaan dadah narkotik. Satu perjanjian institusi menghubungkan National College of Policy and Law Enforcement milik Maldives Police Service dengan National Police Academy Pakistan di Islamabad.

Menteri Negara Dalam Negeri Pakistan, Talal Chaudhry, turut bertemu Menteri Keselamatan Dalam Negeri, Buruh dan Teknologi Maldives, Ali Ihusaan. Perbincangan mereka menyentuh pemerdagangan manusia, penghijrahan tidak teratur, jenayah terancang dan pertukaran kepakaran keselamatan. Kementerian Dalam Negeri Pakistan tidak mengumumkan operasi bersama baharu atau jadual pelaksanaan.

Chaudhry menjelaskan sebab kedua-dua kerajaan mahu mempererat hubungan penguatkuasaan undang-undang:

Memperkukuh hubungan dan kerjasama adalah penting untuk menangani cabaran bersama seperti imigresen haram dan pemerdagangan manusia.

Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Maldives turut mencapai perjanjian dengan Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Persekutuan Pakistan dan Akademi Perkhidmatan Awam Pakistan. Perjanjian ini meluaskan perkongsian kepada pentadbiran awam, di samping komitmen berasingan mengenai perlindungan sosial, seni, budaya dan warisan.

Pakistan berjanji membekalkan benih dan keratan untuk lima juta pokok

Pakistan akan menyediakan 100,000 keratan zaitun dan 100,000 biji benih spesies tumbuhan lain bagi menyokong rancangan Maldives menanam lima juta pokok. Bekalan akan dibuat dalam tempoh masa yang dipersetujui bersama.

Jumlah komitmen itu ialah 200,000 keratan dan biji benih, bersamaan 4% daripada sasaran lima juta pokok. Jumlah pokok yang akhirnya berjaya tumbuh bergantung pada kejayaan pembiakan, penanaman dan kelangsungan hidupnya.

Muizzu menyifatkan perubahan iklim sebagai cabaran langsung terhadap keselamatan, pembangunan dan masa depan Maldives. Beliau mengalu-alukan sokongan Pakistan dan menyeru kerjasama dalam pemuliharaan alam sekitar, pengurusan sisa, tenaga boleh baharu dan daya tahan iklim.

Daya tahan iklim bermaksud membantu masyarakat, infrastruktur dan perkhidmatan menghadapi tekanan iklim. Kedua-dua negara memeterai perjanjian kerjasama alam sekitar yang berasingan, manakala perkongsian penyelidikan yang dicadangkan oleh Maldives National University menawarkan satu lagi saluran untuk mengusahakan kelestarian alam sekitar dan cabaran yang dihadapi negara pulau kecil.

Muizzu turut menanam anak pokok di Rumah Perdana Menteri selepas menerima tabik hormat. Tindakan itu mengiringi lawatan yang komitmen alam sekitarnya melangkaui penanaman pokok kepada tenaga, pemuliharaan dan penyelidikan.

Diplomasi serantau mengiringi perjanjian dua hala

Muizzu menyeru agar kegiatan Persatuan Kerjasama Serantau Asia Selatan, atau SAARC, dihidupkan semula. Organisasi lapan anggota itu kali terakhir mengadakan sidang kemuncak pemimpin di Kathmandu pada November 2014. Sidang kemuncak yang dirancang di Islamabad pada 2016 ditangguhkan selepas India dan beberapa anggota lain enggan menyertainya susulan ketegangan serantau.

Muizzu berkata Maldives bersedia bekerjasama dengan semua negara anggota untuk mewujudkan keadaan yang membolehkan sidang kemuncak seterusnya diadakan. Beliau turut mengetengahkan kerjasama melalui Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu dan Pertubuhan Kerjasama Islam.

Kedua-dua pemimpin menegaskan semula sokongan terhadap hak rakyat Palestin menentukan nasib sendiri. Muizzu menyokong negara Palestin yang merdeka berdasarkan sempadan sebelum 1967, dengan Baitulmaqdis Timur sebagai ibu negara. Sharif turut mengulangi pendirian Pakistan bahawa pertikaian Jammu dan Kashmir perlu diselesaikan selaras dengan resolusi Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu yang berkaitan serta kehendak rakyat Kashmir.

Sharif membangkitkan keputusan India menggantung pelaksanaan Perjanjian Air Indus pada April 2025. Beliau berkata perjanjian yang mengikat dari segi undang-undang mesti dihormati dan sumber air bersama tidak boleh dijadikan alat tekanan politik. Dengan menyifatkan air sebagai garis merah negara, beliau memberi amaran bahawa Pakistan akan menganggap pelanggaran yang melibatkan bekalan airnya sebagai tindakan perang.

Perjalanan lawatan

Muizzu berkunjung atas jemputan Sharif bersama Wanita Pertama Sajidha Mohamed, menteri kabinet dan pegawai kanan. Program lawatan itu menggabungkan acara rasmi dengan perbincangan kerajaan, perjanjian institusi dan pertemuan komersial yang dirancang.

• Julai 1966: Pakistan dan Maldives menjalin hubungan diplomatik.
• Mei 2015: Presiden Maldives ketika itu, Abdulla Yameen Abdul Gayoom, melawat Pakistan.
• 20 Oktober 2026: Muizzu tiba di Islamabad untuk lawatan selama tiga hari.
• 21 Oktober 2026: Muizzu dan Sharif mengadakan perbincangan serta menyaksikan pertukaran 20 perjanjian kerjasama.
• 22 Oktober 2026: Forum Perniagaan Maldives-Pakistan dijadualkan menghimpunkan komuniti perniagaan kedua-dua negara.

Muizzu turut menerima ijazah kedoktoran kehormat dalam bidang politik daripada International Islamic University Islamabad. Program lawatannya merangkumi pertemuan yang dijadualkan dengan Presiden Asif Ali Zardari dan jamuan negara.

Langkah praktikal seterusnya terletak pada badan perdagangan, kementerian, universiti dan perniagaan yang dinamakan dalam perjanjian. Kontrak pembelian, aturan pengambilan pekerja, program latihan dan keputusan pelaburan mereka akan menentukan sejauh mana manfaat daripada peluasan yang dijanjikan dapat dirasai rakyat kedua-dua negara.

Perkara Utama

• Pakistan dan Maldives menetapkan sasaran perdagangan dua hala tahunan sebanyak AS$200 juta dalam tempoh dua tahun.
• Kedua-dua pemimpin bertukar 20 perjanjian meliputi perdagangan, penjagaan kesihatan, pendidikan, teknologi, keselamatan dan sektor lain.
• Perjanjian perdagangan negara meliputi komoditi pertanian, makanan dan produk lain.
• Penerbangan terus sedang dibincangkan, namun tarikh mula belum diumumkan.
• Pakistan menawarkan lebih ramai profesional penjagaan kesihatan dan berjanji membekalkan 100,000 keratan zaitun serta 100,000 biji benih lain.
• Lima perkongsian universiti menambah penyelidikan dan pertukaran akademik dalam program kerjasama yang lebih luas.
• Muizzu menyeru agar sidang kemuncak SAARC diadakan semula ketika kedua-dua negara menyambut ulang tahun ke-60 hubungan diplomatik.